AIBE પરીક્ષા માટે IPC કલમ 304A: બેદરકારીથી મૃત્યુ નિપજાવવું

Click the Language Button below to read in your language.

ભારતીય દંડ સંહિતા, 1860 (Indian Penal Code – IPC) ની કલમ 304A બેદરકારીપૂર્વક કરવામાં આવેલા એવા કૃત્યને લગતી હતી, જેના કારણે કોઈ વ્યક્તિનું મૃત્યુ થાય, પરંતુ તે કૃત્યમાં મનુષ્યવધ (Culpable Homicide) કરવાની ઇરાદાપૂર્વકની માનસિકતા ન હોય અને તે મનુષ્યવધની કક્ષામાં આવતું ન હોય. રસ્તા પર બેદરકારીથી વાહન ચલાવવું, સુરક્ષાના નિયમોનું પાલન ન કરવું અથવા જરૂરી કાળજી લીધા વિના જોખમી કાર્ય કરવું જેવી પરિસ્થિતિઓમાં આ કલમ સંબંધિત બની શકે છે. જોકે, દરેક અકસ્માતમાં મૃત્યુ થાય એટલે આપમેળે કલમ 304A લાગુ પડે એવું નથી. ગુનાના જરૂરી તત્ત્વો સાબિત થવા આવશ્યક છે.

IPC કલમ 304A શું કહે છે?

IPC કલમ 304A મુજબ, કોઈ વ્યક્તિનું મૃત્યુ કોઈ ઉતાવળભર્યા (Rash) અથવા બેદરકારીભર્યા (Negligent) કૃત્યને કારણે થાય અને તે કૃત્ય મનુષ્યવધની કક્ષામાં આવતું ન હોય, તો જવાબદાર વ્યક્તિને કાયદા મુજબ સજા થઈ શકે છે.

આ કલમ હેઠળની જોગવાઈ મુજબ, દોષિત વ્યક્તિને બે વર્ષ સુધીની કેદ, દંડ અથવા બંને સજા થઈ શકતી હતી.

નોંધ: IPC કલમ 304A એ 1 જુલાઈ, 2024થી અમલમાં આવેલા ભારતીય ન્યાય સંહિતા, 2023 (Bharatiya Nyaya Sanhita – BNS) હેઠળની કલમ 106(1) સાથે મુખ્યત્વે સંબંધિત છે. પરીક્ષામાં જૂની IPC જોગવાઈ અને વર્તમાન BNS જોગવાઈ વચ્ચેનો તફાવત ધ્યાનમાં રાખવો.

કલમ 304Aનાં આવશ્યક તત્ત્વો

IPC કલમ 304A હેઠળ ગુનો સાબિત કરવા માટે નીચેના મુખ્ય તત્ત્વો ધ્યાનમાં લેવા જરૂરી છે.

1. કોઈ વ્યક્તિનું મૃત્યુ થયું હોવું જોઈએ.
2. આરોપી દ્વારા ઉતાવળભર્યું અથવા બેદરકારીભર્યું કૃત્ય કરવામાં આવ્યું હોવું જોઈએ.
3. આરોપીના કૃત્ય અને મૃત્યુ વચ્ચે સીધો તથા કાનૂની રીતે પૂરતો કારણસંબંધ (Causal Connection) હોવો જોઈએ.
4. આરોપીનું કૃત્ય મનુષ્યવધની કક્ષામાં આવતું ન હોવું જોઈએ.
5. માત્ર મૃત્યુ થયું છે એટલા આધારે આરોપીને દોષિત ઠરાવી શકાય નહીં; જરૂરી પુરાવાથી બેદરકારી અને કારણસંબંધ સાબિત થવો જોઈએ.

Rashness અને Negligence વચ્ચેનો તફાવત

Rashness એટલે જોખમની જાણ હોવા છતાં પૂરતી સાવચેતી રાખ્યા વિના ઉતાવળપૂર્વક કાર્ય કરવું.

ઉદાહરણ તરીકે, ગીચ વિસ્તારમાં અત્યંત વધુ ઝડપે વાહન ચલાવવું અથવા જોખમ દેખાતું હોવા છતાં વાહન પરનું નિયંત્રણ જાળવવા જરૂરી કાળજી ન રાખવી.

Negligence એટલે સંજોગો પ્રમાણે એક સામાન્ય સમજદાર વ્યક્તિ પાસેથી અપેક્ષિત જરૂરી કાળજી ન રાખવી.

ઉદાહરણ તરીકે, વાહન ચલાવતી વખતે જરૂરી ધ્યાન ન આપવું અથવા ફરજિયાત સુરક્ષા વ્યવસ્થાની અવગણના કરવી, જેના કારણે કોઈનું મૃત્યુ થાય.

બંને પરિસ્થિતિઓમાં આરોપીના વર્તન, સંજોગો અને પુરાવાનું મૂલ્યાંકન કરવું જરૂરી છે.

IPC કલમ 304Aનાં ઉદાહરણો

ઉદાહરણ 1: બેદરકારીથી વાહન ચલાવવું

રમેશ રહેણાક વિસ્તારમાં અત્યંત વધુ ઝડપે કાર ચલાવે છે. તે રસ્તા પર ચાલતા રાહદારીને ટક્કર મારે છે અને રાહદારીનું મૃત્યુ થાય છે. જો તપાસમાં જરૂરી બેદરકારી અને મૃત્યુ વચ્ચેનો કારણસંબંધ સાબિત થાય તથા કૃત્ય મનુષ્યવધની કક્ષામાં ન આવતું હોય, તો IPC કલમ 304A લાગુ પડી શકે છે.

ઉદાહરણ 2: સુરક્ષા નિયમોની અવગણના

કોઈ કારખાનાના સંચાલકની ફરજ હોવા છતાં તે જોખમી મશીનમાં જરૂરી સુરક્ષા વ્યવસ્થા કરાવતો નથી. તેના પરિણામે કામદારનું મૃત્યુ થાય છે. જો સંચાલકની કાનૂની જવાબદારી, બેદરકારી અને મૃત્યુ વચ્ચેનો સંબંધ સાબિત થાય, તો લાગુ પડતી કાનૂની જોગવાઈઓ હેઠળ જવાબદારી ઊભી થઈ શકે છે.

ઉદાહરણ 3: તબીબી બેદરકારી

તબીબી સારવારમાં મૃત્યુ થયું હોવું એ એકલું જ ડૉક્ટરને ગુનાહિત બેદરકારી માટે જવાબદાર ઠરાવવા પૂરતું નથી. સંબંધિત ફરજ, બેદરકારીની ગંભીરતા, તબીબી પુરાવા અને મૃત્યુ સાથેનો કારણસંબંધ તપાસવો જરૂરી છે.

IPC કલમ 304A અને કલમ 304 વચ્ચેનો તફાવત

મુદ્દો	IPC કલમ 304A	IPC કલમ 304
ગુનાનો પ્રકાર	બેદરકારીથી મૃત્યુ	મનુષ્યવધ, જે હત્યાની કક્ષામાં આવતો નથી
ઇરાદો	સામાન્ય રીતે મૃત્યુ નિપજાવવાનો ઇરાદો હોતો નથી	પરિસ્થિતિ પ્રમાણે ઇરાદો અથવા મૃત્યુ થવાની જાણકારી હોઈ શકે
મુખ્ય આધાર	ઉતાવળભર્યું અથવા બેદરકારીભર્યું કૃત્ય	મનુષ્યવધનાં કાનૂની તત્ત્વો
સજાની જોગવાઈ	બે વર્ષ સુધીની કેદ, દંડ અથવા બંને	ભાગ I અથવા ભાગ II પ્રમાણે અલગ સજાની જોગવાઈ

મહત્ત્વપૂર્ણ: જો આરોપીનું કૃત્ય મનુષ્યવધની કક્ષામાં આવે, તો માત્ર બેદરકારીથી મૃત્યુ થયું છે એવું કહીને કલમ 304A લાગુ કરી શકાતી નથી. યોગ્ય કલમ નક્કી કરવા કૃત્યની પ્રકૃતિ અને આરોપીની માનસિક સ્થિતિ તપાસવી જરૂરી છે.

IPC કલમ 304A અને BNS કલમ 106(1) વચ્ચેનો તફાવત

ભારતીય ન્યાય સંહિતા, 2023 1 જુલાઈ, 2024થી અમલમાં આવી. જૂની IPC કલમ 304Aને અનુરૂપ મુખ્ય જોગવાઈ BNS કલમ 106(1) છે.

મુદ્દો	IPC કલમ 304A	BNS કલમ 106(1)
કાયદો	ભારતીય દંડ સંહિતા, 1860	ભારતીય ન્યાય સંહિતા, 2023
વિષય	બેદરકારીથી મૃત્યુ નિપજાવવું	બેદરકારીથી મૃત્યુ નિપજાવવું
સામાન્ય સજા	બે વર્ષ સુધીની કેદ, દંડ અથવા બંને	પાંચ વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડ
ડૉક્ટર માટેની જોગવાઈ	અલગ વિશેષ ઉપકલમ નહોતી	નોંધાયેલ તબીબી વ્યવસાયી દ્વારા તબીબી પ્રક્રિયા દરમિયાન બેદરકારીથી મૃત્યુ થાય તો વિશેષ જોગવાઈ હેઠળ બે વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડ થઈ શકે છે

BNS કલમ 106(1)ની જોગવાઈ IPC કલમ 304A કરતાં સજાના સંદર્ભમાં અલગ છે. પરીક્ષામાં બંને જોગવાઈઓની સજા ભેળવી ન દેવી.

AIBE પરીક્ષા માટે યાદ રાખવાના મુદ્દા

IPC કલમ 304Aનું મુખ્ય તત્ત્વ બેદરકારી અથવા ઉતાવળભર્યા કૃત્યને કારણે મૃત્યુ થવું છે.

મૃત્યુ અને આરોપીના કૃત્ય વચ્ચે કારણસંબંધ હોવો જરૂરી છે.

દરેક અકસ્માત ગુનો નથી. આરોપીની બેદરકારી પુરાવાથી સાબિત કરવી પડે છે.

IPC કલમ 304A હેઠળની જૂની મહત્તમ કેદની સજા બે વર્ષ હતી.

વર્તમાન કાયદામાં BNS કલમ 106(1) મુખ્ય સંબંધિત જોગવાઈ છે અને તેમાં સામાન્ય રીતે પાંચ વર્ષ સુધીની કેદ તથા દંડની જોગવાઈ છે. જૂના કાયદા હેઠળના ગુનાઓ માટે લાગુ પડતી બચત જોગવાઈઓ અને ઘટનાની તારીખ પણ ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે.

IPC કલમ 304A બેદરકારીથી મૃત્યુ નિપજાવવાના ગુનાને સમજવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. AIBE પરીક્ષામાં આ કલમમાંથી ગુનાનાં આવશ્યક તત્ત્વો, Rashness અને Negligence વચ્ચેનો તફાવત, કલમ 304 સાથેની સરખામણી તથા BNS કલમ 106(1) હેઠળની નવી જોગવાઈઓ વિશે પ્રશ્નો પૂછાઈ શકે છે. વિદ્યાર્થીઓએ જૂની IPC જોગવાઈ અને વર્તમાન BNS જોગવાઈ બંનેનો અભ્યાસ કરવો જોઈએ, ખાસ કરીને સજાની જોગવાઈઓ અને કાયદાના અમલની તારીખને ધ્યાનમાં રાખીને.

AIBE પરીક્ષા માટે IPC કલમ 304A – 20 મહત્વપૂર્ણ MCQs

પ્રશ્ન 1. IPC કલમ 304A કયા ગુના સાથે સંબંધિત છે?

(A) હત્યા (Murder)

(B) બેદરકારીથી મૃત્યુ નિપજાવવું

(C) ચોરી (Theft)

(D) લૂંટ (Robbery)

સાચો જવાબ: (B) બેદરકારીથી મૃત્યુ નિપજાવવું.

સમજૂતી: IPC કલમ 304A ઉતાવળભર્યા અથવા બેદરકારીભર્યા કૃત્યને કારણે મૃત્યુ થાય અને તે મનુષ્યવધની કક્ષામાં ન આવતું હોય ત્યારે લાગુ પડતી હતી.

પ્રશ્ન 2. IPC કલમ 304A કયા કાયદાનો ભાગ છે?

(A) ભારતીય ન્યાય સંહિતા, 2023

(B) ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા, 2023

(C) ભારતીય દંડ સંહિતા, 1860

(D) ભારતીય સાક્ષ્ય અધિનિયમ, 2023

સાચો જવાબ: (C) ભારતીય દંડ સંહિતા, 1860.

સમજૂતી: IPC એ Indian Penal Codeનું સંક્ષિપ્ત નામ છે. 1 જુલાઈ, 2024થી નવા કાયદા અમલમાં આવ્યા બાદ વર્તમાન કાયદા માટે BNSનો અભ્યાસ પણ જરૂરી છે.

પ્રશ્ન 3. IPC કલમ 304A હેઠળ જૂની જોગવાઈ મુજબ મહત્તમ કેદ કેટલી હતી?

(A) એક વર્ષ

(B) બે વર્ષ

(C) પાંચ વર્ષ

(D) સાત વર્ષ

સાચો જવાબ: (B) બે વર્ષ.

સમજૂતી: IPC કલમ 304A હેઠળ બે વર્ષ સુધીની કેદ, દંડ અથવા બંનેની સજા થઈ શકતી હતી.

પ્રશ્ન 4. IPC કલમ 304A લાગુ થવા માટે કયું તત્ત્વ જરૂરી છે?

(A) આરોપીનો હત્યા કરવાનો ઇરાદો

(B) માત્ર સંપત્તિનું નુકસાન

(C) ઉતાવળભર્યું અથવા બેદરકારીભર્યું કૃત્ય અને તેના કારણે મૃત્યુ

(D) માત્ર ફરિયાદ નોંધાવવી

સાચો જવાબ: (C) ઉતાવળભર્યું અથવા બેદરકારીભર્યું કૃત્ય અને તેના કારણે મૃત્યુ.

સમજૂતી: આરોપીના કૃત્ય અને મૃત્યુ વચ્ચે જરૂરી કારણસંબંધ સાબિત થવો જોઈએ.

પ્રશ્ન 5. Rashnessનો યોગ્ય અર્થ કયો છે?

(A) સંપૂર્ણ સાવચેતી સાથે કામ કરવું

(B) જોખમને ધ્યાનમાં લીધા વિના ઉતાવળપૂર્વક કાર્ય કરવું

(C) કાયદેસર ફરજ બજાવવી

(D) ઇરાદાપૂર્વક સંપત્તિનું નુકસાન કરવું

સાચો જવાબ: (B) જોખમને ધ્યાનમાં લીધા વિના ઉતાવળપૂર્વક કાર્ય કરવું.

સમજૂતી: Rashnessમાં જોખમને અવગણીને અથવા પૂરતી સાવચેતી રાખ્યા વિના કાર્ય કરવાની વૃત્તિનો સમાવેશ થઈ શકે છે.

પ્રશ્ન 6. Criminal Negligenceનો અર્થ શું છે?

(A) સામાન્ય ભૂલ હંમેશાં ગુનો છે

(B) જરૂરી કાળજી રાખવામાં એવી કાનૂની રીતે દોષપાત્ર નિષ્ફળતા, જે ગુનાના તત્ત્વો પૂર્ણ કરે

(C) માત્ર કરારનો ભંગ

(D) માત્ર ઇરાદાપૂર્વક કરાયેલું કૃત્ય

સાચો જવાબ: (B) જરૂરી કાળજી રાખવામાં એવી કાનૂની રીતે દોષપાત્ર નિષ્ફળતા, જે ગુનાના તત્ત્વો પૂર્ણ કરે.

સમજૂતી: દરેક બેદરકારી ગુનાહિત બેદરકારી નથી. કૃત્યની ગંભીરતા, સંજોગો અને કાનૂની ધોરણોનું મૂલ્યાંકન કરવું પડે છે.

પ્રશ્ન 7. જો કોઈ વ્યક્તિનું મૃત્યુ થાય, પરંતુ આરોપીની બેદરકારી સાબિત ન થાય, તો શું માત્ર મૃત્યુના આધારે કલમ 304A હેઠળ દોષિત ઠરાવી શકાય?

(A) હા, હંમેશાં

(B) ના, માત્ર મૃત્યુ પૂરતું નથી

(C) હા, જો અકસ્માત થયો હોય

(D) હા, જો પરિવાર ફરિયાદ કરે

સાચો જવાબ: (B) ના, માત્ર મૃત્યુ પૂરતું નથી.

સમજૂતી: ગુનાના જરૂરી તત્ત્વો પુરાવાથી સાબિત થવા જોઈએ.

પ્રશ્ન 8. IPC કલમ 304A અને કલમ 304 વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત કયો છે?

(A) બંને માત્ર ચોરી માટે છે

(B) કલમ 304A બેદરકારીથી મૃત્યુ માટે છે, જ્યારે કલમ 304 હત્યાની કક્ષામાં ન આવતા મનુષ્યવધ માટે છે

(C) બંનેમાં કોઈ તફાવત નથી

(D) કલમ 304A માત્ર દંડની જોગવાઈ કરે છે

સાચો જવાબ: (B).

સમજૂતી: બંને કલમોમાં ગુનાના તત્ત્વો અને આરોપીની માનસિક સ્થિતિ સંબંધિત કાનૂની તફાવત છે.

પ્રશ્ન 9. IPC કલમ 304Aને અનુરૂપ BNSની મુખ્ય જોગવાઈ કઈ છે?

(A) કલમ 103

(B) કલમ 106(1)

(C) કલમ 115

(D) કલમ 303

સાચો જવાબ: (B) BNS કલમ 106(1).

સમજૂતી: બેદરકારીથી મૃત્યુ નિપજાવવાના સામાન્ય ગુના માટે BNS કલમ 106(1) મુખ્ય સંબંધિત જોગવાઈ છે.

પ્રશ્ન 10. BNS કલમ 106(1) હેઠળ સામાન્ય રીતે બેદરકારીથી મૃત્યુ નિપજાવવાની મહત્તમ કેદ કેટલી છે?

(A) બે વર્ષ

(B) ત્રણ વર્ષ

(C) પાંચ વર્ષ

(D) દસ વર્ષ

સાચો જવાબ: (C) પાંચ વર્ષ.

સમજૂતી: BNS કલમ 106(1) હેઠળ સામાન્ય જોગવાઈ મુજબ પાંચ વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડ થઈ શકે છે.

પ્રશ્ન 11. નોંધાયેલ તબીબી વ્યવસાયી દ્વારા તબીબી પ્રક્રિયા દરમિયાન બેદરકારીથી મૃત્યુ થાય તો BNS કલમ 106(1)માં કઈ વિશેષ જોગવાઈ છે?

(A) દસ વર્ષ સુધીની કેદ

(B) બે વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડ

(C) માત્ર ચેતવણી

(D) આજીવન કેદ

સાચો જવાબ: (B) બે વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડ.

સમજૂતી: આ વિશેષ જોગવાઈમાં નોંધાયેલ તબીબી વ્યવસાયી દ્વારા તબીબી પ્રક્રિયા દરમિયાન થયેલા મૃત્યુનો સમાવેશ થાય છે, જો જરૂરી કાનૂની તત્ત્વો સાબિત થાય.

પ્રશ્ન 12. વાહનચાલક બેદરકારીથી વાહન ચલાવે છે અને રાહદારીનું મૃત્યુ થાય છે. કઈ બાબત સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ છે?

(A) વાહનનો રંગ

(B) વાહનની કિંમત

(C) બેદરકારી અને મૃત્યુ વચ્ચેનો કારણસંબંધ

(D) રાહદારીનો વ્યવસાય

સાચો જવાબ: (C) બેદરકારી અને મૃત્યુ વચ્ચેનો કારણસંબંધ.

સમજૂતી: તપાસમાં આરોપીના વર્તન, અકસ્માતનાં સંજોગો અને મૃત્યુ સાથેના સંબંધને સાબિત કરવો જરૂરી છે.

પ્રશ્ન 13. IPC કલમ 304A હેઠળ ગુનો સાબિત કરવા માટે આરોપીનો મૃત્યુ નિપજાવવાનો ઇરાદો હોવો જરૂરી છે?

(A) હા, દરેક કિસ્સામાં

(B) ના, ગુનાનો આધાર ઉતાવળભર્યું અથવા બેદરકારીભર્યું કૃત્ય છે

(C) હા, પરંતુ માત્ર વાહન અકસ્માતમાં

(D) માત્ર લેખિત કબૂલાત જરૂરી છે

સાચો જવાબ: (B).

સમજૂતી: કલમ 304Aનો મુખ્ય આધાર બેદરકારી અથવા ઉતાવળભર્યું કૃત્ય છે, જે મનુષ્યવધની કક્ષામાં આવતું ન હોય.

પ્રશ્ન 14. તબીબી સારવાર દરમિયાન દર્દીનું મૃત્યુ થાય તો શું ડૉક્ટર આપમેળે ગુનાહિત બેદરકારી માટે જવાબદાર બને?

(A) હા, દરેક વખતે

(B) ના, તબીબી બેદરકારીના જરૂરી કાનૂની તત્ત્વો સાબિત કરવા પડે

(C) હા, જો દર્દીનું મૃત્યુ હોસ્પિટલમાં થાય

(D) હા, જો સારવાર ખર્ચાળ હોય

સાચો જવાબ: (B).

સમજૂતી: માત્ર સારવાર નિષ્ફળ જવાથી અથવા દર્દીનું મૃત્યુ થવાથી ગુનાહિત બેદરકારી આપમેળે સાબિત થતી નથી.

પ્રશ્ન 15. નીચેના પૈકી કયું નિવેદન સાચું છે?

(A) દરેક અકસ્માત ગુનો છે

(B) દરેક મૃત્યુ હત્યા છે

(C) બેદરકારી અને મૃત્યુ વચ્ચેનો જરૂરી કારણસંબંધ મહત્ત્વપૂર્ણ છે

(D) આરોપીને દોષિત ઠરાવવા પુરાવાની જરૂર નથી

સાચો જવાબ: (C).

સમજૂતી: ફોજદારી જવાબદારી નક્કી કરવા ગુનાના તત્ત્વો પુરાવાથી સ્થાપિત કરવા પડે છે.

પ્રશ્ન 16. IPC કલમ 304A હેઠળ કઈ સજા થઈ શકતી હતી?

(A) માત્ર મૃત્યુદંડ

(B) બે વર્ષ સુધીની કેદ, દંડ અથવા બંને

(C) માત્ર આજીવન કેદ

(D) માત્ર મિલકત જપ્તી

સાચો જવાબ: (B).

સમજૂતી: આ જૂની IPC કલમ હેઠળની સજાની જોગવાઈ હતી. તેને BNS હેઠળની વર્તમાન સામાન્ય સજા સાથે ગૂંચવવી નહીં.

પ્રશ્ન 17. આરોપીનું કૃત્ય મનુષ્યવધની કક્ષામાં આવે તો શું કલમ 304A લાગુ કરી શકાય?

(A) હંમેશાં

(B) ના, કલમ 304A એવી પરિસ્થિતિ માટે છે જેમાં કૃત્ય મનુષ્યવધની કક્ષામાં આવતું ન હોય

(C) માત્ર દંડ વસૂલવા માટે

(D) માત્ર ફરિયાદી સંમત હોય ત્યારે

સાચો જવાબ: (B).

સમજૂતી: કૃત્યના તથ્યો અને માનસિક તત્ત્વો પ્રમાણે યોગ્ય કાનૂની જોગવાઈ પસંદ કરવી પડે છે.

પ્રશ્ન 18. BNS ક્યારે અમલમાં આવી?

(A) 26 જાન્યુઆરી, 2023

(B) 15 ઑગસ્ટ, 2023

(C) 1 જુલાઈ, 2024

(D) 26 જાન્યુઆરી, 2025

સાચો જવાબ: (C) 1 જુલાઈ, 2024.

સમજૂતી: BNS સહિત નવા ફોજદારી કાયદાઓની મુખ્ય જોગવાઈઓ 1 જુલાઈ, 2024થી અમલમાં આવી હતી.

પ્રશ્ન 19. 1 જુલાઈ, 2024 પહેલાં થયેલા ગુના માટે જૂની IPC જોગવાઈ લાગુ પડશે કે નહીં તે નક્કી કરતી વખતે કઈ બાબત ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ?

(A) માત્ર આરોપીની ઉંમર

(B) ઘટનાની તારીખ અને લાગુ પડતી બચત તથા અન્ય સંબંધિત જોગવાઈઓ

(C) માત્ર ફરિયાદ નોંધાવાની તારીખ

(D) માત્ર કોર્ટનું સ્થાન

સાચો જવાબ: (B).

સમજૂતી: કાયદામાં થયેલા ફેરફારના સંદર્ભમાં ઘટનાની તારીખ અને લાગુ પડતી બચત જોગવાઈઓ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

પ્રશ્ન 20. AIBE પરીક્ષા માટે IPC કલમ 304A વિશે સૌથી યોગ્ય નિવેદન કયું છે?

(A) તેનો સંબંધ માત્ર ઇરાદાપૂર્વકની હત્યા સાથે છે

(B) તેનો સંબંધ બેદરકારીથી મૃત્યુ સાથે છે અને BNS કલમ 106(1) તેની મુખ્ય અનુરૂપ જોગવાઈ છે

(C) તેનો સંબંધ માત્ર ચોરી સાથે છે

(D) તેમાં મૃત્યુ થવું જરૂરી નથી

સાચો જવાબ: (B).

સમજૂતી: IPC કલમ 304A અને BNS કલમ 106(1) વચ્ચેનો સંબંધ, જરૂરી તત્ત્વો અને સજાની જોગવાઈઓ AIBE માટે ખાસ યાદ રાખવા જેવી છે.

ઝડપી પુનરાવર્તન

IPC કલમ 304A: બેદરકારીથી મૃત્યુ નિપજાવવું.

જૂની IPC હેઠળ મહત્તમ કેદ: બે વર્ષ, દંડ અથવા બંને.

BNSની મુખ્ય અનુરૂપ જોગવાઈ: કલમ 106(1).

BNS કલમ 106(1) હેઠળ સામાન્ય સજા: પાંચ વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડ.

નોંધાયેલ તબીબી વ્યવસાયી માટેની વિશેષ જોગવાઈ: બે વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડ.

મુખ્ય કાનૂની તત્ત્વ: ઉતાવળભર્યું અથવા બેદરકારીભર્યું કૃત્ય, મૃત્યુ અને બંને વચ્ચેનો જરૂરી કારણસંબંધ.