AIBE-Family Law-100 Most Important Questions-MCQ
AIBE પરીક્ષા – Family Law ના 100 અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ MCQs
Click the Language Button below to read in your language.
AIBE પરીક્ષા – Family Law ના 100 અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ MCQs
AIBE પરીક્ષા – Family Law ના 100 અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ MCQs : આ પ્રશ્નસંગ્રહ AIBE પરીક્ષાની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓ માટે Rajan Sir દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. Family Law માં Hindu Marriage Act, 1955, Hindu Succession Act, 1956, Hindu Adoptions and Maintenance Act, 1956, Hindu Minority and Guardianship Act, 1956, Muslim Personal Law, Special Marriage Act, 1954 નો સમાવેશ થાય છે. આ બધા માં થી કુલ 20 મહત્વના ટોપિક તારવી ને દરેક ટોપિક પર 5 પ્રશ્નો એમ કુલ 100 પ્રશ્નોનો આપવામાં આવ્યા છે. આ 100 પ્રશ્નો તૈયાર કરશો તો લગભગ 8 થી દસ માર્કસ ની તૈયારી થઈ જશે.
અહીં આપેલ અગત્યના પ્રશ્નો ( MCQ ) માં હિન્દુ લગ્ન ધારો, હિન્દુ વારસા અધિનિયમ, હિન્દુ દત્તક અને ભરણપોષણ અધિનિયમ, હિન્દુ સગીર અને પાલક અધિનિયમ, મુસ્લિમ પર્સનલ લો, સ્પેશિયલ મેરેજ એક્ટ અને અન્ય સંબંધિત કાયદાઓ નો સમાવેશ કરવા માં આવ્યો છે.
દરેક પ્રશ્નમાં ચાર વિકલ્પો, સાચો જવાબ અને ટૂંકી કાનૂની સમજૂતી આપવામાં આવી છે. પ્રશ્નોનો હેતુ માત્ર યાદશક્તિ ચકાસવાનો નથી, પરંતુ સંબંધિત કાયદાની કલમો અને કાનૂની સિદ્ધાંતો પણ સમજાવવાનો છે.
વિષય 1: હિંદુ કાયદાના સ્ત્રોત, શાળાઓ અને સિદ્ધાંતો
MCQ 1. હિંદુ કાયદાની મુખ્ય બે પરંપરાગત શાળાઓ કઈ છે?
(A) સુન્ની અને શિયા
(B) મિતાક્ષરા અને દાયભાગ
(C) હનફી અને શાફેઈ
(D) કાનૂની અને રૂઢિગત
સાચો જવાબ: (B) મિતાક્ષરા અને દાયભાગ
સમજૂતી: હિંદુ કાયદાની બે મુખ્ય પરંપરાગત શાળાઓ મિતાક્ષરા અને દાયભાગ છે. મિતાક્ષરા શાળા ભારતમાં વ્યાપક રીતે પ્રચલિત રહી છે, જ્યારે દાયભાગ શાળા મુખ્યત્વે બંગાળ વિસ્તારમાં પ્રચલિત રહી છે.
MCQ 2. મિતાક્ષરા કાયદા મુજબ પુત્રને સંયુક્ત કુટુંબની પૈતૃક મિલકતમાં હક ક્યારે પ્રાપ્ત થાય છે?
(A) જન્મથી
(B) લગ્ન પછી
(C) પિતાના મૃત્યુ પછી જ
(D) 18 વર્ષની ઉંમરે
સાચો જવાબ: (A) જન્મથી
સમજૂતી: મિતાક્ષરા કાયદા હેઠળ સહદાયિક મિલકતમાં પુત્રને જન્મથી હક પ્રાપ્ત થાય છે. 2005ના સુધારા પછી પુત્રીને પણ સમાન સહદાયિક અધિકાર આપવામાં આવ્યો છે.
MCQ 3. દાયભાગ શાળા મુખ્યત્વે કયા પ્રદેશમાં પ્રચલિત હતી?
(A) ગુજરાત
(B) મહારાષ્ટ્ર
(C) બંગાળ
(D) પંજાબ
સાચો જવાબ: (C) બંગાળ
સમજૂતી: દાયભાગ શાળા મુખ્યત્વે બંગાળ પ્રદેશમાં પ્રચલિત હતી. મિતાક્ષરા અને દાયભાગ વચ્ચે વારસાગત અધિકારોના સિદ્ધાંતોમાં તફાવત છે.
MCQ 4. હિંદુ કાયદાનો પ્રાચીન અને મહત્ત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત કયો છે?
(A) વેદ
(B) ભારતીય કરાર અધિનિયમ
(C) ભારતીય દંડ સંહિતા
(D) CPC
સાચો જવાબ: (A) વેદ
સમજૂતી: વેદને હિંદુ કાયદાના પ્રાચીન અને મૂળભૂત સ્ત્રોતોમાં સ્થાન આપવામાં આવે છે. સ્મૃતિઓ, ભાષ્યો, નિબંધો અને માન્ય રૂઢિઓ પણ હિંદુ કાયદાના પરંપરાગત સ્ત્રોત છે.
MCQ 5. મિતાક્ષરા કાયદા હેઠળ પુત્રીને સહદાયિકનો દરજ્જો કયા સુધારાથી મળ્યો?
(A) 1956નો સુધારો
(B) 1976નો સુધારો
(C) 2005નો સુધારો
(D) 2019નો સુધારો
સાચો જવાબ: (C) 2005નો સુધારો
સમજૂતી: Hindu Succession (Amendment) Act, 2005 દ્વારા હિંદુ ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમની કલમ 6માં સુધારો કરીને પુત્રીને જન્મથી પુત્ર સમાન સહદાયિક અધિકાર આપવામાં આવ્યો.
વિષય 2: હિંદુ લગ્ન – માન્ય લગ્નની શરતો – AIBE પરીક્ષા – Family Law ના 100 અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ MCQs
MCQ 6. હિંદુ લગ્ન અધિનિયમ, 1955ની કલમ 5 શેના વિશે છે?
(A) છૂટાછેડા
(B) માન્ય હિંદુ લગ્નની શરતો
(C) ભરણપોષણ
(D) દત્તકવિધિ
સાચો જવાબ: (B) માન્ય હિંદુ લગ્નની શરતો
સમજૂતી: કલમ 5 મુજબ હિંદુ લગ્ન માટે એકપત્નીત્વ, માન્ય સંમતિ આપવાની માનસિક ક્ષમતા, નિર્ધારિત ઉંમર અને પ્રતિબંધિત સંબંધો તથા સપિંડ સંબંધ અંગેની શરતોનું પાલન જરૂરી છે.
MCQ 7. હિંદુ લગ્ન અધિનિયમ મુજબ વરરાજાની લઘુત્તમ ઉંમર કેટલી હોવી જોઈએ?
(A) 18 વર્ષ
(B) 20 વર્ષ
(C) 21 વર્ષ
(D) 25 વર્ષ
સાચો જવાબ: (C) 21 વર્ષ
સમજૂતી: કલમ 5(iii) મુજબ વરરાજાની ઉંમર ઓછામાં ઓછી 21 વર્ષ અને કન્યાની ઉંમર ઓછામાં ઓછી 18 વર્ષ હોવી જોઈએ.
MCQ 8. હિંદુ લગ્ન અધિનિયમની કલમ 7 શેના વિશે છે?
(A) લગ્નની ધાર્મિક વિધિઓ
(B) છૂટાછેડા
(C) ભરણપોષણ
(D) વારસાગત અધિકાર
સાચો જવાબ: (A) લગ્નની ધાર્મિક વિધિઓ
સમજૂતી: કલમ 7 મુજબ હિંદુ લગ્ન સંબંધિત પક્ષકારોના માન્ય રિવાજો અને વિધિઓ અનુસાર કરવામાં આવે છે. જ્યાં સપ્તપદી લગ્નવિધિનો ભાગ હોય ત્યાં સાતમું પગલું ભરતાં લગ્ન પૂર્ણ અને બંધનકર્તા બને છે.
MCQ 9. હિંદુ લગ્ન અધિનિયમની કલમ 8 કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?
(A) લગ્નનું રજિસ્ટ્રેશન
(B) દત્તકવિધિ
(C) છૂટાછેડા
(D) પુનઃલગ્ન
સાચો જવાબ: (A) લગ્નનું રજિસ્ટ્રેશન
સમજૂતી: કલમ 8 હેઠળ હિંદુ લગ્નના રજિસ્ટ્રેશનની જોગવાઈ છે. લગ્નનું રજિસ્ટ્રેશન લગ્નનો પુરાવો મેળવવામાં મદદરૂપ બને છે.
MCQ 10. હિંદુ લગ્ન અધિનિયમ મુજબ પ્રતિબંધિત સંબંધોમાં લગ્ન ક્યારે માન્ય બની શકે?
(A) ક્યારેય નહીં
(B) માત્ર કોર્ટની પરવાનગીથી
(C) લાગુ પડતી માન્ય રૂઢિ અથવા પ્રથા મંજૂરી આપતી હોય ત્યારે
(D) માત્ર માતા-પિતાની મંજૂરીથી
સાચો જવાબ: (C) લાગુ પડતી માન્ય રૂઢિ અથવા પ્રથા મંજૂરી આપતી હોય ત્યારે
સમજૂતી: કલમ 5(iv) અને 5(v) મુજબ પ્રતિબંધિત સંબંધો અથવા સપિંડ સંબંધોમાં લગ્ન સામાન્ય રીતે માન્ય નથી. પરંતુ પક્ષકારોને લાગુ પડતી માન્ય રૂઢિ અથવા પ્રથા આવા લગ્નને મંજૂરી આપતી હોય તો અપવાદ લાગુ પડે છે.
વિષય 3: રદબાતલ અને રદ કરી શકાય તેવાં લગ્ન – AIBE પરીક્ષા – Family Law ના 100 અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ MCQs
MCQ 11. હિંદુ લગ્ન અધિનિયમની કલમ 11 શેના વિશે છે?
(A) રદબાતલ લગ્ન
(B) છૂટાછેડા
(C) ન્યાયિક અલગાવ
(D) ભરણપોષણ
સાચો જવાબ: (A) રદબાતલ લગ્ન
સમજૂતી: કલમ 11 હેઠળ કલમ 5ની કેટલીક આવશ્યક શરતોનો ભંગ કરીને થયેલાં લગ્ન રદબાતલ ગણાય છે. તેમાં જીવિત જીવનસાથી હોવો, પ્રતિબંધિત સંબંધ અને સપિંડ સંબંધનો સમાવેશ થાય છે, જો લાગુ પડતો રૂઢિગત અપવાદ ન હોય.
MCQ 12. હિંદુ લગ્ન અધિનિયમની કલમ 12 શેના વિશે છે?
(A) માન્ય લગ્ન
(B) રદ કરી શકાય તેવાં લગ્ન
(C) દત્તકવિધિ
(D) વારસો
સાચો જવાબ: (B) રદ કરી શકાય તેવાં લગ્ન
સમજૂતી: કલમ 12 હેઠળ ચોક્કસ કાનૂની કારણોસર લગ્ન રદ કરી શકાય છે. આવા લગ્ન કોર્ટ દ્વારા રદ કરવામાં ન આવે ત્યાં સુધી અમલમાં રહે છે.
MCQ 13. નીચેમાંથી કયું રદ કરી શકાય તેવાં લગ્નનું કારણ છે?
(A) લગ્ન સમયે પક્ષકારનો જીવનસાથી જીવિત હોવો
(B) બળજબરી અથવા કપટથી મેળવેલી સંમતિ
(C) પ્રતિબંધિત સંબંધમાં લગ્ન
(D) સપિંડ સંબંધમાં લગ્ન
સાચો જવાબ: (B) બળજબરી અથવા કપટથી મેળવેલી સંમતિ
સમજૂતી: કલમ 12(1)(c) મુજબ બળજબરીથી અથવા લગ્ન માટે જરૂરી મહત્ત્વપૂર્ણ હકીકત અંગે કપટ કરીને મેળવેલી સંમતિના આધારે લગ્ન રદ કરી શકાય છે.
MCQ 14. રદબાતલ લગ્ન અને રદ કરી શકાય તેવાં લગ્ન વચ્ચે મુખ્ય તફાવત કયો છે?
(A) બંનેમાં કોઈ તફાવત નથી
(B) રદબાતલ લગ્ન શરૂઆતથી જ અમાન્ય હોય છે, જ્યારે રદ કરી શકાય તેવાં લગ્ન કોર્ટ દ્વારા રદ ન થાય ત્યાં સુધી માન્ય રહે છે
(C) બંને લગ્ન માટે રજિસ્ટ્રેશન ફરજિયાત છે
(D) બંને માત્ર એક વર્ષ માટે માન્ય હોય છે
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: રદબાતલ લગ્ન કાયદાની દૃષ્ટિએ શરૂઆતથી જ અમાન્ય હોય છે. જ્યારે રદ કરી શકાય તેવાં લગ્ન કોર્ટનો રદ કરવાનો હુકમ ન થાય ત્યાં સુધી અસ્તિત્વમાં રહે છે.
MCQ 15. હિંદુ લગ્ન અધિનિયમની કલમ 11 હેઠળ રદબાતલ લગ્ન જાહેર કરવા માટે કઈ કાર્યવાહી જરૂરી છે?
(A) માત્ર પોલીસ ફરિયાદ
(B) કોર્ટમાં અરજી
(C) ગ્રામ પંચાયતનો ઠરાવ
(D) લગ્ન રજિસ્ટ્રારની મૌખિક મંજૂરી
સાચો જવાબ: (B) કોર્ટમાં અરજી
સમજૂતી: કલમ 11 હેઠળ કોઈપણ પક્ષકાર કોર્ટમાં અરજી કરીને લગ્નને રદબાતલ જાહેર કરાવવાનો હુકમ મેળવી શકે છે.
વિષય 4: વૈવાહિક અધિકારોની પુનઃસ્થાપના અને ન્યાયિક અલગાવ
MCQ 16. વૈવાહિક અધિકારોની પુનઃસ્થાપના કઈ કલમ હેઠળ મળે છે?
(A) કલમ 9
(B) કલમ 10
(C) કલમ 13
(D) કલમ 25
સાચો જવાબ: (A) કલમ 9
સમજૂતી: હિંદુ લગ્ન અધિનિયમની કલમ 9 હેઠળ જો એક જીવનસાથી કોઈ વાજબી કારણ વગર બીજા જીવનસાથીનો સહવાસ છોડી દે તો પીડિત પક્ષ વૈવાહિક અધિકારોની પુનઃસ્થાપના માટે અરજી કરી શકે છે.
MCQ 17. ન્યાયિક અલગાવની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 7
(B) કલમ 9
(C) કલમ 10
(D) કલમ 16
સાચો જવાબ: (C) કલમ 10
સમજૂતી: કલમ 10 હેઠળ કોર્ટ ન્યાયિક અલગાવનો હુકમ આપી શકે છે. આ હુકમથી પતિ-પત્નીને સાથે રહેવાની ફરજમાંથી મુક્તિ મળે છે, પરંતુ લગ્નસંબંધ સમાપ્ત થતો નથી.
MCQ 18. ન્યાયિક અલગાવ પછી લગ્નસંબંધનું શું થાય છે?
(A) લગ્ન આપોઆપ સમાપ્ત થાય છે
(B) લગ્ન યથાવત્ રહે છે
(C) લગ્ન રદબાતલ બને છે
(D) લગ્નનું રજિસ્ટ્રેશન રદ થાય છે
સાચો જવાબ: (B) લગ્ન યથાવત્ રહે છે
સમજૂતી: ન્યાયિક અલગાવ એટલે લગ્નનો અંત નહીં. તેમાં પતિ-પત્ની અલગ રહી શકે છે, પરંતુ કાયદેસર લગ્નસંબંધ ચાલુ રહે છે.
MCQ 19. ન્યાયિક અલગાવનો હુકમ થયા પછી એક વર્ષ સુધી સહવાસ ફરી શરૂ ન થાય તો કયા ઉપાયનો આધાર મળી શકે છે?
(A) કલમ 13(1A) હેઠળ છૂટાછેડા
(B) કલમ 5 હેઠળ લગ્ન
(C) કલમ 7 હેઠળ રજિસ્ટ્રેશન
(D) કલમ 16 હેઠળ કાયદેસર સંતાનનો દરજ્જો
સાચો જવાબ: (A) કલમ 13(1A) હેઠળ છૂટાછેડા
સમજૂતી: ન્યાયિક અલગાવના હુકમ પછી ઓછામાં ઓછું એક વર્ષ સુધી સહવાસ ફરી શરૂ ન થાય તો કોઈપણ પક્ષકાર કલમ 13(1A) હેઠળ છૂટાછેડા માગી શકે છે.
MCQ 20. કલમ 9 હેઠળ વૈવાહિક અધિકારોની પુનઃસ્થાપનાનો હુકમ કઈ કોર્ટ આપી શકે છે?
(A) ફોજદારી કોર્ટ
(B) અધિકારક્ષેત્ર ધરાવતી વૈવાહિક કોર્ટ
(C) ગ્રામ પંચાયત
(D) પોલીસ અધિકારી
સાચો જવાબ: (B) અધિકારક્ષેત્ર ધરાવતી વૈવાહિક કોર્ટ
સમજૂતી: હિંદુ લગ્ન અધિનિયમ હેઠળ યોગ્ય અધિકારક્ષેત્ર ધરાવતી જિલ્લા કોર્ટ અથવા કાયદા મુજબ સક્ષમ કુટુંબ અદાલત આવી અરજી પર નિર્ણય લઈ શકે છે.
વિષય 5: છૂટાછેડા અને છૂટાછેડાના આધાર – AIBE પરીક્ષા – Family Law ના 100 અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ MCQs
MCQ 21. હિંદુ લગ્ન અધિનિયમમાં છૂટાછેડાની મુખ્ય જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 9
(B) કલમ 10
(C) કલમ 13
(D) કલમ 16
સાચો જવાબ: (C) કલમ 13
સમજૂતી: કલમ 13માં વ્યભિચાર, ક્રૂરતા, ત્યાગ, ધર્મપરિવર્તન, માનસિક વિકાર વગેરે કાનૂની આધારો પર છૂટાછેડાની જોગવાઈ છે.
MCQ 22. છૂટાછેડા મેળવવા માટે ત્યાગનો આધાર હોય ત્યારે સામાન્ય રીતે કેટલા સમયનો સતત ત્યાગ જરૂરી છે?
(A) એક વર્ષ
(B) બે વર્ષ
(C) ત્રણ વર્ષ
(D) પાંચ વર્ષ
સાચો જવાબ: (B) બે વર્ષ
સમજૂતી: કલમ 13(1)(ib) મુજબ અરજી દાખલ કરતાં પહેલાં ઓછામાં ઓછા બે વર્ષનો સતત ત્યાગ જરૂરી છે. ત્યાગમાં કોઈ વાજબી કારણ વગર અને બીજા પક્ષની સંમતિ વિના સહવાસનો ત્યાગ કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
MCQ 23. હિંદુ લગ્ન અધિનિયમ હેઠળ વ્યભિચારનો આધાર કઈ કલમમાં આવે છે?
(A) કલમ 13(1)(i)
(B) કલમ 13(1)(ii)
(C) કલમ 13(1)(iii)
(D) કલમ 13(1)(iv)
સાચો જવાબ: (A) કલમ 13(1)(i)
સમજૂતી: કલમ 13(1)(i) મુજબ લગ્ન પછી જીવનસાથીએ પોતાના જીવનસાથી સિવાય અન્ય વ્યક્તિ સાથે સ્વૈચ્છિક જાતીય સંબંધ બાંધ્યો હોય તો છૂટાછેડાનો આધાર બની શકે છે.
MCQ 24. જીવનસાથીએ હિંદુ ધર્મનો ત્યાગ કરીને અન્ય ધર્મ સ્વીકાર્યો હોય તો કયા આધાર પર છૂટાછેડા માગી શકાય?
(A) કલમ 13(1)(ii)
(B) કલમ 13(1)(i)
(C) કલમ 13(1)(iv)
(D) કલમ 13B
સાચો જવાબ: (A) કલમ 13(1)(ii)
સમજૂતી: કલમ 13(1)(ii) મુજબ જીવનસાથીએ હિંદુ ધર્મનો ત્યાગ કરીને અન્ય ધર્મ સ્વીકાર્યો હોય તો બીજા જીવનસાથીને છૂટાછેડા માગવાનો અધિકાર મળે છે.
MCQ 25. હિંદુ લગ્ન અધિનિયમની કલમ 13(1)(iii) કયા આધાર સાથે સંબંધિત છે?
(A) વ્યભિચાર
(B) ક્રૂરતા
(C) માનસિક વિકાર
(D) ત્યાગ
સાચો જવાબ: (C) માનસિક વિકાર
સમજૂતી: કલમ 13(1)(iii) હેઠળ માનસિક વિકારની એવી સ્થિતિ, જેની તીવ્રતા અને પ્રકૃતિને કારણે અરજદાર પાસેથી પ્રતિવાદી સાથે રહેવાની વાજબી અપેક્ષા રાખી ન શકાય, છૂટાછેડાનો આધાર બની શકે છે.
વિષય 6: પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડા
MCQ 26. પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડાની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 10
(B) કલમ 13
(C) કલમ 13A
(D) કલમ 13B
સાચો જવાબ: (D) કલમ 13B
સમજૂતી: હિંદુ લગ્ન અધિનિયમની કલમ 13B હેઠળ પતિ-પત્ની પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડા મેળવી શકે છે.
MCQ 27. પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડા માટે પતિ-પત્ની કેટલા સમયથી અલગ રહેતા હોવા જોઈએ?
(A) છ મહિના
(B) એક વર્ષ કે તેથી વધુ
(C) બે વર્ષ
(D) ત્રણ વર્ષ
સાચો જવાબ: (B) એક વર્ષ કે તેથી વધુ
સમજૂતી: કલમ 13B(1) મુજબ પતિ-પત્ની ઓછામાં ઓછા એક વર્ષથી અલગ રહેતા હોવા જોઈએ અને સાથે રહી શકતા ન હોય તથા લગ્ન વિચ્છેદ માટે પરસ્પર સંમત હોવા જોઈએ.
MCQ 28. પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડાની અરજી પછી બીજી અરજી સામાન્ય રીતે કયા સમયગાળા દરમિયાન કરવામાં આવે છે?
(A) એક મહિનાથી ત્રણ મહિના
(B) છ મહિનાથી અઢાર મહિના
(C) બે વર્ષથી ત્રણ વર્ષ
(D) ત્રણ મહિનાથી છ મહિના
સાચો જવાબ: (B) છ મહિનાથી અઢાર મહિના
સમજૂતી: કલમ 13B(2) મુજબ બીજી અરજી પ્રથમ અરજીની તારીખથી છ મહિના પહેલાં કરી શકાતી નથી અને અઢાર મહિના પછી પણ કરી શકાતી નથી. જોકે યોગ્ય કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટના Amardeep Singh v. Harveen Kaur ચુકાદા મુજબ છ મહિનાનો સમય માફ કરી શકાય છે.
MCQ 29. પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડામાં બંને પક્ષકારોની સંમતિ ક્યારે સુધી ચાલુ રહેવી જરૂરી છે?
(A) માત્ર પ્રથમ અરજી સુધી
(B) માત્ર નોટિસ આપતી વખતે
(C) છૂટાછેડાનો હુકમ થાય ત્યાં સુધી
(D) માત્ર લગ્નના દિવસે
સાચો જવાબ: (C) છૂટાછેડાનો હુકમ થાય ત્યાં સુધી
સમજૂતી: પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડા માટે બંને પક્ષકારોની સંમતિ ડિક્રી પસાર થાય ત્યાં સુધી ચાલુ રહેવી જરૂરી છે. કોઈ પક્ષકાર સંમતિ પાછી ખેંચે તો સામાન્ય રીતે આ પ્રક્રિયા આગળ વધી શકતી નથી.
MCQ 30. Amardeep Singh v. Harveen Kaur કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે કઈ બાબત સ્પષ્ટ કરી હતી?
(A) છ મહિનાનો સમયગાળો દરેક કેસમાં ફરજિયાત છે
(B) છ મહિનાનો સમયગાળો યોગ્ય પરિસ્થિતિમાં માફ કરી શકાય છે
(C) પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડા ગેરકાયદેસર છે
(D) છૂટાછેડા માટે દસ વર્ષ અલગ રહેવું જરૂરી છે
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: વર્ષ 2017ના આ ચુકાદામાં સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું કે કલમ 13B(2) હેઠળનો છ મહિનાનો રાહ જોવાનો સમય યોગ્ય પરિસ્થિતિમાં માફ કરી શકાય છે.
વિષય 7: સંતાનોની કાયદેસરતા અને ભરણપોષણ
MCQ 31. રદબાતલ અને રદ કરી શકાય તેવાં લગ્નમાંથી જન્મેલા સંતાનોની કાયદેસરતા કઈ કલમમાં આપવામાં આવી છે?
(A) કલમ 11
(B) કલમ 12
(C) કલમ 16
(D) કલમ 25
સાચો જવાબ: (C) કલમ 16
સમજૂતી: હિંદુ લગ્ન અધિનિયમની કલમ 16 હેઠળ રદબાતલ અથવા રદ કરી શકાય તેવાં લગ્નમાંથી જન્મેલા સંતાનોને કાયદેસર સંતાનનો દરજ્જો આપવામાં આવે છે.
MCQ 32. હિંદુ લગ્ન અધિનિયમની કલમ 24 હેઠળ ભરણપોષણ ક્યારે માગી શકાય છે?
(A) માત્ર છૂટાછેડા પછી
(B) વૈવાહિક કાર્યવાહી ચાલુ હોય ત્યારે
(C) માત્ર લગ્ન પહેલાં
(D) માત્ર સંતાનના જન્મ પછી
સાચો જવાબ: (B) વૈવાહિક કાર્યવાહી ચાલુ હોય ત્યારે
સમજૂતી: કલમ 24 હેઠળ પતિ અથવા પત્ની, જેની પાસે પોતાની આવક કાર્યવાહીનો ખર્ચ અને યોગ્ય ભરણપોષણ માટે પૂરતી ન હોય, તે કાર્યવાહી ચાલુ હોય ત્યારે ભરણપોષણ અને ખર્ચ માગી શકે છે.
MCQ 33. કાયમી ભરણપોષણની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 13
(B) કલમ 16
(C) કલમ 24
(D) કલમ 25
સાચો જવાબ: (D) કલમ 25
સમજૂતી: કલમ 25 હેઠળ કોર્ટ પરિસ્થિતિ અનુસાર પતિ અથવા પત્નીને એકસાથે અથવા સમયાંતરે ચૂકવવાના કાયમી ભરણપોષણનો હુકમ આપી શકે છે.
MCQ 34. સંતાનની કસ્ટડી અને શિક્ષણ સંબંધિત જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 20
(B) કલમ 24
(C) કલમ 26
(D) કલમ 27
સાચો જવાબ: (C) કલમ 26
સમજૂતી: કલમ 26 હેઠળ કોર્ટ સગીર સંતાનની કસ્ટડી, ભરણપોષણ અને શિક્ષણ અંગે યોગ્ય આદેશ આપી શકે છે. સંતાનનું કલ્યાણ મુખ્ય વિચારણા છે.
MCQ 35. હિંદુ લગ્ન અધિનિયમની કલમ 24 હેઠળ ભરણપોષણ કોણ માગી શકે છે?
(A) માત્ર પત્ની
(B) માત્ર પતિ
(C) પતિ અથવા પત્ની બંને
(D) માત્ર સંતાન
સાચો જવાબ: (C) પતિ અથવા પત્ની બંને
સમજૂતી: કલમ 24 લિંગનિરપેક્ષ જોગવાઈ છે. પતિ અથવા પત્નીમાંથી જેની પાસે પૂરતી સ્વતંત્ર આવક ન હોય તે ભરણપોષણ માગી શકે છે.
વિષય 8: હિંદુ ઉત્તરાધિકાર – વારસાના સામાન્ય નિયમો
MCQ 36. હિંદુ ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમ કયા વર્ષે અમલમાં આવ્યો હતો?
(A) 1950
(B) 1955
(C) 1956
(D) 1960
સાચો જવાબ: (C) 1956
સમજૂતી: Hindu Succession Act, 1956 હિંદુઓમાં વારસાગત મિલકતના ઉત્તરાધિકાર અંગેના નિયમો નક્કી કરે છે.
MCQ 37. વસિયત કર્યા વગર મૃત્યુ પામેલા હિંદુ પુરુષની મિલકતના ઉત્તરાધિકારની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 6
(B) કલમ 8
(C) કલમ 14
(D) કલમ 15
સાચો જવાબ: (B) કલમ 8
સમજૂતી: હિંદુ ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમની કલમ 8 મુજબ વસિયત વગર મૃત્યુ પામેલા હિંદુ પુરુષની મિલકત પ્રથમ વર્ગના વારસદારો, ત્યારબાદ બીજા વર્ગના વારસદારો, પછી અગ્નેટ્સ અને અંતે કોગ્નેટ્સને મળે છે.
MCQ 38. પ્રથમ વર્ગના વારસદારોને મિલકત કેવી રીતે મળે છે?
(A) એક પછી એક
(B) એકસાથે
(C) માત્ર પુત્રને
(D) માત્ર પત્નીને
સાચો જવાબ: (B) એકસાથે
સમજૂતી: કલમ 9 મુજબ પ્રથમ વર્ગના વારસદારોને એકસાથે અને બીજા વર્ગના વારસદારોને બાકાત રાખીને મિલકત મળે છે.
MCQ 39. નીચેમાંથી કોણ હિંદુ પુરુષના પ્રથમ વર્ગના વારસદારોમાં આવે છે?
(A) માતા
(B) પિતાનો ભાઈ
(C) પિતાની બહેન
(D) પિતાનો કાકા
સાચો જવાબ: (A) માતા
સમજૂતી: હિંદુ ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમની અનુસૂચિ મુજબ માતા પ્રથમ વર્ગની વારસદાર છે. પુત્ર, પુત્રી અને વિધવા પણ પ્રથમ વર્ગના વારસદારો છે.
MCQ 40. અગ્નેટ્સ અને કોગ્નેટ્સ વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત કયો છે?
(A) બંને એકસરખા છે
(B) અગ્નેટ્સમાં સંબંધ સંપૂર્ણપણે પુરુષ સંબંધીઓ દ્વારા હોય છે, જ્યારે કોગ્નેટ્સમાં સ્ત્રી સંબંધીઓ દ્વારા પણ સંબંધ હોઈ શકે છે
(C) અગ્નેટ્સ માત્ર પુત્રીઓ છે
(D) કોગ્નેટ્સ માત્ર પુત્રો છે
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 3 મુજબ અગ્નેટ્સમાં લોહી અથવા દત્તક દ્વારા સંબંધિત વ્યક્તિઓ વચ્ચેનો સંબંધ માત્ર પુરુષો દ્વારા જોડાયેલો હોય છે. કોગ્નેટ્સમાં સંબંધ સ્ત્રી દ્વારા પણ જોડાઈ શકે છે.
વિષય 9: સહદાયિક મિલકતમાં પુત્રીનો અધિકાર
MCQ 41. પુત્રીને મિતાક્ષરા સંયુક્ત કુટુંબમાં સહદાયિકનો દરજ્જો કઈ કલમ હેઠળ આપવામાં આવ્યો છે?
(A) HSA કલમ 4
(B) HSA કલમ 6
(C) HSA કલમ 8
(D) HSA કલમ 14
સાચો જવાબ: (B) HSA કલમ 6
સમજૂતી: 2005ના સુધારા દ્વારા કલમ 6માં ફેરફાર કરીને પુત્રીને જન્મથી પુત્ર સમાન સહદાયિક અધિકાર આપવામાં આવ્યો છે.
MCQ 42. પુત્રી સહદાયિકનો અધિકાર ક્યારે પ્રાપ્ત કરે છે?
(A) લગ્ન પછી
(B) પિતાના મૃત્યુ પછી જ
(C) જન્મથી
(D) 18 વર્ષની ઉંમરે
સાચો જવાબ: (C) જન્મથી
સમજૂતી: કલમ 6 મુજબ પુત્રી જન્મથી જ સહદાયિક બને છે અને તેને પુત્ર સમાન અધિકારો તથા જવાબદારીઓ પ્રાપ્ત થાય છે.
MCQ 43. Vineeta Sharma v. Rakesh Sharma કેસ કયા અધિકાર સાથે સંબંધિત છે?
(A) છૂટાછેડા
(B) પુત્રીના સહદાયિક મિલકતના અધિકાર
(C) મુસ્લિમ મહિલાનું ભરણપોષણ
(D) દત્તકવિધિ
સાચો જવાબ: (B) પુત્રીના સહદાયિક મિલકતના અધિકાર
સમજૂતી: વર્ષ 2020ના આ ચુકાદામાં સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે પુત્રીનો સહદાયિક અધિકાર જન્મથી છે અને તેના પિતા 9 સપ્ટેમ્બર 2005ના રોજ જીવિત હોવા જરૂરી નથી.
MCQ 44. સહદાયિક મિલકતમાં પુત્રીને કયા અધિકારો મળે છે?
(A) માત્ર ભરણપોષણ
(B) માત્ર રહેઠાણ
(C) પુત્ર સમાન અધિકારો અને જવાબદારીઓ
(D) કોઈ અધિકાર નહીં
સાચો જવાબ: (C) પુત્ર સમાન અધિકારો અને જવાબદારીઓ
સમજૂતી: કલમ 6 હેઠળ પુત્રીને પુત્ર સમાન મિલકતનો હક, વિભાજન માગવાનો અધિકાર અને સંબંધિત જવાબદારીઓ મળે છે.
MCQ 45. 2005ના સુધારા પછી પુત્રી સહદાયિક તરીકે કઈ મિલકત અંગે હક ધરાવે છે?
(A) માત્ર પિતાની સ્વઅર્જિત મિલકત
(B) મિતાક્ષરા સંયુક્ત કુટુંબની સહદાયિક મિલકત
(C) માત્ર માતાની મિલકત
(D) માત્ર સરકારી મિલકત
સાચો જવાબ: (B) મિતાક્ષરા સંયુક્ત કુટુંબની સહદાયિક મિલકત
સમજૂતી: કલમ 6નો સુધારો મિતાક્ષરા સંયુક્ત હિંદુ કુટુંબની સહદાયિક મિલકતમાં પુત્રીને સમાન અધિકાર આપે છે. દરેક પ્રકારની વ્યક્તિગત અથવા સ્વઅર્જિત મિલકત આપમેળે સહદાયિક મિલકત બની જતી નથી.
વિષય 10: હિંદુ સ્ત્રીની મિલકતનો ઉત્તરાધિકાર – AIBE પરીક્ષા – Family Law ના 100 અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ MCQs
MCQ 46. હિંદુ સ્ત્રીની મિલકત પર સંપૂર્ણ માલિકીનો અધિકાર કઈ કલમ હેઠળ આપવામાં આવ્યો છે?
(A) કલમ 6
(B) કલમ 8
(C) કલમ 14
(D) કલમ 16
સાચો જવાબ: (C) કલમ 14
સમજૂતી: કલમ 14 મુજબ હિંદુ સ્ત્રીની મિલકત, જે તેના કબજામાં હોય અને કાયદામાં જણાવેલી શરતો હેઠળ પ્રાપ્ત થઈ હોય, સામાન્ય રીતે તેની સંપૂર્ણ મિલકત બને છે; મર્યાદિત માલિકી નહીં.
MCQ 47. હિંદુ સ્ત્રીના વસિયત વગરના મૃત્યુ પછી તેની મિલકતના ઉત્તરાધિકારની મુખ્ય જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 8
(B) કલમ 14
(C) કલમ 15
(D) કલમ 20
સાચો જવાબ: (C) કલમ 15
સમજૂતી: કલમ 15 હિંદુ સ્ત્રીના વસિયત વગરના મૃત્યુ પછી તેની મિલકત કોને અને કયા ક્રમમાં મળશે તે નક્કી કરે છે.
MCQ 48. હિંદુ સ્ત્રીની મિલકતના પ્રથમ વર્ગના વારસદારોમાં કોણ આવે છે?
(A) પુત્ર અને પુત્રી
(B) પતિ
(C) પૂર્વમૃત પુત્ર અથવા પુત્રીનાં સંતાનો
(D) ઉપરના તમામ
સાચો જવાબ: (D) ઉપરના તમામ
સમજૂતી: કલમ 15(1)(a) મુજબ પુત્ર, પુત્રી, પૂર્વમૃત પુત્ર અથવા પુત્રીનાં સંતાનો અને પતિ પ્રથમ ક્રમમાં વારસદાર બને છે.
MCQ 49. કલમ 14(1) હેઠળ સ્ત્રીને મળેલી મિલકતનો દરજ્જો શું છે?
(A) મર્યાદિત મિલકત
(B) સંપૂર્ણ માલિકીની મિલકત
(C) માત્ર ભાડાની મિલકત
(D) ટ્રસ્ટની મિલકત
સાચો જવાબ: (B) સંપૂર્ણ માલિકીની મિલકત
સમજૂતી: કલમ 14(1) હિંદુ સ્ત્રીની મર્યાદિત મિલકતને કાયદામાં જણાવેલી શરતો હેઠળ સંપૂર્ણ માલિકીની મિલકતમાં રૂપાંતરિત કરે છે. જોકે કલમ 14(2)માં ચોક્કસ અપવાદ છે.
MCQ 50. હિંદુ સ્ત્રીને તેના પિતા અથવા માતા પાસેથી વારસામાં મળેલી મિલકત, સંતાન ન હોય ત્યારે, કોને મળે છે?
(A) પતિના વારસદારોને
(B) પિતાના વારસદારોને
(C) રાજ્ય સરકારને
(D) પતિના ભાઈને
સાચો જવાબ: (B) પિતાના વારસદારોને
સમજૂતી: કલમ 15(2)(a) મુજબ પિતા અથવા માતા પાસેથી વારસામાં મળેલી મિલકત હિંદુ સ્ત્રીનું સંતાન ન હોય ત્યારે તેના પિતાના વારસદારોને મળે છે.
વિષય 11: હિંદુ દત્તક – માન્ય દત્તકની શરતો
MCQ 51. માન્ય હિંદુ દત્તક માટેની આવશ્યક શરતો કઈ કલમમાં છે?
(A) HAMA કલમ 5
(B) HAMA કલમ 6
(C) HAMA કલમ 10
(D) HAMA કલમ 18
સાચો જવાબ: (B) HAMA કલમ 6
સમજૂતી: કલમ 6 મુજબ માન્ય દત્તક માટે દત્તક લેનારની ક્ષમતા, દત્તક આપનારની ક્ષમતા, દત્તક લેવાતી વ્યક્તિની યોગ્યતા અને કાયદાની અન્ય શરતોનું પાલન જરૂરી છે.
MCQ 52. હિંદુ દત્તક અને ભરણપોષણ અધિનિયમ હેઠળ દત્તક લેવાતી વ્યક્તિની સામાન્ય મહત્તમ ઉંમર કેટલી છે?
(A) 10 વર્ષ
(B) 12 વર્ષ
(C) 15 વર્ષ
(D) 18 વર્ષ
સાચો જવાબ: (C) 15 વર્ષ
સમજૂતી: કલમ 10 મુજબ સામાન્ય રીતે 15 વર્ષ પૂર્ણ ન કરેલી વ્યક્તિને દત્તક લઈ શકાય છે. જોકે લાગુ પડતી માન્ય રૂઢિ અથવા પ્રથા અલગ જોગવાઈ કરતી હોય તો અપવાદ લાગુ પડે છે.
MCQ 53. દત્તક લેનાર પુરુષ પરિણીત હોય ત્યારે સામાન્ય રીતે કોની સંમતિ જરૂરી છે?
(A) પિતાની
(B) માતાની
(C) પત્નીની
(D) ભાઈની
સાચો જવાબ: (C) પત્નીની
સમજૂતી: કલમ 7 મુજબ પરિણીત હિંદુ પુરુષે દત્તક લેતી વખતે તેની પત્નીની સંમતિ મેળવવી જરૂરી છે. એકથી વધુ પત્ની હોય તો કાયદામાં જણાવેલી સંમતિની શરતો લાગુ પડે છે. પત્ની કાયદામાં દર્શાવેલા અપવાદરૂપ સંજોગોમાં હોય તો સંમતિ જરૂરી ન પણ હોય.
MCQ 54. હિંદુ સ્ત્રી કઈ પરિસ્થિતિમાં દત્તક લઈ શકે છે?
(A) માત્ર અપરિણીત હોય ત્યારે
(B) માત્ર વિધવા હોય ત્યારે
(C) પુખ્ત વયની અને સ્વસ્થ મગજની હોય તથા કાયદાની શરતો પૂર્ણ કરતી હોય ત્યારે
(D) માત્ર પતિની હાજરીમાં
સાચો જવાબ: (C)
સમજૂતી: કલમ 8 મુજબ પુખ્ત વયની અને સ્વસ્થ મગજની હિંદુ સ્ત્રી દત્તક લઈ શકે છે. જો તેનો પતિ જીવિત હોય તો સામાન્ય રીતે તેની સંમતિ જરૂરી છે, સિવાય કે કાયદામાં દર્શાવેલો અપવાદ લાગુ પડે.
MCQ 55. માન્ય દત્તક લીધા પછી દત્તક લીધેલી વ્યક્તિનો કાનૂની દરજ્જો શું થાય છે?
(A) તે માત્ર પાલક સંતાન રહે છે
(B) તે દત્તક માતા-પિતાનું કાયદેસર સંતાન બને છે
(C) તેને કોઈ વારસાઈ અધિકાર મળતો નથી
(D) તે માત્ર શિક્ષણનો અધિકાર ધરાવે છે
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 12 મુજબ દત્તક લીધેલી વ્યક્તિ દત્તક લીધાની તારીખથી દત્તક માતા-પિતાનું સંતાન ગણાય છે અને કાયદા મુજબ તેના કુદરતી કુટુંબ સાથેના કેટલાક સંબંધો સમાપ્ત થાય છે.
વિષય 12: હિંદુ કાયદા હેઠળ ભરણપોષણ
MCQ 56. હિંદુ પત્નીના ભરણપોષણનો અધિકાર કઈ કલમમાં છે?
(A) HAMA કલમ 10
(B) HAMA કલમ 18
(C) HAMA કલમ 20
(D) HAMA કલમ 25
સાચો જવાબ: (B) HAMA કલમ 18
સમજૂતી: કલમ 18 મુજબ હિંદુ પત્ની તેના પતિ પાસેથી જીવનકાળ દરમિયાન ભરણપોષણ મેળવવાનો અધિકાર ધરાવે છે.
MCQ 57. નીચેમાંથી કયા કારણસર હિંદુ પત્ની અલગ રહીને પણ ભરણપોષણ માગી શકે છે?
(A) પતિએ ત્યાગ કર્યો હોય
(B) પતિએ ક્રૂરતા આચરી હોય
(C) પતિએ અન્ય પત્ની જીવિત હોવા છતાં બીજી પત્ની કરી હોય
(D) ઉપરના તમામ
સાચો જવાબ: (D) ઉપરના તમામ
સમજૂતી: કલમ 18(2) હેઠળ ક્રૂરતા, ત્યાગ, અન્ય પત્નીનું અસ્તિત્વ, ધર્મપરિવર્તન વગેરે ચોક્કસ કારણોસર પત્ની અલગ રહીને ભરણપોષણ માગી શકે છે.
MCQ 58. હિંદુ વિધવા પુત્રવધૂના ભરણપોષણની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 18
(B) કલમ 19
(C) કલમ 20
(D) કલમ 21
સાચો જવાબ: (B) કલમ 19
સમજૂતી: કલમ 19 હેઠળ હિંદુ વિધવા પુત્રવધૂ ચોક્કસ કાનૂની શરતો પૂર્ણ કરતી હોય તો તેના સસરા પાસેથી ભરણપોષણ માગી શકે છે.
MCQ 59. હિંદુ કાયદા હેઠળ સંતાનો અને વૃદ્ધ માતા-પિતાના ભરણપોષણની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 18
(B) કલમ 19
(C) કલમ 20
(D) કલમ 22
સાચો જવાબ: (C) કલમ 20
સમજૂતી: કલમ 20 હેઠળ હિંદુ વ્યક્તિ પોતાના સગીર સંતાનો અને વૃદ્ધ અથવા અશક્ત માતા-પિતાનું ભરણપોષણ કરવા બંધાયેલો છે. કાયદામાં નિર્ધારિત શરતો લાગુ પડે છે.
MCQ 60. હિંદુ દત્તક અને ભરણપોષણ અધિનિયમ હેઠળ ભરણપોષણની રકમ નક્કી કરતી વખતે કઈ બાબત ધ્યાનમાં લેવાય છે?
(A) પક્ષકારોની સ્થિતિ અને જરૂરિયાતો
(B) દાવેદારની જરૂરિયાતો
(C) જવાબદાર વ્યક્તિની આવક અને પરિસ્થિતિ
(D) ઉપરના તમામ
સાચો જવાબ: (D) ઉપરના તમામ
સમજૂતી: કલમ 23 મુજબ ભરણપોષણની રકમ નક્કી કરતી વખતે પક્ષકારોની સ્થિતિ, જરૂરિયાતો, આવક, સંપત્તિ અને અન્ય સંબંધિત સંજોગો ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે.
વિષય 13: હિંદુ સગીરતા અને વાલીપણું
MCQ 61. હિંદુ સગીરતા અને વાલીપણાનો કાયદો કયા વર્ષનો છે?
(A) 1955
(B) 1956
(C) 1957
(D) 1960
સાચો જવાબ: (B) 1956
સમજૂતી: Hindu Minority and Guardianship Act, 1956 હિંદુ સગીરોના કુદરતી વાલી અને તેમની વ્યક્તિ તથા મિલકતના વાલીપણાને લગતી જોગવાઈઓ ધરાવે છે.
MCQ 62. હિંદુ સગીર છોકરા માટે સામાન્ય રીતે કુદરતી વાલી કોણ છે?
(A) માતા
(B) પિતા અને ત્યારબાદ માતા
(C) દાદા
(D) મામા
સાચો જવાબ: (B) પિતા અને ત્યારબાદ માતા
સમજૂતી: HMGAની કલમ 6 મુજબ સગીર છોકરા અને અપરિણીત સગીર છોકરી માટે પિતા અને ત્યારબાદ માતા કુદરતી વાલી છે. પાંચ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકની કસ્ટડી સામાન્ય રીતે માતા પાસે હોવી જોઈએ.
MCQ 63. પાંચ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકની કસ્ટડી સામાન્ય રીતે કોની પાસે હોવી જોઈએ?
(A) પિતા
(B) માતા
(C) દાદા
(D) કોર્ટ કમિશનર
સાચો જવાબ: (B) માતા
સમજૂતી: HMGAની કલમ 6ના પરંતુક મુજબ પાંચ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકની કસ્ટડી સામાન્ય રીતે માતા પાસે હોવી જોઈએ.
MCQ 64. સગીરના કલ્યાણને વાલીપણા અંગે કઈ કલમ સર્વોપરી મહત્ત્વ આપે છે?
(A) કલમ 5
(B) કલમ 8
(C) કલમ 13
(D) કલમ 15
સાચો જવાબ: (C) કલમ 13
સમજૂતી: કલમ 13 મુજબ સગીરનું કલ્યાણ સર્વોપરી વિચારણા છે. કોઈપણ વ્યક્તિને માત્ર કુદરતી વાલી હોવાના આધારે સગીરના કલ્યાણ વિરુદ્ધ વાલી બનવાનો અધિકાર નથી.
MCQ 65. કુદરતી વાલી સગીરની સ્થાવર મિલકત વેચવા અથવા ગીરો મૂકવા માટે સામાન્ય રીતે કોની પૂર્વપરવાનગી મેળવવી જરૂરી છે?
(A) પોલીસ અધિકારી
(B) જિલ્લા કલેક્ટર
(C) કોર્ટ
(D) ગ્રામ પંચાયત
સાચો જવાબ: (C) કોર્ટ
સમજૂતી: HMGAની કલમ 8 મુજબ કુદરતી વાલી સગીરની સ્થાવર મિલકતનું વેચાણ, ગીરો અથવા અન્ય રીતે હસ્તાંતરણ કરવા માટે કોર્ટની પૂર્વપરવાનગી લેવી જરૂરી છે.
વિષય 14: મુસ્લિમ લગ્ન (નિકાહ) અને તેની આવશ્યક શરતો
MCQ 66. મુસ્લિમ કાયદા હેઠળ લગ્નને સામાન્ય રીતે શું કહેવામાં આવે છે?
(A) સંસ્કાર
(B) નિકાહ
(C) યજ્ઞ
(D) દત્તક
સાચો જવાબ: (B) નિકાહ
સમજૂતી: મુસ્લિમ કાયદા હેઠળ લગ્નને નિકાહ કહેવામાં આવે છે. પરંપરાગત સુન્ની કાયદામાં નિકાહને નાગરિક કરારના સ્વરૂપમાં સમજવામાં આવે છે, જોકે તેમાં ધાર્મિક અને સામાજિક મહત્ત્વ પણ છે.
MCQ 67. મુસ્લિમ લગ્નમાં મહેરનો અર્થ શું થાય છે?
(A) લગ્નનો ખર્ચ
(B) પત્નીને મળવાપાત્ર નાણાકીય અધિકાર
(C) પતિની મિલકત પર સંપૂર્ણ માલિકી
(D) લગ્ન નોંધણી ફી
સાચો જવાબ: (B) પત્નીને મળવાપાત્ર નાણાકીય અધિકાર
સમજૂતી: મહેર એટલે પતિ દ્વારા પત્નીને આપવાની અથવા આપવાનું વચન આપેલી રકમ કે મિલકત. તે પત્નીનો કાનૂની અધિકાર છે.
MCQ 68. મુસ્લિમ કાયદામાં નિકાહ માટે સંમતિનું શું મહત્ત્વ છે?
(A) કોઈ મહત્ત્વ નથી
(B) બંને પક્ષકારોની માન્ય સંમતિ જરૂરી છે
(C) માત્ર પિતાની સંમતિ જરૂરી છે
(D) માત્ર સાક્ષીની સંમતિ જરૂરી છે
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: નિકાહમાં પક્ષકારોની સ્વતંત્ર અને માન્ય સંમતિ અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે. બળજબરીથી મેળવેલી સંમતિ કાનૂની પ્રશ્ન ઊભો કરી શકે છે.
MCQ 69. મુસ્લિમ કાયદામાં કાયમી પ્રતિબંધિત સંબંધોમાં લગ્નનું પરિણામ શું હોઈ શકે છે?
(A) લગ્ન હંમેશાં માન્ય છે
(B) લગ્ન સામાન્ય રીતે અમાન્ય ગણાય છે
(C) લગ્ન માત્ર એક વર્ષ માટે માન્ય છે
(D) લગ્ન માટે પોલીસ પરવાનગી જરૂરી છે
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: મુસ્લિમ કાયદા હેઠળ લોહીના સંબંધ, લગ્નસંબંધથી ઊભા થતા ચોક્કસ સંબંધો અને દૂધના સંબંધો જેવા કાયમી પ્રતિબંધિત સંબંધોમાં લગ્ન માન્ય નથી.
MCQ 70. મુસ્લિમ કાયદામાં સુન્ની નિકાહ માટે સામાન્ય રીતે કેટલા પુખ્ત મુસ્લિમ પુરુષ સાક્ષીઓ અથવા એક પુરુષ અને બે સ્ત્રી સાક્ષીઓનો નિયમ માનવામાં આવે છે?
(A) કોઈ સાક્ષી જરૂરી નથી
(B) એક પુરુષ
(C) બે પુરુષ અથવા એક પુરુષ અને બે સ્ત્રી
(D) પાંચ પુરુષ
સાચો જવાબ: (C)
સમજૂતી: હનફી સુન્ની કાયદા હેઠળ નિકાહ માટે સામાન્ય રીતે બે પુરુષ સાક્ષીઓ અથવા એક પુરુષ અને બે સ્ત્રી સાક્ષીઓની હાજરી જરૂરી માનવામાં આવે છે. શિયા કાયદામાં સાક્ષી અંગેના નિયમો અલગ છે.
વિષય 15: મહેર અને તેના પ્રકારો – AIBE પરીક્ષા – Family Law ના 100 અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ MCQs
MCQ 71. મહેરના મુખ્ય બે પ્રકાર કયા છે?
(A) રોકડ અને ચેક
(B) નિર્ધારિત અને અનિર્ધારિત
(C) તાત્કાલિક અને મુલતવી
(D) સ્થાવર અને જંગમ
સાચો જવાબ: (C) તાત્કાલિક અને મુલતવી
સમજૂતી: મહેરના મુખ્ય બે પ્રકાર Prompt Dower (તાત્કાલિક મહેર) અને Deferred Dower (મુલતવી મહેર) છે.
MCQ 72. તાત્કાલિક મહેરને અંગ્રેજીમાં શું કહેવામાં આવે છે?
(A) Deferred Dower
(B) Prompt Dower
(C) Absolute Dower
(D) Temporary Dower
સાચો જવાબ: (B) Prompt Dower
સમજૂતી: Prompt Dower એટલે એવો મહેર જે પત્ની માગે ત્યારે ચૂકવવાપાત્ર બને છે. તેની ચૂકવણી માટે લગ્નવિચ્છેદ સુધી રાહ જોવી જરૂરી નથી.
MCQ 73. મુલતવી મહેર સામાન્ય રીતે ક્યારે ચૂકવવાપાત્ર બને છે?
(A) લગ્ન પહેલાં જ
(B) લગ્નના દિવસે જ
(C) લગ્નવિચ્છેદ અથવા પતિના મૃત્યુ જેવા નિર્ધારિત પ્રસંગે
(D) પત્નીના પિતાના મૃત્યુ પછી
સાચો જવાબ: (C)
સમજૂતી: મુલતવી મહેર સામાન્ય રીતે લગ્નવિચ્છેદ અથવા પતિના મૃત્યુ જેવા નક્કી કરેલા પ્રસંગે ચૂકવવાપાત્ર બને છે.
MCQ 74. મહેરનો કાનૂની હક કોનો છે?
(A) પતિનો
(B) પત્નીનો
(C) પત્નીના પિતાનો
(D) પતિના ભાઈનો
સાચો જવાબ: (B) પત્નીનો
સમજૂતી: મહેર પત્નીનો વ્યક્તિગત કાનૂની અધિકાર છે. તેના પતિ અથવા સાસરિયાઓ તેને પોતાની મિલકત તરીકે લઈ શકતા નથી.
MCQ 75. મહેર અંગે પક્ષકારો વચ્ચે કોઈ રકમ નક્કી કરવામાં આવી ન હોય તો શું થાય?
(A) પત્નીને મહેર મળતો નથી
(B) મહેરનો અધિકાર સમાપ્ત થાય છે
(C) યોગ્ય પરિસ્થિતિ અનુસાર યોગ્ય મહેર નક્કી થઈ શકે છે
(D) લગ્ન અમાન્ય બને છે
સાચો જવાબ: (C)
સમજૂતી: મહેર નક્કી ન થયો હોય તો પણ પત્ની મહેર મેળવવાનો અધિકાર ગુમાવતી નથી. યોગ્ય મહેર એટલે કે Mahr-i-Misl લાગુ પડી શકે છે.
વિષય 16: મુસ્લિમ કાયદા હેઠળ છૂટાછેડા
MCQ 76. મુસ્લિમ કાયદામાં પતિ દ્વારા છૂટાછેડાની એક પદ્ધતિ કઈ છે?
(A) ખુલા
(B) મુબારાત
(C) તલાક
(D) ન્યાયિક અલગાવ
સાચો જવાબ: (C) તલાક
સમજૂતી: તલાક એ મુસ્લિમ કાયદા હેઠળ પતિ દ્વારા લગ્નવિચ્છેદ કરવાની પરંપરાગત પદ્ધતિ છે. તેના વિવિધ સ્વરૂપો છે.
MCQ 77. ખુલા (Khula) એટલે શું?
(A) પતિ દ્વારા એકતરફી તલાક
(B) પત્નીની પહેલથી મહેર અથવા અન્ય સમજૂતીના આધારે લગ્નવિચ્છેદ
(C) કોર્ટ દ્વારા દત્તક રદ કરવું
(D) લગ્નનું રજિસ્ટ્રેશન
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: ખુલા હેઠળ પત્ની લગ્નવિચ્છેદની પહેલ કરે છે અને સામાન્ય રીતે મહેર પરત આપવા અથવા અન્ય નાણાકીય સમજૂતીના આધારે પતિ સાથે લગ્નસંબંધ સમાપ્ત કરવાની પ્રક્રિયા થાય છે.
MCQ 78. મુબારાત (Mubarat) એટલે શું?
(A) પતિની એકતરફી ઇચ્છા
(B) બંને પક્ષકારોની પરસ્પર સંમતિથી લગ્નવિચ્છેદ
(C) માત્ર કોર્ટ દ્વારા છૂટાછેડા
(D) લગ્નની નોંધણી
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: મુબારાત એ પતિ અને પત્ની બંને લગ્નસંબંધ સમાપ્ત કરવા ઇચ્છે ત્યારે પરસ્પર સંમતિથી થતો લગ્નવિચ્છેદ છે.
MCQ 79. Dissolution of Muslim Marriages Act, 1939 મુખ્યત્વે કયા વિષય સાથે સંબંધિત છે?
(A) મુસ્લિમ પુરુષના વારસા સાથે
(B) મુસ્લિમ પત્નીને ન્યાયિક છૂટાછેડાના આધારો સાથે
(C) મહેરની નોંધણી સાથે
(D) મુસ્લિમ દત્તકવિધિ સાથે
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: આ અધિનિયમ મુસ્લિમ પત્નીને ચોક્કસ કાનૂની આધારો પર કોર્ટ દ્વારા લગ્નવિચ્છેદ મેળવવાનો અધિકાર આપે છે. તેમાં પતિનું ગુમ થવું, ભરણપોષણ ન આપવું અને ક્રૂરતા જેવા આધારોનો સમાવેશ થાય છે.
MCQ 80. Dissolution of Muslim Marriages Act, 1939ની કલમ 2(iv) મુજબ પતિ કેટલા વર્ષથી પત્નીના ભરણપોષણની જવાબદારી નિભાવવામાં નિષ્ફળ રહ્યો હોય તો છૂટાછેડાનો આધાર મળે છે?
(A) એક વર્ષ
(B) બે વર્ષ
(C) ત્રણ વર્ષ
(D) ચાર વર્ષ
સાચો જવાબ: (B) બે વર્ષ
સમજૂતી: કલમ 2(ii) મુજબ પતિએ બે વર્ષ સુધી પત્નીનું ભરણપોષણ કરવામાં નિષ્ફળતા દર્શાવી હોય તો પત્ની ન્યાયિક છૂટાછેડા માગી શકે છે.
વિષય 17: ત્રિપલ તલાક અને મુસ્લિમ મહિલાના અધિકારો
MCQ 81. ત્રિપલ તલાક અંગે કયો ચુકાદો અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે?
(A) Shah Bano કેસ
(B) Shayara Bano v. Union of India
(C) Vineeta Sharma કેસ
(D) Sarla Mudgal કેસ
સાચો જવાબ: (B) Shayara Bano v. Union of India
સમજૂતી: વર્ષ 2017ના Shayara Bano ચુકાદામાં સુપ્રીમ કોર્ટે તલાક-એ-બિદ્દતની પ્રથાને અમાન્ય જાહેર કરી હતી.
MCQ 82. મુસ્લિમ મહિલા (લગ્ન અધિકારોનું રક્ષણ) અધિનિયમ કયા વર્ષે પસાર થયો?
(A) 1986
(B) 2005
(C) 2017
(D) 2019
સાચો જવાબ: (D) 2019
સમજૂતી: Muslim Women (Protection of Rights on Marriage) Act, 2019 તાત્કાલિક અને અપરિવર્તનીય તલાક-એ-બિદ્દતને ગેરકાયદેસર જાહેર કરે છે.
MCQ 83. 2019ના અધિનિયમની કલમ 3 મુજબ ત્રિપલ તલાકની કાનૂની સ્થિતિ શું છે?
(A) સંપૂર્ણ માન્ય
(B) રદબાતલ અને ગેરકાયદેસર
(C) માત્ર છ મહિના માટે માન્ય
(D) માત્ર લેખિતમાં માન્ય
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 3 મુજબ પતિ દ્વારા બોલીને, લખીને, ઇલેક્ટ્રોનિક સ્વરૂપે અથવા અન્ય રીતે જાહેર કરવામાં આવેલો કલમમાં આવતો તલાક અમાન્ય અને ગેરકાયદેસર છે.
MCQ 84. 2019ના અધિનિયમની કલમ 4 હેઠળ ત્રિપલ તલાક જાહેર કરનાર પતિને મહત્તમ કેટલી સજાની જોગવાઈ છે?
(A) એક વર્ષની કેદ
(B) બે વર્ષની કેદ
(C) ત્રણ વર્ષની કેદ
(D) સાત વર્ષની કેદ
સાચો જવાબ: (C) ત્રણ વર્ષની કેદ
સમજૂતી: કલમ 4 હેઠળ તલાક-એ-બિદ્દત જાહેર કરનાર પતિને ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડની જોગવાઈ છે.
MCQ 85. ત્રિપલ તલાક જાહેર કરવામાં આવ્યો હોય તો મુસ્લિમ પત્નીને કયા અધિકારો મળે છે?
(A) નિર્વાહ ભથ્થું મેળવવાનો અધિકાર
(B) સગીર સંતાનોની કસ્ટડી માટે અરજી કરવાનો અધિકાર
(C) કાયદા મુજબ ન્યાયિક રાહત મેળવવાનો અધિકાર
(D) ઉપરના તમામ
સાચો જવાબ: (D)
સમજૂતી: 2019ના અધિનિયમની કલમ 5 અને 6 હેઠળ નિર્વાહ ભથ્થું અને સગીર સંતાનોની કસ્ટડી સંબંધિત જોગવાઈઓ છે. કસ્ટડી અંગે મેજિસ્ટ્રેટ યોગ્ય આદેશ આપી શકે છે.
વિષય 18: મુસ્લિમ મહિલાઓના ભરણપોષણના અધિકારો – AIBE પરીક્ષા – Family Law ના 100 અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ MCQs
MCQ 86. Shah Bano કેસ કયા વર્ષે સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો?
(A) 1975
(B) 1980
(C) 1985
(D) 1990
સાચો જવાબ: (C) 1985
સમજૂતી: Mohd. Ahmed Khan v. Shah Bano Begum કેસમાં વર્ષ 1985માં સુપ્રીમ કોર્ટે મુસ્લિમ છૂટાછેડા પામેલી મહિલાના ભરણપોષણના અધિકાર અંગે મહત્ત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો હતો.
MCQ 87. અગાઉ ફોજદારી પ્રક્રિયા સંહિતાની કઈ કલમ હેઠળ ભરણપોષણનો ઉપાય ઉપલબ્ધ હતો?
(A) કલમ 125
(B) કલમ 144
(C) કલમ 154
(D) કલમ 190
સાચો જવાબ: (A) કલમ 125
સમજૂતી: જૂની CrPCની કલમ 125 હેઠળ પત્ની, સંતાનો અને માતા-પિતા ભરણપોષણ માગી શકતા હતા. 1 જુલાઈ 2024થી અમલમાં આવેલી BNSSની કલમ 144 આ વિષયને આવરી લે છે.
MCQ 88. મુસ્લિમ મહિલા (છૂટાછેડા પર અધિકારોનું રક્ષણ) અધિનિયમ કયા વર્ષનો છે?
(A) 1973
(B) 1986
(C) 1990
(D) 2019
સાચો જવાબ: (B) 1986
સમજૂતી: Muslim Women (Protection of Rights on Divorce) Act, 1986 મુસ્લિમ છૂટાછેડા પામેલી મહિલાના અધિકારો, વાજબી અને યોગ્ય જોગવાઈ તથા ભરણપોષણ સંબંધિત બાબતો માટે બનાવવામાં આવ્યો હતો.
MCQ 89. Danial Latifi v. Union of India કેસ કયા કાયદા સાથે સંબંધિત છે?
(A) Hindu Succession Act
(B) Muslim Women (Protection of Rights on Divorce) Act, 1986
(C) Special Marriage Act
(D) Hindu Marriage Act
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: વર્ષ 2001ના Danial Latifi ચુકાદામાં સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે પતિએ ઇદ્દતના સમયગાળામાં છૂટાછેડા પામેલી પત્નીના ભવિષ્ય માટે વાજબી અને યોગ્ય જોગવાઈ કરવાની જવાબદારી નિભાવવી જોઈએ.
MCQ 90. 1 જુલાઈ 2024થી ભરણપોષણ માટેની સામાન્ય ફોજદારી પ્રક્રિયાની જોગવાઈ કઈ છે?
(A) BNSS કલમ 125
(B) BNSS કલમ 144
(C) BNSS કલમ 154
(D) BNSS કલમ 190
સાચો જવાબ: (B) BNSS કલમ 144
સમજૂતી: Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita, 2023ની કલમ 144 હેઠળ પત્ની, સંતાનો અને માતા-પિતા ભરણપોષણ માટે અરજી કરી શકે છે. આ જોગવાઈ ધર્મના આધારે મર્યાદિત નથી.
વિષય 19: વિશેષ લગ્ન અધિનિયમ, 1954 (Special Marriage Act)
MCQ 91. વિશેષ લગ્ન અધિનિયમ કયા વર્ષમાં પસાર થયો હતો?
(A) 1954
(B) 1955
(C) 1956
(D) 1960
સાચો જવાબ: (A) 1954
સમજૂતી: Special Marriage Act, 1954 જુદા જુદા ધર્મના વ્યક્તિઓ અથવા પોતાના ધર્મની ધાર્મિક વિધિ વિના નાગરિક લગ્ન કરવા ઇચ્છતા વ્યક્તિઓ માટે કાનૂની વ્યવસ્થા પૂરી પાડે છે.
MCQ 92. વિશેષ લગ્ન અધિનિયમની કલમ 4 શેના વિશે છે?
(A) છૂટાછેડા
(B) લગ્નની શરતો
(C) ભરણપોષણ
(D) સંતાનની કસ્ટડી
સાચો જવાબ: (B) લગ્નની શરતો
સમજૂતી: કલમ 4 હેઠળ માન્ય વિશેષ લગ્ન માટે એકપત્નીત્વ, માન્ય સંમતિ આપવાની માનસિક ક્ષમતા, વરની 21 વર્ષ અને કન્યાની 18 વર્ષની ઉંમર તથા પ્રતિબંધિત સંબંધો અંગેની શરતો આપવામાં આવી છે.
MCQ 93. વિશેષ લગ્ન અધિનિયમની કલમ 5 કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?
(A) લગ્નની નોટિસ
(B) છૂટાછેડા
(C) દત્તકવિધિ
(D) વારસાગત અધિકાર
સાચો જવાબ: (A) લગ્નની નોટિસ
સમજૂતી: કલમ 5 મુજબ લગ્ન કરવા ઇચ્છતા પક્ષકારોએ લગ્ન અધિકારીને લેખિત નોટિસ આપવાની હોય છે. સામાન્ય રીતે તેમાંથી ઓછામાં ઓછો એક પક્ષકાર નોટિસ આપતાં પહેલાંના 30 દિવસથી સંબંધિત જિલ્લામાં રહેતો હોવો જોઈએ.
MCQ 94. વિશેષ લગ્ન અધિનિયમની કલમ 24 શેના વિશે છે?
(A) માન્ય લગ્ન
(B) રદબાતલ લગ્ન
(C) છૂટાછેડા
(D) લગ્ન નોંધણી
સાચો જવાબ: (B) રદબાતલ લગ્ન
સમજૂતી: કલમ 24 હેઠળ અધિનિયમની નિર્ધારિત શરતોનો ભંગ થયો હોય અથવા લગ્ન સમયે કોઈ પક્ષકારનો જીવનસાથી જીવિત હોય તો લગ્ન રદબાતલ જાહેર થઈ શકે છે.
MCQ 95. વિશેષ લગ્ન અધિનિયમ હેઠળ પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડાની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 24
(B) કલમ 25
(C) કલમ 27
(D) કલમ 28
સાચો જવાબ: (D) કલમ 28
સમજૂતી: વિશેષ લગ્ન અધિનિયમની કલમ 28 હેઠળ પતિ-પત્ની પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડા મેળવી શકે છે. સામાન્ય રીતે ઓછામાં ઓછા એક વર્ષથી અલગ રહેવાની શરત લાગુ પડે છે.
વિષય 20: ખ્રિસ્તી અને પારસી લગ્ન તથા છૂટાછેડાના કાયદા – AIBE પરીક્ષા – Family Law ના 100 અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ MCQs
MCQ 96. ભારતીય ખ્રિસ્તી લગ્ન અધિનિયમ કયા વર્ષનો છે?
(A) 1869
(B) 1872
(C) 1936
(D) 1954
સાચો જવાબ: (B) 1872
સમજૂતી: Indian Christian Marriage Act, 1872 ખ્રિસ્તી લગ્નની solemnization એટલે કે લગ્નવિધિ અને તેની નોંધણી સંબંધિત જોગવાઈઓ ધરાવે છે.
MCQ 97. ભારતીય છૂટાછેડા અધિનિયમ કયા વર્ષનો છે?
(A) 1869
(B) 1872
(C) 1936
(D) 1955
સાચો જવાબ: (A) 1869
સમજૂતી: Divorce Act, 1869 ખ્રિસ્તી પતિ-પત્નીના છૂટાછેડા, ન્યાયિક અલગાવ અને લગ્નની માન્યતા અંગેની કેટલીક જોગવાઈઓ ધરાવે છે.
MCQ 98. પારસી લગ્ન અને છૂટાછેડા અધિનિયમ કયા વર્ષનો છે?
(A) 1872
(B) 1925
(C) 1936
(D) 1954
સાચો જવાબ: (C) 1936
સમજૂતી: Parsi Marriage and Divorce Act, 1936 પારસી સમુદાયના લગ્ન અને છૂટાછેડા અંગેના કાયદાકીય નિયમો નક્કી કરે છે.
MCQ 99. પારસી લગ્ન અધિનિયમ મુજબ ‘આશીર્વાદ’ (Ashirvad) વિધિ કોણ કરાવે છે?
(A) જિલ્લા કલેક્ટર
(B) પારસી પાદરી અથવા પારસી પુરોહિત
(C) પોલીસ અધિકારી
(D) ગ્રામ પંચાયતના સરપંચ
સાચો જવાબ: (B) પારસી પાદરી અથવા પારસી પુરોહિત
સમજૂતી: પારસી લગ્ન અને છૂટાછેડા અધિનિયમની કલમ 3 મુજબ પારસી લગ્ન માટે આશીર્વાદ વિધિ જરૂરી છે. આ વિધિ પારસી પાદરી દ્વારા બે પારસી સાક્ષીઓની હાજરીમાં કરવામાં આવે છે અને કાયદાની અન્ય શરતોનું પણ પાલન જરૂરી છે.
MCQ 100. ભારતીય છૂટાછેડા અધિનિયમ, 1869ની કલમ 10A કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?
(A) ન્યાયિક અલગાવ
(B) પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડા
(C) લગ્ન નોંધણી
(D) ભરણપોષણ
સાચો જવાબ: (B) પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડા
સમજૂતી: ભારતીય છૂટાછેડા અધિનિયમની કલમ 10A હેઠળ ખ્રિસ્તી પતિ-પત્ની પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડા માટે અરજી કરી શકે છે. આ કલમમાં સામાન્ય રીતે બે વર્ષથી અલગ રહેવાની શરત આપવામાં આવી છે.
AIBE માટે મહત્ત્વપૂર્ણ Landmark Judgments – ઝડપી પુનરાવર્તન
નીચેના ચુકાદાઓમાંથી પ્રશ્નો પૂછવામાં આવે તેવી શક્યતા ધ્યાનમાં રાખીને તેમનો અભ્યાસ કરવો ઉપયોગી છે.
| ચુકાદો | મહત્ત્વપૂર્ણ કાનૂની સિદ્ધાંત |
|---|---|
| Shah Bano Case (1985) | મુસ્લિમ છૂટાછેડા પામેલી મહિલાનું ભરણપોષણ |
| Sarla Mudgal v. Union of India (1995) | ધર્મપરિવર્તન કરીને બીજા લગ્ન અને દ્વિપત્નીત્વ |
| Danial Latifi v. Union of India (2001) | મુસ્લિમ છૂટાછેડા પામેલી મહિલાની વાજબી જોગવાઈ |
| Seema v. Ashwani Kumar (2006) | લગ્નના રજિસ્ટ્રેશનનું મહત્ત્વ |
| Shayara Bano v. Union of India (2017) | તાત્કાલિક ત્રિપલ તલાકની અમાન્યતા |
| Amardeep Singh v. Harveen Kaur (2017) | પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડામાં છ મહિનાનો સમય માફ કરવાની સત્તા |
| Vineeta Sharma v. Rakesh Sharma (2020) | પુત્રીનો જન્મથી સહદાયિક મિલકતમાં સમાન અધિકાર |
| Githa Hariharan v. RBI (1999) | માતાના કુદરતી વાલીપણાના અધિકારનું અર્થઘટન |
ઝડપી રિવિઝન – મહત્ત્વપૂર્ણ કલમો
| કાયદો | કલમ | વિષય |
|---|---|---|
| Hindu Marriage Act | 5 | લગ્નની શરતો |
| HMA | 7 | લગ્નવિધિ |
| HMA | 9 | વૈવાહિક અધિકારોની પુનઃસ્થાપના |
| HMA | 10 | ન્યાયિક અલગાવ |
| HMA | 11 | રદબાતલ લગ્ન |
| HMA | 12 | રદ કરી શકાય તેવાં લગ્ન |
| HMA | 13 | છૂટાછેડા |
| HMA | 13B | પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડા |
| HMA | 16 | સંતાનોની કાયદેસરતા |
| HMA | 24–25 | ભરણપોષણ |
| HMA | 26 | સંતાનની કસ્ટડી |
| HSA | 6 | પુત્રીના સહદાયિક અધિકાર |
| HSA | 8 | હિંદુ પુરુષનો ઉત્તરાધિકાર |
| HSA | 14 | હિંદુ સ્ત્રીની મિલકત |
| HSA | 15–16 | હિંદુ સ્ત્રીનો ઉત્તરાધિકાર |
| HAMA | 6–11 | દત્તકની શરતો |
| HAMA | 18–20 | ભરણપોષણ |
| HMGA | 6 | કુદરતી વાલી |
| HMGA | 8 | વાલીની સત્તા |
| HMGA | 13 | સગીરનું કલ્યાણ |
| SMA | 4–5 | લગ્નની શરતો અને નોટિસ |
| SMA | 24 | રદબાતલ લગ્ન |
| SMA | 27–28 | છૂટાછેડા અને પરસ્પર સંમતિ |
| BNSS | 144 | ભરણપોષણ |
ખાસ કાનૂની નોંધ
જૂના CrPCની કલમ 125ના સ્થાને 1 જુલાઈ 2024થી Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita (BNSS)ની કલમ 144 હેઠળ ભરણપોષણની જોગવાઈ અમલમાં છે.
મુસ્લિમ મહિલાઓના અધિકારો માટે 1986ના અધિનિયમ અને 2019ના ત્રિપલ તલાક અધિનિયમ વચ્ચેનો તફાવત ખાસ યાદ રાખવો.
પ્રશ્ન 80માં ઉલ્લેખિત જોગવાઈનો સાચો સંદર્ભ Dissolution of Muslim Marriages Act, 1939ની કલમ 2(ii) છે, કલમ 2(iv) નહીં. ભરણપોષણ ન આપવાના બે વર્ષના સમયગાળાની જોગવાઈ આ કલમમાં છે.
અભ્યાસ માટે સૂચન
આ 100 MCQsને એકસાથે યાદ કરવાને બદલે દરરોજ 20 પ્રશ્નોનો અભ્યાસ કરો. પહેલાં જવાબ જોયા વગર પ્રશ્નો ઉકેલો અને ત્યારબાદ આપેલી સમજૂતી તથા સંબંધિત Bare Actની કલમ વાંચો. આ પદ્ધતિથી Family Lawના મહત્ત્વપૂર્ણ સિદ્ધાંતો અને કલમો બંને સારી રીતે યાદ રહેશે.