AIBE – CPC – Section 80 : Notice to Government – સરકાર સામે દાવો કરતાં પહેલાં નોટિસ

સરકાર અથવા સરકારી અધિકારી સામે દાવો દાખલ કરવા શું કરવું ?

સામાન્ય રીતે કોઈ વ્યક્તિને પોતાના કાયદેસરના અધિકારનું ઉલ્લંઘન થાય ત્યારે તે ન્યાય મેળવવા માટે કોર્ટમાં દાવો દાખલ કરી શકે છે. પરંતુ જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ કેન્દ્ર સરકાર, રાજ્ય સરકાર અથવા સરકારી અધિકારી સામે તેમના સત્તાવાર કાર્યના સંબંધમાં દાવો કરવા માગે છે, ત્યારે સિવિલ પ્રોસિજર કોડ (CPC) હેઠળ કેટલીક વિશેષ પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું જરૂરી બને છે.

આવી જ એક મહત્વપૂર્ણ જોગવાઈ CPC ની કલમ 80માં કરવામાં આવી છે. આ કલમ મુજબ સરકાર અથવા સરકારી અધિકારી સામે દાવો દાખલ કરતાં પહેલાં સામાન્ય રીતે બે મહિનાની લેખિત નોટિસ આપવી ફરજિયાત છે.

AIBE પરીક્ષામાં આ કલમમાંથી નોટિસનો સમયગાળો, કોને નોટિસ આપવાની, નોટિસનો હેતુ અને તાત્કાલિક રાહત માટેની જોગવાઈ જેવા મુદ્દાઓ ખાસ મહત્વ ધરાવે છે.

AIBE – CPC – Section 80 : Notice to Government – સરકાર સામે દાવો કરતાં પહેલાં નોટિસ

Section 80 CPC – કાનૂની જોગવાઈ

CPC ની કલમ 80 સરકાર અથવા સરકારી અધિકારી સામે દાવો દાખલ કરતાં પહેલાં નોટિસ આપવાની જોગવાઈ કરે છે.

આ કલમનો મુખ્ય હેતુ સરકારને સંભવિત દાવા અંગે અગાઉથી જાણ કરવાનો અને કોર્ટમાં દાવો દાખલ થાય તે પહેલાં વિવાદનો ઉકેલ લાવવાની તક આપવાનો છે.

સરકાર સામે દાવો – Section 80(1)

કલમ 80(1) મુજબ, કોઈ વ્યક્તિ કેન્દ્ર સરકાર અથવા રાજ્ય સરકાર સામે તેમના સત્તાવાર કાર્યના સંબંધમાં દાવો દાખલ કરવા માગતી હોય, તો તેણે દાવો દાખલ કરતાં ઓછામાં ઓછા બે મહિના પહેલાં લેખિત નોટિસ આપવી જરૂરી છે.

કેન્દ્ર સરકાર સામે દાવો હોય ત્યારે, સંબંધિત કિસ્સામાં ભારત સરકારના સચિવને અથવા યોગ્ય સરકારી વિભાગના અધિકૃત અધિકારીને નોટિસ આપવાની હોય છે.

રાજ્ય સરકાર સામે દાવો હોય ત્યારે રાજ્ય સરકારના સચિવને અથવા જિલ્લા કલેક્ટરને નોટિસ આપી શકાય છે.

સરકારી અધિકારી સામે દાવો

જો કોઈ વ્યક્તિ સરકારી અધિકારી સામે તેના સત્તાવાર કાર્ય દરમિયાન કરવામાં આવેલા અથવા કરવામાં આવવાનો દાવો ધરાવતા કૃત્યના સંબંધમાં દાવો દાખલ કરવા માગે, તો તે અધિકારીને પણ બે મહિના અગાઉ લેખિત નોટિસ આપવી જરૂરી છે.અહીં ખાસ ધ્યાન રાખવાનું છે કે કલમ 80 દરેક વ્યક્તિગત વિવાદમાં લાગુ પડતી નથી. સરકારી અધિકારીના સત્તાવાર કાર્ય સાથે સંબંધિત દાવામાં જ આ જોગવાઈ લાગુ પડે છે.

નોટિસમાં કઈ વિગતો હોવી જરૂરી છે?

કલમ 80(2)માં દર્શાવેલી તાત્કાલિક દાવાની પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, કલમ 80(1) હેઠળની નોટિસમાં દાવેદારનું નામ, વર્ણન અને રહેઠાણનું સરનામું દર્શાવવું જરૂરી છે.તે ઉપરાંત, દાવાનું કારણ (Cause of Action), દાવેદાર દ્વારા માગવામાં આવતી રાહત અને દાવાની અન્ય સંબંધિત વિગતો સ્પષ્ટ રીતે જણાવવી જોઈએ.આ વિગતોનો હેતુ એ છે કે સરકાર અથવા સંબંધિત અધિકારીને વિવાદની સંપૂર્ણ જાણકારી મળે અને તેઓ યોગ્ય નિર્ણય લઈ શકે.

નોટિસ કોને આપવી?

CPC ની કલમ 80(1) મુજબ નોટિસ નીચે મુજબ આપવાની હોય છે.

કેન્દ્ર સરકાર સામે સામાન્ય દાવો હોય ત્યારે ભારત સરકારના સચિવને નોટિસ આપવાની રહે છે.

કેન્દ્ર સરકાર સામે રેલવે સંબંધિત દાવો હોય ત્યારે સંબંધિત રેલવેના જનરલ મેનેજરને નોટિસ આપવાની રહે છે.ગુજરાત જેવી અન્ય રાજ્ય સરકાર સામે દાવો હોય ત્યારે રાજ્ય સરકારના સચિવને અથવા સંબંધિત જિલ્લાના કલેક્ટરને નોટિસ આપવાની રહે છે.સરકારી અધિકારી સામે દાવો હોય ત્યારે તે અધિકારીને સીધી નોટિસ આપી શકાય છે અથવા તેમની કચેરીમાં નોટિસ પહોંચાડવામાં આવે છે.

નોટિસ આપ્યા પછી કેટલો સમય રાહ જોવી પડે?

કલમ 80(1) મુજબ નોટિસ આપ્યાની તારીખથી બે મહિના પૂર્ણ થયા પછી જ સામાન્ય રીતે સરકાર અથવા સરકારી અધિકારી સામે દાવો દાખલ કરી શકાય છે.આ બે મહિનાનો સમય સરકારને ફરિયાદની તપાસ કરવા, પોતાની ભૂલ સુધારવા અથવા વિવાદનો સમાધાન દ્વારા ઉકેલ લાવવા માટે આપવામાં આવ્યો છે.વધુમાં, દાવાની અરજી (Plaint)માં સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ કરવો જરૂરી છે કે કલમ 80 હેઠળની નોટિસ યોગ્ય અધિકારીને આપવામાં આવી છે.

Section 80(2) – તાત્કાલિક રાહત માટે અપવાદ

કલમ 80(1)માં બે મહિનાની નોટિસ આપવાની ફરજિયાત જોગવાઈ છે, પરંતુ દરેક પરિસ્થિતિમાં બે મહિના રાહ જોવી શક્ય હોતી નથી.

કેટલાક કિસ્સાઓમાં દાવેદારને તાત્કાલિક અથવા ત્વરિત રાહતની જરૂર હોય છે. આવી પરિસ્થિતિમાં કલમ 80(2) વિશેષ જોગવાઈ પૂરી પાડે છે.આ જોગવાઈ મુજબ, જો સરકાર અથવા સરકારી અધિકારી સામે તાત્કાલિક અથવા ત્વરિત રાહત મેળવવાની જરૂર હોય, તો દાવેદાર કોર્ટની પરવાનગી (Leave of the Court) મેળવીને બે મહિનાની નોટિસ આપ્યા વિના પણ દાવો દાખલ કરી શકે છે.પરંતુ અહીં એક મહત્વની શરત છે. કોર્ટ સરકાર અથવા સંબંધિત સરકારી અધિકારીને પોતાની વાત રજૂ કરવાની વાજબી તક આપ્યા વિના કોઈપણ પ્રકારની રાહત, પછી તે વચગાળાની (Interim) હોય કે અંતિમ (Final), આપી શકતી નથી.જો કોર્ટને સુનાવણી દરમિયાન એવું જણાય કે આ કેસમાં તાત્કાલિક રાહત આપવાની જરૂર નથી, તો કોર્ટ દાવાની અરજી પરત કરી શકે છે, જેથી દાવેદાર કલમ 80(1) મુજબ બે મહિનાની નોટિસ આપ્યા પછી ફરીથી દાવો રજૂ કરી શકે.

Section 80(3) – નોટિસમાં ભૂલ અથવા ખામી

કલમ 80(3) પણ ખાસ મહત્વ ધરાવે છે.

ઘણી વખત નોટિસ આપતી વખતે કેટલીક નાની ભૂલો અથવા ખામીઓ રહી જતી હોય છે. આવી દરેક ભૂલના કારણે દાવો રદ થઈ જાય તે યોગ્ય નથી.

તેથી કલમ 80(3) મુજબ, જો નોટિસમાં કોઈ ભૂલ કે ખામી હોય, તો માત્ર એ કારણસર દાવો રદ કરી શકાય નહીં, જો નીચેની આવશ્યક બાબતોનું પાલન થયું હોય.

નોટિસમાં દાવેદારનું નામ, વર્ણન અને રહેઠાણનું સરનામું એવી રીતે દર્શાવેલું હોવું જોઈએ કે સંબંધિત સરકારી અધિકારી દાવેદારને ઓળખી શકે.

નોટિસ કલમ 80(1)માં દર્શાવેલી યોગ્ય સરકારી સત્તા અથવા અધિકારીની કચેરીમાં પહોંચાડવામાં આવેલી હોવી જોઈએ.

વધુમાં, નોટિસમાં દાવાનું કારણ (Cause of Action) અને દાવેદાર દ્વારા માગવામાં આવતી રાહત (Relief Claimed) વિશે નોંધપાત્ર માહિતી દર્શાવેલી હોવી જોઈએ.

આ જોગવાઈનો હેતુ માત્ર ટેકનિકલ ખામીઓના આધારે ન્યાય મેળવવાના અધિકારને અટકાવવાનો નથી.

Section 80 નો મુખ્ય હેતુ

આ કલમ પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ સરકાર અને સરકારી અધિકારીઓને કોર્ટમાં દાવો દાખલ થાય તે પહેલાં વિવાદની જાણ કરવાનો છે.

સરકારને પોતાની ભૂલ સુધારવાની, ફરિયાદની તપાસ કરવાની અને કોર્ટની કાર્યવાહી ટાળીને વિવાદનો ઉકેલ લાવવાની તક મળે છે.

આથી બિનજરૂરી કેસોનો ઘટાડો થાય છે અને સરકારી તંત્રને કાનૂની વિવાદો અંગે યોગ્ય નિર્ણય લેવાનો સમય મળે છે.

ઉદાહરણ દ્વારા સમજીએ

માનો કે કોઈ વ્યક્તિની જમીન સરકાર દ્વારા ગેરકાયદેસર રીતે કબજે કરવામાં આવી છે અને તે વ્યક્તિ સરકાર સામે સિવિલ દાવો દાખલ કરવા માગે છે.

સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં તેણે CPC ની કલમ 80(1) મુજબ સંબંધિત રાજ્ય સરકારના સચિવ અથવા જિલ્લાના કલેક્ટરને લેખિત નોટિસ આપવી પડશે.

નોટિસ આપ્યાના બે મહિના પૂર્ણ થયા પછી તે વ્યક્તિ કોર્ટમાં દાવો દાખલ કરી શકે છે.

પરંતુ માનો કે જમીન પર તાત્કાલિક બાંધકામ શરૂ થવાનું છે અને તેના કારણે દાવેદારના અધિકારોને ગંભીર નુકસાન થવાની શક્યતા છે. આવી પરિસ્થિતિમાં તે કલમ 80(2) હેઠળ કોર્ટની પરવાનગી મેળવીને નોટિસના બે મહિના પૂર્ણ થયા પહેલાં પણ દાવો દાખલ કરી શકે છે.

અલબત્ત, તાત્કાલિક રાહતની જરૂરિયાત કોર્ટ સમક્ષ યોગ્ય રીતે સાબિત કરવી પડશે.

AIBE પરીક્ષા માટે ખાસ યાદ રાખવાના મુદ્દા

CPC ની કલમ 80 સરકાર અથવા સરકારી અધિકારી સામે દાવો દાખલ કરતાં પહેલાં નોટિસ આપવાની જોગવાઈ કરે છે.

સામાન્ય રીતે નોટિસનો સમયગાળો બે મહિના છે.

કેન્દ્ર સરકાર સામે સામાન્ય દાવામાં ભારત સરકારના સચિવને નોટિસ આપવામાં આવે છે.

રેલવે સંબંધિત દાવામાં રેલવેના જનરલ મેનેજરને નોટિસ આપવામાં આવે છે.

રાજ્ય સરકાર સામે દાવામાં રાજ્ય સરકારના સચિવ અથવા જિલ્લા કલેક્ટરને નોટિસ આપવામાં આવે છે.

સરકારી અધિકારી સામે તેના સત્તાવાર કાર્યના સંબંધમાં દાવો હોય ત્યારે તે અધિકારીને નોટિસ આપવાની રહે છે.

કલમ 80(2) હેઠળ તાત્કાલિક રાહત માટે કોર્ટની પરવાનગીથી નોટિસ આપ્યા વિના દાવો દાખલ કરી શકાય છે.

કલમ 80(3) મુજબ નોટિસમાં કેટલીક ભૂલો હોવા છતાં, જરૂરી વિગતો નોંધપાત્ર રીતે દર્શાવેલી હોય તો માત્ર આવી ખામીના કારણે દાવો રદ કરી શકાતો નથી.

CPC ની કલમ 80 નાગરિકોના ન્યાય મેળવવાના અધિકાર અને સરકારને પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાની તક વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ કલમનો અભ્યાસ કરતી વખતે બે મહિનાની નોટિસ, યોગ્ય અધિકારીને નોટિસની સેવા અને તાત્કાલિક રાહત માટેની કલમ 80(2)ની જોગવાઈ ખાસ યાદ રાખવી જોઈએ.

AIBE પરીક્ષામાં આ કલમમાંથી સીધા પ્રશ્નો પૂછાઈ શકે છે. તેથી કલમ 80(1), 80(2) અને 80(3) વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટ રીતે સમજવો ખૂબ જરૂરી છે.

AIBE – CPC Section 80 : Notice to Government – સરકારને નોટિસ – 20 MCQ

પ્રશ્ન 1. CPC ની કલમ 80 કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?

(A) અપીલ દાખલ કરવી
(B) સરકાર સામે દાવો કરતાં પહેલાં નોટિસ આપવી
(C) ડિક્રીનો અમલ કરવો
(D) સમન્સ જારી કરવું

સાચો જવાબ: (B) સરકાર સામે દાવો કરતાં પહેલાં નોટિસ આપવી.

સમજૂતી: કલમ 80 મુજબ સરકાર અથવા સરકારી અધિકારી સામે તેમના સત્તાવાર કાર્યના સંબંધમાં દાવો કરતાં પહેલાં સામાન્ય રીતે નોટિસ આપવી જરૂરી છે.

પ્રશ્ન 2. CPC ની કલમ 80 હેઠળ સામાન્ય રીતે કેટલા સમય પહેલાં નોટિસ આપવી જરૂરી છે?

(A) 15 દિવસ
(B) 30 દિવસ
(C) 2 મહિના
(D) 6 મહિના

સાચો જવાબ: (C) 2 મહિના.

સમજૂતી: કલમ 80(1) મુજબ દાવો દાખલ કરતાં ઓછામાં ઓછા બે મહિના પહેલાં લેખિત નોટિસ આપવી જરૂરી છે.

પ્રશ્ન 3. કેન્દ્ર સરકાર સામે સામાન્ય દાવો દાખલ કરતાં નોટિસ કોને આપવાની હોય છે?

(A) જિલ્લા કલેક્ટરને
(B) ભારત સરકારના સચિવને
(C) પોલીસ કમિશનરને
(D) તાલુકા વિકાસ અધિકારીને

સાચો જવાબ: (B) ભારત સરકારના સચિવને.

સમજૂતી: કેન્દ્ર સરકાર સામે દાવો હોય ત્યારે સંબંધિત સરકારી સચિવને નોટિસ આપવાની જોગવાઈ છે.

પ્રશ્ન 4. રાજ્ય સરકાર સામે દાવો દાખલ કરતાં કલમ 80 હેઠળ નોટિસ કોને આપી શકાય છે?

(A) રાજ્ય સરકારના સચિવને અથવા જિલ્લા કલેક્ટરને
(B) માત્ર મુખ્યમંત્રીને
(C) માત્ર રાજ્યપાલને
(D) માત્ર પોલીસ અધિક્ષકને

સાચો જવાબ: (A) રાજ્ય સરકારના સચિવને અથવા જિલ્લા કલેક્ટરને.

સમજૂતી: કલમ 80(1) મુજબ રાજ્ય સરકાર સામે દાવો હોય ત્યારે રાજ્ય સરકારના સચિવ અથવા જિલ્લા કલેક્ટરને નોટિસ આપી શકાય છે.

પ્રશ્ન 5. રેલવે સંબંધિત દાવામાં કલમ 80 હેઠળ નોટિસ કોને આપવાની હોય છે?

(A) રેલવે સ્ટેશન માસ્ટરને
(B) રેલવે મંત્રીને
(C) રેલવેના જનરલ મેનેજરને
(D) જિલ્લા કલેક્ટરને

સાચો જવાબ: (C) રેલવેના જનરલ મેનેજરને.

સમજૂતી: કેન્દ્ર સરકાર સામે રેલવે સંબંધિત દાવામાં સંબંધિત રેલવેના જનરલ મેનેજરને નોટિસ આપવાની હોય છે.

પ્રશ્ન 6. CPC ની કલમ 80(2) કઈ પરિસ્થિતિમાં લાગુ પડે છે?

(A) અપીલ દાખલ કરતી વખતે
(B) તાત્કાલિક અથવા ત્વરિત રાહતની જરૂર હોય ત્યારે
(C) ડિક્રીનો અમલ કરતી વખતે
(D) સાક્ષીની તપાસ વખતે

સાચો જવાબ: (B) તાત્કાલિક અથવા ત્વરિત રાહતની જરૂર હોય ત્યારે.

સમજૂતી: કલમ 80(2) હેઠળ કોર્ટની પરવાનગીથી બે મહિનાની નોટિસ આપ્યા વિના દાવો દાખલ કરી શકાય છે.

પ્રશ્ન 7. કલમ 80(2) હેઠળ નોટિસ આપ્યા વિના દાવો દાખલ કરવા માટે કોની પરવાનગી જરૂરી છે?

(A) પોલીસ અધિકારીની
(B) જિલ્લા કલેક્ટરની
(C) કોર્ટની
(D) સરકારી વકીલની

સાચો જવાબ: (C) કોર્ટની.

સમજૂતી: તાત્કાલિક અથવા ત્વરિત રાહત માટે કોર્ટની Leave મેળવવી જરૂરી છે.

પ્રશ્ન 8. કલમ 80(2) હેઠળ દાખલ થયેલા દાવામાં કોર્ટ સરકારને રાહત આપતાં પહેલાં શું તક આપવી જરૂરી છે?

(A) અપીલ કરવાની તક
(B) પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાની વાજબી તક
(C) સમાધાન કરવાની ફરજ
(D) સાક્ષી બદલવાની તક

સાચો જવાબ: (B) પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાની વાજબી તક.

સમજૂતી: સરકાર અથવા અધિકારીને પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાની વાજબી તક આપ્યા વિના કોર્ટ કોઈ રાહત આપી શકતી નથી.

પ્રશ્ન 9. કલમ 80(3)નો મુખ્ય હેતુ શું છે?

(A) દરેક નોટિસને રદ કરવી
(B) નોટિસમાં રહેલી દરેક નાની ભૂલના કારણે દાવો રદ ન થાય તે સુનિશ્ચિત કરવું
(C) સરકારને અપીલનો અધિકાર આપવો
(D) દાવાનો સમયગાળો વધારવો

સાચો જવાબ: (B) નોટિસમાં રહેલી દરેક નાની ભૂલના કારણે દાવો રદ ન થાય તે સુનિશ્ચિત કરવું.

સમજૂતી: કલમ 80(3) મુજબ જરૂરી વિગતો નોંધપાત્ર રીતે દર્શાવેલી હોય તો માત્ર નાની ભૂલ કે ખામીના આધારે દાવો રદ કરી શકાય નહીં.

પ્રશ્ન 10. કલમ 80 હેઠળ નોટિસ કયા સ્વરૂપમાં હોવી જોઈએ?

(A) મૌખિક
(B) ટેલિફોનિક
(C) લેખિત
(D) માત્ર ઈ-મેઇલ દ્વારા

સાચો જવાબ: (C) લેખિત.

સમજૂતી: કલમ 80(1) મુજબ સરકાર અથવા સરકારી અધિકારીને લેખિત નોટિસ આપવી જરૂરી છે.

પ્રશ્ન 11. કલમ 80 હેઠળની નોટિસમાં કઈ વિગતો દર્શાવવી જરૂરી છે?

(A) દાવેદારનું નામ અને સરનામું
(B) દાવાનું કારણ
(C) માગવામાં આવતી રાહત
(D) ઉપરોક્ત તમામ

સાચો જવાબ: (D) ઉપરોક્ત તમામ.

સમજૂતી: નોટિસમાં દાવેદારની ઓળખ, રહેઠાણ, દાવાનું કારણ અને માગવામાં આવતી રાહત દર્શાવવી જરૂરી છે.

પ્રશ્ન 12. કલમ 80 હેઠળ નોટિસ આપવાનો મુખ્ય હેતુ શું છે?

(A) સરકારને દાવો છુપાવવાની તક આપવી
(B) સરકારને વિવાદનો ઉકેલ લાવવાની તક આપવી
(C) દાવેદારને દાવો દાખલ કરતાં રોકવો
(D) કોર્ટની સત્તા ઘટાડવી

સાચો જવાબ: (B) સરકારને વિવાદનો ઉકેલ લાવવાની તક આપવી.

સમજૂતી: સરકારને દાવાની અગાઉથી જાણ થાય અને કોર્ટની કાર્યવાહી પહેલાં વિવાદનો ઉકેલ આવી શકે તે આ કલમનો મુખ્ય હેતુ છે.

પ્રશ્ન 13. કલમ 80(1) હેઠળ નોટિસ આપ્યા વિના સામાન્ય રીતે દાવો દાખલ કરવામાં આવે તો શું થાય?

(A) દાવો આપમેળે સ્વીકારાય છે
(B) દાવો કલમ 80ની આવશ્યકતાનું પાલન ન કરવાને કારણે ટકી શકતો નથી
(C) દાવો ફોજદારી કેસ બની જાય છે
(D) કોઈ અસર થતી નથી

સાચો જવાબ: (B) દાવો કલમ 80ની આવશ્યકતાનું પાલન ન કરવાને કારણે ટકી શકતો નથી.

સમજૂતી: કલમ 80(1)ની નોટિસની શરત સામાન્ય દાવા માટે ફરજિયાત છે, સિવાય કે કાયદામાં આપેલો અપવાદ લાગુ પડે.

પ્રશ્ન 14. કલમ 80 હેઠળ બે મહિનાની ગણતરી કઈ તારીખથી થાય છે?

(A) દાવો દાખલ થયાની તારીખથી
(B) ચુકાદાની તારીખથી
(C) નોટિસની સેવા થયાની તારીખથી
(D) સમન્સ મળ્યાની તારીખથી

સાચો જવાબ: (C) નોટિસની સેવા થયાની તારીખથી.

સમજૂતી: બે મહિનાનો સમય નોટિસની સેવા થયાની તારીખથી ગણવામાં આવે છે.

પ્રશ્ન 15. સરકારી અધિકારી સામે કલમ 80 ક્યારે લાગુ પડે છે?

(A) અધિકારીના અંગત જીવનના દરેક કૃત્ય માટે
(B) અધિકારીના સત્તાવાર કાર્યના સંબંધમાં દાવો હોય ત્યારે
(C) અધિકારીના પરિવાર સામે દાવો હોય ત્યારે
(D) કોઈપણ ખાનગી કરારના વિવાદમાં

સાચો જવાબ: (B) અધિકારીના સત્તાવાર કાર્યના સંબંધમાં દાવો હોય ત્યારે.

સમજૂતી: કલમ 80 સરકારી અધિકારીના સત્તાવાર કાર્ય દરમિયાન કરવામાં આવેલા અથવા કરવામાં આવવાનો હેતુ ધરાવતા કૃત્યના સંબંધમાં લાગુ પડે છે.

પ્રશ્ન 16. કલમ 80(2) હેઠળ તાત્કાલિક રાહતની જરૂરિયાત ન હોય તેવું કોર્ટને જણાય તો શું કરી શકે છે?

(A) દાવો સીધો સ્વીકારી શકે છે
(B) દાવાની અરજી પરત કરી શકે છે
(C) સરકારને દંડ કરી શકે છે
(D) દાવો ફોજદારી કોર્ટમાં મોકલી શકે છે

સાચો જવાબ: (B) દાવાની અરજી પરત કરી શકે છે.

સમજૂતી: કલમ 80(2)ના પરંતુક મુજબ તાત્કાલિક રાહતની જરૂરિયાત ન જણાય તો કોર્ટ plaint પરત કરી શકે છે, જેથી કલમ 80(1)નું પાલન કર્યા પછી દાવો ફરીથી રજૂ કરી શકાય.

પ્રશ્ન 17. કલમ 80 હેઠળ નોટિસ આપ્યા પછી સરકાર સમાધાન કરવા તૈયાર થાય તો તેનો શું લાભ થાય?

(A) કોર્ટની કાર્યવાહી ટાળી શકાય છે
(B) દાવો આપમેળે ફોજદારી બને છે
(C) દાવેદારનો અધિકાર નષ્ટ થાય છે
(D) કોઈ લાભ થતો નથી

સાચો જવાબ: (A) કોર્ટની કાર્યવાહી ટાળી શકાય છે.

સમજૂતી: નોટિસનો એક મહત્વપૂર્ણ હેતુ કોર્ટ બહાર વિવાદનો ઉકેલ લાવવાની તક આપવાનો છે.

પ્રશ્ન 18. કલમ 80(2) હેઠળ કોર્ટ સરકારને પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાની તક આપ્યા વિના શું આપી શકે છે?

(A) માત્ર વચગાળાની રાહત
(B) માત્ર અંતિમ રાહત
(C) કોઈપણ પ્રકારની રાહત આપી શકતી નથી
(D) માત્ર ખર્ચની રાહત

સાચો જવાબ: (C) કોઈપણ પ્રકારની રાહત આપી શકતી નથી.

સમજૂતી: સરકાર અથવા અધિકારીને વાજબી સુનાવણીની તક આપ્યા વિના કોર્ટ વચગાળાની કે અંતિમ રાહત આપી શકતી નથી.

પ્રશ્ન 19. કલમ 80 હેઠળ નોટિસ આપવાનો નિયમ મુખ્યત્વે કયા કાયદામાં સમાવિષ્ટ છે?

(A) Indian Contract Act, 1872
(B) Code of Civil Procedure, 1908
(C) Indian Evidence Act, 1872
(D) Limitation Act, 1963

સાચો જવાબ: (B) Code of Civil Procedure, 1908.

સમજૂતી: સરકાર અથવા સરકારી અધિકારી સામે સિવિલ દાવો દાખલ કરતાં પહેલાં નોટિસની જોગવાઈ CPC, 1908ની કલમ 80માં છે.

પ્રશ્ન 20. નીચેના પૈકી કયું નિવેદન કલમ 80 અંગે સાચું છે?

(A) દરેક કેસમાં બે મહિનાની નોટિસમાંથી મુક્તિ છે.
(B) તાત્કાલિક રાહત માટે કોર્ટની પરવાનગીથી નોટિસ વિના દાવો દાખલ થઈ શકે છે.
(C) સરકાર સામે ક્યારેય સિવિલ દાવો દાખલ કરી શકાતો નથી.
(D) નોટિસ મૌખિક હોવી જોઈએ.

સાચો જવાબ: (B) તાત્કાલિક રાહત માટે કોર્ટની પરવાનગીથી નોટિસ વિના દાવો દાખલ થઈ શકે છે.

સમજૂતી: કલમ 80(2) તાત્કાલિક અથવા ત્વરિત રાહત માટે વિશેષ અપવાદ પૂરો પાડે છે.