AIBE – IPC કલમ 34: સમાન ઇરાદો

Click the Language Button below to read in your language.

AIBE માં IPC માં લગભગ 8 થી 10 પ્રશ્નો પૂછાય છે, જેમાં કલમ 34 એ “સંયુક્ત જવાબદારી” નો પાયાનો સિદ્ધાંત છે, જે AIBE માં વારંવાર પૂછાય છે . નોંધ: ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) 2023 માં, IPC કલમ 34 ને કલમ 3(5) માં સમાવિષ્ટ કરવામાં આવી છે, પરંતુ પરીક્ષામાં હજુ પણ IPC કલમ 34 ના સંદર્ભમાં પ્રશ્નો પૂછાય છે, તેથી બંનેની સામગ્રી એકસમાન છે તે જાણવું જરૂરી છે .

કલમ 34 નો અર્થ અને સમજૂતી

IPC કલમ 34 જણાવે છે:

“જ્યારે ઘણા વ્યક્તિઓ દ્વારા બધાના સમાન ઇરાદાને આગળ વધારવા માટે ફોજદારી કૃત્ય કરવામાં આવે, ત્યારે આવા દરેક વ્યક્તિ તે કૃત્ય માટે એવી રીતે જવાબદાર છે જેમ કે તે કૃત્ય તેણે એકલાએ કર્યું હોય.”

સરળ શબ્દોમાં: બે કે વધુ વ્યક્તિઓ સાથે મળીને સમાન ઇરાદા સાથે ગુનો કરે, તો દરેક વ્યક્તિ પોતાની ભૂમિકાના આધારે નહીં, પરંતુ સમગ્ર ગુનાના પરિણામ માટે સંપૂર્ણ જવાબદાર ગણાય. દા.ત., A, B, C એ D ને મારવાનું નક્કી કર્યું, A એ પકડી રાખ્યો, B એ ચાકુ માર્યું, C એ બહાર દેખરેખ રાખી—ત્રણેય કલમ 34 દ્વારા હત્યાના ગુનામાં સમાન જવાબદાર છે.

પરીક્ષા મુદ્દો: કલમ 34 પોતે સ્વતંત્ર ગુનો રચતી નથી, તે માત્ર જવાબદારી સ્થાપિત કરવાનો નિયમ છે . ફરિયાદમાં હંમેશા કલમ 34 ને ચોક્કસ ગુનાની કલમ (જેમ કે કલમ 302, 307) સાથે જોડીને લખવામાં આવે છે.

કલમ 34 લાગુ કરવા માટેની બે મુખ્ય શરતો – Most Important

શરત 1: સમાન ઇરાદો (Common Intention)

આ કલમનો આત્મા છે. દરેક આરોપીના મનમાં એકસમાન ગુનાહિત ઉદ્દેશ હોવો જોઈએ. માત્ર “એકસમાન જ્ઞાન” અથવા “એકસમાન હેતુ” પૂરતું નથી—કલમ 34 ના સંદર્ભમાં “સમાન ઇરાદો” નો અર્થ છે પૂર્વ-વિચારેલી યોજના અથવા ઘટનાસ્થળે તાત્કાલિક રચાયેલી સહમતિ .

મુખ્ય ન્યાયિક સિદ્ધાંતો:

• સમાન ઇરાદો ઘટના પહેલાં અથવા ઘટના વખતે તાત્કાલિક રચાઈ શકે છે, લાંબા સમયની પૂર્વ-યોજના જરૂરી નથી .
• સમાન ઇરાદો એ માનસિક તથ્ય છે, જે ભાગ્યે જ સીધા પુરાવાથી સાબિત થાય છે, સામાન્ય રીતે પરિસ્થિતિજન્ય પુરાવા દ્વારા અનુમાન કરવામાં આવે છે: આરોપીઓ કેવી રીતે પહોંચ્યા, શું હથિયાર લઈને આવ્યા, ઘટના પહેલાં અને પછીની આચરણ પદ્ધતિ, ઈજાનું સ્થાન અને ગંભીરતા વગેરે .

શરત 2: સમાન ઇરાદાને આગળ વધારવા માટે કૃત્યમાં ભાગ લેવો (Participation)

દરેક આરોપીએ ફોજદારી કૃત્યમાં ભાગ લીધો હોવો જોઈએ. પરંતુ “ભાગ લેવો” નો અર્થ એ નથી કે દરેક વ્યક્તિએ સમાન કાર્ય કર્યું હોય. ભૂમિકાઓ અલગ હોઈ શકે (દા.ત., એક પકડે, એક મારે, એક દેખરેખ રાખે), પરંતુ બધા સમાન ઇરાદાથી પ્રેરિત હોવા જોઈએ.

નોંધ: કલમ 34 ના અમલ માટે દરેક આરોપી દ્વારા દૃશ્યમાન કૃત્ય (overt act) જરૂરી નથી. જો સમાન ઇરાદો સાબિત થાય, તો માત્ર ઘટનાસ્થળે હાજર રહેવું અથવા યોજનામાં સામેલ થવું પણ જવાબદારી સ્થાપિત કરી શકે .

કલમ 34 અને કલમ 149 નો તફાવત

આ AIBE માં સૌથી સરળતાથી ભૂલ થતો તફાવત છે:

તુલનાત્મક મુદ્દો	કલમ 34 (સમાન ઇરાદો)	કલમ 149 (ગેરકાયદેસર જમાવટ)
સભ્ય સંખ્યા	ઓછામાં ઓછા 2 વ્યક્તિ	ઓછામાં ઓછા 5 વ્યક્તિ
મુખ્ય તત્વ	સમાન ઇરાદો	ગેરકાયદેસર જમાવટમાં સભ્યપદ + ગુનાનું જ્ઞાન
ગુનાનો પ્રકાર	કોઈપણ ગુનો	ચોક્કસ ગુનાઓ (જેમ કે બળજબરી, તોડફોડ)
જવાબદારીનો આધાર	ઇરાદાની સહમતિ	જમાવટમાં સભ્યપદ

પરીક્ષા યાદી: “સમાન ઇરાદો” → કલમ 34; “સમાન ઉદ્દેશ” → કલમ 149. પ્રશ્નમાં જો “5 કે વધુ વ્યક્તિઓ” દેખાય તો પહેલા કલમ 149 વિચારો, “2 કે વધુ વ્યક્તિઓ + સહમત યોજના” દેખાય તો કલમ 34 વિચારો.

સામાન્ય ભૂલો અને યાદ રાખવાની યુક્તિઓ

❌ ભૂલ 1: કલમ 34 ને સ્વતંત્ર ગુનો ગણવો.
✅ સાચું: કલમ 34 એ માત્ર જવાબદારી વિસ્તારવાનો નિયમ છે, ફરિયાદમાં હંમેશા ચોક્કસ ગુનાની કલમ સાથે જોડાયેલી હોવી જોઈએ.

❌ ભૂલ 2: એવું માનવું કે દરેક આરોપીએ દૃશ્યમાન કૃત્ય કર્યું હોવું જોઈએ.
✅ સાચું: સમાન ઇરાદો સાબિત થાય તો પ્રત્યક્ષ રીતે ગુનો ન કરનાર પણ જવાબદાર છે.

❌ ભૂલ 3: લાંબા સમયની પૂર્વ-યોજના હોવી જરૂરી માનવી.
✅ સાચું: ઘટના સ્થળે તાત્કાલિક રચાયેલો સમાન ઇરાદો પણ માન્ય છે.

યાદ રાખવાની યુક્તિ: “2 લોકો + સહમત યોજના = કલમ 34; 5 લોકો + જમાવટ = કલમ 149“

AIBE માં પુનરાવર્તિત પ્રશ્નો

પ્રશ્ન 1: સમાન ઇરાદો IPC ની કઈ કલમ હેઠળ વ્યાખ્યાયિત છે?
A. કલમ 34 B. કલમ 120B C. કલમ 149 D. કલમ 378
જવાબ: A

પ્રશ્ન 2: કલમ 34 લાગુ કરવા માટે નીચેનામાંથી શું આવશ્યક નથી?
A. સમાન ઇરાદો B. કૃત્યમાં ભાગ લેવો C. દરેક આરોપી દ્વારા દૃશ્યમાન કૃત્ય D. ઓછામાં ઓછા બે વ્યક્તિ
જવાબ: C (દરેક દ્વારા દૃશ્યમાન કૃત્ય જરૂરી નથી)

પ્રશ્ન 3: BNS 2023 માં, IPC કલમ 34 કઈ કલમને અનુરૂપ છે?
A. કલમ 3(5) B. કલમ 34 C. કલમ 149 D. કલમ 101
જવાબ: A

IPC કલમ 34: સમાન ઇરાદો (Common Intention) — AIBE પરીક્ષા માટે 20 MCQ

પ્રશ્નો ખાસ કરીને સમાન ઇરાદો, સંયુક્ત જવાબદારી, પૂર્વયોજના, ગુનામાં ભાગીદારી અને ન્યાયિક સિદ્ધાંતો પર આધારિત છે.

પ્રશ્ન 1. IPC કલમ 34 કયા સિદ્ધાંત સાથે સંબંધિત છે?

(A) વ્યક્તિગત જવાબદારી (B) સમાન ઇરાદાથી કરવામાં આવેલા ગુનાની સંયુક્ત જવાબદારી (C) ખાનગી બચાવનો અધિકાર (D) ગુનાહિત કાવતરું

સાચો જવાબ: (B) સમાન ઇરાદાથી કરવામાં આવેલા ગુનાની સંયુક્ત જવાબદારી.

સમજૂતી: કલમ 34 મુજબ, જ્યારે અનેક વ્યક્તિઓ સમાન ઇરાદાને આગળ ધપાવવા માટે ગુનાહિત કૃત્ય કરે છે, ત્યારે દરેક વ્યક્તિ તે કૃત્ય માટે એવી રીતે જવાબદાર બની શકે છે જાણે તેણે એકલાએ તે કૃત્ય કર્યું હોય.

પ્રશ્ન 2. IPC કલમ 34 લાગુ કરવા માટે ઓછામાં ઓછી કેટલી વ્યક્તિઓ જરૂરી છે?

(A) એક (B) બે (C) ત્રણ (D) પાંચ

સાચો જવાબ: (B) બે.

સમજૂતી: કલમ 34 લાગુ થવા માટે ઓછામાં ઓછી બે વ્યક્તિઓનું સંયુક્ત ગુનાહિત કૃત્ય જરૂરી છે.

પ્રશ્ન 3. IPC કલમ 34 હેઠળ જવાબદારી ઊભી થવા માટે મુખ્ય આવશ્યક તત્ત્વ કયું છે?

(A) દરેક આરોપીએ સમાન હથિયાર વાપર્યું હોવું (B) તમામ આરોપીઓએ એક જ સમયે પ્રહાર કર્યો હોવો (C) સમાન ઇરાદો અને તે ઇરાદાને આગળ ધપાવતું ગુનાહિત કૃત્ય (D) દરેક આરોપીએ ગુનો કબૂલ કર્યો હોવો

સાચો જવાબ: (C) સમાન ઇરાદો અને તે ઇરાદાને આગળ ધપાવતું ગુનાહિત કૃત્ય.

સમજૂતી: આરોપીઓની ભૂમિકા અલગ હોઈ શકે છે, પરંતુ સમાન ઇરાદો અને ગુનામાં જરૂરી સહભાગિતાનો પુરાવો હોવો જોઈએ.

પ્રશ્ન 4. IPC કલમ 34 હેઠળ સમાન ઇરાદો ક્યારે રચાઈ શકે છે?

(A) માત્ર ગુનાના ઘણા દિવસો પહેલાં (B) માત્ર લેખિત કરાર દ્વારા (C) ગુના પહેલાં અથવા ઘટનાક્રમ દરમિયાન (D) માત્ર ગુના પછી

સાચો જવાબ: (C) ગુના પહેલાં અથવા ઘટનાક્રમ દરમિયાન.

સમજૂતી: સમાન ઇરાદો અગાઉથી નક્કી થયેલો હોઈ શકે છે અથવા ઘટનાસ્થળે પરિસ્થિતિ અનુસાર રચાઈ શકે છે. તે હંમેશાં લાંબી પૂર્વયોજનાથી જ રચાય તે જરૂરી નથી.

પ્રશ્ન 5. શું IPC કલમ 34 પોતે સ્વતંત્ર ગુનો બનાવે છે?

(A) હા, દરેક કિસ્સામાં (B) ના, તે સંયુક્ત જવાબદારીનો સિદ્ધાંત છે (C) માત્ર હત્યાના કેસમાં (D) માત્ર ચોરીના કેસમાં

સાચો જવાબ: (B) ના, તે સંયુક્ત જવાબદારીનો સિદ્ધાંત છે.

સમજૂતી: કલમ 34 ગુનાની વ્યાખ્યા આપતી સ્વતંત્ર જોગવાઈ નથી. તે અન્ય ગુનાની જોગવાઈ સાથે વાંચીને સંયુક્ત જવાબદારી નક્કી કરવામાં મદદ કરે છે.

પ્રશ્ન 6. A અને B સમાન ઇરાદાથી C પર હુમલો કરે છે. A Cને પકડી રાખે છે અને B તેને ગંભીર ઇજા પહોંચાડે છે. યોગ્ય કાનૂની સિદ્ધાંત કયો છે?

(A) માત્ર B જવાબદાર છે (B) માત્ર A જવાબદાર છે (C) સંજોગો અને સાબિત થયેલા સમાન ઇરાદા મુજબ A અને B બંને જવાબદાર બની શકે છે (D) બંને આપમેળે નિર્દોષ છે

સાચો જવાબ: (C) સંજોગો અને સાબિત થયેલા સમાન ઇરાદા મુજબ A અને B બંને જવાબદાર બની શકે છે.

સમજૂતી: ગુનામાં સહભાગિતાનું સ્વરૂપ અને સમાન ઇરાદો સાબિત થાય તો દરેક આરોપીએ પોતે અંતિમ પ્રહાર કર્યો ન હોવા છતાં સંયુક્ત જવાબદારી ઊભી થઈ શકે છે.

પ્રશ્ન 7. IPC કલમ 34 હેઠળ દરેક આરોપીએ ગુનામાં સમાન ભૂમિકા ભજવવી જરૂરી છે?

(A) હા (B) ના (C) માત્ર હત્યામાં હા (D) માત્ર મિલકતના ગુનામાં હા

સાચો જવાબ: (B) ના.

સમજૂતી: દરેક આરોપીની ભૂમિકા સરખી હોવી જરૂરી નથી. પરંતુ તેની જવાબદારી સમાન ઇરાદા અને સંયુક્ત કૃત્ય સાથેના સંબંધના આધારે નક્કી થાય છે.

પ્રશ્ન 8. શું માત્ર ઘટનાસ્થળે હાજર રહેવાથી IPC કલમ 34 હેઠળ દોષિત ઠરાવી શકાય?

(A) હા, હંમેશાં (B) ના, માત્ર હાજરી પૂરતી નથી (C) માત્ર બે વ્યક્તિઓ હોય ત્યારે (D) માત્ર રાત્રિના સમયે

સાચો જવાબ: (B) ના, માત્ર હાજરી પૂરતી નથી.

સમજૂતી: આરોપીની હાજરી ઉપરાંત સમાન ઇરાદો અને ગુનાહિત કૃત્યમાં તેની સંબંધિત ભાગીદારીના પુરાવા જરૂરી છે.

પ્રશ્ન 9. A અને B વચ્ચે Cને મારવાનો સમાન ઇરાદો છે. A Cને પકડી રાખે છે અને B તેને મારી નાખે છે. જો હત્યા કરવાનો સમાન ઇરાદો અને જરૂરી તત્ત્વો સાબિત થાય, તો શું થઈ શકે?

(A) માત્ર B જ હત્યા માટે જવાબદાર બની શકે (B) A અને B બંને હત્યા માટે જવાબદાર બની શકે (C) A માત્ર હાજર હોવાથી નિર્દોષ જ ગણાય (D) બંને સામે કોઈ કાર્યવાહી થઈ શકે નહીં

સાચો જવાબ: (B) A અને B બંને હત્યા માટે જવાબદાર બની શકે.

સમજૂતી: કલમ 34 હેઠળ, સમાન ઇરાદાને આગળ ધપાવવા માટે થયેલી હત્યામાં સહભાગી વ્યક્તિ પણ જવાબદાર બની શકે છે. જોકે, જરૂરી ઇરાદો અને અન્ય કાનૂની તત્ત્વો સાબિત થવા જોઈએ.

પ્રશ્ન 10. IPC કલમ 34 અને કલમ 149 વચ્ચે મુખ્ય તફાવત શું છે?

(A) બંનેમાં કોઈ તફાવત નથી (B) કલમ 34 સમાન ઇરાદા સાથે સંબંધિત છે, જ્યારે કલમ 149 ગેરકાયદેસર મંડળીના સામાન્ય ઉદ્દેશ સાથે સંબંધિત છે (C) કલમ 34 માત્ર ચોરી માટે છે (D) કલમ 149 માત્ર એક વ્યક્તિ માટે છે

સાચો જવાબ: (B).

સમજૂતી: કલમ 34માં ઓછામાં ઓછી બે વ્યક્તિઓ અને સમાન ઇરાદો જરૂરી છે. કલમ 149 માટે પાંચ કે તેથી વધુ વ્યક્તિઓની ગેરકાયદેસર મંડળી તથા તે કલમમાં દર્શાવેલી શરતો જરૂરી છે.

પ્રશ્ન 11. શું IPC કલમ 34 લાગુ કરવા માટે આરોપીઓ વચ્ચે લેખિત કરાર હોવો જરૂરી છે?

(A) હા (B) ના (C) માત્ર હત્યાના કેસમાં (D) માત્ર કાવતરાના કેસમાં

સાચો જવાબ: (B) ના.

સમજૂતી: સમાન ઇરાદો સંજોગો, વર્તન અને અન્ય પુરાવાઓ પરથી અનુમાનિત થઈ શકે છે. લેખિત કરાર આવશ્યક નથી.

પ્રશ્ન 12. સમાન ઇરાદો સાબિત કરવા માટે અદાલત કઈ બાબતો ધ્યાનમાં લઈ શકે?

(A) ઘટનાની પહેલાં અને પછીનું વર્તન (B) આરોપીઓની ભૂમિકા અને પરિસ્થિતિ (C) હુમલાની રીત અને વપરાયેલાં હથિયારો (D) ઉપરોક્ત તમામ

સાચો જવાબ: (D) ઉપરોક્ત તમામ.

સમજૂતી: સમાન ઇરાદો સામાન્ય રીતે પરિસ્થિતિજન્ય પુરાવાઓ પરથી નક્કી થાય છે. કોઈ એક પરિબળ હંમેશાં નિર્ણાયક હોય એવું નથી.

પ્રશ્ન 13. A અને B ચોરી કરવા માટે સાથે જાય છે. A ઘરમાં પ્રવેશ કરે છે અને B બહાર ચોકી કરે છે. જો જરૂરી સમાન ઇરાદો અને સહભાગિતા સાબિત થાય, તો શું B જવાબદાર બની શકે?

(A) ના, કારણ કે B ઘરમાં પ્રવેશ્યો નથી (B) હા, સંજોગો અને પુરાવા અનુસાર (C) માત્ર ત્યારે જ જ્યારે B ચોરેલી વસ્તુ રાખે (D) માત્ર ત્યારે જ જ્યારે B ગુનો કબૂલે

સાચો જવાબ: (B) હા, સંજોગો અને પુરાવા અનુસાર.

સમજૂતી: ગુનામાં સહાયરૂપ ભૂમિકા ભજવનાર વ્યક્તિ પણ કલમ 34 હેઠળ જવાબદાર બની શકે છે, જો સંયુક્ત કૃત્ય અને સમાન ઇરાદો સાબિત થાય.

પ્રશ્ન 14. IPC કલમ 34 હેઠળ આરોપીઓ વચ્ચે સમાન ઇરાદો કઈ રીતે સાબિત થઈ શકે?

(A) માત્ર પ્રત્યક્ષ સાક્ષી દ્વારા (B) માત્ર કબૂલાત દ્વારા (C) પ્રત્યક્ષ અથવા સંજોગજન્ય પુરાવા દ્વારા (D) માત્ર લેખિત દસ્તાવેજ દ્વારા

સાચો જવાબ: (C) પ્રત્યક્ષ અથવા સંજોગજન્ય પુરાવા દ્વારા.

સમજૂતી: સમાન ઇરાદો સાબિત કરવા માટે કાયદેસર સ્વીકાર્ય પુરાવાનો ઉપયોગ થઈ શકે છે. દરેક કેસના તથ્યોનું મૂલ્યાંકન જરૂરી છે.

પ્રશ્ન 15. જો A અને Bનો સમાન ઇરાદો માત્ર સામાન્ય મારપીટ કરવાનો હોય, પરંતુ B વ્યક્તિગત રીતે અલગ ઇરાદાથી હત્યા કરે, તો શું A આપમેળે હત્યા માટે જવાબદાર બને?

(A) હા, હંમેશાં (B) ના, હત્યા માટે જરૂરી સમાન ઇરાદો અથવા કાનૂની આધાર સાબિત થવો જરૂરી છે (C) હા, કારણ કે A ઘટનાસ્થળે હતો (D) ના, A કોઈપણ ગુના માટે જવાબદાર બની શકે નહીં

સાચો જવાબ: (B).

સમજૂતી: એક આરોપીના અલગ અને વ્યક્તિગત કૃત્ય માટે અન્ય આરોપીને આપમેળે જવાબદાર ઠરાવી શકાય નહીં. હત્યા માટે કલમ 34 લાગુ પડે છે કે નહીં તે સમાન ઇરાદા અને પુરાવા પર આધારિત છે.

પ્રશ્ન 16. IPC કલમ 34માં “in furtherance of the common intention”નો અર્થ શું છે?

(A) સમાન ઇરાદાને આગળ ધપાવવા માટે (B) વ્યક્તિગત લાભ મેળવવા માટે જ (C) ગુનો થયા પછી (D) અદાલતના આદેશથી

સાચો જવાબ: (A) સમાન ઇરાદાને આગળ ધપાવવા માટે.

સમજૂતી: સંયુક્ત કૃત્ય અને આરોપીઓના સમાન ઇરાદા વચ્ચે સંબંધ હોવો જોઈએ.

પ્રશ્ન 17. શું IPC કલમ 34 હેઠળ દરેક આરોપી માટે એકસરખી સજા ફરજિયાત છે?

(A) હા (B) ના, સજા સંબંધિત ગુનાની જોગવાઈ અને કાનૂની પરિસ્થિતિઓ પર આધારિત છે (C) માત્ર આજીવન કેદના કેસમાં (D) માત્ર દંડના કેસમાં

સાચો જવાબ: (B).

સમજૂતી: કલમ 34 સંયુક્ત જવાબદારીનો સિદ્ધાંત છે. સજા નક્કી કરતી વખતે લાગુ પડતા ગુનાની જોગવાઈ અને કેસના કાનૂની તથ્યો ધ્યાનમાં લેવાય છે.

પ્રશ્ન 18. IPC કલમ 34 અને ગુનાહિત કાવતરું (Criminal Conspiracy) વચ્ચે શું તફાવત છે?

(A) બંને એક જ જોગવાઈ છે (B) કલમ 34 સંયુક્ત જવાબદારી અંગે છે, જ્યારે કલમ 120A ગુનાહિત કાવતરાની વ્યાખ્યા આપે છે (C) કલમ 34 માત્ર જાહેર સેવકો માટે છે (D) કલમ 120A માત્ર હત્યા માટે છે

સાચો જવાબ: (B).

સમજૂતી: IPC કલમ 34 સંયુક્ત ગુનાહિત કૃત્યમાં સમાન ઇરાદા અંગે છે. કલમ 120A ગુનાહિત કાવતરાની વ્યાખ્યા આપે છે. બંનેના આવશ્યક તત્ત્વો અલગ છે.

પ્રશ્ન 19. IPC કલમ 34 હેઠળ જવાબદારી નક્કી કરતી વખતે અદાલત માટે સૌથી અગત્યનું શું છે?

(A) આરોપીઓની સંખ્યા જ (B) આરોપીઓની ઉંમર જ (C) સમાન ઇરાદો, સંયુક્ત કૃત્ય અને પુરાવા વચ્ચેનો સંબંધ (D) આરોપીઓનું નિવેદન જ

સાચો જવાબ: (C).

સમજૂતી: માત્ર આરોપીઓની સંખ્યા કે હાજરી પૂરતી નથી. સમાન ઇરાદો અને તે ઇરાદાને આગળ ધપાવતું ગુનાહિત કૃત્ય સાબિત થવું જરૂરી છે.

પ્રશ્ન 20. IPC કલમ 34નો મુખ્ય હેતુ શું છે?

(A) માત્ર મુખ્ય હુમલાખોરને સજા કરવી (B) સંયુક્ત ગુનાહિત કૃત્યમાં સમાન ઇરાદા ધરાવતા સહભાગીઓની જવાબદારી નક્કી કરવી (C) દરેક સાક્ષીને આરોપી બનાવવો (D) તમામ આરોપીઓને નિર્દોષ જાહેર કરવા

સાચો જવાબ: (B).

સમજૂતી: કલમ 34નો હેતુ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે સમાન ઇરાદાને આગળ ધપાવતા સંયુક્ત ગુનામાં સામેલ વ્યક્તિ માત્ર એટલા માટે જવાબદારીથી બચી ન જાય કે અંતિમ કૃત્ય તેના હાથેથી થયું નથી.

AIBE માટે ખાસ યાદ રાખવાના મુદ્દા

IPC કલમ 34: સમાન ઇરાદાથી કરવામાં આવેલ ગુનાની સંયુક્ત જવાબદારી.

IPC કલમ 149: ગેરકાયદેસર મંડળીના સામાન્ય ઉદ્દેશ સાથે સંબંધિત સંયુક્ત જવાબદારી.

IPC કલમ 120A: ગુનાહિત કાવતરાની વ્યાખ્યા.

IPC કલમ 107: દુષ્પ્રેરણની વ્યાખ્યા.

મુખ્ય તફાવત: કલમ 34 માટે ઓછામાં ઓછી બે વ્યક્તિઓ અને સમાન ઇરાદો જરૂરી છે; કલમ 149 માટે પાંચ કે તેથી વધુ વ્યક્તિઓની ગેરકાયદેસર મંડળી તથા કાયદામાં નિર્ધારિત અન્ય તત્ત્વો જરૂરી છે.