AIBE – IPC કલમ 339 થી 348 – ગેરકાયદેસર અવરોધ અને ગેરકાયદેસર કેદ

Click the Language Button below to read in your language.

ભારતીય દંડ સંહિતા, 1860 (Indian Penal Code – IPC) હેઠળ વ્યક્તિની સ્વતંત્રતાને વિશેષ મહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું છે. દરેક વ્યક્તિને કાયદેસર રીતે અવરજવર કરવાની સ્વતંત્રતા છે. જો કોઈ વ્યક્તિ અન્ય વ્યક્તિને તેની ઇચ્છા વિરુદ્ધ ગેરકાયદેસર રીતે આગળ જતાં અટકાવે અથવા કોઈ ચોક્કસ સીમાની અંદર રહેવા મજબૂર કરે, તો તે સંજોગો અનુસાર ગેરકાયદેસર અવરોધ (Wrongful Restraint) અથવા ગેરકાયદેસર કેદ (Wrongful Confinement)નો ગુનો બની શકે છે.

AIBE પરીક્ષામાં IPCની કલમ 339 થી 348 સંબંધિત વ્યાખ્યાઓ, સજાની જોગવાઈઓ અને Wrongful Restraint તથા Wrongful Confinement વચ્ચેનો તફાવત પરીક્ષાલક્ષી દૃષ્ટિએ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

ભારતીય ન્યાય સંહિતા, 2023 (Bharatiya Nyaya Sanhita – BNS) 1 જુલાઈ, 2024થી અમલમાં આવી છે. તેમ છતાં, AIBEમાં IPCની જૂની જોગવાઈઓનો અભ્યાસ પણ જરૂરી બની શકે છે. તેથી અહીં IPCની કલમો મુજબ સમજ આપવામાં આવી છે.

1. IPC કલમ 339 – ગેરકાયદેસર અવરોધ (Wrongful Restraint)

કલમ 339 મુજબ, જો કોઈ વ્યક્તિ ઇરાદાપૂર્વક બીજી વ્યક્તિને એવી દિશામાં આગળ વધતી અટકાવે, જ્યાં જવાની તેને કાયદેસર રીતે સ્વતંત્રતા હોય, તો તે ગેરકાયદેસર અવરોધનો ગુનો બને છે.

પરંતુ કોઈ વ્યક્તિને ખાનગી માર્ગમાં અવરોધવાનો અધિકાર હોય અને તે સદ્ભાવનાથી એવું કરતી હોય, તો કાયદામાં દર્શાવેલા અપવાદનો લાભ મળી શકે છે.

ઉદાહરણ:

રમેશ રસ્તા પરથી પસાર થઈ રહ્યો છે. સુરેશ જાણીજોઈને તેની સામે ઊભો રહીને તેને આગળ જવા દેતો નથી, જ્યારે રમેશને તે રસ્તે જવાનો કાયદેસર અધિકાર છે. તો સંજોગો અનુસાર સુરેશ સામે IPC કલમ 339 લાગુ પડી શકે છે.

મહત્ત્વનો મુદ્દો: અહીં વ્યક્તિને કોઈ ચોક્કસ દિશામાં આગળ વધતી અટકાવવામાં આવે છે. તેને સંપૂર્ણપણે કોઈ સીમાની અંદર બંધ કરી દેવી જરૂરી નથી.

2. IPC કલમ 340 – ગેરકાયદેસર કેદ (Wrongful Confinement)

કલમ 340 મુજબ, જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ બીજી વ્યક્તિને એવી રીતે રોકે કે તે ચોક્કસ સીમાની બહાર જઈ ન શકે, ત્યારે તે ગેરકાયદેસર કેદનો ગુનો બને છે.

આ ગુનામાં પીડિત વ્યક્તિની અવરજવર ચોક્કસ વિસ્તારની અંદર મર્યાદિત થઈ જાય છે.

ઉદાહરણ:

અજય વિજયને એક રૂમમાં બંધ કરી દે છે અને વિજય રૂમમાંથી બહાર જઈ શકતો નથી. અજયે જો ગેરકાયદેસર રીતે આવું કર્યું હોય, તો સંજોગો અનુસાર તે IPC કલમ 340 હેઠળ ગેરકાયદેસર કેદનો ગુનો બને છે.

મહત્ત્વનો મુદ્દો: ગેરકાયદેસર કેદ એ ગેરકાયદેસર અવરોધનું વધુ વ્યાપક અને ગંભીર સ્વરૂપ છે, કારણ કે તેમાં વ્યક્તિની અવરજવર ચોક્કસ સીમામાં બંધાઈ જાય છે.

3. IPC કલમ 341 – ગેરકાયદેસર અવરોધ માટેની સજા

કલમ 341 મુજબ, ગેરકાયદેસર અવરોધના ગુના માટે નીચેની સજા થઈ શકે છે:

• એક મહિના સુધીની સાદી કેદ.

• અથવા ₹500 સુધીનો દંડ.

• અથવા બંને સજા.

AIBE માટે યાદ રાખો: IPC કલમ 341 એ Wrongful Restraint માટેની સજાની કલમ છે.

4. IPC કલમ 342 – ગેરકાયદેસર કેદ માટેની સજા

કલમ 342 મુજબ, ગેરકાયદેસર કેદ કરનાર વ્યક્તિને નીચેની સજા થઈ શકે છે:

• એક વર્ષ સુધીની કેદ.

• અથવા ₹1,000 સુધીનો દંડ.

• અથવા બંને સજા.

પરીક્ષાલક્ષી મુદ્દો: IPC કલમ 342 હેઠળની મહત્તમ કેદ એક વર્ષ છે, જ્યારે IPC કલમ 341 હેઠળની મહત્તમ સાદી કેદ એક મહિનો છે.

5. IPC કલમ 343 – ત્રણ દિવસ કે તેથી વધુ સમય માટે ગેરકાયદેસર કેદ

જો કોઈ વ્યક્તિને ત્રણ દિવસ કે તેથી વધુ સમય માટે ગેરકાયદેસર રીતે કેદમાં રાખવામાં આવે, તો IPC કલમ 343 લાગુ પડે છે.

સજા:

ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડ.

ઉદાહરણ:

કોઈ વ્યક્તિને ગેરકાયદેસર રીતે એક રૂમમાં સતત ચાર દિવસ સુધી બંધ રાખવામાં આવે, તો અન્ય જરૂરી તત્ત્વો સાબિત થાય ત્યારે IPC કલમ 343 લાગુ પડી શકે છે.

6. IPC કલમ 344 – દસ દિવસ કે તેથી વધુ સમય માટે ગેરકાયદેસર કેદ

જો કોઈ વ્યક્તિને દસ દિવસ કે તેથી વધુ સમય માટે ગેરકાયદેસર કેદમાં રાખવામાં આવે, તો IPC કલમ 344 લાગુ પડે છે.

સજા:

ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડ.

મહત્ત્વનો તફાવત:

કલમ 343માં કેદનો સમયગાળો ત્રણ દિવસ કે તેથી વધુ છે, જ્યારે કલમ 344માં દસ દિવસ કે તેથી વધુ છે.

7. IPC કલમ 345 – મુક્તિ માટે રિટ જાહેર થયા પછી પણ કેદમાં રાખવું

જો કોઈ વ્યક્તિને મુક્ત કરવા માટે કોર્ટ દ્વારા Habeas Corpus અથવા અન્ય યોગ્ય રિટ કાયદેસર રીતે જાહેર કરવામાં આવી હોય અને છતાં જાણપૂર્વક તેને ગેરકાયદેસર કેદમાં રાખવામાં આવે, તો IPC કલમ 345 લાગુ પડી શકે છે.

સજા:

બે વર્ષ સુધીની કેદ, જે અગાઉની કેદની સજાથી અલગ હોઈ શકે છે, અને દંડ.

આ કલમ વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા અને ન્યાયિક આદેશોના પાલનનું મહત્ત્વ દર્શાવે છે.

8. IPC કલમ 346 – ગુપ્ત રીતે ગેરકાયદેસર કેદ

જો કોઈ વ્યક્તિને એવી રીતે ગેરકાયદેસર કેદમાં રાખવામાં આવે કે તેની કેદની જાણ પીડિત વ્યક્તિના હિત ધરાવતા લોકો અથવા સંબંધિત સત્તાવાળાઓને ન થાય અથવા ન થઈ શકે, તો સંજોગો અનુસાર IPC કલમ 346 લાગુ પડી શકે છે.

સજા:

કલમ 342 હેઠળની સજા ઉપરાંત બે વર્ષ સુધીની વધારાની કેદ થઈ શકે છે.

ઉદાહરણ:

કોઈ વ્યક્તિને ગુપ્ત સ્થળે રાખવામાં આવે અને તેના પરિવારજનો કે અન્ય સંબંધિત લોકોને તેની કેદની જાણ ન થાય તે માટે પ્રયત્ન કરવામાં આવે.

9. IPC કલમ 347 – મિલકત પડાવવા અથવા ગેરકાયદેસર કાર્ય કરાવવા માટે કેદ

જો કોઈ વ્યક્તિને ગેરકાયદેસર રીતે કેદમાં રાખવાનો હેતુ તેની પાસેથી મિલકત અથવા મૂલ્યવાન જામીનગીરી પડાવવાનો હોય, અથવા તેને ગેરકાયદેસર કાર્ય કરવા કે ગુનાહિત કૃત્યને સરળ બનાવતી માહિતી આપવા મજબૂર કરવાનો હોય, તો IPC કલમ 347 લાગુ પડી શકે છે.

સજા:

ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડ.

ઉદાહરણ:

કોઈ વ્યક્તિને બંધક બનાવીને તેની પાસેથી પૈસા અથવા મિલકત મેળવવા દબાણ કરવામાં આવે, તો તથ્યોના આધારે IPC કલમ 347 અને અન્ય લાગુ પડતી કલમો હેઠળ કાર્યવાહી થઈ શકે છે.

10. IPC કલમ 348 – કબૂલાત અથવા મિલકત પરત મેળવવા માટે કેદ

જો કોઈ વ્યક્તિને ગેરકાયદેસર રીતે કેદમાં રાખવાનો હેતુ તેની પાસેથી ગુનાની કબૂલાત કરાવવાનો, ગુનાની માહિતી મેળવવાનો અથવા મિલકત કે મૂલ્યવાન જામીનગીરી પરત કરાવવા માટે દબાણ કરવાનો હોય, તો IPC કલમ 348 લાગુ પડી શકે છે.

સજા:

ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડ.

ઉદાહરણ:

કોઈ વ્યક્તિને ચોરીની કબૂલાત કરાવવા માટે રૂમમાં ગેરકાયદેસર રીતે બંધ રાખવામાં આવે, તો સંજોગો અનુસાર IPC કલમ 348 લાગુ પડી શકે છે.

Wrongful Restraint અને Wrongful Confinement વચ્ચેનો તફાવત

Wrongful Restraint એટલે વ્યક્તિને કોઈ ચોક્કસ દિશામાં આગળ વધતી ગેરકાયદેસર રીતે અટકાવવી. Wrongful Confinement એટલે વ્યક્તિને ચોક્કસ સીમાની બહાર જવાથી ગેરકાયદેસર રીતે રોકવી.

ઉદાહરણ તરીકે, રસ્તામાં કોઈ વ્યક્તિનો રસ્તો રોકવો એ Wrongful Restraint બની શકે છે, જ્યારે તેને રૂમમાં બંધ કરીને બહાર ન જવા દેવું એ Wrongful Confinement બની શકે છે.

પરીક્ષામાં ખાસ યાદ રાખવાનું છે કે દરેક ગેરકાયદેસર કેદમાં અવરજવર પર અવરોધ હોય છે, પરંતુ દરેક ગેરકાયદેસર અવરોધ ગેરકાયદેસર કેદ બનતો નથી.

AIBE પરીક્ષા માટે મહત્ત્વના મુદ્દા

IPC કલમ 339: Wrongful Restraintની વ્યાખ્યા.

IPC કલમ 340: Wrongful Confinementની વ્યાખ્યા.

IPC કલમ 341: Wrongful Restraint માટેની સજા.

IPC કલમ 342: Wrongful Confinement માટેની સજા.

IPC કલમ 343: ત્રણ દિવસ કે તેથી વધુ સમય માટે ગેરકાયદેસર કેદ.

IPC કલમ 344: દસ દિવસ કે તેથી વધુ સમય માટે ગેરકાયદેસર કેદ.

IPC કલમ 345: મુક્તિ માટેની રિટ જાહેર થયા પછી પણ કેદમાં રાખવું.

IPC કલમ 346: ગુપ્ત રીતે ગેરકાયદેસર કેદ.

IPC કલમ 347: મિલકત પડાવવા અથવા ગેરકાયદેસર કાર્ય કરાવવા માટે કેદ.

IPC કલમ 348: કબૂલાત અથવા મિલકત પરત મેળવવા માટે કેદ.

IPC અને BNS વચ્ચેનો સંબંધ

ભારતીય ન્યાય સંહિતા, 2023 (BNS)માં પણ ગેરકાયદેસર અવરોધ અને ગેરકાયદેસર કેદ સંબંધિત જોગવાઈઓ છે. IPCની જૂની કલમોનો અભ્યાસ કરતી વખતે BNSની અનુરૂપ કલમો પણ જોવી જોઈએ, ખાસ કરીને AIBEના અભ્યાસક્રમમાં બંને કાયદાઓનો ઉલ્લેખ હોય ત્યારે.

આ લેખમાં IPCની કલમોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. ચોક્કસ કેસમાં લાગુ પડતી જોગવાઈ નક્કી કરવા માટે ગુનાની તારીખ, લાગુ કાયદો અને કેસના તથ્યો ધ્યાનમાં લેવા જરૂરી છે.

IPCની કલમ 339 થી 348 વ્યક્તિની વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનું રક્ષણ કરે છે. ગેરકાયદેસર અવરોધમાં વ્યક્તિને કોઈ દિશામાં આગળ વધતી અટકાવવામાં આવે છે, જ્યારે ગેરકાયદેસર કેદમાં તેને ચોક્કસ સીમાની અંદર રહેવા મજબૂર કરવામાં આવે છે. AIBE પરીક્ષામાં આ બંને ગુનાઓની વ્યાખ્યા, તેમની સજા અને કેદના સમયગાળા સંબંધિત કલમો ખાસ મહત્ત્વ ધરાવે છે.

વિદ્યાર્થીઓએ કલમ 339 થી 348ના ક્રમ, વ્યાખ્યા અને સજાની જોગવાઈઓને ઉદાહરણો સાથે યાદ રાખવી જોઈએ. તેનાથી પરીક્ષામાં MCQ અને કાનૂની પરિસ્થિતિ આધારિત પ્રશ્નોના જવાબ આપવા સરળ બનશે.

AIBE પરીક્ષા માટે IPC કલમ 339 થી 348: 20 મહત્ત્વપૂર્ણ MCQ

પ્રશ્ન 1. IPCની કઈ કલમમાં ગેરકાયદેસર અવરોધ (Wrongful Restraint)ની વ્યાખ્યા આપવામાં આવી છે?

(A) કલમ 337
(B) કલમ 339
(C) કલમ 340
(D) કલમ 342

સાચો જવાબ: (B) કલમ 339

સમજૂતી: IPCની કલમ 339 મુજબ, કોઈ વ્યક્તિને એવી દિશામાં જતાં ઇરાદાપૂર્વક અટકાવવી, જ્યાં જવાનો તેને કાયદેસર અધિકાર હોય, તો તે ગેરકાયદેસર અવરોધ બની શકે છે.

પ્રશ્ન 2. IPCની કઈ કલમમાં ગેરકાયદેસર કેદ (Wrongful Confinement)ની વ્યાખ્યા આપવામાં આવી છે?

(A) કલમ 339
(B) કલમ 340
(C) કલમ 341
(D) કલમ 343

સાચો જવાબ: (B) કલમ 340

સમજૂતી: કલમ 340 મુજબ, કોઈ વ્યક્તિને ચોક્કસ સીમાની બહાર જવાથી ગેરકાયદેસર રીતે રોકવામાં આવે તો તે ગેરકાયદેસર કેદ છે.

પ્રશ્ન 3. ગેરકાયદેસર અવરોધ માટે સજાની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?

(A) કલમ 340
(B) કલમ 341
(C) કલમ 342
(D) કલમ 344

સાચો જવાબ: (B) કલમ 341

સમજૂતી: કલમ 341 હેઠળ એક મહિના સુધીની સાદી કેદ અથવા ₹500 સુધીનો દંડ અથવા બંને થઈ શકે છે.

પ્રશ્ન 4. IPCની કલમ 342 કયા ગુના માટે સજાની જોગવાઈ કરે છે?

(A) હુમલો
(B) ગેરકાયદેસર અવરોધ
(C) ગેરકાયદેસર કેદ
(D) ચોરી

સાચો જવાબ: (C) ગેરકાયદેસર કેદ

સમજૂતી: કલમ 342 હેઠળ ગેરકાયદેસર કેદ માટે એક વર્ષ સુધીની કેદ અથવા ₹1,000 સુધીનો દંડ અથવા બંને થઈ શકે છે.

પ્રશ્ન 5. કોઈ વ્યક્તિને ત્રણ દિવસ કે તેથી વધુ સમય માટે ગેરકાયદેસર કેદમાં રાખવામાં આવે, તો કઈ કલમ લાગુ પડી શકે?

(A) કલમ 341
(B) કલમ 342
(C) કલમ 343
(D) કલમ 345

સાચો જવાબ: (C) કલમ 343

સમજૂતી: IPCની કલમ 343 ત્રણ દિવસ કે તેથી વધુ સમય માટે ગેરકાયદેસર કેદની જોગવાઈ કરે છે. તેની સજા ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડ છે.

પ્રશ્ન 6. દસ દિવસ કે તેથી વધુ સમય માટે ગેરકાયદેસર કેદ માટે કઈ કલમ લાગુ પડે છે?

(A) કલમ 342
(B) કલમ 343
(C) કલમ 344
(D) કલમ 346

સાચો જવાબ: (C) કલમ 344

સમજૂતી: કલમ 344 હેઠળ દસ દિવસ કે તેથી વધુ સમયની ગેરકાયદેસર કેદ માટે ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડની જોગવાઈ છે.

પ્રશ્ન 7. મુક્તિ માટેની રિટ જાહેર થયા પછી પણ વ્યક્તિને ગેરકાયદેસર કેદમાં રાખવા અંગે કઈ કલમ છે?

(A) કલમ 343
(B) કલમ 344
(C) કલમ 345
(D) કલમ 348

સાચો જવાબ: (C) કલમ 345

સમજૂતી: કલમ 345 ન્યાયાલય દ્વારા મુક્તિ માટેની રિટ જાહેર થયા પછી પણ ગેરકાયદેસર કેદ ચાલુ રાખવાના કૃત્યને લગતી છે.

પ્રશ્ન 8. ગુપ્ત રીતે ગેરકાયદેસર કેદમાં રાખવા અંગે કઈ કલમ લાગુ પડે છે?

(A) કલમ 342
(B) કલમ 345
(C) કલમ 346
(D) કલમ 347

સાચો જવાબ: (C) કલમ 346

સમજૂતી: કલમ 346 ગુપ્ત રીતે ગેરકાયદેસર કેદમાં રાખવાના કૃત્યને લગતી છે. આ કલમ હેઠળ કલમ 342ની સજા ઉપરાંત બે વર્ષ સુધીની વધારાની કેદ થઈ શકે છે.

પ્રશ્ન 9. મિલકત પડાવવા અથવા ગેરકાયદેસર કાર્ય કરવા મજબૂર કરવા માટે ગેરકાયદેસર કેદ કરવામાં આવે, તો કઈ કલમ લાગુ પડે છે?

(A) કલમ 345
(B) કલમ 346
(C) કલમ 347
(D) કલમ 348

સાચો જવાબ: (C) કલમ 347

સમજૂતી: કલમ 347 હેઠળ મિલકત અથવા મૂલ્યવાન જામીનગીરી પડાવવા કે ગેરકાયદેસર કાર્ય કરાવવા માટે કરવામાં આવતી ગેરકાયદેસર કેદ આવરી લેવામાં આવે છે.

પ્રશ્ન 10. ગુનાની કબૂલાત કરાવવા માટે ગેરકાયદેસર કેદ કરવા અંગે કઈ કલમ છે?

(A) કલમ 344
(B) કલમ 345
(C) કલમ 347
(D) કલમ 348

સાચો જવાબ: (D) કલમ 348

સમજૂતી: કલમ 348 હેઠળ કબૂલાત મેળવવા, ગુનાની માહિતી મેળવવા અથવા મિલકત પરત કરાવવા માટે ગેરકાયદેસર કેદ કરવાનું આવરી લેવામાં આવે છે.

પ્રશ્ન 11. Wrongful Restraint અને Wrongful Confinement વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત કયો છે?

(A) બંનેમાં કોઈ તફાવત નથી
(B) Wrongful Restraintમાં આગળ વધવાની દિશામાં અવરોધ થાય છે, જ્યારે Wrongful Confinementમાં ચોક્કસ સીમાની બહાર જવાથી રોકવામાં આવે છે
(C) Wrongful Restraint માત્ર સરકારી કર્મચારી કરી શકે છે
(D) Wrongful Confinementમાં કોઈ સજા નથી

સાચો જવાબ: (B)

સમજૂતી: ગેરકાયદેસર અવરોધમાં વ્યક્તિની કોઈ દિશામાં અવરજવર રોકવામાં આવે છે, જ્યારે ગેરકાયદેસર કેદમાં તેને ચોક્કસ સીમાની બહાર જવા દેવામાં આવતી નથી.

પ્રશ્ન 12. કોઈ વ્યક્તિ રસ્તા પર બીજી વ્યક્તિને આગળ જવા દેતી નથી, જ્યારે તેને તે રસ્તે જવાનો કાયદેસર અધિકાર છે. કયો ગુનો બની શકે?

(A) ચોરી
(B) ગેરકાયદેસર અવરોધ
(C) લૂંટ
(D) વિશ્વાસઘાત

સાચો જવાબ: (B) ગેરકાયદેસર અવરોધ

સમજૂતી: તથ્યો અને કાયદાની જરૂરી શરતો પૂરી થાય તો આ કૃત્ય IPC કલમ 339 હેઠળ ગેરકાયદેસર અવરોધ બની શકે છે.

પ્રશ્ન 13. કોઈ વ્યક્તિને રૂમમાં બંધ કરીને બહાર જવા દેવામાં આવતી નથી. આ કૃત્ય કયા ગુનાનું ઉદાહરણ બની શકે?

(A) ગેરકાયદેસર કેદ
(B) બદનક્ષી
(C) છેતરપિંડી
(D) બનાવટી દસ્તાવેજ

સાચો જવાબ: (A) ગેરકાયદેસર કેદ

સમજૂતી: કોઈ વ્યક્તિને ગેરકાયદેસર રીતે ચોક્કસ સીમાની અંદર બંધ કરી રાખવામાં આવે તો IPC કલમ 340 લાગુ પડી શકે છે.

પ્રશ્ન 14. IPC કલમ 341 હેઠળ મહત્તમ સાદી કેદ કેટલી છે?

(A) સાત દિવસ
(B) પંદર દિવસ
(C) એક મહિનો
(D) એક વર્ષ

સાચો જવાબ: (C) એક મહિનો

સમજૂતી: IPC કલમ 341 હેઠળ એક મહિના સુધીની સાદી કેદ અથવા ₹500 સુધીનો દંડ અથવા બંને થઈ શકે છે.

પ્રશ્ન 15. IPC કલમ 342 હેઠળ ગેરકાયદેસર કેદ માટે મહત્તમ કેદ કેટલી છે?

(A) એક મહિનો
(B) છ મહિના
(C) એક વર્ષ
(D) ત્રણ વર્ષ

સાચો જવાબ: (C) એક વર્ષ

સમજૂતી: કલમ 342 હેઠળ એક વર્ષ સુધીની કેદ અથવા ₹1,000 સુધીનો દંડ અથવા બંને થઈ શકે છે.

પ્રશ્ન 16. IPC કલમ 343 હેઠળની મહત્તમ કેદ કેટલી છે?

(A) છ મહિના
(B) એક વર્ષ
(C) બે વર્ષ
(D) ત્રણ વર્ષ

સાચો જવાબ: (D) ત્રણ વર્ષ

સમજૂતી: ત્રણ દિવસ કે તેથી વધુ સમય માટે ગેરકાયદેસર કેદ કરવાના ગુના માટે કલમ 343 હેઠળ ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડ થઈ શકે છે.

પ્રશ્ન 17. IPC કલમ 344 હેઠળ ગેરકાયદેસર કેદનો સમયગાળો કેટલો હોવો જોઈએ?

(A) એક દિવસ કે તેથી વધુ
(B) ત્રણ દિવસ કે તેથી વધુ
(C) સાત દિવસ કે તેથી વધુ
(D) દસ દિવસ કે તેથી વધુ

સાચો જવાબ: (D) દસ દિવસ કે તેથી વધુ

સમજૂતી: કલમ 344માં દસ દિવસ કે તેથી વધુ સમય માટે ગેરકાયદેસર કેદની જોગવાઈ છે.

પ્રશ્ન 18. નીચેના પૈકી કઈ કલમ ગેરકાયદેસર કેદ કરીને મિલકત અથવા મૂલ્યવાન જામીનગીરી પડાવવાના હેતુ સાથે સંબંધિત છે?

(A) કલમ 343
(B) કલમ 345
(C) કલમ 347
(D) કલમ 348

સાચો જવાબ: (C) કલમ 347

સમજૂતી: કલમ 347નો મુખ્ય હેતુ મિલકત અથવા મૂલ્યવાન જામીનગીરી પડાવવા કે વ્યક્તિને ગેરકાયદેસર કાર્ય કરવા મજબૂર કરવા માટેની કેદ સાથે સંબંધિત છે.

પ્રશ્ન 19. IPC કલમ 348 હેઠળ ગેરકાયદેસર કેદ કરવાનો હેતુ નીચેના પૈકી કયો હોઈ શકે?

(A) ગુનાની કબૂલાત મેળવવી
(B) ગુનાની માહિતી મેળવવી
(C) મિલકત અથવા મૂલ્યવાન જામીનગીરી પરત કરાવવા દબાણ કરવું
(D) ઉપરના તમામ

સાચો જવાબ: (D) ઉપરના તમામ

સમજૂતી: કલમ 348માં કબૂલાત, ગુનાની માહિતી અથવા મિલકત પરત કરાવવા જેવા નિર્ધારિત હેતુઓ માટે ગેરકાયદેસર કેદ કરવાનો સમાવેશ થાય છે.

પ્રશ્ન 20. ભારતીય ન્યાય સંહિતા, 2023 (BNS) કઈ તારીખથી અમલમાં આવી?

(A) 26 જાન્યુઆરી, 2024
(B) 1 એપ્રિલ, 2024
(C) 1 જુલાઈ, 2024
(D) 15 ઑગસ્ટ, 2024

સાચો જવાબ: (C) 1 જુલાઈ, 2024

સમજૂતી: BNS 1 જુલાઈ, 2024થી અમલમાં આવી. તેથી ગુનાની તારીખ અને લાગુ કાયદાને ધ્યાનમાં રાખીને IPC અથવા BNSની સંબંધિત જોગવાઈ નક્કી કરવી જરૂરી છે.

પરીક્ષા માટે ઝડપી પુનરાવર્તન

IPC 339 – ગેરકાયદેસર અવરોધની વ્યાખ્યા.

IPC 340 – ગેરકાયદેસર કેદની વ્યાખ્યા.

IPC 341 – ગેરકાયદેસર અવરોધની સજા.

IPC 342 – ગેરકાયદેસર કેદની સજા.

IPC 343 – ત્રણ દિવસ કે તેથી વધુ સમય માટે કેદ.

IPC 344 – દસ દિવસ કે તેથી વધુ સમય માટે કેદ.

IPC 345 – મુક્તિ માટેની રિટ પછી પણ કેદ.

IPC 346 – ગુપ્ત રીતે કેદ.

IPC 347 – મિલકત પડાવવા અથવા ગેરકાયદેસર કાર્ય કરાવવા માટે કેદ.

IPC 348 – કબૂલાત અથવા મિલકત સંબંધિત હેતુ માટે કેદ.

નોંધ: પરીક્ષાની તૈયારી કરતી વખતે IPCની સજાની જોગવાઈઓને મૂળ કાયદાના લખાણ સાથે ચકાસવી અને BNSની અનુરૂપ જોગવાઈઓનો પણ અભ્યાસ કરવો.