CPC એટલે કે સિવિલ પ્રોસિજર કોડ માં Res Sub Judice અને Res Judicata એ બંને ખૂબ જ મહત્વના સિદ્ધાંતો છે. AIBE પરીક્ષામાં આ બંને વિષયોમાંથી સીધા પ્રશ્નો પૂછાઈ શકે છે. બંને સિદ્ધાંતોનો મુખ્ય હેતુ અદાલતોમાં એક જ વિવાદ અંગે બિનજરૂરી કાર્યવાહી અટકાવવાનો અને ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં સ્થિરતા જાળવવાનો છે. જોકે, આ બંને સિદ્ધાંતો એકબીજાથી અલગ છે….
Read More “AIBE – CPC કલમ 10 – Res Sub Judice અને CPC કલમ 11 – Res Judicata” »
ભારતના ન્યાય તંત્રમાં સિવિલ કોર્ટનું સૌથી મહત્ત્વનું કાર્ય નાગરિકોના કાનૂની અધિકારોનું રક્ષણ કરવાનું છે. મિલકતનો વિવાદ હોય, કરારનો ભંગ થયો હોય, પૈસાની વસૂલાતનો પ્રશ્ન હોય કે અન્ય કોઈ નાગરિક હકનો ભંગ થયો હોય, આવા વિવાદોનો ન્યાયિક ઉકેલ લાવવા માટે સિવિલ કોર્ટની રચના કરવામાં આવી છે.પરંતુ દરેક પ્રકારના વિવાદની સુનાવણી સિવિલ કોર્ટ કરી શકે છે કે…
Read More “AIBE પરીક્ષા માટે CPC કલમ 9 – સિવિલ કોર્ટનું અધિકારક્ષેત્ર” »
ફોજદારી ન્યાયપ્રક્રિયામાં દરેક કેસનો અંતિમ નિર્ણય હંમેશાં નીચલી અદાલતમાં જ થઈ જાય એવું નથી. કેટલીક વખત કેસની સુનાવણી દરમિયાન કાયદાના અર્થઘટન અંગે ગંભીર પ્રશ્ન ઊભો થાય છે, તો કેટલીક વખત નીચલી અદાલતના નિર્ણયમાં કાયદાકીય ભૂલ કે અન્યાય જણાય છે. આવી પરિસ્થિતિમાં ઉચ્ચ અદાલતને કાયદાકીય પ્રશ્ન મોકલવાની અને નીચલી અદાલતના રેકોર્ડની તપાસ કરીને જરૂરી સુધારો કરવાની…
Read More “AIBE – CrPc કલમ 395 થી 405 – Reference and Revision” »
આજે આપણે આ લેખમાં સમજીશું કે અપીલ એટલે શું અને કયા સંજોગોમાં અપીલ કરી શકાય. ભારતીય ફોજદારી ન્યાયપ્રણાલીમાં અપીલનો અધિકાર અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે. કોઈ વ્યક્તિને નીચલી અદાલતના ચુકાદાથી અન્યાય થયો હોય, આરોપીને થયેલી સજા અયોગ્ય લાગતી હોય અથવા ફરિયાદીને આરોપી નિર્દોષ છૂટી જવાથી અસંતોષ હોય, ત્યારે કાયદા દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલી શરતોને આધીન રહીને અપીલ…
Read More “AIBE – CrPC કલમ 372 થી 394 અને BNSS કલમ 413 થી 435 – અપીલ ના પ્રકારો” »
CrPC કલમ 129 થી 132 અને કલમ 144 | BNSS કલમ 148 થી 151 અને કલમ 163 ભારતીય ફોજદારી કાયદામાં જાહેર શાંતિ અને વ્યવસ્થા જાળવવાનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. લોકશાહીમાં નાગરિકોને શાંતિપૂર્ણ રીતે એકત્ર થવાનો, વિરોધ પ્રદર્શન કરવાનો અને પોતાના વિચારો વ્યક્ત કરવાનો અધિકાર છે. પરંતુ જ્યારે કોઈ સભા હિંસક બને, જાહેર શાંતિ જોખમાય અથવા લોકોના…
Read More “AIBE – Crpc કલમ 129 થી 132 – ગેરકાયદેસર પ્રદર્શન અને પ્રતિબંધ હુકમો” »
જાહેર રસ્તા પર કોઈ વ્યક્તિએ ગેરકાયદેસર દબાણ કર્યું હોય, રહેણાંક વિસ્તારમાં ફેક્ટરીમાંથી નીકળતો ધુમાડો કે અવાજ લોકોને પરેશાન કરતો હોય, જાહેર કૂવો કે રસ્તો ઉપયોગમાં લેવામાં અવરોધ ઊભો થતો હોય અથવા કોઈ પ્રવૃત્તિને કારણે આસપાસના લોકોના આરોગ્ય અને સલામતી સામે જોખમ ઊભું થતું હોય, ત્યારે તેને જાહેર ઉપદ્રવ (Public Nuisance) તરીકે ઓળખવામાં આવી શકે છે….
Read More “AIBE – CrPC કલમ 133 થી 143 – જાહેર ઉપદ્રવ Public Nuisance” »
પરિવારમાં કોઈ વ્યક્તિ આર્થિક રીતે સક્ષમ હોવા છતાં પોતાની પત્ની, બાળકો અથવા વૃદ્ધ માતા-પિતાનું ભરણપોષણ કરવાની જવાબદારી નિભાવતી ન હોય, ત્યારે તેમની સામે આર્થિક મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે. આવી પરિસ્થિતિમાં કાયદો જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિઓને રક્ષણ આપે છે અને ભરણપોષણ મેળવવા માટે કોર્ટનો સંપર્ક કરવાની સગવડ પૂરી પાડે છે. AIBE પરીક્ષામાં ભરણપોષણનો આ વિષય ખૂબ જ…
ભારતીય ફોજદારી ન્યાયપ્રણાલીમાં આરોપી સામે ચાલતી ટ્રાયલની પ્રક્રિયા સમજવી હોય તો વોરન્ટ કેસ અને સમન્સ કેસ વચ્ચેનો તફાવત જાણવો ખૂબ જ જરૂરી છે. AIBE પરીક્ષામાં આ વિષયમાંથી કેસના પ્રકાર, આરોપ ઘડવાની પ્રક્રિયા, આરોપીને મુક્ત કરવાનો હુકમ (Discharge), ફરિયાદીની ગેરહાજરી, દોષિત કે નિર્દોષ જાહેર કરવાની પ્રક્રિયા અને CrPC તથા BNSS વચ્ચેની કલમોની સરખામણી જેવા મુદ્દાઓ ઉપયોગી…
Read More “AIBE – CrPC કલમ 238 થી 259 : વોરન્ટ કેસ અને સમન્સ કેસ” »
ફોજદારી કેસમાં જ્યારે મેજિસ્ટ્રેટને લાગે કે આરોપી સામે કાર્યવાહી શરૂ કરવા માટે પૂરતું પ્રાથમિક કારણ છે, ત્યારે કોર્ટ આરોપીને પોતાની સમક્ષ હાજર થવા માટે સમન્સ અથવા વોરન્ટ જારી કરી શકે છે. ફોજદારી ન્યાયપ્રક્રિયામાં આ એક મહત્ત્વનું પગલું છે, કારણ કે તેના દ્વારા કોર્ટની કાર્યવાહી આરોપી સુધી પહોંચે છે અને કેસ આગળ વધવાનો માર્ગ ખુલ્લો થાય…
Read More “AIBE – CrPC કલમ 204 – સમન્સ અથવા વોરન્ટ જારી કરવું અને BNSS કલમ 227” »
ફોજદારી કાયદામાં માત્ર ગુનો થયો છે કે નહીં તે જાણવું પૂરતું નથી. ગુનાની તપાસ ક્યાં થશે, કઈ અદાલતમાં કેસ ચાલશે અને મેજિસ્ટ્રેટ કઈ રીતે ગુનાની નોંધ લઈને આગળની કાર્યવાહી શરૂ કરી શકે છે, તે સમજવું પણ એટલું જ જરૂરી છે. આ જ મુદ્દાઓ CrPC ની કલમ 177 થી 190માં આવરી લેવામાં આવ્યા છે. AIBE પરીક્ષાની…
