પત્નીની ભરણપોષણની રકમ વધારવાની માંગ ગુજરાત હાઈકોર્ટે ફગાવી
Click the Language Button below to read in your language.
પત્નીની ભરણપોષણની રકમ વધારવાની માંગ ગુજરાત હાઈકોર્ટે ફગાવી: ₹5,000 માસિક ભરણપોષણનો આદેશ યથાવત
ગુજરાત હાઈકોર્ટે 21 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ શ્વેતાબેન વિ. હાર્દિકભાઈ દયાલજીભાઈ ચોટાલિયા કેસમાં ભરણપોષણની રકમ વધારવાની માંગ કરતી ક્રિમિનલ રિવિઝન અરજી ફગાવી દીધી હતી. હાઈકોર્ટે જુનાગઢ ફેમિલી કોર્ટ દ્વારા પત્નીને આપવામાં આવેલા ₹5,000 પ્રતિ માસના ભરણપોષણના આદેશમાં હસ્તક્ષેપ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
કેસની પૃષ્ઠભૂમિ
આ કેસમાં પક્ષકારોના લગ્ન 1 ફેબ્રુઆરી 2020ના રોજ થયા હતા. લગ્ન બાદ થોડા સમય સુધી બંને સાથે રહ્યા હતા, પરંતુ ત્યારબાદ બંને વચ્ચે મતભેદો ઊભા થયા અને તેઓ 28 મે 2020થી અલગ રહેવા લાગ્યા હતા. પત્નીએ ત્યારબાદ 20 જાન્યુઆરી 2021ના રોજ ભરણપોષણ માટે કાર્યવાહી શરૂ કરી હતી.
જુનાગઢની પ્રિન્સિપાલ જજ, ફેમિલી કોર્ટે ક્રિમિનલ મિસેલેનિયસ એપ્લિકેશન નં. 42/2021માં પત્નીને અરજીની તારીખથી ₹5,000 પ્રતિ માસ ભરણપોષણ આપવાનો આદેશ કર્યો હતો. પત્નીએ આ રકમ અપૂરતી હોવાનું જણાવી તેને ₹30,000 પ્રતિ માસ સુધી વધારવાની માંગ સાથે ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં રિવિઝન અરજી કરી હતી.
શું તમે જાણો છો કે ચુકાદા સમજવા માટે અથવા નવા ચુકાદા શોધવા માટે , તમારા કેસની મેટર તૈયાર કરવા માટે અને દલીલો તૈયાર કરવા માટે તમે U R VAKIL AI APP નો ઉપયોગ કરી શકો છો. U R VAKIL AI APP ગૂગલ પ્લે સ્ટોર પરથી મફત ડાઉનલોડ કરી શકાય છે અને ગુજરાતીમાં પ્રશ્નો પૂછીને માહિતી મેળવી શકાય છે.
પત્ની તરફથી કરવામાં આવેલી રજૂઆત
પત્ની તરફથી રજૂઆત કરવામાં આવી હતી કે પતિ સોફ્ટવેર એન્જિનિયર તરીકે કામ કરતો હતો અને તેની માસિક આવક આશરે ₹50,000 હતી. તેની પાસે બે વાહનો અને સારો બેંક બેલેન્સ હોવાનું પણ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. પત્ની પાસે પોતાની આવકનો કોઈ સ્ત્રોત ન હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું હતું અને તેથી ₹30,000 પ્રતિ માસ ભરણપોષણની માંગ કરવામાં આવી હતી.
પતિ તરફથી શું રજૂ કરવામાં આવ્યું?
પતિએ આ દાવાઓનો વિરોધ કર્યો હતો. તેના જણાવ્યા મુજબ પત્ની ઉચ્ચ શૈક્ષણિક લાયકાત ધરાવે છે અને તેની પાસે બે B.Com તથા એક PGDCAની ડિગ્રી છે. તેથી તે પોતાની આજીવિકા કમાવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે તેવી રજૂઆત કરવામાં આવી હતી.
પતિએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે તેના પર વૃદ્ધ માતા, માનસિક રીતે અક્ષમ ભાઈ અને શારીરિક રીતે અક્ષમ બહેનો સહિત પરિવારના સભ્યોની જવાબદારી હતી. તેણે એ પણ જણાવ્યું હતું કે તેણે પત્નીને પરત લાવવા માટે પ્રયાસો કર્યા હતા.
ફેમિલી કોર્ટે કયા પરિબળો ધ્યાનમાં લીધા?
હાઈકોર્ટના ચુકાદા મુજબ ફેમિલી કોર્ટે પતિની આવક આશરે ₹47,000 પ્રતિ માસ હોવાનું નોંધ્યું હતું. સાથે જ પતિ પર વૃદ્ધ માતા, માનસિક રીતે અક્ષમ મોટા ભાઈ અને શારીરિક રીતે અક્ષમ બહેનની જવાબદારી હોવાની બાબત પણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવી હતી.
આ ઉપરાંત પતિએ રહેણાંક ફ્લેટ ખરીદ્યો હતો અને તેના હોમ લોનના હપ્તા ચૂકવવાના હતા. આ તમામ જવાબદારીઓ અને નાણાકીય પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ફેમિલી કોર્ટે ₹5,000 પ્રતિ માસ ભરણપોષણ નક્કી કર્યું હતું.
પત્નીની શૈક્ષણિક લાયકાત પણ ધ્યાનમાં લેવાઈ
ફેમિલી કોર્ટે પત્નીની શૈક્ષણિક લાયકાત અને કમાવવાની ક્ષમતાને પણ ધ્યાનમાં લીધી હતી. ચુકાદામાં નોંધાયું છે કે પત્ની ઉચ્ચ શિક્ષિત હતી અને પોતાની આજીવિકા કમાવવાની ક્ષમતા ધરાવતી હતી.
તે સમયે પત્ની પોતાના માતા-પિતા સાથે રહેતી હતી અને અલગ રહેઠાણ અથવા ભાડા અંગે કોઈ ખર્ચ કરતી હોવાનું સાબિત થયું ન હતું. આ પરિબળો પણ ભરણપોષણની રકમ નક્કી કરતી વખતે ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યા હતા.
ભરણપોષણના કાયદા અંગે સુપ્રીમ કોર્ટના મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધાંતો
ગુજરાત હાઈકોર્ટે ચુકાદામાં ભરણપોષણની કાર્યવાહી અંગે સુપ્રીમ કોર્ટના વિવિધ ચુકાદાઓનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
કોર્ટએ નોંધ્યું કે CrPCની કલમ 125 હેઠળની કાર્યવાહીનો હેતુ સામાજિક ન્યાય આપવાનો અને પત્ની, બાળકો તથા નિરાધાર માતા-પિતાને નિરાધારતા તથા ભટકતી સ્થિતિથી બચાવવાનો છે. આવી જોગવાઈઓનો હેતુ જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિને ઝડપી રાહત આપવાનો છે.
ચુકાદામાં Bhuwan Mohan Singh v. Meena, Kirtikant D. Vadodaria v. State of Gujarat, Chaturbhuj v. Sita Bai, Savitaben Somabhai Bhatiya v. State of Gujarat અને Nagendrappa Natikar v. Neelamma સહિતના સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો.
રિવિઝન અરજીમાં હાઈકોર્ટની સત્તા મર્યાદિત
ગુજરાત હાઈકોર્ટે ખાસ નોંધ્યું કે રિવિઝનલ જ્યુરિસ્ડિક્શનની વ્યાપકતા મર્યાદિત છે. જો ફેમિલી કોર્ટનો આદેશ ગેરકાયદેસર, મનસ્વી, પુરાવા વિરુદ્ધ અથવા વિકૃત તારણો પર આધારિત હોય તો જ રિવિઝન કોર્ટ હસ્તક્ષેપ કરી શકે છે.
માત્ર એટલા માટે કે અન્ય કોઈ દૃષ્ટિકોણ પણ શક્ય છે, રિવિઝનલ કોર્ટ પોતાની દૃષ્ટિ ફેમિલી કોર્ટની દૃષ્ટિની જગ્યાએ મૂકી શકે નહીં.
હાઈકોર્ટે ₹5,000નું ભરણપોષણ કેમ યથાવત રાખ્યું?
ગુજરાત હાઈકોર્ટે જણાવ્યું કે ફેમિલી કોર્ટે ઉપલબ્ધ મૌખિક અને દસ્તાવેજી પુરાવાનું મૂલ્યાંકન કર્યા બાદ ₹5,000 પ્રતિ માસ ભરણપોષણ નક્કી કર્યું હતું.
હાઈકોર્ટના મત મુજબ ફેમિલી કોર્ટના તારણો રેકોર્ડ પર રહેલા પુરાવા આધારિત અને સંભવિત તારણો હતા. પત્ની તરફથી એવો કોઈ મહત્વપૂર્ણ પુરાવો દર્શાવવામાં આવ્યો ન હતો કે જેને ફેમિલી કોર્ટે અવગણ્યો હોય.
પતિની આવક, તેની જવાબદારીઓ અને દેવાની જવાબદારી, પત્નીની શૈક્ષણિક લાયકાત તથા કમાવવાની ક્ષમતા સહિતના સંબંધિત સંજોગો ફેમિલી કોર્ટે ધ્યાનમાં લીધા હતા. તેથી ભરણપોષણની રકમમાં હસ્તક્ષેપ કરવા માટે કોઈ ગેરકાયદેસરતા, અધિકારક્ષેત્રની ભૂલ અથવા વિકૃત તારણ હાઈકોર્ટને જણાયું નહોતું.
ગુજરાત હાઈકોર્ટનો અંતિમ નિર્ણય : પત્નીની ભરણપોષણની રકમ વધારવાની માંગ ગુજરાત હાઈકોર્ટે ફગાવી
ગુજરાત હાઈકોર્ટે જણાવ્યું કે રિવિઝન અરજીમાં કોઈ યોગ્યતા નથી અને તેથી તેને ફગાવી દેવામાં આવે છે.
જુનાગઢ ફેમિલી કોર્ટ દ્વારા 1 જૂન 2022ના રોજ આપવામાં આવેલ ₹5,000 પ્રતિ માસ ભરણપોષણનો આદેશ યથાવત રાખવામાં આવ્યો. રિવિઝન અરજી ફગાવી દેવામાં આવી અને Rule discharged કરવામાં આવ્યો. ચુકાદો માનનીય ન્યાયમૂર્તિ S. V. Pinto દ્વારા 21 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ આપવામાં આવ્યો હતો.
મહત્વપૂર્ણ કાનૂની મુદ્દો
આ ચુકાદામાંથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ભરણપોષણ નક્કી કરતી વખતે માત્ર પતિની આવક અથવા તેની ચૂકવણી કરવાની ક્ષમતા જ એકમાત્ર પરિબળ નથી. કેસના રેકોર્ડ મુજબ પક્ષકારોની આર્થિક પરિસ્થિતિ, પતિની અન્ય નિર્ભર વ્યક્તિઓ પ્રત્યેની જવાબદારી, લોનની જવાબદારી, પત્નીની શૈક્ષણિક લાયકાત અને કમાવવાની ક્ષમતા જેવા વિવિધ સંજોગોનું પણ મૂલ્યાંકન કરવામાં આવી શકે છે.
સાથે જ, આ ચુકાદો એ પણ દર્શાવે છે કે ફેમિલી કોર્ટ દ્વારા પુરાવાના આધારે કરવામાં આવેલા તારણોમાં રિવિઝનલ કોર્ટ સામાન્ય રીતે ત્યારે જ હસ્તક્ષેપ કરે છે જ્યારે તેમાં કાયદાકીય ભૂલ, ગંભીર અનિયમિતતા, મનસ્વીતા અથવા પુરાવા વિરુદ્ધનું તારણ જોવા મળે.
કેસની વિગતો
કેસનું નામ: Shwetaben W/O Hardikbhai Chotaliya v. Hardikbhai Dayaljibhai Chotaliya & Anr.
કોર્ટ: ગુજરાત હાઈકોર્ટ, અમદાવાદ
કેસ નંબર: R/Criminal Revision Application (For Maintenance) No. 953 of 2022
Neutral Citation: R/CR.RA/953/2022 (GJHC240509562022)
ચુકાદાની તારીખ: 21 સપ્ટેમ્બર 2026
ન્યાયમૂર્તિ: માનનીય શ્રીમતી ન્યાયમૂર્તિ S. V. Pinto
મૂળ કોર્ટ: Principal Judge, Family Court, Junagadh
મૂળ કેસ: Criminal Miscellaneous Application No. 42 of 2021
ભરણપોષણ: ₹5,000 પ્રતિ માસ
અંતિમ નિર્ણય: રિવિઝન અરજી ફગાવાઈ અને ફેમિલી કોર્ટનો આદેશ યથાવત રાખવામાં આવ્યો.
ગુજરાત હાઈકોર્ટ, ભરણપોષણ, ભરણપોષણનો હક, Maintenance, Section 125 CrPC, CrPC Section 125, પત્નીનું ભરણપોષણ, Family Court, Family Court Junagadh, Gujarat High Court Judgment, Gujarat High Court 2026, Maintenance Case, Criminal Revision Application, Shwetaben Chotaliya, Hardikbhai Chotaliya, ભરણપોષણની રકમ, પત્નીની શૈક્ષણિક લાયકાત, કમાવવાની ક્ષમતા, સુપ્રીમ કોર્ટ ભરણપોષણ, મહિલા કાયદા, કાનૂની સમાચાર, ગુજરાત કાનૂની સમાચાર, Law Updates, Legal News, Maintenance Case Gujarat