AIBE – IPC કલમ 319 થી 326: ઇજા અને ગંભીર ઇજા – Hurt and Grievous Hurt

Click the Language Button below to read in your language.

ભારતીય દંડ સંહિતા, 1860 (Indian Penal Code – IPC) માં માનવ શરીર વિરુદ્ધના ગુનાઓને લગતી વિવિધ જોગવાઈઓ આપવામાં આવી છે. તેમાં કલમ 319 થી 326 ઇજા (Hurt), ગંભીર ઇજા (Grievous Hurt), ઇજા પહોંચાડવાના ઇરાદા, ખતરનાક હથિયારોનો ઉપયોગ અને તેના માટેની સજાને લગતી મહત્ત્વપૂર્ણ જોગવાઈઓ છે.

AIBE (All India Bar Examination) ની પરીક્ષામાં આ વિષયમાંથી વ્યાખ્યાઓ, કલમો વચ્ચેનો તફાવત, ઇજાના પ્રકારો અને સજાને લગતા પ્રશ્નો પૂછાઈ શકે છે. તેથી આ કલમોનો વ્યવસ્થિત અભ્યાસ કરવો જરૂરી છે.

નોંધ: IPC ની જોગવાઈઓનો અભ્યાસ ઐતિહાસિક કાયદા અને AIBE ના અભ્યાસક્રમના સંદર્ભમાં કરવામાં આવે છે. 1 જુલાઈ, 2024થી અમલમાં આવેલા ભારતીય ન્યાય સંહિતા, 2023 (Bharatiya Nyaya Sanhita – BNS) હેઠળ નવા ગુનાઓ માટે લાગુ પડતી જોગવાઈઓ અલગથી ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે.

IPC કલમ 319 – Hurt એટલે શું? (ઇજા)

IPC કલમ 319 મુજબ, જે વ્યક્તિ અન્ય વ્યક્તિને શારીરિક પીડા (Bodily Pain), રોગ (Disease) અથવા શારીરિક અશક્તિ (Infirmity) પહોંચાડે છે, તે ઇજા પહોંચાડે છે એવું કહેવાય છે.

સરળ ભાષામાં સમજીએ તો, કોઈ વ્યક્તિના શરીરને પીડા થાય, તેને બીમારી થાય અથવા તેની શારીરિક કાર્યક્ષમતામાં ખામી ઊભી થાય, તો પરિસ્થિતિ અનુસાર તેને ઇજા તરીકે ઓળખી શકાય છે.

ઉદાહરણ:

1. A, B ને થપ્પડ મારે અને B ને પીડા થાય.
2. A, B ને લાકડીથી મારે અને તેના શરીરમાં દુખાવો થાય.
3. કોઈ વ્યક્તિના કૃત્યથી બીજી વ્યક્તિને શારીરિક તકલીફ કે રોગ થાય.

આવા કૃત્યો IPC કલમ 319 હેઠળ ઇજાની વ્યાખ્યામાં આવી શકે છે. જોકે, ગુનાની જવાબદારી નક્કી કરવા માટે સંબંધિત કૃત્ય, ઇરાદો, જ્ઞાન અને અન્ય કાનૂની તત્ત્વો પણ જોવાં જરૂરી છે.

મહત્ત્વપૂર્ણ મુદ્દો: ઇજા થવા માટે લોહી નીકળવું કે દેખીતો ઘા હોવો જરૂરી નથી. માત્ર શારીરિક પીડા થવી પણ ઇજાની વ્યાખ્યામાં આવી શકે છે.

IPC કલમ 320 – Grievous Hurt એટલે શું? (ગંભીર ઇજા)

IPC કલમ 320માં ગંભીર ઇજાના આઠ પ્રકારો દર્શાવવામાં આવ્યા છે. સામાન્ય ઇજા અને ગંભીર ઇજા વચ્ચેનો આ તફાવત AIBE માટે ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

ગંભીર ઇજાના આઠ પ્રકાર નીચે મુજબ છે:

1. Emasculation – પુરુષત્વનો નાશ કરવો.
2. Permanent privation of the sight of either eye – એક અથવા બંને આંખોમાંથી કોઈ એક આંખની દૃષ્ટિ કાયમી રીતે ગુમાવવી.
3. Permanent privation of the hearing of either ear – એક અથવા બંને કાનમાંથી કોઈ એક કાનની સાંભળવાની શક્તિ કાયમી રીતે ગુમાવવી.
4. Privation of any member or joint – કોઈ અંગ અથવા સાંધાનો નાશ થવો અથવા તેની કાર્યક્ષમતા ગુમાવવી.
5. Destruction or permanent impairing of the powers of any member or joint – કોઈ અંગ અથવા સાંધાની શક્તિનો નાશ થવો અથવા તેની કાર્યક્ષમતામાં કાયમી ઘટાડો થવો.
6. Permanent disfiguration of the head or face – માથા અથવા ચહેરાના દેખાવમાં કાયમી વિકૃતિ થવી.
7. Fracture or dislocation of a bone or tooth – હાડકું અથવા દાંત તૂટવો કે સાંધામાંથી ખસી જવો.
8. Any hurt which endangers life, or which causes the sufferer to be during the space of twenty days in severe bodily pain, or unable to follow his ordinary pursuits – એવી ઇજા જે જીવનને જોખમમાં મૂકે અથવા જેના કારણે વ્યક્તિ વીસ દિવસ સુધી ગંભીર શારીરિક પીડામાં રહે અથવા પોતાની રોજિંદી પ્રવૃત્તિઓ કરી ન શકે.

ઉદાહરણ:

કોઈ વ્યક્તિ બીજાનું હાડકું તોડી નાખે, ચહેરા પર કાયમી ડાઘ પેદા કરે અથવા એવી ગંભીર ઇજા કરે જે જીવનને જોખમમાં મૂકે, તો હકીકતો અનુસાર IPC કલમ 320 હેઠળ ગંભીર ઇજા ગણાઈ શકે છે.

પરીક્ષાલક્ષી મુદ્દો: હાડકું અથવા દાંત તૂટવો એ કલમ 320 હેઠળ ગંભીર ઇજાના પ્રકારોમાંથી એક છે. દરેક ગંભીર ઇજા માટે વીસ દિવસ સુધી પીડા થવી જરૂરી નથી, કારણ કે કલમ 320માં ગંભીર ઇજાના અલગ-અલગ આઠ પ્રકારો છે.

IPC કલમ 321 – Voluntarily Causing Hurt (ઇરાદાપૂર્વક ઇજા પહોંચાડવી)

જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ કોઈ કાર્ય કરીને બીજી વ્યક્તિને ઇજા પહોંચાડવાનો ઇરાદો ધરાવે છે અથવા તેને ખબર હોય છે કે તેના કાર્યથી ઇજા થવાની શક્યતા છે અને તે કાર્યથી ખરેખર ઇજા થાય છે, ત્યારે IPC કલમ 321 લાગુ પડી શકે છે.

ઉદાહરણ:

A, B ને ઇજા પહોંચાડવાના ઇરાદાથી તેને મુક્કો મારે છે અને B ને પીડા થાય છે. આ હકીકતોમાં સ્વૈચ્છિક રીતે ઇજા પહોંચાડવાનો પ્રશ્ન ઊભો થઈ શકે છે.

મહત્ત્વપૂર્ણ તફાવત: કલમ 319 ઇજાની વ્યાખ્યા આપે છે, જ્યારે કલમ 321 સ્વૈચ્છિક રીતે ઇજા પહોંચાડવાના તત્ત્વો સમજાવે છે.

IPC કલમ 322 – Voluntarily Causing Grievous Hurt (ઇરાદાપૂર્વક ગંભીર ઇજા પહોંચાડવી)

જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ ગંભીર ઇજા પહોંચાડવાના ઇરાદાથી અથવા એવી ગંભીર ઇજા થવાની શક્યતા જાણીને કૃત્ય કરે છે અને તેના પરિણામે ગંભીર ઇજા થાય છે, ત્યારે IPC કલમ 322 લાગુ પડી શકે છે.

આ કલમ હેઠળ ગુનો સાબિત કરવા માટે ગંભીર ઇજા ખરેખર થઈ હોવી અને કાયદામાં જણાવેલ ઇરાદા અથવા જ્ઞાનના તત્ત્વો સાબિત થવા જરૂરી છે.

ઉદાહરણ:

A, B ને ગંભીર ઇજા પહોંચાડવાના ઇરાદાથી તેના પર હુમલો કરે છે અને તેના કારણે B નું હાડકું તૂટી જાય છે. યોગ્ય પુરાવા અને હકીકતોના આધારે આ કૃત્ય કલમ 322 હેઠળ આવી શકે છે.

IPC કલમ 323 – ઇજા પહોંચાડવા બદલ સજા

IPC કલમ 323 હેઠળ સ્વૈચ્છિક રીતે ઇજા પહોંચાડવા બદલ સજાની જોગવાઈ છે.

સજા:

એક વર્ષ સુધીની કેદ, અથવા એક હજાર રૂપિયા સુધીનો દંડ, અથવા બંને.

ઉદાહરણ:

A, B ને થપ્પડ મારે છે અને તેને શારીરિક પીડા થાય છે. જો ગંભીર ઇજાની જોગવાઈ લાગુ પડતી ન હોય અને ગુનાના જરૂરી તત્ત્વો સાબિત થાય, તો A સામે કલમ 323 લાગુ પડી શકે છે.

નોંધ: સજાનો ઉલ્લેખ IPCની જોગવાઈ મુજબ છે. વર્તમાન કાયદા હેઠળના ગુનાઓ માટે BNSની લાગુ પડતી જોગવાઈ તપાસવી જરૂરી છે.

IPC કલમ 324 – ખતરનાક હથિયાર અથવા સાધનથી ઇજા પહોંચાડવી

IPC કલમ 324 હેઠળ ખતરનાક હથિયાર અથવા સાધનનો ઉપયોગ કરીને સ્વૈચ્છિક રીતે ઇજા પહોંચાડવા બદલ સજાની જોગવાઈ છે.

આવા સાધનોમાં, ઉદાહરણ તરીકે:

1. ગોળીબાર માટેનાં સાધનો.
2. છરી, તલવાર અથવા કાપવાના હથિયારો.
3. આગ અથવા ગરમ પદાર્થ.
4. ઝેર.
5. ક્ષાર અથવા કાટ પેદા કરનાર પદાર્થ.
6. વિસ્ફોટક પદાર્થ.
7. એવું સાધન જેનો ઉપયોગ હથિયાર તરીકે કરવામાં આવે ત્યારે મૃત્યુ થવાની શક્યતા હોય.
8. પ્રાણી દ્વારા ઇજા પહોંચાડવાનું કૃત્ય.

સજા:

ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદ, અથવા દંડ, અથવા બંને.

ઉદાહરણ:

A, B ને છરીથી ઇજા પહોંચાડે છે. જો ગુનાના જરૂરી તત્ત્વો સાબિત થાય અને કલમ 324ની જોગવાઈ લાગુ પડે, તો A સામે આ કલમ હેઠળ કાર્યવાહી થઈ શકે છે.

મહત્ત્વપૂર્ણ મુદ્દો: કલમ 324માં ઇજા પહોંચાડવા માટે ખતરનાક હથિયાર અથવા સાધનનો ઉપયોગ મહત્ત્વનો છે. ગંભીર ઇજા થયેલી હોવી દરેક કિસ્સામાં આવશ્યક નથી.

IPC કલમ 325 – ગંભીર ઇજા પહોંચાડવા બદલ સજા

IPC કલમ 325 હેઠળ સ્વૈચ્છિક રીતે ગંભીર ઇજા પહોંચાડવા બદલ સજાની જોગવાઈ છે, જો કૃત્ય કલમ 326 જેવી વિશેષ જોગવાઈ હેઠળ આવતું ન હોય.

સજા:

સાત વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડ.

ઉદાહરણ:

A, B ને એવી રીતે મારે છે કે B નું હાડકું તૂટી જાય. જો ગંભીર ઇજા અને સ્વૈચ્છિક રીતે ઇજા પહોંચાડવાના જરૂરી તત્ત્વો સાબિત થાય અને ખતરનાક હથિયારને લગતી કલમ 326 લાગુ ન પડતી હોય, તો કલમ 325 લાગુ પડી શકે છે.

IPC કલમ 326 – ખતરનાક હથિયારથી ગંભીર ઇજા પહોંચાડવી

IPC કલમ 326 ગંભીર ઇજા પહોંચાડવાના વધુ ગંભીર સ્વરૂપને આવરી લે છે, જેમાં ખતરનાક હથિયાર અથવા સાધનનો ઉપયોગ થાય છે.

આ કલમ હેઠળ ગંભીર ઇજા પહોંચાડવા માટે ખતરનાક સાધનનો ઉપયોગ અને ગુનાના અન્ય જરૂરી તત્ત્વો સાબિત થવા જોઈએ.

ઉદાહરણ:

A, B પર તલવારથી હુમલો કરે છે અને તેના કારણે B ને કલમ 320માં દર્શાવેલી ગંભીર ઇજા થાય છે. યોગ્ય પુરાવા અને હકીકતોના આધારે A સામે કલમ 326 લાગુ પડી શકે છે.

સજા:

આજીવન કેદ, અથવા દસ વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડ.

પરીક્ષાલક્ષી મુદ્દો: કલમ 325 સામાન્ય રીતે સ્વૈચ્છિક ગંભીર ઇજાને આવરી લે છે, જ્યારે કલમ 326 ખતરનાક હથિયાર અથવા સાધનથી સ્વૈચ્છિક ગંભીર ઇજા પહોંચાડવા સંબંધિત છે.

IPC કલમ 319 થી 326નો તુલનાત્મક અભ્યાસ

કલમ 319: ઇજાની વ્યાખ્યા.

કલમ 320: ગંભીર ઇજાના આઠ પ્રકારોની વ્યાખ્યા.

કલમ 321: સ્વૈચ્છિક રીતે ઇજા પહોંચાડવાના તત્ત્વો.

કલમ 322: સ્વૈચ્છિક રીતે ગંભીર ઇજા પહોંચાડવાના તત્ત્વો.

કલમ 323: સ્વૈચ્છિક રીતે ઇજા પહોંચાડવા બદલ સજા.

કલમ 324: ખતરનાક હથિયાર અથવા સાધનથી ઇજા પહોંચાડવા બદલ સજા.

કલમ 325: સ્વૈચ્છિક રીતે ગંભીર ઇજા પહોંચાડવા બદલ સજા.

કલમ 326: ખતરનાક હથિયાર અથવા સાધનથી ગંભીર ઇજા પહોંચાડવા બદલ સજા.

AIBE પરીક્ષા માટે ખાસ યાદ રાખવાના મુદ્દા

IPC કલમ 319 ઇજાની વ્યાખ્યા આપે છે.

IPC કલમ 320 ગંભીર ઇજાના આઠ પ્રકારો દર્શાવે છે.

હાડકું અથવા દાંત તૂટવો કલમ 320 હેઠળ ગંભીર ઇજા છે.

સામાન્ય ઇજા અને ગંભીર ઇજામાં કાનૂની તફાવત સમજવો જરૂરી છે.

કલમ 323 સામાન્ય રીતે સ્વૈચ્છિક ઇજા માટેની સજા સાથે સંબંધિત છે.

કલમ 324 ખતરનાક હથિયારથી ઇજા પહોંચાડવા અંગે છે.

કલમ 325 સ્વૈચ્છિક ગંભીર ઇજા માટેની સજા અંગે છે.

કલમ 326 ખતરનાક હથિયારથી ગંભીર ઇજા પહોંચાડવા અંગે છે.

ઇજાની પ્રકૃતિ નક્કી કરવા માટે મેડિકલ પુરાવા, સાક્ષીઓ, ઘટનાની હકીકતો અને અન્ય સંબંધિત પુરાવા મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે.

IPC અને BNSની સરખામણી: ઇજા અને ગંભીર ઇજા (Hurt and Grievous Hurt)

ભારતીય દંડ સંહિતા, 1860 (IPC) માં ઇજા અને ગંભીર ઇજા અંગેની જોગવાઈઓ મુખ્યત્વે કલમ 319 થી 326માં આપવામાં આવી હતી. ભારતીય ન્યાય સંહિતા, 2023 (BNS) માં આ વિષયને લગતી જોગવાઈઓ કલમ 114 થી 118માં સમાવિષ્ટ છે. BNS 1 જુલાઈ, 2024થી અમલમાં આવી છે.

IPC અને BNSનું તુલનાત્મક કોષ્ટક

વિષય	જૂની IPCની કલમ	નવી BNSની કલમ
ઇજાની વ્યાખ્યા	319	114
સ્વૈચ્છિક રીતે ઇજા પહોંચાડવી	321	115(1)
સામાન્ય ઇજા માટે સજા	323	115(2)
ગંભીર ઇજાની વ્યાખ્યા	320	116
સ્વૈચ્છિક રીતે ગંભીર ઇજા પહોંચાડવી	322	117(1)
ગંભીર ઇજા માટે સજા	325	117(2)
ખતરનાક હથિયારથી ઇજા	324	118(1)
ખતરનાક હથિયારથી ગંભીર ઇજા	326	118(2)

1. ઇજા માટેની સજામાં ફેરફાર

IPC કલમ 323 હેઠળ સામાન્ય રીતે એક વર્ષ સુધીની કેદ, ₹1,000 સુધીનો દંડ અથવા બંનેની જોગવાઈ હતી.

BNS કલમ 115(2) હેઠળ સામાન્ય રીતે એક વર્ષ સુધીની કેદ, ₹10,000 સુધીનો દંડ અથવા બંનેની જોગવાઈ છે.

આથી BNSમાં આ ગુના માટેની મહત્તમ દંડની રકમ વધારવામાં આવી છે.

2. ગંભીર ઇજાની વ્યાખ્યામાં મહત્ત્વનો ફેરફાર

IPC કલમ 320 હેઠળ ગંભીર ઇજાના આઠ પ્રકારો દર્શાવવામાં આવ્યા હતા. આઠમા પ્રકારમાં એવી ઇજાનો સમાવેશ થતો હતો જેના કારણે વ્યક્તિ વીસ દિવસ સુધી ગંભીર શારીરિક પીડામાં રહે અથવા પોતાની રોજિંદી પ્રવૃત્તિઓ કરી ન શકે.

BNS કલમ 116 હેઠળ આ સમયગાળો વીસ દિવસથી ઘટાડીને પંદર દિવસ કરવામાં આવ્યો છે.

AIBE પરીક્ષા માટે આ એક અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ તફાવત છે.

3. ગંભીર ઇજા માટેની સજા

IPC કલમ 325 હેઠળ સ્વૈચ્છિક રીતે ગંભીર ઇજા પહોંચાડવા બદલ સાત વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડની જોગવાઈ હતી.

BNS કલમ 117(2) હેઠળ પણ સામાન્ય રીતે સાત વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડની જોગવાઈ છે. જોકે, BNS કલમ 117(3)માં કૃત્યના પરિણામે કાયમી અશક્તિ અથવા સતત વેજિટેટિવ સ્થિતિ સર્જાય ત્યારે ઓછામાં ઓછી દસ વર્ષની સખત કેદથી લઈને આજીવન કેદ સુધીની વિશેષ સજા આપવામાં આવી છે.

4. ખતરનાક હથિયારથી ઇજા

IPC કલમ 324 હેઠળ ખતરનાક હથિયાર અથવા સાધનથી સ્વૈચ્છિક રીતે ઇજા પહોંચાડવા બદલ ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદ, દંડ અથવા બંનેની જોગવાઈ હતી.

BNS કલમ 118(1) હેઠળ ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદ, ₹20,000 સુધીનો દંડ અથવા બંનેની જોગવાઈ છે.

5. ખતરનાક હથિયારથી ગંભીર ઇજા

IPC કલમ 326 હેઠળ આજીવન કેદ અથવા દસ વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડની જોગવાઈ હતી.

BNS કલમ 118(2) હેઠળ આજીવન કેદ અથવા ઓછામાં ઓછી એક વર્ષથી લઈને દસ વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડની જોગવાઈ છે.

આથી BNSમાં આ ગુના માટેની સજાની લઘુત્તમ મર્યાદા પણ સ્પષ્ટ કરવામાં આવી છે.

6. જૂથ દ્વારા ગંભીર ઇજા અંગેની વિશેષ જોગવાઈ

BNS કલમ 117(4) હેઠળ પાંચ કે તેથી વધુ વ્યક્તિઓનું જૂથ જાતિ, સમુદાય, લિંગ, જન્મસ્થળ, ભાષા, વ્યક્તિગત માન્યતા અથવા સમાન આધાર પર કોઈ વ્યક્તિને ગંભીર ઇજા પહોંચાડે, તો જૂથના દરેક સભ્યને કાનૂની જોગવાઈ મુજબ જવાબદાર ઠરાવી શકાય છે. આ પેટા-કલમ હેઠળ સાત વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડની જોગવાઈ છે.

AIBE પરીક્ષા માટે ખાસ યાદ રાખો

IPC 319 → BNS 114: ઇજાની વ્યાખ્યા.

IPC 320 → BNS 116: ગંભીર ઇજાની વ્યાખ્યા.

IPC 323 → BNS 115(2): સામાન્ય ઇજા માટેની સજા.

IPC 325 → BNS 117(2): ગંભીર ઇજા માટેની સજા.

IPC 324 → BNS 118(1): ખતરનાક હથિયારથી ઇજા.

IPC 326 → BNS 118(2): ખતરનાક હથિયારથી ગંભીર ઇજા.

સમયગાળાનો તફાવત: IPCમાં વીસ દિવસ, જ્યારે BNSમાં પંદર દિવસ.

દંડનો તફાવત: IPC કલમ 323માં ₹1,000 સુધી, જ્યારે BNS કલમ 115(2)માં ₹10,000 સુધી.

સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ વાત: કોઈ ઘટનામાં IPC લાગુ પડશે કે BNS, તે નક્કી કરતી વખતે ગુનો ક્યારે બન્યો અને લાગુ પડતી કાનૂની જોગવાઈઓ શું છે તે જોવું જરૂરી છે. જૂના ગુનાઓ માટે બચત અને સંક્રમણની જોગવાઈઓ પણ લાગુ પડી શકે છે.

IPC કલમ 319 થી 326 માનવ શરીર વિરુદ્ધના ગુનાઓમાં ઇજા અને ગંભીર ઇજાને સમજવા માટે ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. આ કલમોમાં ઇજાની વ્યાખ્યા, ગંભીર ઇજાના પ્રકારો, ઇરાદા અને જ્ઞાનનું મહત્ત્વ તથા સામાન્ય ઇજા અને ખતરનાક હથિયારથી થતી ઇજાઓ માટેની સજાનો સમાવેશ થાય છે.

AIBE પરીક્ષાની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓએ ખાસ કરીને કલમ 319, 320, 323, 324, 325 અને 326નો તફાવત ઉદાહરણો સાથે યાદ રાખવો જોઈએ. આ વિષયને વધુ સારી રીતે સમજવા માટે કલમવાર MCQ અને કેસ આધારિત પ્રશ્નોની પ્રેક્ટિસ કરવી ઉપયોગી રહેશે.

શૈક્ષણિક નોંધ: આ લેખ પરીક્ષાલક્ષી અભ્યાસ માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. વાસ્તવિક કેસમાં કાયદાની લાગુ પડતી જોગવાઈ અને સજાનું નિર્ધારણ હકીકતો તથા અમલમાં રહેલા કાયદા પ્રમાણે કરવું જોઈએ.

AIBE – IPC કલમ 319 થી 326 – 20 મહત્ત્વપૂર્ણ MCQ

પ્રશ્ન 1. IPCની કલમ 319 મુજબ ઇજા (Hurt) માં શું સામેલ છે?

(A) માત્ર લોહી નીકળવું
(B) માત્ર હાડકું તૂટવું
(C) શારીરિક પીડા, રોગ અથવા શારીરિક અશક્તિ પહોંચાડવી
(D) માત્ર કાયમી વિકલાંગતા

સાચો જવાબ: (C) શારીરિક પીડા, રોગ અથવા શારીરિક અશક્તિ પહોંચાડવી.

પ્રશ્ન 2. IPCની કઈ કલમ ગંભીર ઇજા (Grievous Hurt) ની વ્યાખ્યા આપે છે?

(A) કલમ 319
(B) કલમ 320
(C) કલમ 323
(D) કલમ 325

સાચો જવાબ: (B) કલમ 320.

પ્રશ્ન 3. IPCની કલમ 320 હેઠળ ગંભીર ઇજાના કેટલા પ્રકારો દર્શાવવામાં આવ્યા છે?

(A) 4
(B) 6
(C) 8
(D) 10

સાચો જવાબ: (C) 8.

પ્રશ્ન 4. નીચેમાંથી કઈ ઇજા IPC કલમ 320 હેઠળ ગંભીર ઇજામાં આવે છે?

(A) સામાન્ય થપ્પડ મારવી
(B) હાડકું અથવા દાંત તૂટવો
(C) સામાન્ય દુખાવો થવો
(D) હળવી ખંજવાળ આવવી

સાચો જવાબ: (B) હાડકું અથવા દાંત તૂટવો.

પ્રશ્ન 5. IPCની કલમ 321 શેના વિશે છે?

(A) સ્વૈચ્છિક રીતે ઇજા પહોંચાડવી
(B) હત્યા કરવી
(C) ચોરી કરવી
(D) ખંડણી વસૂલવી

સાચો જવાબ: (A) સ્વૈચ્છિક રીતે ઇજા પહોંચાડવી.

પ્રશ્ન 6. IPCની કલમ 322 શેના વિશે છે?

(A) બેદરકારીથી મૃત્યુ નિપજાવવું
(B) સ્વૈચ્છિક રીતે ગંભીર ઇજા પહોંચાડવી
(C) માનહાનિ કરવી
(D) ગેરકાયદેસર મંડળી રચવી

સાચો જવાબ: (B) સ્વૈચ્છિક રીતે ગંભીર ઇજા પહોંચાડવી.

પ્રશ્ન 7. IPCની કલમ 323 હેઠળ સ્વૈચ્છિક રીતે ઇજા પહોંચાડવા બદલ મહત્તમ કેદ કેટલી છે?

(A) 3 મહિના
(B) 6 મહિના
(C) 1 વર્ષ
(D) 7 વર્ષ

સાચો જવાબ: (C) 1 વર્ષ.

પ્રશ્ન 8. IPCની કલમ 323 હેઠળ મહત્તમ દંડ કેટલો છે?

(A) ₹500
(B) ₹1,000
(C) ₹5,000
(D) ₹10,000

સાચો જવાબ: (B) ₹1,000.

પ્રશ્ન 9. IPCની કલમ 324 કયા ગુનાને લગતી છે?

(A) ખતરનાક હથિયાર અથવા સાધનથી સ્વૈચ્છિક રીતે ઇજા પહોંચાડવી
(B) સામાન્ય ચોરી કરવી
(C) ગંભીર ઇજા વગર ધમકી આપવી
(D) વિશ્વાસઘાત કરવો

સાચો જવાબ: (A) ખતરનાક હથિયાર અથવા સાધનથી સ્વૈચ્છિક રીતે ઇજા પહોંચાડવી.

પ્રશ્ન 10. IPCની કલમ 324 હેઠળ મહત્તમ કેદ કેટલી થઈ શકે છે?

(A) 1 વર્ષ
(B) 2 વર્ષ
(C) 3 વર્ષ
(D) 7 વર્ષ

સાચો જવાબ: (C) 3 વર્ષ.

પ્રશ્ન 11. IPCની કલમ 325 હેઠળ સ્વૈચ્છિક રીતે ગંભીર ઇજા પહોંચાડવા બદલ મહત્તમ કેદ કેટલી છે?

(A) 1 વર્ષ
(B) 3 વર્ષ
(C) 5 વર્ષ
(D) 7 વર્ષ

સાચો જવાબ: (D) 7 વર્ષ.

પ્રશ્ન 12. IPCની કલમ 326 કયા ગુનાને લગતી છે?

(A) સામાન્ય ઇજા પહોંચાડવી
(B) ખતરનાક હથિયાર અથવા સાધનથી સ્વૈચ્છિક રીતે ગંભીર ઇજા પહોંચાડવી
(C) માત્ર ધમકી આપવી
(D) જાહેર ઉપદ્રવ કરવો

સાચો જવાબ: (B) ખતરનાક હથિયાર અથવા સાધનથી સ્વૈચ્છિક રીતે ગંભીર ઇજા પહોંચાડવી.

પ્રશ્ન 13. IPCની કલમ 326 હેઠળ કઈ સજાની જોગવાઈ છે?

(A) માત્ર દંડ
(B) વધુમાં વધુ 6 મહિનાની કેદ
(C) આજીવન કેદ અથવા 10 વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડ
(D) માત્ર સામાજિક સેવા

સાચો જવાબ: (C) આજીવન કેદ અથવા 10 વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડ.

પ્રશ્ન 14. A, B ને થપ્પડ મારે છે અને B ને શારીરિક પીડા થાય છે, પરંતુ ગંભીર ઇજા થતી નથી. અન્ય જરૂરી તત્ત્વો સાબિત થાય તો સામાન્ય રીતે કઈ કલમ લાગુ પડી શકે?

(A) IPC કલમ 320
(B) IPC કલમ 323
(C) IPC કલમ 325
(D) IPC કલમ 326

સાચો જવાબ: (B) IPC કલમ 323.

પ્રશ્ન 15. A, B ને લાકડીથી મારે છે અને B નું હાડકું તૂટી જાય છે. જો ખતરનાક હથિયાર સંબંધિત કલમ 326 લાગુ ન પડતી હોય અને ગંભીર ઇજાના જરૂરી તત્ત્વો સાબિત થાય, તો કઈ કલમ લાગુ પડી શકે?

(A) IPC કલમ 319
(B) IPC કલમ 321
(C) IPC કલમ 325
(D) IPC કલમ 323

સાચો જવાબ: (C) IPC કલમ 325.

પ્રશ્ન 16. નીચેમાંથી કયું IPC કલમ 320 હેઠળ ગંભીર ઇજાનું ઉદાહરણ છે?

(A) માથા અથવા ચહેરાની કાયમી વિકૃતિ
(B) થોડા સમય માટે સામાન્ય દુખાવો
(C) શરીર પર કોઈ અસર ન થવી
(D) માત્ર મૌખિક અપમાન

સાચો જવાબ: (A) માથા અથવા ચહેરાની કાયમી વિકૃતિ.

પ્રશ્ન 17. IPC કલમ 320 હેઠળ કઈ પરિસ્થિતિ ગંભીર ઇજામાં આવે છે?

(A) દરેક પ્રકારનો સામાન્ય દુખાવો
(B) જીવનને જોખમમાં મૂકતી ઇજા
(C) માત્ર મૌખિક ધમકી
(D) માત્ર આર્થિક નુકસાન

સાચો જવાબ: (B) જીવનને જોખમમાં મૂકતી ઇજા.

પ્રશ્ન 18. IPCની કલમ 324 અને 326 વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત શું છે?

(A) કલમ 324 ચોરી અને કલમ 326 લૂંટ વિશે છે
(B) કલમ 324 ખતરનાક હથિયારથી ઇજા અને કલમ 326 ખતરનાક હથિયારથી ગંભીર ઇજા વિશે છે
(C) બંને માત્ર દંડની જોગવાઈ કરે છે
(D) બંનેનો સંબંધ માનહાનિ સાથે છે

સાચો જવાબ: (B) કલમ 324 ખતરનાક હથિયારથી ઇજા અને કલમ 326 ખતરનાક હથિયારથી ગંભીર ઇજા વિશે છે.

પ્રશ્ન 19. IPCની કલમ 320 મુજબ વ્યક્તિ વીસ દિવસ સુધી ગંભીર શારીરિક પીડામાં રહે અથવા રોજિંદી પ્રવૃત્તિઓ કરી ન શકે, તો યોગ્ય પરિસ્થિતિમાં તે કઈ શ્રેણીમાં આવી શકે?

(A) સામાન્ય ઇજા જ
(B) ગંભીર ઇજા
(C) માત્ર બેદરકારી
(D) માત્ર માનહાનિ

સાચો જવાબ: (B) ગંભીર ઇજા.

પ્રશ્ન 20. IPC અને BNS અંગે નીચેમાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

(A) BNS ક્યારેય અમલમાં આવ્યું નથી
(B) BNS 1 જુલાઈ, 2024થી અમલમાં આવ્યું છે
(C) IPC અને BNS બંને તમામ નવા ગુનાઓ માટે હંમેશાં એકસાથે લાગુ પડે છે
(D) BNS માત્ર સિવિલ કેસો માટે છે

સાચો જવાબ: (B) BNS 1 જુલાઈ, 2024થી અમલમાં આવ્યું છે.

પરીક્ષા માટે ઝડપી પુનરાવર્તન

IPC કલમ 319 – ઇજાની વ્યાખ્યા.

IPC કલમ 320 – ગંભીર ઇજાના આઠ પ્રકારો.

IPC કલમ 321 – સ્વૈચ્છિક રીતે ઇજા પહોંચાડવી.

IPC કલમ 322 – સ્વૈચ્છિક રીતે ગંભીર ઇજા પહોંચાડવી.

IPC કલમ 323 – સામાન્ય ઇજા માટે સજા.

IPC કલમ 324 – ખતરનાક હથિયારથી ઇજા.

IPC કલમ 325 – ગંભીર ઇજા માટે સજા.

IPC કલમ 326 – ખતરનાક હથિયારથી ગંભીર ઇજા.