AIBE – CPC – Execution of Decrees – Sections 36 થી 74 અને Order XXI

Click the Language Button below to read in your language.

સિવિલ કેસમાં જ્યારે અદાલત કોઈ પક્ષકારની તરફેણમાં હુકમનામું (Decree) પસાર કરે છે, ત્યારે સામાન્ય રીતે એવું માનવામાં આવે છે કે ન્યાયિક પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. પરંતુ વાસ્તવિક ન્યાય ત્યારે જ મળે છે જ્યારે હુકમનામાનો લાભ મેળવનાર વ્યક્તિને તેનો હક ખરેખર પ્રાપ્ત થાય. જો અદાલતે કોઈ વ્યક્તિને નાણાં ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો હોય અને તે વ્યક્તિ સ્વેચ્છાએ નાણાં ચૂકવતી ન હોય, તો માત્ર હુકમનામું મેળવી લેવાથી પ્રશ્નનો ઉકેલ આવતો નથી. આવી પરિસ્થિતિમાં હુકમનામાનો અમલ કરાવવાની કાનૂની પ્રક્રિયા ઉપયોગી બને છે, જેને CPCમાં Execution of Decrees કહેવામાં આવે છે.

Code of Civil Procedure, 1908 (CPC) ની કલમ 36 થી 74 અને Order XXI માં હુકમનામાના અમલ અંગે વિસ્તૃત જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે. AIBE પરીક્ષામાં આ વિષય ખૂબ જ મહત્ત્વનો છે, કારણ કે તેમાંથી વ્યાખ્યાઓ, અદાલતની સત્તાઓ, મિલકતની જપ્તી, વેચાણ, ધરપકડ અને હુકમનામાના અમલ અંગે પ્રશ્નો પૂછાઈ શકે છે.

Execution of Decree એટલે શું?

Execution એટલે અદાલત દ્વારા આપવામાં આવેલા હુકમનામા અથવા આદેશનો કાયદેસર રીતે અમલ કરાવવાની પ્રક્રિયા.

સરળ ભાષામાં કહીએ તો, જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ અદાલતના હુકમનું સ્વેચ્છાએ પાલન કરતી નથી, ત્યારે જે વ્યક્તિના પક્ષમાં હુકમનામું આપવામાં આવ્યું છે તે વ્યક્તિ અદાલતનો આશરો લઈને તેનો અમલ કરાવી શકે છે.જે વ્યક્તિના પક્ષમાં હુકમનામું આપવામાં આવ્યું હોય તેને Decree Holder કહેવામાં આવે છે, જ્યારે જે વ્યક્તિ સામે હુકમનામું આપવામાં આવ્યું હોય તેને Judgment Debtor કહેવામાં આવે છે.

ઉદાહરણ તરીકે, ‘અ’ એ ‘બ’ પાસેથી ₹5 લાખ મેળવવા માટે સિવિલ દાવો કર્યો. અદાલતે ‘અ’ના પક્ષમાં હુકમનામું આપીને ‘બ’ને ₹5 લાખ ચૂકવવાનો આદેશ કર્યો. જો ‘બ’ નાણાં ચૂકવતો નથી, તો ‘અ’ હુકમનામાના અમલ માટે Execution Application દાખલ કરી શકે છે.

CPC Section 36 – Application to Orders

આ કલમ મુજબ હુકમનામાના અમલ અંગેની જોગવાઈઓ, જ્યાં સુધી લાગુ પડતી હોય ત્યાં સુધી, અદાલતના આદેશોના અમલ માટે પણ લાગુ પડે છે.અર્થાત્, CPCમાં Decree ના Execution માટે જે પ્રક્રિયા નક્કી કરવામાં આવી છે, તેનો ઉપયોગ યોગ્ય પરિસ્થિતિમાં Court Orders ના અમલ માટે પણ થઈ શકે છે.

Section 37 – Definition of Court Which Passed a Decree

આ કલમમાં કઈ અદાલતને હુકમનામું પસાર કરનાર અદાલત (Court Which Passed a Decree) ગણવી તે અંગે જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

સામાન્ય રીતે જે અદાલતે હુકમનામું આપ્યું હોય તેને Court Which Passed the Decree કહેવામાં આવે છે. પરંતુ કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં મૂળ અદાલતનું અસ્તિત્વ બંધ થઈ ગયું હોય અથવા હુકમનામું અમલમાં મૂકવાની સત્તા અન્ય અદાલતને સોંપવામાં આવી હોય, તો કાયદા મુજબ તે અદાલતને પણ હુકમનામું પસાર કરનાર અદાલત ગણવામાં આવી શકે છે.

Section 38 – Court by Which Decree May Be Executed

આ કલમ મુજબ હુકમનામાનો અમલ બે પ્રકારની અદાલતો દ્વારા થઈ શકે છે.

જે અદાલતે હુકમનામું પસાર કર્યું હોય તે અદાલત પોતે તેનો અમલ કરી શકે છે અથવા કાયદા મુજબ તેને બીજી સક્ષમ અદાલતને અમલ માટે મોકલી શકે છે.આ જોગવાઈનો હેતુ એ છે કે હુકમનામાનો અમલ વ્યવહારુ અને અસરકારક રીતે થઈ શકે.

Section 39 – Transfer of Decree

જ્યારે હુકમનામાનો અમલ મૂળ અદાલતના અધિકારક્ષેત્રની બહાર કરાવવાનો હોય, ત્યારે મૂળ અદાલત તેને અન્ય સક્ષમ અદાલતને અમલ માટે મોકલી શકે છે.આવી પરિસ્થિતિ ત્યારે ઊભી થઈ શકે છે જ્યારે Judgment Debtor અન્ય વિસ્તારમાં રહેતો હોય, તેની મિલકત અન્ય અદાલતના અધિકારક્ષેત્રમાં આવેલી હોય અથવા અન્ય કોઈ કાયદેસર કારણસર બીજી અદાલત દ્વારા અમલ કરાવવો જરૂરી હોય.માત્ર હુકમનામું ટ્રાન્સફર થવાથી મૂળ હુકમનામાની કાનૂની માન્યતા બદલાતી નથી.

Section 40 – Transfer of Decree to Court in Another State

જો હુકમનામાનો અમલ બીજા રાજ્યમાં કરાવવાનો હોય, તો કાયદામાં દર્શાવેલી પ્રક્રિયા મુજબ તેને તે રાજ્યની સક્ષમ અદાલતને મોકલી શકાય છે.આ જોગવાઈ આંતરરાજ્ય સ્તરે હુકમનામાના અમલને સરળ બનાવે છે.

Section 41 – Result of Execution Proceedings to Be Certified

જે અદાલતને હુકમનામું અમલ માટે મોકલવામાં આવ્યું હોય તેણે અમલની કાર્યવાહીનું પરિણામ મૂળ અદાલતને જણાવવાનું હોય છે.

આથી મૂળ અદાલતને ખબર પડે છે કે હુકમનામાનો અમલ થયો છે કે નહીં અને જો થયો હોય તો કઈ હદ સુધી થયો છે.

Section 42 – Powers of Court in Executing Transferred Decree

જે અદાલતને હુકમનામું અમલ માટે મોકલવામાં આવ્યું હોય તેને કાયદા હેઠળ હુકમનામાનો અમલ કરવા માટે જરૂરી સત્તાઓ પ્રાપ્ત થાય છે.તે અદાલતને અમલની કાર્યવાહી દરમિયાન કાયદા મુજબની કેટલીક સત્તાઓનો ઉપયોગ કરવાનો અધિકાર છે, જાણે કે હુકમનામું તેણે પોતે જ પસાર કર્યું હોય.

Section 43 – Execution of Decrees Passed by Civil Courts in Places to Which Code Does Not Extend

આ કલમ હેઠળ CPC જ્યાં લાગુ પડતો ન હોય તેવા પ્રદેશોમાં આવેલી સિવિલ અદાલતો દ્વારા પસાર કરાયેલા હુકમનામાના અમલ અંગે જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

Section 44 – Execution of Decrees Passed by Revenue Courts in Places to Which Code Does Not Extend

આ કલમમાં CPC જ્યાં લાગુ પડતો ન હોય તેવા પ્રદેશોમાં આવેલી Revenue Courts દ્વારા પસાર કરાયેલા હુકમનામાના અમલ અંગે જોગવાઈ છે.

Section 44A – Execution of Decrees Passed by Courts in Reciprocating Territory

આ કલમ AIBE માટે ખાસ મહત્ત્વની છે.

Reciprocating Territory એટલે ભારત સરકારે સત્તાવાર રીતે જાહેર કરેલો એવો વિદેશી પ્રદેશ કે જેના સંદર્ભમાં કાયદા મુજબ પરસ્પર માન્યતાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હોય.

આ કલમ મુજબ Reciprocating Territory માં આવેલી Superior Court દ્વારા પસાર કરાયેલ ચોક્કસ પ્રકારનું નાણાકીય હુકમનામું ભારતમાં અમલ માટે District Court સમક્ષ રજૂ કરી શકાય છે.

પરંતુ દરેક વિદેશી હુકમનામું ભારતમાં આપમેળે અમલપાત્ર બનતું નથી. તે CPCની કલમ 13 અને 44Aની શરતોને આધીન છે.

Section 45 – Execution of Decrees Outside India

આ કલમ ભારતમાં આવેલી અદાલતો દ્વારા પસાર કરાયેલા હુકમનામાના અમલ માટે ભારતની બહારના ચોક્કસ પ્રદેશોમાં અમલ કરાવવાની જોગવાઈ સાથે સંબંધિત છે, જ્યાં કાયદા હેઠળ આવી વ્યવસ્થા લાગુ પડતી હોય.

Section 46 – Precepts

Precept એટલે હુકમનામું પસાર કરનાર અદાલત દ્વારા અન્ય સક્ષમ અદાલતને મોકલવામાં આવતો એવો આદેશ કે જેના દ્વારા Judgment Debtor ની મિલકતને હંગામી ધોરણે જપ્ત કરી શકાય.

આ જોગવાઈનો હેતુ એ છે કે હુકમનામાનો અમલ થાય તે પહેલાં Judgment Debtor પોતાની મિલકત વેચી ન નાખે અથવા અન્ય રીતે અમલને નિષ્ફળ ન બનાવે.

Section 46 હેઠળ કરવામાં આવેલી જપ્તી સામાન્ય રીતે બે મહિના સુધી અમલમાં રહે છે, સિવાય કે તે પહેલાં મૂળ અદાલત દ્વારા તેને રદ કરવામાં આવે અથવા કાયદા મુજબ તેનો સમયગાળો વધારવામાં આવે.

Section 47 – Questions to Be Determined by the Court Executing Decree

આ કલમ પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

હુકમનામાના અમલ, તેની સંતોષકારક પૂર્ણતા (Satisfaction) અથવા Discharge સંબંધિત પક્ષકારો વચ્ચે ઊભા થતા તમામ પ્રશ્નોનો નિર્ણય Execution Court દ્વારા જ કરવામાં આવે છે.આવા પ્રશ્નો માટે અલગથી નવો દાવો (Separate Suit) દાખલ કરી શકાતો નથી.ઉદાહરણ તરીકે, Judgment Debtor એવો દાવો કરે કે તેણે હુકમનામા મુજબની રકમ અગાઉથી ચૂકવી દીધી છે, તો આ મુદ્દાનો નિર્ણય Execution Court કરશે.આ કલમનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે હુકમનામાના અમલ સંબંધિત વિવાદો માટે વારંવાર નવા કેસ દાખલ કરવાની જરૂર ન પડે.

Section 48 – Repealed

CPCની કલમ 48 રદ કરવામાં આવી છે. તેથી AIBE પરીક્ષામાં તેની જૂની જોગવાઈઓને હાલ અમલમાં રહેલા કાયદા તરીકે યાદ રાખવી નહીં.

Section 49 – Transferee

જો Decree Holder પોતાનો હક કાયદેસર રીતે અન્ય વ્યક્તિને ટ્રાન્સફર કરે, તો એવી વ્યક્તિને Transferee કહેવામાં આવે છે.

આવી વ્યક્તિ કાયદાની શરતોને આધીન રહીને હુકમનામાના અમલ માટે અરજી કરી શકે છે.

Section 50 – Legal Representative

જો Judgment Debtor નું મૃત્યુ થાય, તો તેના કાનૂની પ્રતિનિધિ (Legal Representative) સામે હુકમનામાનો અમલ થઈ શકે છે, પરંતુ તે માત્ર મૃતકની મિલકતમાંથી પ્રાપ્ત થયેલી હદ સુધી જવાબદાર રહે છે.

જો કાનૂની પ્રતિનિધિએ મૃતકની મિલકત પોતાના કબજામાં લીધી હોય અને તે મિલકત યોગ્ય રીતે હિસાબમાં ન બતાવે, તો કાયદા મુજબ તેની જવાબદારી ઊભી થઈ શકે છે.

Section 51 – Powers of Court to Enforce Execution

આ કલમ હુકમનામાના અમલ માટે અદાલતને વિવિધ સત્તાઓ આપે છે.

અદાલત હુકમનામાનો અમલ Judgment Debtor ને મિલકતની ડિલિવરી આપવાનો આદેશ કરીને, તેની મિલકત જપ્ત કરીને અને વેચાણ કરીને, તેને કાયદાની જોગવાઈઓ અનુસાર ધરપકડ કરીને અને સિવિલ જેલમાં અટકાયત કરીને અથવા અન્ય યોગ્ય રીતથી કરાવી શકે છે.આ કલમમાં નાણાંની ચુકવણી સંબંધિત હુકમનામાના અમલ માટે Judgment Debtor ને સિવિલ જેલમાં અટકાયત કરવાની જોગવાઈ છે. જોકે, માત્ર નાણાં ચૂકવવામાં નિષ્ફળતા થવાથી આપમેળે ધરપકડ કરી શકાતી નથી. અદાલતે કાયદામાં દર્શાવેલી જરૂરી શરતો અને પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું પડે છે.

Section 52 – Enforcement of Decree Against Legal Representative

જો કોઈ વ્યક્તિનું મૃત્યુ થાય અને તેની સામેના હુકમનામાનો અમલ કરાવવાનો હોય, તો તેના કાનૂની પ્રતિનિધિ સામે મૃતકની મિલકતના સંબંધમાં અમલ થઈ શકે છે.

આવી જવાબદારી વ્યક્તિગત નહીં પરંતુ કાયદા મુજબ મૃતકની મિલકતની હદ સુધી મર્યાદિત હોય છે.

Section 53 – Liability of Ancestral Property

આ કલમમાં હિંદુ કાયદા હેઠળ વારસાગત મિલકતના સંદર્ભમાં કાયદામાં દર્શાવેલી પરિસ્થિતિઓમાં જવાબદારી અંગે જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

Section 54 – Partition of Estate or Separation of Share

જો હુકમનામું મિલકતના ભાગલા અથવા હિસ્સાની અલગવણી અંગે હોય અને તે મિલકત મહેસૂલ ભરવાની જમીન હોય, તો તેની વહેંચણી અથવા હિસ્સાની અલગવણી કલમમાં દર્શાવેલી પ્રક્રિયા અનુસાર કલેક્ટર દ્વારા કરવામાં આવે છે.

Section 55 – Arrest and Detention

આ કલમ Judgment Debtor ની ધરપકડ અને સિવિલ જેલમાં અટકાયત અંગેની જોગવાઈઓ સાથે સંબંધિત છે.

હુકમનામાના અમલ માટે ધરપકડ કરવાની હોય ત્યારે કાયદા મુજબની પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું જરૂરી છે. ધરપકડનો અર્થ એ નથી કે Judgment Debtor ને કોઈપણ પરિસ્થિતિમાં જેલમાં મોકલી શકાય.

Section 56 – Prohibition of Arrest or Detention of Women in Execution of Money Decree

આ કલમ ખાસ યાદ રાખવા જેવી છે.

નાણાંની ચુકવણી સંબંધિત હુકમનામાના અમલ માટે કોઈ મહિલાની ધરપકડ કરી શકાતી નથી કે તેને સિવિલ જેલમાં અટકાયતમાં રાખી શકાતી નથી.

આ જોગવાઈ મહિલાઓને નાણાંની વસૂલાત માટેની સિવિલ જેલની અટકાયતમાંથી રક્ષણ આપે છે.

Section 57 – Subsistence Allowance

Judgment Debtor ને સિવિલ જેલમાં અટકાયતમાં રાખવામાં આવે ત્યારે તેના ભરણપોષણ માટે જરૂરી ભથ્થાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

Section 58 – Detention and Release

આ કલમ નાણાંની ચુકવણી સંબંધિત હુકમનામાના અમલમાં Judgment Debtor ને સિવિલ જેલમાં રાખવાની મહત્તમ સમયમર્યાદા અને મુક્તિ અંગે જોગવાઈ કરે છે.

મહત્ત્વની વાત એ છે કે સિવિલ જેલમાં અટકાયત કરવાથી Judgment Debtor નું દેવું આપમેળે સમાપ્ત થતું નથી.

Section 59 – Release on Ground of Illness

જો Judgment Debtor ગંભીર બીમારીથી પીડાતો હોય, તો કાયદામાં દર્શાવેલી પરિસ્થિતિઓમાં અદાલત તેને મુક્ત કરી શકે છે અથવા તેની ધરપકડ કે અટકાયત અંગે યોગ્ય આદેશ આપી શકે છે.

Section 60 – Property Liable to Attachment and Sale in Execution of Decree

આ કલમ AIBE પરીક્ષામાં અત્યંત મહત્ત્વની છે.

આ કલમ મુજબ Judgment Debtor ની કઈ મિલકત હુકમનામાના અમલ માટે જપ્ત કરી શકાય અને વેચી શકાય તે અંગે જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.સામાન્ય રીતે જમીન, મકાન, માલસામાન, નાણાં, બેંકમાં જમા રકમ, શેર, બોન્ડ અને અન્ય વેચાણપાત્ર મિલકત કાયદાની શરતોને આધીન રહીને જપ્ત થઈ શકે છે.પરંતુ આ કલમમાં કેટલીક મિલકતોને જપ્તી અને વેચાણમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે.

ઉદાહરણ તરીકે, જરૂરી કપડાં, રસોઈનાં વાસણો, પથારી, કારીગરનાં સાધનો, ખેડૂતો માટે જરૂરી કેટલીક ખેતીની વસ્તુઓ, પેન્શન અને ગ્રેચ્યુઇટી જેવી કેટલીક રકમો, ભવિષ્ય નિધિની રકમ અને કાયદા હેઠળ સુરક્ષિત અન્ય મિલકતો.

ખાસ નોંધ: કલમ 60 હેઠળ મળતી મુક્તિ દરેક પ્રકારની મિલકત માટે એકસરખી નથી. કેટલીક મુક્તિઓ ચોક્કસ શરતો અને મર્યાદાઓને આધીન છે.

Section 61 – Partial Exemption of Agricultural Produce

આ કલમ મુજબ રાજ્ય સરકારને કૃષિ પેદાશના અમુક ભાગને હુકમનામાના અમલ માટેની જપ્તીમાંથી મુક્ત કરવાની સત્તા છે.

આ જોગવાઈનો હેતુ ખેડૂતોને તેમની જીવનજરૂરિયાત અને ખેતી ચાલુ રાખવા માટે જરૂરી કૃષિ પેદાશ અંગે રક્ષણ આપવાનો છે.

Section 62 – Seizure of Property in Dwelling House

જો કોઈ મિલકત Judgment Debtor ના રહેઠાણના મકાનમાં હોય, તો તેની જપ્તી કરવા માટે કાયદામાં ખાસ પ્રક્રિયા નક્કી કરવામાં આવી છે.આવી જપ્તી કરતી વખતે મકાનની ગોપનીયતા અને કાયદામાં આપવામાં આવેલા રક્ષણનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.

Section 63 – Property Attached in Execution of Decrees of Several Courts

જો એક જ મિલકત અલગ અલગ અદાલતોના હુકમનામાના અમલ માટે જપ્ત કરવામાં આવી હોય, તો આવી પરિસ્થિતિમાં કઈ અદાલતને કાર્યવાહી કરવાની સત્તા રહેશે તે અંગે આ કલમ જોગવાઈ કરે છે.

Section 64 – Private Transfer or Delivery of Property After Attachment to Be Void

આ કલમ મુજબ મિલકતની જપ્તી થઈ ગયા પછી Judgment Debtor દ્વારા તે મિલકતનું ખાનગી ટ્રાન્સફર અથવા ડિલિવરી સામાન્ય રીતે જપ્તી હેઠળના દાવા સામે અમાન્ય ગણાય છે.

અર્થાત્, જપ્તી થયા પછી Judgment Debtor મિલકત વેચીને અથવા ટ્રાન્સફર કરીને હુકમનામાના અમલને નિષ્ફળ બનાવી શકતો નથી.

પરંતુ કલમમાં માન્યતાપ્રાપ્ત નોંધાયેલ કરાર અને તેની કાનૂની શરતો સંબંધિત અપવાદ પણ છે.

Section 65 – Purchaser’s Title

જ્યારે હુકમનામાના અમલ માટે મિલકતનું અદાલત દ્વારા વેચાણ કરવામાં આવે અને ખરીદનારને વેચાણ પ્રમાણપત્ર આપવામાં આવે, ત્યારે ખરીદનારને મિલકત પરનો હક વેચાણની તારીખથી પ્રાપ્ત થયેલો ગણાય છે.

Section 66 – Repealed

CPCની કલમ 66 રદ કરવામાં આવી છે.

Section 67 – Power to Amend Rules as to Amount of Exemption

આ કલમમાં કૃષિ પેદાશની જપ્તીમાંથી મુક્તિ સંબંધિત નિયમોમાં ફેરફાર કરવાની રાજ્ય સરકારની સત્તા અંગે જોગવાઈ છે.

Section 68 – Repealed

આ કલમ રદ કરવામાં આવી છે.

Section 69 – Repealed

આ કલમ પણ રદ કરવામાં આવી છે.

Section 70 – Repealed

આ કલમ રદ કરવામાં આવી છે.

Section 71 – Repealed

આ કલમ રદ કરવામાં આવી છે.

Section 72 – Repealed

આ કલમ રદ કરવામાં આવી છે.

Section 73 – Proceeds of Execution Sale to Be Rateably Distributed Among Decree Holders

આ કલમ પણ પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

જ્યારે એક જ Judgment Debtor સામે એકથી વધુ Decree Holders હોય અને તેની મિલકતના વેચાણમાંથી મળેલી રકમ તમામ હુકમનામાની સંપૂર્ણ ચુકવણી માટે પૂરતી ન હોય, ત્યારે કાયદામાં દર્શાવેલી શરતો પૂર્ણ થતી હોય તો મળેલી રકમ બધા પાત્ર Decree Holders વચ્ચે પ્રમાણસર વહેંચવામાં આવે છે.

આ પ્રક્રિયાને Rateable Distribution કહેવામાં આવે છે.

ઉદાહરણ તરીકે, ‘અ’ સામે બે વ્યક્તિઓના હુકમનામા છે. એક વ્યક્તિને ₹6 લાખ અને બીજી વ્યક્તિને ₹4 લાખ મળવાના છે. અદાલત દ્વારા મિલકતના વેચાણમાંથી ₹5 લાખ પ્રાપ્ત થાય છે. જો કલમ 73ની જરૂરી શરતો પૂર્ણ થતી હોય, તો આ રકમ બંને વચ્ચે તેમના હકના પ્રમાણમાં વહેંચવામાં આવશે.

અહીં પ્રથમ વ્યક્તિને ₹3 લાખ અને બીજી વ્યક્તિને ₹2 લાખ મળશે.

Section 74 – Resistance to Execution

જો કોઈ વ્યક્તિ હુકમનામાના અમલમાં અડચણ ઊભી કરે અથવા તેનો વિરોધ કરે, તો આ કલમ હેઠળ અદાલત કાયદા મુજબ જરૂરી કાર્યવાહી કરી શકે છે.

આ જોગવાઈનો હેતુ એ છે કે કોઈ વ્યક્તિ ગેરકાયદેસર રીતે હુકમનામાના અમલને અટકાવી ન શકે.

Order XXI – Execution of Decrees and Orders

CPCનું Order XXI હુકમનામાના અમલ માટેની સૌથી વિસ્તૃત અને વ્યવહારુ પ્રક્રિયા દર્શાવે છે. કલમ 36 થી 74માં અદાલતની સત્તાઓ અને મૂળભૂત કાનૂની જોગવાઈઓ આપવામાં આવી છે, જ્યારે Order XXIમાં Execution Application દાખલ કરવાથી લઈને મિલકતની જપ્તી, હરાજી અને હુકમનામાની સંતોષકારક પૂર્ણતા સુધીની પ્રક્રિયા સમજાવવામાં આવી છે.

AIBE માટે Order XXIના નીચેના નિયમો ખાસ યાદ રાખવા જેવા છે.

Rule 1 – Modes of Paying Money Under Decree

નાણાંની ચુકવણી સંબંધિત હુકમનામામાં ચુકવણી કઈ રીતે કરી શકાય તે આ નિયમમાં જણાવવામાં આવ્યું છે.

Judgment Debtor અદાલતમાં નાણાં જમા કરાવી શકે છે, કાયદા મુજબ બેંક અથવા અન્ય માન્ય માધ્યમથી ચુકવણી કરી શકે છે અથવા Decree Holder ને સીધી ચુકવણી કરી શકે છે.

Rule 2 – Payment Out of Court

જો Judgment Debtor અદાલતની બહાર Decree Holder ને નાણાં ચૂકવે અથવા હુકમનામાની શરતો મુજબ સમાધાન થાય, તો તેની જાણ અદાલતને કરવી જરૂરી છે, જેથી અદાલત યોગ્ય નોંધ લઈ શકે.

Rule 10 – Application for Execution

હુકમનામાનો અમલ કરાવવા માટે Decree Holder એ યોગ્ય અદાલતમાં Execution Application દાખલ કરવાની હોય છે.

Rule 11 – Oral Application and Written Application

આ નિયમ હેઠળ અમલ માટેની અરજી મૌખિક અથવા લેખિત સ્વરૂપે કરી શકાય છે. જોકે, મૌખિક અરજીની જોગવાઈ ખાસ કરીને નાણાંની ચુકવણીના હુકમનામામાં અદાલતના ચુકાદા સમયે કરવામાં આવતી અરજી માટે છે. સામાન્ય રીતે Execution Application લેખિતમાં કરવામાં આવે છે.

Rule 17 – Procedure on Receiving Application for Execution

જ્યારે અદાલતને Execution Application પ્રાપ્ત થાય છે, ત્યારે તે અરજીની કાયદેસર ચકાસણી કરે છે. જો અરજીમાં કોઈ ખામી હોય, તો અરજદારને ખામી સુધારવાની તક આપવામાં આવે છે.

Rule 22 – Notice to Show Cause Against Execution

કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં Judgment Debtor ને હુકમનામાના અમલ સામે કારણ દર્શાવવા માટે નોટિસ આપવામાં આવે છે.

સામાન્ય રીતે હુકમનામું પસાર થયાના બે વર્ષ પછી અમલ માટે અરજી કરવામાં આવે અથવા Judgment Debtor ના કાનૂની પ્રતિનિધિ સામે અમલ કરાવવાનો હોય, તો આ નિયમ હેઠળ નોટિસનો પ્રશ્ન ઊભો થાય છે. જોકે, તેમાં કાયદા દ્વારા નિર્ધારિત અપવાદો પણ છે.

Rule 23 – Procedure After Notice

જ્યારે Judgment Debtor ને નોટિસ આપવામાં આવે અને તે અદાલતમાં હાજર થાય, ત્યારે અદાલત બંને પક્ષોની રજૂઆતો સાંભળીને અમલ અંગે યોગ્ય આદેશ આપે છે.

Rule 24 – Execution of Process

અદાલત દ્વારા હુકમનામાના અમલ માટે જરૂરી પ્રક્રિયા જારી કરવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે મિલકત જપ્ત કરવાનો વોરંટ અથવા અન્ય યોગ્ય અમલી પ્રક્રિયા.

Rule 26 – Stay of Execution

જે અદાલતને હુકમનામું અમલ માટે ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યું હોય, તે યોગ્ય પરિસ્થિતિમાં મર્યાદિત સમય માટે અમલની કાર્યવાહી સ્થગિત કરી શકે છે અને જરૂરી શરતો મૂકી શકે છે.

Rule 29 – Stay of Execution Pending Suit Between Decree Holder and Judgment Debtor

જો Decree Holder અને Judgment Debtor વચ્ચે એવો અલગ દાવો ચાલી રહ્યો હોય જેનો સંબંધ હુકમનામાના અમલ સાથે હોય, તો કાયદામાં દર્શાવેલી શરતો હેઠળ અદાલત Execution Proceedings સ્થગિત કરી શકે છે.

Rule 32 – Decree for Specific Performance or for an Injunction

જો કોઈ વ્યક્તિ Specific Performance અથવા Injunction સંબંધિત હુકમનામાનું પાલન કરતી ન હોય, તો અદાલત તેની મિલકતની જપ્તી કરી શકે છે અને કાયદામાં દર્શાવેલી પરિસ્થિતિઓમાં તેને સિવિલ જેલમાં અટકાયતમાં રાખવાનો આદેશ આપી શકે છે.

આ નિયમ ખાસ કરીને એવા કિસ્સામાં ઉપયોગી છે જ્યાં અદાલતે કોઈ વ્યક્તિને ચોક્કસ કાર્ય કરવા અથવા કોઈ કાર્ય કરવાથી દૂર રહેવાનો આદેશ આપ્યો હોય.

Rule 35 – Decree for Immovable Property

જો હુકમનામું સ્થાવર મિલકતનો કબજો સોંપવા અંગે હોય, તો અદાલત Judgment Debtor ને મિલકતનો કબજો સોંપાવવાની કાર્યવાહી કરી શકે છે.

Rule 36 – Decree for Delivery of Immovable Property Occupied by Tenant

જો હુકમનામું એવી સ્થાવર મિલકત અંગે હોય જે ભાડૂત અથવા અન્ય કાયદેસર કબજેદારના કબજામાં હોય, તો કાયદા મુજબની પ્રક્રિયાથી કબજો સોંપવામાં આવે છે.

Rule 41 – Examination of Judgment Debtor as to His Property

આ નિયમ અત્યંત મહત્ત્વનો છે.

જ્યારે હુકમનામાનો અમલ કરાવવામાં મુશ્કેલી પડે, ત્યારે અદાલત Judgment Debtor ને તેની મિલકત, આવક અને નાણાકીય સાધનો અંગે પૂછપરછ માટે બોલાવી શકે છે.

અદાલત તેને તેની મિલકત અને જવાબદારીઓ અંગે સોગંદ ઉપર માહિતી આપવા તથા જરૂરી દસ્તાવેજો રજૂ કરવા આદેશ આપી શકે છે.

Rule 43 – Attachment of Movable Property

Judgment Debtor ની જંગમ મિલકતની જપ્તી માટે આ નિયમમાં જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

ઉદાહરણ તરીકે વાહન, ફર્નિચર, મશીનરી અથવા અન્ય જંગમ મિલકત કાયદાની શરતોને આધીન રહીને જપ્ત કરી શકાય છે.

Rule 46 – Attachment of Debt, Share and Other Property Not in Possession of Judgment Debtor

જો Judgment Debtor ને કોઈ અન્ય વ્યક્તિ પાસેથી નાણાં મળવાના હોય અથવા તેના શેર કે અન્ય મિલકત કોઈ ત્રીજી વ્યક્તિના કબજામાં હોય, તો કાયદા મુજબ આવી મિલકતની જપ્તી થઈ શકે છે.

ઉદાહરણ તરીકે, Judgment Debtor ના બેંક ખાતામાં રહેલી જપ્તીપાત્ર રકમ અથવા અન્ય વ્યક્તિ પાસેથી તેને મળવાપાત્ર રકમ.

Rule 48 – Attachment of Salary or Allowances

આ નિયમ સરકારી કર્મચારીના પગાર અથવા ભથ્થાની જપ્તી સંબંધિત છે. જોકે, પગારની જપ્તી કલમ 60 હેઠળની મુક્તિઓ અને મર્યાદાઓને આધીન રહે છે.

Rule 54 – Attachment of Immovable Property

સ્થાવર મિલકતની જપ્તી અંગે આ નિયમ જોગવાઈ કરે છે.

જ્યારે કોઈ મકાન, જમીન અથવા અન્ય સ્થાવર મિલકત જપ્ત કરવામાં આવે, ત્યારે અદાલત દ્વારા જરૂરી જાહેરનામું બહાર પાડવામાં આવે છે અને Judgment Debtor ને મિલકતના ટ્રાન્સફર અથવા ચાર્જ ઊભો કરવાથી રોકવામાં આવે છે.

Rule 58 – Adjudication of Claims and Objections to Attachment of Property

જો કોઈ ત્રીજી વ્યક્તિ એવો દાવો કરે કે જપ્ત કરવામાં આવેલી મિલકત તેની માલિકીની છે અને Judgment Debtor ની નથી, તો તે વ્યક્તિ જપ્તી સામે વાંધો રજૂ કરી શકે છે.

અદાલત આવા દાવા અને વાંધાઓની તપાસ કરીને યોગ્ય નિર્ણય આપે છે.

Rule 64 – Power to Order Sale

જ્યારે જપ્ત કરવામાં આવેલી મિલકતનું વેચાણ કરીને હુકમનામાની રકમ વસૂલ કરવાની જરૂર હોય, ત્યારે અદાલત મિલકતના વેચાણનો આદેશ આપી શકે છે.

Rule 66 – Proclamation of Sale by Public Auction

અદાલત દ્વારા મિલકતની જાહેર હરાજી કરવામાં આવે તે પહેલાં Sale Proclamation તૈયાર કરવામાં આવે છે.

તેમાં મિલકતનું વર્ણન, વેચાણની તારીખ, સમય અને સ્થળ, મિલકતની અંદાજિત કિંમત તથા ખરીદનારને જાણ હોવી જરૂરી એવી અન્ય મહત્ત્વની વિગતો દર્શાવવામાં આવે છે.

Rule 84 – Deposit by Purchaser and Procedure in Default

જાહેર હરાજીમાં સૌથી વધુ બોલી આપનાર વ્યક્તિએ નિયમ મુજબ તરત જ 25 ટકા રકમ જમા કરાવવાની હોય છે. જો તે આ રકમ જમા ન કરાવે, તો મિલકત ફરીથી હરાજી માટે મૂકી શકાય છે.

Rule 85 – Time for Payment in Full of Purchase Money

હરાજીમાં મિલકત ખરીદનાર વ્યક્તિએ બાકીની ખરીદીની રકમ વેચાણની તારીખથી 15મા દિવસ સુધીમાં જમા કરાવવાની હોય છે.

Rule 89 – Application to Set Aside Sale on Deposit

Judgment Debtor અથવા મિલકતમાં હિત ધરાવતી વ્યક્તિ નિયમમાં દર્શાવેલી શરતો મુજબ જરૂરી રકમ જમા કરાવીને હરાજીનું વેચાણ રદ કરવાની અરજી કરી શકે છે.

Rule 90 – Application to Set Aside Sale on Ground of Irregularity or Fraud

જો હરાજી દરમિયાન કોઈ ગંભીર અનિયમિતતા અથવા છેતરપિંડી થઈ હોય અને તેના કારણે અરજદારને નોંધપાત્ર નુકસાન થયું હોય, તો તે હરાજી રદ કરવાની અરજી કરી શકે છે.

માત્ર નાની પ્રક્રિયાત્મક ભૂલના આધારે હરાજી આપમેળે રદ થતી નથી. અરજદારે કાયદામાં દર્શાવેલી શરતો સાબિત કરવી પડે છે.

Rule 92 – Sale to Become Absolute

જ્યારે નિયમ 89 અથવા 90 હેઠળની અરજી કરવામાં આવી ન હોય અથવા કરવામાં આવેલી અરજી નામંજૂર થઈ જાય, ત્યારે અદાલત હરાજીના વેચાણને Absolute જાહેર કરવાનો આદેશ આપે છે.

ત્યારબાદ નિયમ 94 મુજબ ખરીદનારને Sale Certificate આપવામાં આવે છે.

Rule 97 – Resistance or Obstruction to Possession of Immovable Property

જો હુકમનામાના અમલ દરમિયાન Decree Holder ને સ્થાવર મિલકતનો કબજો મેળવવામાં કોઈ વ્યક્તિ દ્વારા અડચણ ઊભી કરવામાં આવે, તો તે અદાલતમાં અરજી કરી શકે છે.

Rule 99 – Dispossession by Decree Holder or Purchaser

જો Judgment Debtor સિવાયની કોઈ વ્યક્તિને હુકમનામાના અમલ અથવા મિલકતના વેચાણના પરિણામે ગેરકાયદેસર રીતે કબજામાંથી દૂર કરવામાં આવી હોય, તો તે વ્યક્તિ અદાલતમાં અરજી કરી શકે છે.

Rule 101 – Questions to Be Determined

Rule 97 અથવા Rule 99 હેઠળની કાર્યવાહી દરમિયાન મિલકતના હક, માલિકી અથવા હિત સંબંધિત તમામ પ્રશ્નોનો નિર્ણય Execution Court દ્વારા કરવામાં આવે છે. આવા પ્રશ્નો માટે અલગથી નવો દાવો દાખલ કરવાની જરૂર રહેતી નથી.

Rule 103 – Orders to Be Treated as Decrees

Rule 101 હેઠળ અદાલત દ્વારા આપવામાં આવેલા આદેશને Decree તરીકે ગણવામાં આવે છે અને તેની સામે કાયદા મુજબ અપીલ થઈ શકે છે.

Rule 105 – Hearing of Application

Execution Application ની સુનાવણી માટે અદાલત તારીખ નક્કી કરે છે. પક્ષકારો હાજર રહે તે જરૂરી છે.

Rule 106 – Setting Aside Orders Passed Ex Parte

જો કોઈ પક્ષકાર યોગ્ય કારણસર સુનાવણીમાં હાજર રહી શક્યો ન હોય અને તેની ગેરહાજરીમાં અરજીનો નિર્ણય થયો હોય, તો તે નિયમમાં દર્શાવેલી સમયમર્યાદા અને શરતો અનુસાર Ex Parte Order રદ કરવાની અરજી કરી શકે છે.

Order XXI – અન્ય મહત્ત્વપૂર્ણ નિયમો

ઉપરોક્ત નિયમો ઉપરાંત AIBEની તૈયારી કરતી વખતે Rule 16 (Application for Execution by Transferee of Decree), Rule 21 (Simultaneous Execution), Rule 30 (Decree for Payment of Money), Rule 31 (Decree for Specific Movable Property), Rule 34 (Execution of Document), Rule 37 (Notice Before Arrest), Rule 46A (Notice to Garnishee), Rule 48A (Attachment of Salary of Private Employees), Rule 72 (Decree Holder Not to Bid Without Permission) અને Rule 94 (Certificate to Purchaser) પણ વાંચવા જરૂરી છે.

Order XXIમાં કુલ 120 Rules છે. આથી દરેક નિયમનું મૂળભૂત કાર્ય સમજવું અને ખાસ કરીને જપ્તી, હરાજી, કબજો તથા ધરપકડ સંબંધિત નિયમો વચ્ચેનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે.

Execution of Decree અને Limitation Period

હુકમનામાના અમલ માટે અરજી કરવાની સમયમર્યાદા પણ મહત્ત્વની છે.

Limitation Act, 1963 ના Article 136 મુજબ સામાન્ય રીતે સિવિલ અદાલતના હુકમનામા અથવા આદેશના અમલ માટે 12 વર્ષની સમયમર્યાદા છે. આ સમયમર્યાદા હુકમનામું અમલપાત્ર બને તે તારીખથી ગણવામાં આવે છે. ફરજિયાત મનાઈ હુકમ (Mandatory Injunction) માટે Article 135 હેઠળ અલગ સમયમર્યાદા છે.

AIBE પરીક્ષા માટે ખાસ યાદ રાખવાના મુદ્દા

CPC Section 36 હેઠળ Decree ના અમલની જોગવાઈઓ યોગ્ય પરિસ્થિતિમાં Orders ના અમલ માટે પણ લાગુ પડે છે.

Section 38 મુજબ હુકમનામાનો અમલ હુકમનામું પસાર કરનાર અદાલત અથવા જે અદાલતને તે અમલ માટે મોકલવામાં આવ્યું હોય તે કરી શકે છે.

Section 47 મુજબ Execution, Discharge અથવા Satisfaction સંબંધિત પ્રશ્નોનો નિર્ણય Execution Court કરે છે. આવા પ્રશ્નો માટે અલગ દાવો દાખલ કરી શકાતો નથી.

Section 51 હેઠળ અદાલતને હુકમનામાના અમલ માટે વિવિધ રીતો અપનાવવાની સત્તા છે.

Section 56 મુજબ નાણાંની ચુકવણી સંબંધિત હુકમનામાના અમલમાં મહિલાની ધરપકડ અથવા સિવિલ જેલમાં અટકાયત કરી શકાતી નથી.

Section 60 જપ્તીપાત્ર અને જપ્તીમાંથી મુક્ત મિલકત અંગેની મહત્ત્વપૂર્ણ જોગવાઈ છે.

Section 73 હેઠળ જરૂરી શરતો પૂર્ણ થાય ત્યારે એકથી વધુ Decree Holders વચ્ચે વેચાણની રકમ પ્રમાણસર વહેંચવામાં આવે છે.

Order XXI Rule 11 મુજબ સામાન્ય રીતે Execution Application લેખિતમાં કરવાની હોય છે.

Order XXI Rule 41 Judgment Debtor ની મિલકત અંગે પૂછપરછ માટેની જોગવાઈ છે.

Order XXI Rule 58 મિલકતની જપ્તી સામે ત્રીજી વ્યક્તિના દાવા અને વાંધા અંગે છે.

Order XXI Rule 64 મિલકતના વેચાણનો આદેશ આપવાની અદાલતની સત્તા દર્શાવે છે.

Order XXI Rule 84 મુજબ હરાજી ખરીદનારે તરત જ 25 ટકા રકમ જમા કરાવવાની હોય છે.

Order XXI Rule 85 મુજબ બાકીની ખરીદીની રકમ 15 દિવસની અંદર જમા કરાવવાની હોય છે.

Order XXI Rule 90 હેઠળ અનિયમિતતા અથવા છેતરપિંડીના આધારે હરાજી રદ કરવાની અરજી થઈ શકે છે.

Order XXI Rule 101 મુજબ Rule 97 અને Rule 99 હેઠળ ઊભા થતા મિલકતના હક સંબંધિત પ્રશ્નોનો નિર્ણય Execution Court કરે છે.

Execution of Decrees એ સિવિલ પ્રક્રિયાનો અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ ભાગ છે. અદાલત દ્વારા આપવામાં આવેલા હુકમનામાનો વાસ્તવિક લાભ પક્ષકારને મળે તે માટે આ જોગવાઈઓ બનાવવામાં આવી છે. માત્ર હુકમનામું મેળવી લેવું પૂરતું નથી, પરંતુ તેનો કાયદેસર અમલ થાય તે પણ એટલું જ જરૂરી છે.

AIBE પરીક્ષાની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓએ Sections 36 થી 74 સાથે Order XXI ના ખાસ કરીને Rule 11, 22, 32, 35, 41, 58, 64, 66, 84, 85, 89, 90, 92, 97 અને 101 નો અભ્યાસ ખાસ કરવો જોઈએ.

AIBE પરીક્ષા માટે CPC – Execution of Decrees (Sections 36–74 અને Order XXI) : 20 મહત્વપૂર્ણ MCQ

નીચે આપેલા MCQ માંથી AIBE પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ મહત્ત્વના પ્રશ્નો પસંદ કરવામાં આવ્યા છે. દરેક પ્રશ્નમાં ચાર વિકલ્પો અને સાચા જવાબ સાથે ટૂંકી સમજૂતી આપવામાં આવી છે.

પ્રશ્ન 1. CPC ની કઈ કલમ હેઠળ હુકમનામાના અમલ અંગેની જોગવાઈઓ અદાલતના આદેશોના અમલ માટે પણ લાગુ પડે છે?

(A) Section 34

(B) Section 36

(C) Section 38

(D) Section 47

સાચો જવાબ: (B) Section 36

સમજૂતી: Section 36 મુજબ Decree ના Execution માટેની જોગવાઈઓ, જ્યાં સુધી લાગુ પડતી હોય ત્યાં સુધી, Court Orders ના અમલ માટે પણ લાગુ પડે છે.

પ્રશ્ન 2. CPC ની Section 38 મુજબ હુકમનામાનો અમલ કઈ અદાલત કરી શકે છે?

(A) માત્ર હાઈકોર્ટ

(B) માત્ર સુપ્રીમ કોર્ટ

(C) હુકમનામું પસાર કરનાર અદાલત અથવા જે અદાલતને અમલ માટે મોકલવામાં આવ્યું હોય તે

(D) માત્ર જિલ્લા અદાલત

સાચો જવાબ: (C)

સમજૂતી: Section 38 મુજબ હુકમનામાનો અમલ હુકમનામું પસાર કરનાર અદાલત અથવા તેને અમલ માટે મોકલવામાં આવેલી સક્ષમ અદાલત કરી શકે છે.

પ્રશ્ન 3. CPC ની Section 39 શેના વિશે છે?

(A) ધરપકડ

(B) હુકમનામાનું ટ્રાન્સફર

(C) મિલકતનું વેચાણ

(D) અપીલ

સાચો જવાબ: (B) હુકમનામાનું ટ્રાન્સફર

સમજૂતી: Section 39 મુજબ અમુક પરિસ્થિતિઓમાં હુકમનામું અન્ય સક્ષમ અદાલતને અમલ માટે મોકલી શકાય છે.

પ્રશ્ન 4. CPC ની Section 47 મુજબ Execution સંબંધિત પ્રશ્નોનો નિર્ણય કોણ કરે છે?

(A) અલગથી સિવિલ કોર્ટ

(B) ફોજદારી અદાલત

(C) હુકમનામાનો અમલ કરતી અદાલત

(D) માત્ર હાઈકોર્ટ

સાચો જવાબ: (C)

સમજૂતી: Execution, Discharge અથવા Satisfaction સંબંધિત પક્ષકારો વચ્ચેના પ્રશ્નોનો નિર્ણય Execution Court કરે છે. આવા પ્રશ્નો માટે અલગ દાવો દાખલ કરી શકાતો નથી.

પ્રશ્ન 5. CPC ની Section 51 હેઠળ અદાલત હુકમનામાનો અમલ કઈ રીતે કરાવી શકે છે?

(A) મિલકતની જપ્તી અને વેચાણ દ્વારા

(B) ધરપકડ અને સિવિલ જેલમાં અટકાયત દ્વારા

(C) મિલકતનો કબજો સોંપાવીને

(D) ઉપરોક્ત તમામ

સાચો જવાબ: (D) ઉપરોક્ત તમામ

સમજૂતી: Section 51 હેઠળ હુકમનામાના અમલ માટે વિવિધ કાયદેસર પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ થઈ શકે છે.

પ્રશ્ન 6. નાણાંની ચુકવણીના હુકમનામાના અમલમાં મહિલાની ધરપકડ અને સિવિલ જેલમાં અટકાયત અંગે કઈ કલમ લાગુ પડે છે?

(A) Section 51

(B) Section 55

(C) Section 56

(D) Section 60

સાચો જવાબ: (C) Section 56

સમજૂતી: Section 56 મુજબ નાણાંની ચુકવણી સંબંધિત હુકમનામાના અમલ માટે મહિલાની ધરપકડ કે સિવિલ જેલમાં અટકાયત કરી શકાતી નથી.

પ્રશ્ન 7. Judgment Debtor ની કઈ મિલકત જપ્તી અને વેચાણ માટે જવાબદાર છે તે અંગે કઈ કલમ છે?

(A) Section 47

(B) Section 56

(C) Section 60

(D) Section 73

સાચો જવાબ: (C) Section 60

સમજૂતી: Section 60માં જપ્તીપાત્ર મિલકત અને જપ્તીમાંથી મુક્ત મિલકતોની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

પ્રશ્ન 8. એકથી વધુ Decree Holders વચ્ચે મિલકતના વેચાણમાંથી મળેલી રકમ પ્રમાણસર વહેંચવાની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?

(A) Section 60

(B) Section 64

(C) Section 73

(D) Section 74

સાચો જવાબ: (C) Section 73

સમજૂતી: Section 73 હેઠળ જરૂરી શરતો પૂર્ણ થતી હોય તો વેચાણમાંથી પ્રાપ્ત રકમ પાત્ર Decree Holders વચ્ચે પ્રમાણસર વહેંચવામાં આવે છે. આને Rateable Distribution કહે છે.

પ્રશ્ન 9. CPC ની Section 64 શેના વિશે છે?

(A) ધરપકડ

(B) જપ્તી પછી મિલકતનું ખાનગી ટ્રાન્સફર

(C) અપીલ

(D) હુકમનામાનું ટ્રાન્સફર

સાચો જવાબ: (B)

સમજૂતી: Section 64 મુજબ મિલકત જપ્ત થયા પછી તેનું ખાનગી ટ્રાન્સફર અથવા ડિલિવરી સામાન્ય રીતે જપ્તી હેઠળના દાવા સામે અમાન્ય છે.

પ્રશ્ન 10. CPC Order XXI મુખ્યત્વે કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?

(A) Pleadings

(B) Appeals

(C) Execution of Decrees and Orders

(D) Temporary Injunctions

સાચો જવાબ: (C)

સમજૂતી: Order XXI માં હુકમનામા અને અદાલતી આદેશોના અમલ માટેની વિગતવાર પ્રક્રિયા આપવામાં આવી છે.

પ્રશ્ન 11. CPC Order XXI Rule 22 મુખ્યત્વે શેના વિશે છે?

(A) મિલકતની હરાજી

(B) Execution સામે કારણ દર્શાવવા માટે નોટિસ

(C) મિલકતનું વેચાણ

(D) અપીલ

સાચો જવાબ: (B)

સમજૂતી: Rule 22 હેઠળ નિર્ધારિત પરિસ્થિતિઓમાં Judgment Debtor ને Execution સામે કારણ દર્શાવવા નોટિસ આપવામાં આવે છે. તેમાં સામાન્ય રીતે બે વર્ષ પછીની Execution Application અને Legal Representative સામેની અરજીનો સમાવેશ થાય છે.

પ્રશ્ન 12. Specific Performance અથવા Injunction ના હુકમનામાના અમલ માટે કયો નિયમ લાગુ પડે છે?

(A) Rule 30

(B) Rule 32

(C) Rule 35

(D) Rule 41

સાચો જવાબ: (B) Rule 32

સમજૂતી: Order XXI Rule 32 હેઠળ Specific Performance અથવા Injunction ના હુકમનામાનું પાલન ન થાય તો જપ્તી અને કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં સિવિલ જેલમાં અટકાયતની કાર્યવાહી થઈ શકે છે.

પ્રશ્ન 13. Judgment Debtor ની મિલકત અંગે પૂછપરછ કરવાની જોગવાઈ કયા નિયમમાં છે?

(A) Rule 22

(B) Rule 32

(C) Rule 41

(D) Rule 58

સાચો જવાબ: (C) Rule 41

સમજૂતી: Rule 41 હેઠળ અદાલત Judgment Debtor ને તેની મિલકત અને નાણાકીય સ્થિતિ અંગે માહિતી આપવા આદેશ આપી શકે છે.

પ્રશ્ન 14. મિલકતની જપ્તી સામે ત્રીજી વ્યક્તિ દ્વારા કરવામાં આવેલા દાવા અને વાંધાઓનો નિર્ણય કયા નિયમ હેઠળ થાય છે?

(A) Rule 54

(B) Rule 58

(C) Rule 64

(D) Rule 90

સાચો જવાબ: (B) Rule 58

સમજૂતી: Rule 58 હેઠળ જપ્ત કરાયેલી મિલકત અંગે ત્રીજી વ્યક્તિના દાવા અને વાંધાઓની અદાલત દ્વારા તપાસ કરવામાં આવે છે.

પ્રશ્ન 15. જપ્ત કરવામાં આવેલી મિલકતનું વેચાણ કરવાનો આદેશ આપવાની અદાલતની સત્તા કયા નિયમમાં છે?

(A) Rule 58

(B) Rule 64

(C) Rule 66

(D) Rule 85

સાચો જવાબ: (B) Rule 64

સમજૂતી: Rule 64 હેઠળ અદાલત હુકમનામાની રકમ વસૂલ કરવા માટે જરૂરી હોય તેટલી જપ્ત મિલકતના વેચાણનો આદેશ આપી શકે છે.

પ્રશ્ન 16. જાહેર હરાજી પહેલાં Sale Proclamation તૈયાર કરવાની જોગવાઈ કયા નિયમમાં છે?

(A) Rule 64

(B) Rule 66

(C) Rule 84

(D) Rule 90

સાચો જવાબ: (B) Rule 66

સમજૂતી: Rule 66 હેઠળ જાહેર હરાજી પહેલાં વેચાણની જરૂરી વિગતો ધરાવતું Sale Proclamation તૈયાર કરવામાં આવે છે.

પ્રશ્ન 17. જાહેર હરાજીમાં મિલકત ખરીદનાર વ્યક્તિએ તરત કેટલી રકમ જમા કરાવવાની હોય છે?

(A) 10 ટકા

(B) 15 ટકા

(C) 25 ટકા

(D) 50 ટકા

સાચો જવાબ: (C) 25 ટકા

સમજૂતી: Order XXI Rule 84 મુજબ હરાજી ખરીદનારે તરત જ ખરીદીની કિંમતના 25 ટકા જમા કરાવવાના હોય છે.

પ્રશ્ન 18. હરાજીમાં ખરીદનાર વ્યક્તિએ બાકીની ખરીદીની રકમ કેટલા દિવસમાં જમા કરાવવાની હોય છે?

(A) 7 દિવસ

(B) 15 દિવસ

(C) 30 દિવસ

(D) 60 દિવસ

સાચો જવાબ: (B) 15 દિવસ

સમજૂતી: Order XXI Rule 85 મુજબ બાકીની ખરીદીની રકમ વેચાણની તારીખથી 15મા દિવસ સુધીમાં જમા કરાવવાની હોય છે.

પ્રશ્ન 19. છેતરપિંડી અથવા અનિયમિતતાના આધારે હરાજી રદ કરવાની અરજી કયા નિયમ હેઠળ કરી શકાય છે?

(A) Rule 84

(B) Rule 85

(C) Rule 89

(D) Rule 90

સાચો જવાબ: (D) Rule 90

સમજૂતી: Rule 90 હેઠળ વેચાણની પ્રક્રિયામાં Material Irregularity અથવા Fraud થયું હોય અને તેના કારણે નોંધપાત્ર નુકસાન થયું હોય તો હરાજી રદ કરવાની અરજી થઈ શકે છે.

પ્રશ્ન 20. Execution Proceedings દરમિયાન મિલકતના કબજાના પ્રશ્નોનો નિર્ણય કયા નિયમ હેઠળ કરવામાં આવે છે?

(A) Rule 90

(B) Rule 97

(C) Rule 101

(D) Rule 106

સાચો જવાબ: (C) Rule 101

સમજૂતી: Rule 101 મુજબ Rule 97 અથવા Rule 99 હેઠળની કાર્યવાહી દરમિયાન મિલકતના હક, માલિકી અથવા હિત સંબંધિત પ્રશ્નોનો નિર્ણય Execution Court દ્વારા જ કરવામાં આવે છે. આવા પ્રશ્નો માટે અલગ દાવો દાખલ કરી શકાતો નથી.

ઝડપી રિવિઝન – પરીક્ષા પહેલાં યાદ રાખો

કલમ / નિયમ	મહત્ત્વનો વિષય
Section 36	Orders નો અમલ
Section 38	કઈ અદાલત અમલ કરી શકે
Section 39	Transfer of Decree
Section 47	Execution સંબંધિત પ્રશ્નો
Section 51	Execution ની પદ્ધતિઓ
Section 56	મહિલાની ધરપકડ પર પ્રતિબંધ
Section 60	જપ્તીપાત્ર મિલકત
Section 73	Rateable Distribution
Rule 22	Notice
Rule 32	Specific Performance / Injunction
Rule 41	Judgment Debtor ની મિલકતની તપાસ
Rule 58	Claims and Objections
Rule 64	Sale of Property
Rule 66	Sale Proclamation
Rule 84	25% Deposit
Rule 85	15 દિવસમાં બાકીની રકમ
Rule 90	Sale Set Aside
Rule 101	મિલકતના હક અંગે નિર્ણય

અભ્યાસ માટે સૂચન

આ 20 પ્રશ્નોનો વારંવાર અભ્યાસ કરો. ખાસ કરીને Section 47, Section 51, Section 56, Section 60, Section 73 અને Order XXI ના Rule 84, 85, 90 તથા 101 સારી રીતે યાદ રાખો.