AIBE પરીક્ષા માટે CPC – Order I : દાવાના પક્ષકારો – Parties to Suit

Click the Language Button below to read in your language.

સિવિલ કેસ દાખલ કરતી વખતે માત્ર કોર્ટમાં દાવો રજૂ કરવો પૂરતો નથી. દાવો કોના દ્વારા દાખલ કરવામાં આવ્યો છે અને કોની સામે દાખલ કરવામાં આવ્યો છે, તે પણ એટલું જ મહત્વનું છે. કોઈપણ સિવિલ દાવામાં યોગ્ય પક્ષકારોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હોય તે જરૂરી છે, કારણ કે પક્ષકારોની યોગ્ય પસંદગીના આધારે જ કોર્ટ વિવાદનો સંપૂર્ણ અને અસરકારક નિકાલ કરી શકે છે.

સિવિલ પ્રોસિજર કોડ, 1908 (Code of Civil Procedure, 1908) ના Order I માં દાવાના પક્ષકારો એટલે કે Parties to Suit અંગે જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે. આ Order માં Plaintiff (વાદી) અને Defendant (પ્રતિવાદી) કોણ બની શકે, જરૂરી પક્ષકાર અને યોગ્ય પક્ષકાર વચ્ચે શું તફાવત છે, એક જ દાવામાં અનેક વાદીઓ અથવા પ્રતિવાદીઓ ક્યારે જોડાઈ શકે અને ખોટી રીતે પક્ષકારો જોડાયા હોય તો કોર્ટ શું કરી શકે તે સમજાવવામાં આવ્યું છે.

AIBE પરીક્ષામાં Order I માંથી ખાસ કરીને Necessary Party, Proper Party, Misjoinder, Non-joinder અને Representative Suit જેવા મુદ્દાઓ ખૂબ જ મહત્વના છે.

Order I Rule 1 – Who may be joined as Plaintiffs? (વાદી તરીકે કોને જોડી શકાય?)

જ્યારે એક જ દાવામાં અનેક વ્યક્તિઓ વાદી તરીકે જોડાઈ શકે છે, ત્યારે તેના માટે CPC Order I Rule 1 લાગુ પડે છે.

આ નિયમ મુજબ, બે કે તેથી વધુ વ્યક્તિઓ એક જ દાવામાં વાદી તરીકે જોડાઈ શકે છે, જો નીચેની બંને શરતો પૂર્ણ થતી હોય.

તેમનો દાવો એક જ કૃત્ય, વ્યવહાર અથવા વ્યવહારોની શ્રેણીમાંથી ઉદ્ભવતો હોવો જોઈએ.

અને જો આવી વ્યક્તિઓ અલગ-અલગ દાવા દાખલ કરે, તો તેમાં કાયદા અથવા હકીકતનો કોઈ સામાન્ય પ્રશ્ન ઊભો થતો હોવો જોઈએ.

ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ બિલ્ડર દ્વારા એક જ પ્રોજેક્ટમાં અનેક ખરીદદારો સાથે કરાર કરવામાં આવ્યા હોય અને બિલ્ડરે કરારની શરતોનું પાલન ન કર્યું હોય, તો યોગ્ય સંજોગોમાં આવા ખરીદદારો એક જ દાવામાં વાદી તરીકે જોડાઈ શકે છે.

આ જોગવાઈનો મુખ્ય હેતુ એક જ પ્રકારના વિવાદ માટે વારંવાર અલગ-અલગ કેસ ચલાવવાની જરૂરિયાત ઘટાડવાનો છે.

Order I Rule 2 – Court may order separate trials

જો કોર્ટને એવું લાગે કે અનેક વાદીઓને એક જ દાવામાં જોડવાથી મૂંઝવણ ઊભી થશે અથવા ન્યાયની પ્રક્રિયામાં વિલંબ થશે, તો કોર્ટ અલગ-અલગ ટ્રાયલ કરવાનો આદેશ આપી શકે છે.

એટલે કે, અનેક વાદીઓને એક જ કેસમાં જોડવાની મંજૂરી હોવા છતાં દરેક પરિસ્થિતિમાં એક જ ટ્રાયલ ચલાવવો જરૂરી નથી.

Order I Rule 3 – Who may be joined as Defendants? (પ્રતિવાદી તરીકે કોને જોડી શકાય?)

Order I Rule 3 મુજબ બે કે તેથી વધુ વ્યક્તિઓને એક જ દાવામાં પ્રતિવાદી તરીકે જોડી શકાય છે, જો નીચેની શરતો પૂર્ણ થતી હોય.

વાદી દ્વારા કરવામાં આવેલો દાવો એક જ કૃત્ય, વ્યવહાર અથવા વ્યવહારોની શ્રેણીમાંથી ઉદ્ભવતો હોવો જોઈએ.

અને જો આવા પ્રતિવાદીઓ સામે અલગ-અલગ દાવા કરવામાં આવે, તો તેમાં કાયદા અથવા હકીકતનો કોઈ સામાન્ય પ્રશ્ન ઊભો થતો હોવો જોઈએ.

ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ વ્યક્તિની જમીન પર અનેક વ્યક્તિઓ દ્વારા સંયુક્ત રીતે ગેરકાયદેસર કબજો કરવામાં આવ્યો હોય, તો યોગ્ય સંજોગોમાં તે તમામ વ્યક્તિઓને એક જ દાવામાં પ્રતિવાદી બનાવી શકાય છે.

આ નિયમનો હેતુ પણ એક જ વિવાદ અંગે અનેક અલગ-અલગ કેસો ચલાવવાની જરૂરિયાત ટાળવાનો છે.

Order I Rule 3A – Separate Trial in Case of Joinder of Defendants

જો એક જ દાવામાં અનેક પ્રતિવાદીઓને જોડવાથી કેસની સુનાવણીમાં મુશ્કેલી ઊભી થતી હોય અથવા કેસનો નિકાલ કરવામાં વિલંબ થવાની શક્યતા હોય, તો કોર્ટ અલગ-અલગ ટ્રાયલ કરવાનો આદેશ આપી શકે છે.

આ જોગવાઈનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ન્યાયની પ્રક્રિયા સરળ અને અસરકારક રાખવાનો છે.

Order I Rule 4 – Court may give Judgment for or against one or more Joint Parties

જો એક જ દાવામાં અનેક વાદીઓ અથવા પ્રતિવાદીઓ જોડાયેલા હોય, તો કોર્ટ દરેક વ્યક્તિના અધિકાર અને જવાબદારીના આધારે ચુકાદો આપી શકે છે.કોર્ટને ચુકાદો આપવા માટે દરેક પક્ષકાર સામે અથવા તરફથી એકસરખો નિર્ણય આપવો જરૂરી નથી.

ઉદાહરણ તરીકે, ત્રણ વ્યક્તિઓ સામે મિલકતના કબજાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હોય, પરંતુ પુરાવાના આધારે માત્ર એક જ વ્યક્તિ ગેરકાયદેસર કબજેદાર સાબિત થાય, તો કોર્ટ તેની સામે રાહત આપી શકે છે.

Order I Rule 5 – Defendant need not be interested in all the Relief Claimed

દરેક પ્રતિવાદીનો દાવામાં માગવામાં આવેલી તમામ રાહતો સાથે સંબંધ હોવો જરૂરી નથી.

એટલે કે, જો કોઈ દાવામાં અનેક પ્રકારની રાહતો માગવામાં આવી હોય, તો દરેક પ્રતિવાદી દરેક રાહત માટે જવાબદાર હોવો જરૂરી નથી. જે રાહત સાથે જે પ્રતિવાદીનો સંબંધ હોય, તે મુજબ કોર્ટ નિર્ણય લઈ શકે છે.

Order I Rule 6 – Joinder of Parties liable on Same Contract

જો એક જ કરાર હેઠળ અનેક વ્યક્તિઓ જવાબદાર હોય, તો વાદી તે તમામ વ્યક્તિઓને અથવા તેમાંથી કોઈ એક કે વધુ વ્યક્તિઓને એક જ દાવામાં પક્ષકાર બનાવી શકે છે. આ જોગવાઈ ખાસ કરીને સંયુક્ત અથવા અલગ-અલગ કરારની જવાબદારીના પ્રશ્નોમાં ઉપયોગી છે. આ નિયમમાં Bills of Exchange, Hundis અને Promissory Notes નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. ઉદાહરણ તરીકે, એક જ કરાર હેઠળ બે વ્યક્તિઓએ કોઈ રકમ ચૂકવવાની જવાબદારી સ્વીકારી હોય, તો વાદી સંજોગો અનુસાર બંને સામે અથવા તેમાંથી કોઈ એક સામે દાવો કરી શકે છે.

Order I Rule 7 – When Plaintiff is in Doubt from Whom Redress is to be Sought

કેટલીકવાર વાદીને ચોક્કસ ખબર હોતી નથી કે તેને થયેલા નુકસાન અથવા અન્યાય માટે કઈ વ્યક્તિ જવાબદાર છે. આવી સ્થિતિમાં વાદી બે કે તેથી વધુ વ્યક્તિઓને પ્રતિવાદી બનાવી શકે છે, જેથી કોર્ટ નક્કી કરી શકે કે તેમાંથી કોણ જવાબદાર છે અને કેટલી હદ સુધી જવાબદાર છે. ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ માલ પરિવહન દરમિયાન ગુમ થઈ જાય અને માલના નુકસાન માટે ટ્રાન્સપોર્ટર, વેરહાઉસ સંચાલક અથવા અન્ય વ્યક્તિ જવાબદાર છે કે નહીં તે અંગે વાદીને શંકા હોય, તો યોગ્ય સંજોગોમાં તે એકથી વધુ વ્યક્તિઓને પ્રતિવાદી બનાવી શકે છે. આ નિયમનો હેતુ વાદીને માત્ર જવાબદાર વ્યક્તિની ઓળખ અંગેની અનિશ્ચિતતાના કારણે નવો દાવો કરવાની મુશ્કેલીમાંથી બચાવવાનો છે.

Order I Rule 8 – Representative Suit (પ્રતિનિધિ દાવો)

Order I Rule 8 AIBE પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ જોગવાઈ છે.

જ્યારે અનેક વ્યક્તિઓનો કોઈ એક જ મુદ્દા અથવા હિતમાં સમાન રસ હોય, ત્યારે તે તમામ વ્યક્તિઓને વ્યક્તિગત રીતે દાવામાં પક્ષકાર બનાવવાની જરૂર પડતી નથી. આવી સ્થિતિમાં તેમાંથી એક અથવા વધુ વ્યક્તિઓ કોર્ટની પરવાનગીથી પોતાના વતી તથા અન્ય તમામ સમાન હિત ધરાવતી વ્યક્તિઓના વતી દાવો કરી શકે છે અથવા દાવાનો બચાવ કરી શકે છે.આ પ્રકારના દાવાને Representative Suit કહેવામાં આવે છે. આ નિયમ લાગુ થવા માટે તમામ વ્યક્તિઓનો કોઈ એક સામાન્ય હિત (Same Interest) હોવો જરૂરી છે. કોર્ટની પરવાનગી અથવા કોર્ટ દ્વારા આપવામાં આવેલા નિર્દેશ મુજબ કાર્યવાહી થવી જોઈએ.

સમાન હિત ધરાવતી તમામ વ્યક્તિઓને દાવાની જાણ કરવાની હોય છે. સામાન્ય રીતે આવી નોટિસ વ્યક્તિગત રીતે અથવા કોર્ટના આદેશ મુજબ જાહેરખબર દ્વારા આપવામાં આવે છે.આવા દાવામાં આપવામાં આવેલો ચુકાદો સંબંધિત નિયમોની શરતોને આધીન રહીને તે તમામ વ્યક્તિઓને બાધ્ય કરે છે, જેમના વતી દાવો કરવામાં આવ્યો હોય અથવા જેમને યોગ્ય રીતે નોટિસ આપવામાં આવી હોય. ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ સોસાયટીના તમામ સભ્યોના સામાન્ય હિતને અસર કરતી કોઈ કાર્યવાહી સામે દાવો કરવો હોય, તો યોગ્ય સંજોગોમાં સોસાયટીના એક અથવા વધુ સભ્યો અન્ય સભ્યો વતી Representative Suit દાખલ કરી શકે છે. અહીં ખાસ યાદ રાખવું કે Order I Rule 8 હેઠળ કોર્ટની મંજૂરી વિના કોઈ વ્યક્તિ પોતાની રીતે તમામ લોકોનું પ્રતિનિધિત્વ કરી શકે નહીં.

Order I Rule 8A – Court may permit a Person or Body of Persons to Present Opinion or Take Part in Proceedings

આ નિયમ મુજબ કોર્ટ કોઈ વ્યક્તિ અથવા વ્યક્તિઓના સમૂહને કેસમાં પોતાનો અભિપ્રાય રજૂ કરવાની અથવા કાર્યવાહીમાં ભાગ લેવાની મંજૂરી આપી શકે છે. જ્યારે કોઈ કેસમાં જાહેર હિત અથવા વિશાળ સામાજિક મહત્વનો પ્રશ્ન સામેલ હોય, ત્યારે કોર્ટ યોગ્ય વ્યક્તિ અથવા સંસ્થાનો અભિપ્રાય સાંભળવાનું યોગ્ય માની શકે છે. આ નિયમ હેઠળ કોઈ વ્યક્તિને ભાગ લેવાની મંજૂરી આપવી કે નહીં તે કોર્ટની વિવેકાધીન સત્તા છે.

Order I Rule 9 – Misjoinder and Non-joinder of Parties

આ નિયમ પણ પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્વનો છે.

Misjoinder એટલે એવા વ્યક્તિને દાવામાં પક્ષકાર બનાવવો, જેને પક્ષકાર બનાવવાની કાયદાકીય જરૂરિયાત નથી અથવા જેનો દાવા સાથે જરૂરી સંબંધ નથી.Non-joinder એટલે એવો જરૂરી પક્ષકાર દાવામાં સામેલ ન કરવો, જેને સામેલ કરવો જરૂરી હોય.

Order I Rule 9 મુજબ માત્ર Misjoinder અથવા Non-joinder ના કારણે સામાન્ય રીતે દાવો નિષ્ફળ થતો નથી અને કોર્ટ શક્ય હોય ત્યાં સુધી વિવાદનો નિકાલ કરી શકે છે.પરંતુ આ નિયમમાં એક મહત્વપૂર્ણ અપવાદ છે. જો Necessary Party ને દાવામાં સામેલ કરવામાં આવ્યો ન હોય, તો આ ખામી ગંભીર બની શકે છે.

Necessary Party અને Proper Party વચ્ચેનો તફાવત

Necessary Party એટલે એવો પક્ષકાર કે જેના વિના કોર્ટ અસરકારક અને અમલમાં મૂકી શકાય તેવો હુકમ આપી શકતી નથી. આવા પક્ષકારની ગેરહાજરીમાં દાવાનો યોગ્ય નિકાલ શક્ય ન બને.Proper Party એટલે એવો પક્ષકાર જેની હાજરીથી કોર્ટ વિવાદના તમામ મુદ્દાઓનો સંપૂર્ણ અને અસરકારક નિકાલ કરી શકે, પરંતુ જેના વિના પણ કોર્ટ અસરકારક હુકમ આપી શકે છે.

ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ મિલકતની માલિકી અંગેનો વિવાદ હોય અને તે મિલકતના સહમાલિકના અધિકાર પર સીધી અસર થવાની હોય, તો સંજોગો અનુસાર તે વ્યક્તિ Necessary Party બની શકે છે.જ્યારે કોઈ વ્યક્તિની હાજરીથી વિવાદનો સંપૂર્ણ નિકાલ કરવામાં મદદ મળે, પરંતુ તેના વિના પણ અસરકારક નિર્ણય આપી શકાય, તો તે Proper Party હોઈ શકે છે.

AIBE પરીક્ષામાં યાદ રાખવું કે Necessary Party વગર અસરકારક હુકમ શક્ય નથી, જ્યારે Proper Party વગર પણ હુકમ શક્ય છે, પરંતુ તેની હાજરીથી સંપૂર્ણ ન્યાય કરવામાં મદદ મળે છે.

Order I Rule 10 – Suit in Name of Wrong Plaintiff and Power of Court to Strike Out or Add Parties

આ નિયમ હેઠળ કોર્ટને દાવામાં પક્ષકારો અંગે મહત્વપૂર્ણ સત્તાઓ આપવામાં આવી છે.

જો દાવો ખોટા વાદીના નામે દાખલ થયો હોય, તો કોર્ટ યોગ્ય વ્યક્તિને વાદી તરીકે જોડવા અથવા ખોટા વાદીને દૂર કરવાની મંજૂરી આપી શકે છે, જો ભૂલ સદ્ભાવનાપૂર્વક થઈ હોય અને ન્યાયના હિતમાં આવું કરવું યોગ્ય હોય.આ ઉપરાંત, કોર્ટ કોઈપણ તબક્કે નીચે મુજબનો આદેશ આપી શકે છે.દાવામાંથી એવા પક્ષકારને દૂર કરી શકે છે જેનું જોડાણ યોગ્ય નથી.જરૂરી અથવા યોગ્ય પક્ષકારને દાવામાં સામેલ કરી શકે છે.આ સત્તાનો ઉપયોગ કોર્ટ પોતાની તરફથી અથવા પક્ષકારની અરજીના આધારે કરી શકે છે. ખાસ કરીને Rule 10(2) મુજબ કોર્ટ એવા વ્યક્તિને પક્ષકાર તરીકે ઉમેરી શકે છે જેની હાજરી કોર્ટને વિવાદમાં સામેલ તમામ પ્રશ્નોનો સંપૂર્ણ અને અસરકારક નિકાલ કરવા માટે જરૂરી હોય. જો કોઈ નવા પ્રતિવાદીને દાવામાં જોડવામાં આવે, તો Rule 10 મુજબ Plaint માં જરૂરી સુધારો કરવાનો રહે છે અને નવા પ્રતિવાદીને સુધારેલી Plaint તથા સમન્સની નકલ આપવામાં આવે છે.

આ નિયમનો હેતુ માત્ર ટેકનિકલ ભૂલોના કારણે ન્યાય અટકી ન જાય અને તમામ જરૂરી પક્ષકારોની હાજરીમાં વિવાદનો યોગ્ય નિકાલ થાય તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.

Order I Rule 10A – Power of Court to Request any Pleader to Address It

કોર્ટ કોઈપણ વકીલને કેસમાં કોઈ મુદ્દા અંગે પોતાનો અભિપ્રાય અથવા દલીલ રજૂ કરવા વિનંતી કરી શકે છે, ભલે તે વકીલ તે કેસમાં કોઈ પક્ષકારનો વકીલ ન હોય.

આ જોગવાઈનો હેતુ કોર્ટને કાયદાકીય પ્રશ્નો સમજવામાં મદદ કરવાનો છે.

Order I Rule 11 – Conduct of Suit

જ્યારે એક જ દાવામાં અનેક વાદીઓ અથવા પ્રતિવાદીઓ હોય, ત્યારે કોર્ટ યોગ્ય આદેશ દ્વારા તેમાંથી કોઈ એક અથવા વધુ વ્યક્તિઓને સમગ્ર દાવાની કાર્યવાહી ચલાવવાની જવાબદારી સોંપી શકે છે.

Order I Rule 12 – Appearance of One of Several Plaintiffs or Defendants for Others

જો એક જ દાવામાં અનેક વાદીઓ અથવા પ્રતિવાદીઓ હોય, તો કોર્ટ યોગ્ય સંજોગોમાં તેમાંથી કોઈ એક વ્યક્તિને અન્ય વાદીઓ અથવા પ્રતિવાદીઓ વતી હાજર રહેવાની મંજૂરી આપી શકે છે.

આવી મંજૂરી કોર્ટના નિર્દેશ અને નિયમોમાં નક્કી કરેલી શરતોને આધીન રહેશે.

Order I Rule 13 – Objections as to Non-joinder or Misjoinder

જો કોઈ પક્ષકારને એવું લાગે કે દાવામાં જરૂરી પક્ષકારને સામેલ કરવામાં આવ્યો નથી અથવા બિનજરૂરી વ્યક્તિને પક્ષકાર બનાવવામાં આવ્યો છે, તો તેણે શક્ય તેટલી વહેલી તકે આ અંગે વાંધો ઉઠાવવો જોઈએ.

ખાસ કરીને મુદ્દાઓ (Issues) નક્કી કરવામાં આવે તે પહેલાં અથવા તે સમયે વાંધો ઉઠાવવો જરૂરી છે, જો વાંધાનો આધાર તે સમયે ઉપલબ્ધ હોય.જો પક્ષકાર યોગ્ય સમયે વાંધો ઉઠાવવામાં નિષ્ફળ જાય, તો સામાન્ય રીતે પછીથી એવો વાંધો ઉઠાવી શકશે નહીં.

આ જોગવાઈનો હેતુ દાવાની કાર્યવાહી દરમિયાન મોડા તબક્કે પક્ષકારોની ગોઠવણી અંગેના વાંધાઓના કારણે બિનજરૂરી વિલંબ ન થાય તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.

Order I નો સારાંશ – AIBE પરીક્ષા માટે ખાસ યાદ રાખવા જેવા મુદ્દાઓ

Order I CPC માં કુલ 16 Rules છે, જેમાં Rule 3A અને Rule 8A નો પણ સમાવેશ થાય છે.

આ Order માં સૌથી મહત્વપૂર્ણ જોગવાઈઓ Rule 1 (વાદીઓનું જોડાણ), Rule 3 (પ્રતિવાદીઓનું જોડાણ), Rule 8 (Representative Suit), Rule 9 (Misjoinder અને Non-joinder), Rule 10 (Adding or Striking out Parties) અને Rule 13 (વાંધો ઉઠાવવાનો સમય) છે.

ખાસ કરીને Necessary Party અને Proper Party વચ્ચેનો તફાવત સારી રીતે સમજી લેવો જોઈએ. AIBE જેવી પરીક્ષામાં આ વિષયમાંથી સીધા પ્રશ્નો પૂછાઈ શકે છે.

CPC નો Order I સિવિલ દાવાની શરૂઆતમાં પક્ષકારોની યોગ્ય પસંદગી અને તેમની ભૂમિકાને સ્પષ્ટ કરે છે. કોર્ટ સમક્ષ તમામ જરૂરી પક્ષકારો હાજર હોય તો વિવાદનો સંપૂર્ણ અને અસરકારક નિકાલ કરવો સરળ બને છે.

આ Order નો મૂળભૂત હેતુ એ છે કે માત્ર પક્ષકારોની ખોટી ગોઠવણી અથવા કોઈ પક્ષકારને જોડવાની ભૂલના કારણે ન્યાયની પ્રક્રિયા અટકી ન જાય અને વિવાદનો નિકાલ શક્ય તેટલી સરળતાથી થઈ શકે.

AIBE પરીક્ષાની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓએ આ Order ના તમામ Rules સાથે ખાસ કરીને Rule 8, Rule 9 અને Rule 10 પર વધુ ધ્યાન આપવું જોઈએ.

AIBE – CPC Order I – Parties to Suit – 20 MCQ

પ્રશ્ન 1. CPC ના કયા Order માં Parties to Suit અંગે જોગવાઈ કરવામાં આવી છે?

(A) Order I
(B) Order II
(C) Order III
(D) Order IV

સાચો જવાબ: (A) Order I

પ્રશ્ન 2. બે કે તેથી વધુ વ્યક્તિઓને વાદી તરીકે જોડવાની જોગવાઈ કયા નિયમમાં છે?

(A) Rule 3
(B) Rule 1
(C) Rule 8
(D) Rule 10

સાચો જવાબ: (B) Rule 1

પ્રશ્ન 3. બે કે તેથી વધુ વ્યક્તિઓને પ્રતિવાદી તરીકે જોડવાની જોગવાઈ કયા નિયમમાં છે?

(A) Rule 1
(B) Rule 4
(C) Rule 3
(D) Rule 9

સાચો જવાબ: (C) Rule 3

પ્રશ્ન 4. Representative Suit અંગે CPC Order I નો કયો નિયમ લાગુ પડે છે?

(A) Rule 6
(B) Rule 7
(C) Rule 9
(D) Rule 8

સાચો જવાબ: (D) Rule 8

પ્રશ્ન 5. Order I Rule 8 હેઠળ Representative Suit દાખલ કરવા માટે કઈ બાબત જરૂરી છે?

(A) સમાન હિત ધરાવતા વ્યક્તિઓનું પ્રતિનિધિત્વ અને કોર્ટની મંજૂરી અથવા નિર્દેશ
(B) તમામ વ્યક્તિઓની લેખિત સંમતિ
(C) હાઈકોર્ટની પૂર્વ મંજૂરી
(D) દરેક વ્યક્તિએ અલગ વકીલ રાખવો

સાચો જવાબ: (A) સમાન હિત ધરાવતા વ્યક્તિઓનું પ્રતિનિધિત્વ અને કોર્ટની મંજૂરી અથવા નિર્દેશ

પ્રશ્ન 6. Misjoinder અને Non-joinder અંગે મુખ્ય જોગવાઈ કયા નિયમમાં છે?

(A) Rule 8
(B) Rule 9
(C) Rule 10
(D) Rule 13

સાચો જવાબ: (B) Rule 9

પ્રશ્ન 7. Necessary Party એટલે કોણ?

(A) જેની હાજરીથી સુનાવણી ઝડપી બને
(B) જેને પક્ષકાર બનવામાં રસ હોય
(C) જેના વિના અસરકારક હુકમ આપી શકાય નહીં
(D) જે દરેક કેસમાં હાજર રહેતો હોય

સાચો જવાબ: (C) જેના વિના અસરકારક હુકમ આપી શકાય નહીં

પ્રશ્ન 8. Order I Rule 10(2) હેઠળ કોર્ટ કઈ સત્તાનો ઉપયોગ કરી શકે છે?

(A) માત્ર દાવો રદ કરવાની
(B) માત્ર સાક્ષીઓને દૂર કરવાની
(C) માત્ર વકીલ બદલવાની
(D) જરૂરી અથવા યોગ્ય પક્ષકારને ઉમેરવાની અથવા પક્ષકારને દૂર કરવાની

સાચો જવાબ: (D) જરૂરી અથવા યોગ્ય પક્ષકારને ઉમેરવાની અથવા પક્ષકારને દૂર કરવાની

પ્રશ્ન 9. એક જ કરાર હેઠળ જવાબદાર અનેક વ્યક્તિઓને એક જ દાવામાં જોડવાની જોગવાઈ કયા નિયમમાં છે?

(A) Rule 6
(B) Rule 7
(C) Rule 8
(D) Rule 9

સાચો જવાબ: (A) Rule 6

પ્રશ્ન 10. વાદીને જવાબદાર વ્યક્તિ કોણ છે તે અંગે શંકા હોય ત્યારે અનેક વ્યક્તિઓને પ્રતિવાદી બનાવવાની જોગવાઈ કયા નિયમમાં છે?

(A) Rule 3
(B) Rule 7
(C) Rule 10
(D) Rule 13

સાચો જવાબ: (B) Rule 7

પ્રશ્ન 11. કોર્ટ કયા નિયમ હેઠળ અલગ-અલગ ટ્રાયલ ચલાવવાનો આદેશ આપી શકે છે, જ્યારે અનેક વાદીઓને જોડવાથી મૂંઝવણ અથવા વિલંબ થાય?

(A) Rule 1
(B) Rule 3
(C) Rule 2
(D) Rule 4

સાચો જવાબ: (C) Rule 2

પ્રશ્ન 12. Order I Rule 9 મુજબ માત્ર Misjoinder અથવા Non-joinder ના કારણે દાવાનું શું થાય છે?

(A) દાવો આપમેળે રદ થાય છે
(B) દાવો હંમેશા ખારિજ થાય છે
(C) દાવો ફરીથી દાખલ કરવો પડે છે
(D) સામાન્ય રીતે દાવો નિષ્ફળ થતો નથી

સાચો જવાબ: (D) સામાન્ય રીતે દાવો નિષ્ફળ થતો નથી

પ્રશ્ન 13. Necessary Party અને Proper Party વચ્ચે મુખ્ય તફાવત શું છે?

(A) Necessary Party વિના અસરકારક હુકમ આપી શકાતો નથી, જ્યારે Proper Party વિના પણ અસરકારક હુકમ આપી શકાય છે
(B) બંને વચ્ચે કોઈ તફાવત નથી
(C) Proper Party વિના કોર્ટ હુકમ આપી શકતી નથી
(D) Necessary Party માત્ર વાદી જ હોઈ શકે છે

સાચો જવાબ: (A) Necessary Party વિના અસરકારક હુકમ આપી શકાતો નથી, જ્યારે Proper Party વિના પણ અસરકારક હુકમ આપી શકાય છે

પ્રશ્ન 14. Order I Rule 13 મુજબ Non-joinder અથવા Misjoinder અંગેનો વાંધો ક્યારે ઉઠાવવો જોઈએ?

(A) ચુકાદા પછી
(B) શક્ય તેટલી વહેલી તકે અને સામાન્ય રીતે મુદ્દાઓ નક્કી થાય તે પહેલાં અથવા તે સમયે
(C) અપીલ દરમિયાન જ
(D) ડિક્રી અમલ દરમિયાન

સાચો જવાબ: (B) શક્ય તેટલી વહેલી તકે અને સામાન્ય રીતે મુદ્દાઓ નક્કી થાય તે પહેલાં અથવા તે સમયે

પ્રશ્ન 15. Order I Rule 4 મુજબ અનેક વાદીઓ અથવા પ્રતિવાદીઓ હોય ત્યારે કોર્ટ શું કરી શકે છે?

(A) તમામ સામે એકસરખો ચુકાદો જ આપવો પડે
(B) દાવો રદ કરી શકે છે
(C) એક અથવા વધુ પક્ષકારોના હક અને જવાબદારી પ્રમાણે અલગ ચુકાદો આપી શકે છે
(D) કોઈપણ પક્ષકાર સામે ચુકાદો આપી શકતી નથી

સાચો જવાબ: (C) એક અથવા વધુ પક્ષકારોના હક અને જવાબદારી પ્રમાણે અલગ ચુકાદો આપી શકે છે

પ્રશ્ન 16. Order I Rule 5 મુજબ દરેક પ્રતિવાદી માટે કઈ બાબત જરૂરી નથી?

(A) દાવામાં પ્રતિવાદી તરીકે જોડાયેલો હોવો
(B) કોર્ટની અધિકારક્ષેત્રની શરતોને આધીન હોવો
(C) દાવાની કાર્યવાહીમાં પક્ષકાર હોવો
(D) દાવામાં માગવામાં આવેલી તમામ રાહતોમાં રસ ધરાવવો

સાચો જવાબ: (D) દાવામાં માગવામાં આવેલી તમામ રાહતોમાં રસ ધરાવવો

પ્રશ્ન 17. Order I Rule 8A હેઠળ કોર્ટ કોને પોતાનો અભિપ્રાય રજૂ કરવાની અથવા કાર્યવાહીમાં ભાગ લેવાની મંજૂરી આપી શકે છે?

(A) વ્યક્તિ અથવા વ્યક્તિઓના સમૂહને
(B) માત્ર વાદીને
(C) માત્ર પ્રતિવાદીને
(D) માત્ર સરકારી વકીલને

સાચો જવાબ: (A) વ્યક્તિ અથવા વ્યક્તિઓના સમૂહને

પ્રશ્ન 18. Order I Rule 10(2) હેઠળ કોર્ટ પક્ષકાર ઉમેરવા અથવા દૂર કરવાનો આદેશ ક્યારે આપી શકે છે?

(A) માત્ર દાવાની શરૂઆતમાં
(B) દાવાની કોઈપણ તબક્કે
(C) માત્ર ચુકાદા પછી
(D) માત્ર અપીલમાં

સાચો જવાબ: (B) દાવાની કોઈપણ તબક્કે

પ્રશ્ન 19. Order I Rule 11 કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?

(A) Representative Suit
(B) Misjoinder
(C) Conduct of Suit
(D) Necessary Party

સાચો જવાબ: (C) Conduct of Suit

પ્રશ્ન 20. Order I Rule 12 કઈ બાબત અંગે જોગવાઈ કરે છે?

(A) દાવો રદ કરવાની સત્તા
(B) પક્ષકારો ઉમેરવાની સત્તા
(C) અલગ ટ્રાયલ ચલાવવાની સત્તા
(D) અનેક વાદીઓ અથવા પ્રતિવાદીઓમાંથી એક વ્યક્તિને અન્ય વતી હાજર રહેવાની મંજૂરી

સાચો જવાબ: (D) અનેક વાદીઓ અથવા પ્રતિવાદીઓમાંથી એક વ્યક્તિને અન્ય વતી હાજર રહેવાની મંજૂરી

ખાસ નોંધ: AIBE પરીક્ષાની તૈયારી માટે Order I ના Rule 1, 3, 8, 9, 10 અને 13 ખાસ યાદ રાખવા જેવા છે.