AIBE – CPC – Order IX : પક્ષકારોની હાજરી અને ગેરહાજરી

Click the Language Button below to read in your language.

સિવિલ કેસમાં માત્ર દાવો દાખલ કરવો પૂરતો નથી. દાવાની સુનાવણી દરમિયાન વાદી (Plaintiff) અને પ્રતિવાદી (Defendant) બંનેની હાજરી પણ એટલી જ મહત્ત્વની છે. ઘણી વખત એવું બને છે કે કોર્ટમાં કેસની સુનાવણીનો દિવસ નક્કી થયો હોવા છતાં કોઈ એક પક્ષકાર અથવા બંને પક્ષકારો હાજર રહેતા નથી. આવી પરિસ્થિતિમાં અદાલતે શું કરવું? શું વાદી ગેરહાજર હોય તો દાવો રદ થઈ શકે? શું પ્રતિવાદીની ગેરહાજરીમાં અદાલત એકતરફી હુકમનામું (Ex-parte Decree) કરી શકે? અને જો કોઈ પક્ષકાર યોગ્ય કારણસર હાજર રહી શક્યો ન હોય તો તેને ફરીથી કેસ ચલાવવાની તક મળી શકે?

આવા તમામ પ્રશ્નોના જવાબ સિવિલ પ્રોસિજર કોડ, 1908 (Code of Civil Procedure, 1908) ના Order IX માં આપવામાં આવ્યા છે.

AIBE પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ Order IX ખૂબ જ મહત્ત્વનો છે. ખાસ કરીને Dismissal of Suit, Ex-parte Proceedings, Restoration of Suit અને Setting Aside Ex-parte Decree સંબંધિત નિયમોમાંથી પરીક્ષામાં પ્રશ્નો પૂછાઈ શકે છે.

Order IX નો મુખ્ય હેતુ

Order IX નો મુખ્ય હેતુ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે પક્ષકારોની ગેરહાજરીને કારણે ન્યાયિક પ્રક્રિયા અનિશ્ચિત સમય સુધી અટકી ન રહે. સાથે જ, કોઈ પક્ષકાર વાજબી કારણસર કોર્ટમાં હાજર રહી શક્યો ન હોય તો તેને ન્યાય મેળવવાની યોગ્ય તક પણ મળે.

આ Order માં કુલ 13 Rules છે, જે પક્ષકારોની હાજરી અને ગેરહાજરીના વિવિધ સંજોગોમાં અદાલતે કેવી રીતે કાર્યવાહી કરવી તે નક્કી કરે છે.

Rule 1 – Parties to appear on the day fixed in the summons

જ્યારે અદાલત સમન્સ (Summons) દ્વારા કેસની સુનાવણી માટે કોઈ તારીખ નક્કી કરે છે, ત્યારે તે દિવસે બંને પક્ષકારોએ પોતે અથવા તેમના વકીલ મારફતે અદાલતમાં હાજર રહેવાનું હોય છે.

આ નિયમનો મૂળભૂત હેતુ એ છે કે કેસની કાર્યવાહી નક્કી કરેલી તારીખે આગળ વધી શકે.

Rule 2 – Dismissal of Suit where Summons not served in consequence of Plaintiff’s failure

જો સમન્સની બજવણી (Service of Summons) વાદીની ભૂલને કારણે થઈ શકતી નથી, જેમ કે વાદીએ સમન્સની બજવણી માટે જરૂરી ખર્ચ ચૂકવ્યો નથી અથવા સમન્સની જરૂરી નકલો રજૂ કરી નથી, તો અદાલત સંબંધિત પ્રતિવાદી સામેનો દાવો રદ કરી શકે છે.

પરંતુ જો વાદી અદાલતને સંતોષ આપે કે આવી ભૂલ કોઈ કારણસર થઈ હતી, તો અદાલત દાવો ફરીથી ચાલુ કરવાની મંજૂરી આપી શકે છે.

Rule 3 – Where neither party appears

જો કેસની સુનાવણી માટે નક્કી કરેલા દિવસે વાદી અને પ્રતિવાદી બંનેમાંથી કોઈ પણ અદાલતમાં હાજર ન રહે, તો અદાલત દાવો રદ કરી શકે છે.

આ પરિસ્થિતિમાં બંને પક્ષકારોની ગેરહાજરીને કારણે અદાલત કેસની સુનાવણી આગળ વધારી શકતી નથી.

Rule 4 – Plaintiff may bring fresh suit or Court may restore suit to file

Rule 2 અથવા Rule 3 હેઠળ દાવો રદ કરવામાં આવ્યો હોય ત્યારે વાદી પાસે બે વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે.

વાદી કાયદાની મર્યાદામાં નવો દાવો દાખલ કરી શકે છે અથવા દાવો પુનઃસ્થાપિત (Restore) કરવા માટે અદાલતમાં અરજી કરી શકે છે.

જો વાદી અદાલતને સંતોષ આપે કે ગેરહાજરી અથવા જરૂરી કાર્યવાહી ન થવા પાછળ પૂરતું કારણ હતું, તો અદાલત દાવો ફરીથી ચાલુ કરી શકે છે.

Rule 5 – Dismissal of Suit where Plaintiff fails to apply for fresh summons

જો કોઈ પ્રતિવાદીને સમન્સની બજવણી થઈ શકી ન હોય અને વાદી કોર્ટ દ્વારા નિર્ધારિત સમયગાળામાં નવા સમન્સ માટે અરજી ન કરે, તો અદાલત તે પ્રતિવાદી સામેનો દાવો રદ કરી શકે છે.

જોકે, વાદી યોગ્ય કારણ રજૂ કરે તો અદાલત દાવો પુનઃસ્થાપિત કરી શકે છે.

આ નિયમનો હેતુ એ છે કે વાદી પોતાની જવાબદારી નિભાવવામાં બેદરકાર ન રહે અને કેસની કાર્યવાહી બિનજરૂરી રીતે લાંબી ન બને.

Rule 6 – Procedure when only Plaintiff appears

આ નિયમ ખૂબ જ મહત્ત્વનો છે, કારણ કે તેમાં પ્રતિવાદીની ગેરહાજરીમાં અદાલતે કઈ રીતે કાર્યવાહી કરવી તેની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.જો વાદી હાજર હોય અને પ્રતિવાદી હાજર ન હોય, તો અદાલતે સમન્સની બજવણી થઈ છે કે નહીં તે તપાસવાનું હોય છે.

જો સમન્સની યોગ્ય રીતે બજવણી થઈ ગઈ હોય, તો અદાલત કેસની સુનાવણી એકતરફી રીતે (Ex-parte) આગળ ચલાવી શકે છે.

જો સમન્સની બજવણી થઈ ન હોય, તો અદાલત નવા સમન્સ ઇશ્યૂ કરવાનો આદેશ આપી શકે છે.

જો સમન્સની બજવણી થઈ હોય, પરંતુ પ્રતિવાદીને હાજર થવા માટે પૂરતો સમય મળ્યો ન હોય, તો અદાલત સુનાવણીની નવી તારીખ નક્કી કરી શકે છે.અહીં એક વાત ખાસ યાદ રાખવાની છે કે માત્ર પ્રતિવાદીની ગેરહાજરીના આધારે આપમેળે વાદીના પક્ષમાં હુકમનામું થઈ જતું નથી. વાદીએ પોતાનો કેસ કાયદેસર રીતે સાબિત કરવાનો રહે છે.

Rule 7 – Procedure where Defendant appears on day of adjourned hearing and assigns good cause for previous non-appearance

જો અદાલતે પ્રતિવાદીની ગેરહાજરીમાં કેસની સુનાવણી એકતરફી રીતે આગળ વધારવાનો આદેશ આપ્યો હોય, પરંતુ ત્યારબાદની સુનાવણીની તારીખે પ્રતિવાદી હાજર થાય અને અગાઉની ગેરહાજરી માટે યોગ્ય કારણ દર્શાવે, તો અદાલત તેને ફરીથી કેસની કાર્યવાહીમાં ભાગ લેવાની મંજૂરી આપી શકે છે.

આ નિયમનો લાભ મેળવવા માટે પ્રતિવાદીએ અદાલતને સંતોષ આપવો જરૂરી છે કે અગાઉની ગેરહાજરી પાછળ યોગ્ય અને પૂરતું કારણ હતું.

Rule 8 – Procedure where Defendant only appears

જો કેસની સુનાવણીના દિવસે માત્ર પ્રતિવાદી હાજર હોય અને વાદી ગેરહાજર હોય, તો અદાલત સામાન્ય રીતે દાવો રદ કરી શકે છે.

પરંતુ જો પ્રતિવાદી વાદીના દાવાને સંપૂર્ણ અથવા આંશિક રીતે સ્વીકારે છે, તો અદાલત સ્વીકારેલી હદ સુધી હુકમનામું (Decree) પસાર કરી શકે છે અને બાકીના દાવા અંગે યોગ્ય આદેશ આપી શકે છે.આ નિયમ દર્શાવે છે કે વાદીની ગેરહાજરી હોવા છતાં પ્રતિવાદી દ્વારા કરવામાં આવેલી કબૂલાતને અદાલત અવગણી શકતી નથી.

Rule 9 – Decree against Plaintiff by default bars fresh suit

જો Rule 8 હેઠળ વાદીની ગેરહાજરીના કારણે દાવો રદ કરવામાં આવ્યો હોય, તો વાદી એ જ કારણસર એ જ દાવાનો નવો કેસ દાખલ કરી શકતો નથી.

પરંતુ વાદી અગાઉની ગેરહાજરી માટે પૂરતું કારણ દર્શાવીને દાવો પુનઃસ્થાપિત કરવાની અરજી કરી શકે છે.અદાલતને યોગ્ય લાગે તો તે અગાઉનો દાવો ફરીથી ચાલુ કરવાનો આદેશ આપી શકે છે.આ નિયમમાં એક મહત્ત્વનો તફાવત યાદ રાખવો જરૂરી છે. Rule 4 હેઠળ કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં નવો દાવો દાખલ કરવાનો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ છે, જ્યારે Rule 9 હેઠળ Rule 8 મુજબ દાવો રદ થયો હોય ત્યારે એ જ કારણસર નવો દાવો દાખલ કરવા પર પ્રતિબંધ છે.

Rule 10 – Procedure in case of non-appearance of one or more of several Plaintiffs

જો કોઈ કેસમાં એક કરતાં વધુ વાદીઓ હોય અને તેમાંથી કેટલાક વાદીઓ હાજર રહે જ્યારે અન્ય વાદીઓ ગેરહાજર રહે, તો અદાલત હાજર રહેલા વાદીઓની વિનંતી પર કેસ આગળ ચલાવી શકે છે અથવા પરિસ્થિતિ મુજબ યોગ્ય આદેશ આપી શકે છે.

અર્થાત્, એકથી વધુ વાદીઓ હોય ત્યારે દરેક વાદીની ગેરહાજરીને કારણે આખો કેસ અટકાવી દેવો જરૂરી નથી.

Rule 11 – Procedure in case of non-appearance of one or more of several Defendants

જો કોઈ કેસમાં એકથી વધુ પ્રતિવાદીઓ હોય અને તેમાંથી કેટલાક હાજર રહે જ્યારે અન્ય પ્રતિવાદીઓ ગેરહાજર રહે, તો અદાલત હાજર રહેલા પ્રતિવાદીઓ સામે કેસની કાર્યવાહી આગળ ચલાવી શકે છે.

અદાલત ગેરહાજર રહેલા પ્રતિવાદીઓ અંગે પણ સંજોગો અનુસાર યોગ્ય આદેશ આપી શકે છે.

Rule 12 – Consequence of non-attendance, without sufficient cause shown, of party ordered to appear in person

જો અદાલતે કોઈ પક્ષકારને વ્યક્તિગત રીતે (In Person) હાજર રહેવાનો આદેશ આપ્યો હોય અને તે પક્ષકાર પૂરતું કારણ દર્શાવ્યા વિના હાજર ન રહે, તો અદાલત તેની ગેરહાજરીને ધ્યાનમાં રાખીને યોગ્ય કાર્યવાહી કરી શકે છે.

આ નિયમ ખાસ કરીને એવી પરિસ્થિતિમાં લાગુ પડે છે જ્યારે અદાલતને કોઈ પક્ષકારની વ્યક્તિગત હાજરી જરૂરી લાગે છે.

Rule 13 – Setting aside Decree Ex-parte against Defendant

આ Order નો સૌથી મહત્ત્વનો નિયમ છે અને AIBE પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ ખાસ યાદ રાખવા જેવો છે.

જો પ્રતિવાદી ગેરહાજર રહેવાના કારણે અદાલતે તેની વિરુદ્ધ એકતરફી હુકમનામું (Ex-parte Decree) પસાર કર્યું હોય, તો પ્રતિવાદી તે હુકમનામું રદ કરાવવા માટે અદાલતમાં અરજી કરી શકે છે.

આ માટે પ્રતિવાદીએ અદાલતને નીચેની બેમાંથી કોઈ એક બાબતથી સંતોષ આપવો જરૂરી છે.

પ્રથમ, તેને સમન્સની યોગ્ય રીતે બજવણી કરવામાં આવી ન હતી.

બીજું, જ્યારે કેસ સુનાવણી માટે આવ્યો ત્યારે તે કોઈ પૂરતા અને યોગ્ય કારણસર અદાલતમાં હાજર રહી શક્યો ન હતો.

જો અદાલત આ કારણોથી સંતુષ્ટ થાય, તો તે એકતરફી હુકમનામું રદ કરી શકે છે અને કેસની ફરીથી સુનાવણી કરવાનો આદેશ આપી શકે છે.જોકે, માત્ર કોઈ નાની પ્રક્રિયાત્મક અનિયમિતતાના આધારે એકતરફી હુકમનામું રદ કરવામાં આવતું નથી. અદાલતને એ બાબતે સંતોષ થવો જોઈએ કે સમન્સની બજવણીમાં થયેલી ખામીના કારણે પ્રતિવાદીને યોગ્ય રીતે જાણ થઈ શકી ન હતી.

જો એકતરફી હુકમનામું અપીલ દ્વારા પડકારવામાં આવ્યું હોય અને અપીલનો નિકાલ થઈ ગયો હોય, તો Rule 13 હેઠળની અરજી પર કાયદામાં નિર્ધારિત પ્રતિબંધો લાગુ પડે છે.

Ex-parte Decree એટલે શું?

જ્યારે પ્રતિવાદીને સમન્સની યોગ્ય બજવણી કરવામાં આવી હોવા છતાં તે અદાલતમાં હાજર રહેતો નથી, ત્યારે અદાલત તેની ગેરહાજરીમાં કેસની સુનાવણી આગળ ચલાવી શકે છે. આવી કાર્યવાહી Ex-parte Proceedings કહેવાય છે.આવી કાર્યવાહીના અંતે અદાલત પ્રતિવાદીની ગેરહાજરીમાં વાદીના પુરાવા અને રજૂઆતોના આધારે હુકમનામું પસાર કરે, તો તેને Ex-parte Decree કહેવામાં આવે છે.માત્ર પ્રતિવાદી હાજર નથી એટલા માટે વાદીનો દાવો આપમેળે સાચો સાબિત થતો નથી. અદાલતે વાદીના કેસના ગુણદોષ અને રજૂ થયેલા પુરાવાઓનું મૂલ્યાંકન કરવાનું રહે છે.

Rule 6 અને Rule 13 વચ્ચેનો તફાવત

આ બંને નિયમો વચ્ચેનો તફાવત AIBE પરીક્ષામાં સમજવો ખૂબ જરૂરી છે.

Rule 6 ત્યારે લાગુ પડે છે જ્યારે પ્રતિવાદી સુનાવણીના દિવસે હાજર ન હોય અને અદાલત નક્કી કરે કે કેસની કાર્યવાહી એકતરફી રીતે આગળ ચલાવવી કે નહીં.જ્યારે Rule 13 ત્યારે લાગુ પડે છે જ્યારે પ્રતિવાદીની ગેરહાજરીમાં પહેલેથી જ Ex-parte Decree પસાર થઈ ચૂક્યું હોય અને પ્રતિવાદી તેને રદ કરાવવા માંગતો હોય.એટલે કે Rule 6 એકતરફી કાર્યવાહી શરૂ કરવાની પ્રક્રિયા સાથે સંબંધિત છે, જ્યારે Rule 13 એકતરફી હુકમનામું રદ કરાવવાની પ્રક્રિયા સાથે સંબંધિત છે.

Ex-parte Decree રદ કરાવવા માટેની Limitation

Limitation Act, 1963 ના Article 123 મુજબ Ex-parte Decree રદ કરાવવા માટેની અરજી સામાન્ય રીતે હુકમનામાની તારીખથી 30 દિવસની અંદર કરવાની હોય છે.પરંતુ જો પ્રતિવાદીને સમન્સની યોગ્ય બજવણી કરવામાં આવી ન હોય, તો 30 દિવસની સમયમર્યાદા તેને હુકમનામાની જાણ થઈ તે તારીખથી ગણવામાં આવે છે.

AIBE પરીક્ષા માટે ખાસ યાદ રાખવાના મુદ્દાઓ

Order IX Rule 3 – જ્યારે વાદી અને પ્રતિવાદી બંને ગેરહાજર હોય ત્યારે દાવો રદ થઈ શકે છે.

Order IX Rule 6 – માત્ર વાદી હાજર હોય અને પ્રતિવાદી ગેરહાજર હોય ત્યારે Ex-parte Proceedings અંગે કાર્યવાહી થાય છે.

Order IX Rule 8 – માત્ર પ્રતિવાદી હાજર હોય અને વાદી ગેરહાજર હોય ત્યારે દાવો રદ થઈ શકે છે.

Order IX Rule 9 – Rule 8 હેઠળ દાવો રદ થયા પછી એ જ કારણસર નવો દાવો દાખલ કરી શકાતો નથી.

Order IX Rule 13 – પ્રતિવાદી Ex-parte Decree રદ કરાવવા માટે અરજી કરી શકે છે.

Limitation Act Article 123 – Ex-parte Decree રદ કરાવવા માટે સામાન્ય રીતે 30 દિવસની મર્યાદા છે.

CPC Order IX સિવિલ કેસમાં પક્ષકારોની હાજરી અને ગેરહાજરીને લગતી ખૂબ જ વ્યવહારુ જોગવાઈઓ ધરાવે છે. એક તરફ આ Order અદાલતને પક્ષકારોની ગેરહાજરીમાં કેસની કાર્યવાહી આગળ વધારવાની સત્તા આપે છે, તો બીજી તરફ પૂરતા કારણસર ગેરહાજર રહેલા પક્ષકારને ન્યાય મેળવવાની તક પણ પૂરી પાડે છે.

AIBE પરીક્ષાની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓએ ખાસ કરીને Rule 6, Rule 8, Rule 9 અને Rule 13 વચ્ચેનો તફાવત સારી રીતે સમજવો જોઈએ. આ નિયમોનો ખ્યાલ સ્પષ્ટ હશે તો આ વિષયના પ્રશ્નો ઉકેલવામાં સરળતા રહેશે.

AIBE – CPC Order IX : 20 મહત્વપૂર્ણ MCQ

પ્રશ્ન 1. CPC ના Order IX માં મુખ્યત્વે કઈ બાબતની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે?

(A) દાવાના પક્ષકારો
(B) પક્ષકારોની હાજરી અને ગેરહાજરી
(C) દાવાની અપીલ
(D) હુકમનામાના અમલની પ્રક્રિયા

સાચો જવાબ: (B) પક્ષકારોની હાજરી અને ગેરહાજરી

પ્રશ્ન 2. જો વાદી અને પ્રતિવાદી બંને સુનાવણીના દિવસે ગેરહાજર હોય, તો કયા નિયમ હેઠળ દાવો રદ થઈ શકે છે?

(A) Rule 3
(B) Rule 6
(C) Rule 8
(D) Rule 13

સાચો જવાબ: (A) Rule 3

પ્રશ્ન 3. વાદીની ભૂલને કારણે પ્રતિવાદીને સમન્સની બજવણી ન થાય તો કયા નિયમ હેઠળ દાવો રદ થઈ શકે છે?

(A) Rule 1
(B) Rule 2
(C) Rule 5
(D) Rule 8

સાચો જવાબ: (B) Rule 2

પ્રશ્ન 4. જો માત્ર વાદી હાજર હોય અને પ્રતિવાદી ગેરહાજર હોય, તો કયો નિયમ લાગુ પડે છે?

(A) Rule 3
(B) Rule 6
(C) Rule 8
(D) Rule 10

સાચો જવાબ: (B) Rule 6

પ્રશ્ન 5. Ex-parte Proceedings નો અર્થ શું થાય છે?

(A) બંને પક્ષકારોની હાજરીમાં કાર્યવાહી
(B) માત્ર વાદીની ગેરહાજરીમાં કાર્યવાહી
(C) પ્રતિવાદીની ગેરહાજરીમાં કાર્યવાહી
(D) અપીલની કાર્યવાહી

સાચો જવાબ: (C) પ્રતિવાદીની ગેરહાજરીમાં કાર્યવાહી

પ્રશ્ન 6. જો માત્ર પ્રતિવાદી હાજર હોય અને વાદી ગેરહાજર હોય, તો કયા નિયમ હેઠળ કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે?

(A) Rule 6
(B) Rule 7
(C) Rule 8
(D) Rule 9

સાચો જવાબ: (C) Rule 8

પ્રશ્ન 7. Order IX Rule 9 મુજબ દાવો રદ થયા પછી વાદી શું કરી શકતો નથી?

(A) દાવો પુનઃસ્થાપિત કરવાની અરજી
(B) અદાલત સમક્ષ પૂરતું કારણ રજૂ કરવું
(C) એ જ કારણસર નવો દાવો દાખલ કરવો
(D) યોગ્ય કાનૂની ઉપાય મેળવવો

સાચો જવાબ: (C) એ જ કારણસર નવો દાવો દાખલ કરવો

પ્રશ્ન 8. Ex-parte Decree રદ કરાવવા માટે કયા નિયમ હેઠળ અરજી કરવામાં આવે છે?

(A) Rule 6
(B) Rule 8
(C) Rule 9
(D) Rule 13

સાચો જવાબ: (D) Rule 13

પ્રશ્ન 9. Order IX Rule 13 હેઠળ Ex-parte Decree રદ કરાવવા માટે કયું કારણ માન્ય બની શકે છે?

(A) પ્રતિવાદીને સમન્સની યોગ્ય બજવણી થઈ ન હોય
(B) પ્રતિવાદી વકીલ બદલવા માંગતો હોય
(C) પ્રતિવાદીને કેસમાં રસ ન હોય
(D) પ્રતિવાદી દાવો સ્વીકારવા માંગતો હોય

સાચો જવાબ: (A) પ્રતિવાદીને સમન્સની યોગ્ય બજવણી થઈ ન હોય

પ્રશ્ન 10. Limitation Act, 1963 ના કયા Article હેઠળ Ex-parte Decree રદ કરાવવા માટેની અરજીની સમયમર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે?

(A) Article 120
(B) Article 123
(C) Article 124
(D) Article 136

સાચો જવાબ: (B) Article 123

પ્રશ્ન 11. Limitation Act ના Article 123 મુજબ Ex-parte Decree રદ કરાવવા માટે સામાન્ય રીતે કેટલા દિવસની મર્યાદા છે?

(A) 15 દિવસ
(B) 30 દિવસ
(C) 60 દિવસ
(D) 90 દિવસ

સાચો જવાબ: (B) 30 દિવસ

પ્રશ્ન 12. જો પ્રતિવાદીને સમન્સની યોગ્ય બજવણી થઈ ન હોય, તો Limitation Act Article 123 મુજબ 30 દિવસની ગણતરી ક્યારથી થાય છે?

(A) દાવો દાખલ થયાની તારીખથી
(B) સમન્સ ઇશ્યૂ થયાની તારીખથી
(C) Ex-parte Decree ની જાણ થયાની તારીખથી
(D) વાદીની અરજીની તારીખથી

સાચો જવાબ: (C) Ex-parte Decree ની જાણ થયાની તારીખથી

પ્રશ્ન 13. Order IX Rule 7 કઈ પરિસ્થિતિ સાથે સંબંધિત છે?

(A) વાદી દ્વારા નવો દાવો દાખલ કરવો
(B) પ્રતિવાદી અગાઉની ગેરહાજરીનું યોગ્ય કારણ દર્શાવીને ફરીથી કાર્યવાહીમાં જોડાય
(C) અપીલ દાખલ કરવી
(D) હુકમનામાનો અમલ કરવો

સાચો જવાબ: (B) પ્રતિવાદી અગાઉની ગેરહાજરીનું યોગ્ય કારણ દર્શાવીને ફરીથી કાર્યવાહીમાં જોડાય

પ્રશ્ન 14. Order IX Rule 10 કઈ પરિસ્થિતિ અંગે જોગવાઈ કરે છે?

(A) એક કરતાં વધુ વાદીઓમાંથી કેટલાકની ગેરહાજરી
(B) એક કરતાં વધુ પ્રતિવાદીઓની ગેરહાજરી
(C) બંને પક્ષકારોની ગેરહાજરી
(D) Ex-parte Decree રદ કરવું

સાચો જવાબ: (A) એક કરતાં વધુ વાદીઓમાંથી કેટલાકની ગેરહાજરી

પ્રશ્ન 15. Order IX Rule 11 કઈ પરિસ્થિતિ અંગે જોગવાઈ કરે છે?

(A) એક કરતાં વધુ વાદીઓની ગેરહાજરી
(B) એક કરતાં વધુ પ્રતિવાદીઓમાંથી કેટલાકની ગેરહાજરી
(C) બંને પક્ષકારોની ગેરહાજરી
(D) દાવો પરત કરવો

સાચો જવાબ: (B) એક કરતાં વધુ પ્રતિવાદીઓમાંથી કેટલાકની ગેરહાજરી

પ્રશ્ન 16. જો અદાલતે કોઈ પક્ષકારને વ્યક્તિગત રીતે હાજર રહેવાનો આદેશ આપ્યો હોય અને તે પૂરતા કારણ વિના ગેરહાજર રહે, તો કયો નિયમ લાગુ પડે છે?

(A) Rule 8
(B) Rule 9
(C) Rule 12
(D) Rule 13

સાચો જવાબ: (C) Rule 12

પ્રશ્ન 17. Order IX Rule 5 કઈ પરિસ્થિતિ સાથે સંબંધિત છે?

(A) વાદી નવા સમન્સ માટે અરજી કરવામાં નિષ્ફળ જાય
(B) પ્રતિવાદી અપીલ દાખલ કરવામાં નિષ્ફળ જાય
(C) વાદી પુરાવા રજૂ કરવામાં નિષ્ફળ જાય
(D) પ્રતિવાદી હુકમનામાનો અમલ ન કરે

સાચો જવાબ: (A) વાદી નવા સમન્સ માટે અરજી કરવામાં નિષ્ફળ જાય

પ્રશ્ન 18. જો પ્રતિવાદી ગેરહાજર હોય અને સમન્સની યોગ્ય બજવણી થઈ હોય, તો શું અદાલત એકતરફી કાર્યવાહી કરી શકે છે?

(A) ના, ક્યારેય નહીં
(B) હા, કાયદાની જોગવાઈઓ અનુસાર
(C) માત્ર હાઈકોર્ટની મંજૂરીથી
(D) માત્ર વાદીની લેખિત સંમતિથી

સાચો જવાબ: (B) હા, કાયદાની જોગવાઈઓ અનુસાર

પ્રશ્ન 19. Order IX Rule 13 હેઠળ Ex-parte Decree રદ કરવા માટે પ્રતિવાદીએ શું સાબિત કરવું જરૂરી છે?

(A) વાદી પાસે કોઈ વકીલ ન હતો
(B) સમન્સની યોગ્ય બજવણી થઈ ન હતી અથવા હાજર ન રહી શકવાનું પૂરતું કારણ હતું
(C) દાવો દાખલ કરવામાં મોડું થયું હતું
(D) વાદીએ કોર્ટ ફી ચૂકવી ન હતી

સાચો જવાબ: (B) સમન્સની યોગ્ય બજવણી થઈ ન હતી અથવા હાજર ન રહી શકવાનું પૂરતું કારણ હતું

પ્રશ્ન 20. Order IX Rule 4 હેઠળ Rule 2 અથવા Rule 3 મુજબ દાવો રદ થયા પછી વાદી પાસે કયો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ છે?

(A) માત્ર અપીલ દાખલ કરવી
(B) માત્ર નવો દાવો દાખલ કરવો
(C) નવો દાવો દાખલ કરવો અથવા દાવો પુનઃસ્થાપિત કરવાની અરજી કરવી
(D) કોઈ કાનૂની ઉપાય ઉપલબ્ધ નથી

સાચો જવાબ: (C) નવો દાવો દાખલ કરવો અથવા દાવો પુનઃસ્થાપિત કરવાની અરજી કરવી

Order IX ના Rule 3, Rule 6, Rule 8, Rule 9 અને Rule 13 ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. ખાસ કરીને Rule 9 અને Rule 13 વચ્ચેનો તફાવત તથા Limitation Act Article 123 ની 30 દિવસની સમયમર્યાદા યાદ રાખવી.