AIBE – Indian Evidence Act – Sections 17 to 23 – Admissions – કબૂલાત

Click the Language Button below to read in your language.

Admissions (કબૂલાત / સ્વીકારોક્તિ) – વ્યાખ્યા, પ્રકાર, પુરાવા તરીકેનું મહત્ત્વ અને Bharatiya Sakshya Adhiniyam, 2023 હેઠળની જોગવાઈઓ

AIBE પરીક્ષામાં Indian Evidence Act, 1872 ના Sections 17 થી 23 ખૂબ જ મહત્ત્વના છે. આ જોગવાઈઓમાં મુખ્યત્વે Admission એટલે કે સ્વીકારોક્તિ શું છે, કોણે કરેલી સ્વીકારોક્તિ પુરાવા તરીકે માન્ય બને છે, કઈ પરિસ્થિતિમાં સ્વીકારોક્તિ સંબંધિત બને છે અને ક્યારે તેનો ઉપયોગ કરી શકાય છે તે સમજાવવામાં આવ્યું છે.

Indian Evidence Act ની Sections 17 થી 23 સમજવાથી Admission ના મૂળભૂત સિદ્ધાંતો સ્પષ્ટ થાય છે. BSA, 2023 માં આ જોગવાઈઓને Sections 15 થી 21 માં સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. AIBE પરીક્ષામાં આ વિષયમાંથી Admission ની વ્યાખ્યા, Agent દ્વારા Admission, Admission સાબિત કરવાના નિયમો, દસ્તાવેજની સામગ્રી અંગેનું મૌખિક Admission અને સિવિલ કેસમાં Admission જેવા મુદ્દાઓ ખાસ મહત્ત્વના છે.

ભારતીય ન્યાયિક વ્યવસ્થામાં કોઈ વ્યક્તિ દ્વારા કરવામાં આવેલું નિવેદન ઘણી વખત કેસના નિર્ણયમાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ વ્યક્તિ એવું કહે કે તેણે બીજા વ્યક્તિ પાસેથી પૈસા ઉધાર લીધા હતા, તો આ નિવેદન તેની સામે પુરાવા તરીકે ઉપયોગી બની શકે છે.

પરંતુ દરેક નિવેદનને Admission ગણી શકાય નહીં. નિવેદનનો સંબંધ કેસના મુદ્દા સાથે હોવો જોઈએ અને કાયદામાં દર્શાવેલી શરતોનું પાલન થવું જોઈએ.

હવે આ જોગવાઈઓને સરળ ઉદાહરણો સાથે સમજીએ.

Admission એટલે શું? – Section 17

Indian Evidence Act, 1872 ની Section 17 મુજબ Admission એટલે એવું મૌખિક, દસ્તાવેજી અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક સ્વરૂપમાં કરવામાં આવેલું નિવેદન, જે કોઈ હકીકત અથવા સંબંધિત હકીકત અંગે કોઈ અનુમાન સૂચવે અને જે કાયદામાં દર્શાવેલી વ્યક્તિઓ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હોય.

સરળ ભાષામાં કહીએ તો, કોઈ વ્યક્તિ પોતાના વિરુદ્ધ અથવા કેસની કોઈ સંબંધિત હકીકત અંગે એવું નિવેદન કરે કે જેનાથી તે હકીકત સાચી હોવાનો સંકેત મળે, તો તેને Admission કહી શકાય.

ઉદાહરણ તરીકે, A ઉપર B ના ₹5,00,000 બાકી છે. B દ્વારા નોટિસ મોકલવામાં આવતા A જવાબ આપે છે કે, “હા, મેં B પાસેથી ₹5,00,000 ઉધાર લીધા હતા, પરંતુ હજુ ચૂકવી શક્યો નથી.”

A નું આ નિવેદન Admission છે અને તેનો ઉપયોગ A વિરુદ્ધ પુરાવા તરીકે થઈ શકે છે.

Bharatiya Sakshya Adhiniyam, 2023 ની Section 15 માં Admission ની વ્યાખ્યા આપવામાં આવી છે.

અર્થાત્, જૂના Evidence Act ની Section 17 ને નવી BSA ની Section 15 સાથે સરખાવી શકાય.

Admission ના પ્રકાર અને કોણ Admission કરી શકે? – Section 18

Section 18 માં એવી વ્યક્તિઓ વિશે જોગવાઈ કરવામાં આવી છે જેમનાં નિવેદનો Admission તરીકે સંબંધિત બની શકે છે.

આ જોગવાઈને સમજવા માટે કેટલીક પરિસ્થિતિઓ ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે.

પક્ષકાર દ્વારા કરવામાં આવેલું Admission

કોઈ કેસમાં જે વ્યક્તિ પક્ષકાર હોય અને તે પોતે કોઈ નિવેદન કરે, તો તે નિવેદન Admission બની શકે છે.

ઉદાહરણ તરીકે, A દ્વારા B સામે ₹2 લાખની વસૂલાતનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. B કોર્ટમાં કહે છે કે તેણે A પાસેથી ₹2 લાખ ઉધાર લીધા હતા. B નું આ નિવેદન Admission તરીકે ગણાશે.

Agent દ્વારા કરવામાં આવેલું Admission

કોઈ વ્યક્તિનો અધિકૃત Agent તેના અધિકારક્ષેત્રમાં રહીને નિવેદન કરે, તો તે નિવેદન પણ Principal એટલે કે મૂળ પક્ષકાર સામે Admission તરીકે સંબંધિત બની શકે છે.

ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ કંપનીનો અધિકૃત મેનેજર કંપનીના વ્યવસાય સંબંધિત હકીકત સ્વીકારે, તો પરિસ્થિતિ અનુસાર તે નિવેદન કંપની સામે Admission બની શકે છે.

પક્ષકાર દ્વારા પ્રતિનિધિ તરીકે અધિકૃત વ્યક્તિનું Admission

કોઈ વ્યક્તિને કોઈ બાબત અંગે પક્ષકાર વતી નિવેદન કરવાની સ્પષ્ટ અથવા ગર્ભિત સત્તા આપવામાં આવી હોય, તો તે વ્યક્તિનું નિવેદન પણ Admission બની શકે છે.

દાવામાં નાણાકીય હિત ધરાવતી વ્યક્તિનું Admission

જે વ્યક્તિને કેસના વિષયમાં પોતાનો નાણાકીય અથવા માલિકી સંબંધિત હિત હોય અને તે પોતાના હિત દરમિયાન નિવેદન કરે, તો કાયદાની શરતોને આધીન તે નિવેદન Admission બની શકે છે.

દાવામાં રસ ધરાવતી વ્યક્તિ પાસેથી હક પ્રાપ્ત કરનાર વ્યક્તિનું Admission

કોઈ વ્યક્તિ જેની પાસેથી કેસના વિષયમાં હક પ્રાપ્ત થયો હોય, તે વ્યક્તિએ પોતાનો હિત ચાલુ હતો તે દરમિયાન કરેલું નિવેદન પણ સંબંધિત બની શકે છે.

BSA, 2023 ની Section 16 માં પક્ષકાર અથવા તેના Agent દ્વારા કરવામાં આવેલા Admissions અંગે જોગવાઈ છે. Section 17 માં એવી વ્યક્તિઓનાં નિવેદનોનો સમાવેશ થાય છે જેમની સ્થિતિ અથવા જવાબદારી સાબિત કરવી જરૂરી હોય. Section 18 માં પક્ષકાર દ્વારા સ્પષ્ટ રીતે ઉલ્લેખિત વ્યક્તિઓનાં નિવેદનો અંગે જોગવાઈ છે.

અહીં ધ્યાન રાખવું કે જૂની Section 18 અને નવી BSA Section 18 એક જ વિષયની જોગવાઈ નથી.

બીજા વ્યક્તિની સ્થિતિ અથવા જવાબદારી સાબિત કરવા માટેનું Admission – Section 19

Section 19 મુજબ, કોઈ વ્યક્તિની સ્થિતિ અથવા જવાબદારી એવી હોય કે જેને કેસના કોઈ પક્ષકાર સામે સાબિત કરવી જરૂરી હોય, અને તે વ્યક્તિ પોતાની સ્થિતિ અથવા જવાબદારી ચાલુ હોય તે દરમિયાન કોઈ નિવેદન કરે, તો તે નિવેદન Admission તરીકે સંબંધિત બની શકે છે.

આ જોગવાઈમાં ખાસ ધ્યાન આપવાનું છે કે નિવેદન કરનાર વ્યક્તિની સ્થિતિ અથવા જવાબદારી કેસમાં સાબિત કરવાની જરૂરી હોવી જોઈએ.

ઉદાહરણ તરીકે, A એ B માટે ભાડું વસૂલવાની જવાબદારી સ્વીકારી છે. B એવો દાવો કરે છે કે A એ C પાસેથી ભાડું વસૂલ્યું નથી. A એવો ઇનકાર કરે છે કે C પાસેથી કોઈ ભાડું લેવાનું બાકી હતું. આવી સ્થિતિમાં C એ એવું નિવેદન કર્યું હોય કે તેણે B ને ભાડું ચૂકવવાનું બાકી રાખ્યું હતું, તો C નું નિવેદન A સામે સંબંધિત બની શકે છે.

આનું કારણ એ છે કે C ની જવાબદારી સાબિત કરવી A સામેના વિવાદમાં જરૂરી છે.

BSA, 2023 ની Section 17 માં આ જોગવાઈ આપવામાં આવી છે.

પક્ષકાર દ્વારા સ્પષ્ટ રીતે ઉલ્લેખિત વ્યક્તિનું Admission – Section 20

Section 20 મુજબ, જો કોઈ કેસનો પક્ષકાર વિવાદિત બાબત અંગે માહિતી મેળવવા માટે કોઈ ચોક્કસ વ્યક્તિનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ કરે અને તે વ્યક્તિ પાસે માહિતી મેળવવા કહે, તો તે વ્યક્તિ દ્વારા આપવામાં આવેલું નિવેદન Admission તરીકે સંબંધિત બની શકે છે.

ઉદાહરણ તરીકે, A એ B ને એક ઘોડો વેચ્યો. ઘોડો તંદુરસ્ત હતો કે નહીં તે અંગે વિવાદ ઊભો થયો.

A, B ને કહે છે કે, “આ બાબતની સાચી માહિતી C પાસે છે. તમે C ને પૂછી શકો છો.”

ત્યારબાદ C કહે છે કે ઘોડો વેચતી વખતે બીમાર હતો.

આ સંજોગોમાં C નું નિવેદન Admission તરીકે સંબંધિત બની શકે છે, કારણ કે A એ પોતે જ વિવાદિત બાબતની માહિતી માટે C નો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

BSA, 2023 ની Section 18 માં આ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

Admission કોની વિરુદ્ધ સાબિત કરી શકાય? – Section 21

Section 21 Admission ને પુરાવા તરીકે રજૂ કરવાની પદ્ધતિ સમજાવે છે.

સામાન્ય નિયમ એવો છે કે Admission કરનાર વ્યક્તિ અથવા તેના હિતના પ્રતિનિધિ સામે Admission સાબિત કરી શકાય છે. પરંતુ સામાન્ય રીતે જે વ્યક્તિએ Admission કર્યું હોય તે વ્યક્તિ પોતે જ પોતાના પક્ષમાં તે Admission રજૂ કરી શકતી નથી.

આ નિયમના કેટલાક અપવાદો છે.

પ્રથમ અપવાદ – મૃત્યુ પામેલી વ્યક્તિના નિવેદન જેવી સ્થિતિ

જો Admission કરનાર વ્યક્તિનું નિવેદન એવું હોય કે તે વ્યક્તિનું મૃત્યુ થયું હોત તો પણ કાયદા હેઠળ Section 32 મુજબ સંબંધિત બની શકત, તો તે નિવેદન Admission કરનાર વ્યક્તિના પક્ષમાં પણ સાબિત કરી શકાય છે.

બીજો અપવાદ – માનસિક અથવા શારીરિક સ્થિતિ અંગેનું નિવેદન

જો કોઈ વ્યક્તિ પોતાની માનસિક અથવા શારીરિક સ્થિતિ અંગે નિવેદન કરે અને તે નિવેદન સંબંધિત સમયની આસપાસ કરવામાં આવ્યું હોય તથા તેની સાથે એવું વર્તન પણ હોય કે જેના કારણે નિવેદન ખોટું હોવાની શક્યતા ઓછી થાય, તો તે નિવેદન તેના પોતાના પક્ષમાં સાબિત કરી શકાય છે.

ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ વ્યક્તિ કોઈ ચોક્કસ સમયે પોતાની તબિયત ખરાબ હોવાની વાત કરે અને તે સમયે તેનું વર્તન પણ બીમારીને અનુરૂપ હોય, તો યોગ્ય સંજોગોમાં આ નિવેદન સંબંધિત બની શકે છે.

ત્રીજો અપવાદ – Admission સિવાય અન્ય કારણસર સંબંધિત હોય

જો કોઈ નિવેદન Admission હોવા ઉપરાંત પુરાવાના અન્ય કોઈ સ્વતંત્ર કાયદેસર આધાર હેઠળ પણ સંબંધિત હોય, તો તેને નિવેદન કરનાર વ્યક્તિના પક્ષમાં સાબિત કરી શકાય છે.

BSA, 2023 ની Section 19 માં આ જોગવાઈ આપવામાં આવી છે.

દસ્તાવેજની સામગ્રી અંગે મૌખિક Admission – Section 22

Section 22 મુજબ, કોઈ દસ્તાવેજમાં શું લખેલું છે તે અંગે કરવામાં આવેલું મૌખિક Admission સામાન્ય રીતે સંબંધિત નથી.

પરંતુ જ્યારે કાયદા હેઠળ દસ્તાવેજની સામગ્રી મૌખિક પુરાવાથી સાબિત કરી શકાય તેવી હોય અથવા દસ્તાવેજની અસલિયત અંગેનો પ્રશ્ન ઊભો થયો હોય, ત્યારે આવા મૌખિક Admission સંબંધિત બની શકે છે.

ઉદાહરણ તરીકે, A અને B વચ્ચે કોઈ કરાર થયો હતો કે નહીં તે અંગે વિવાદ છે. A કહે છે કે કરારમાં ચોક્કસ શરત લખેલી હતી, જ્યારે B તેનો ઇનકાર કરે છે. જો દસ્તાવેજની સામગ્રી મૌખિક પુરાવાથી સાબિત કરવાની કાયદેસર પરિસ્થિતિ ઊભી થાય, તો તે અંગેનું મૌખિક Admission સંબંધિત બની શકે છે.

અહીં એક મહત્ત્વની વાત સમજવી જોઈએ. દસ્તાવેજ અસ્તિત્વમાં હોય અને કાયદા મુજબ તેની સામગ્રી દસ્તાવેજ દ્વારા જ સાબિત કરવાની હોય, તો માત્ર કોઈ વ્યક્તિએ મૌખિક રીતે દસ્તાવેજની સામગ્રી જણાવી છે એટલા માટે તે મૌખિક નિવેદન પુરાવા તરીકે સ્વીકાર્ય બની જતું નથી.

ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડની સામગ્રી અંગે મૌખિક Admission – Section 22A

Evidence Act માં Section 22A ખાસ ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડની સામગ્રી અંગે મૌખિક Admission માટે ઉમેરવામાં આવી હતી.

આ જોગવાઈ મુજબ, ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડમાં રહેલી માહિતી અંગેનું મૌખિક Admission સામાન્ય રીતે સંબંધિત નથી, સિવાય કે રજૂ કરવામાં આવેલા ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડની અસલિયત અંગેનો પ્રશ્ન હોય.

ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ વ્યક્તિ કહે કે ચોક્કસ ઈ-મેઇલમાં સામેની વ્યક્તિએ દેવું સ્વીકાર્યું હતું. તો માત્ર આ મૌખિક નિવેદનના આધારે ઈ-મેઇલની સામગ્રી સાબિત થઈ જાય એવું નથી. ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડની અસલિયત અને તેને સાબિત કરવા માટેની કાયદેસરની પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું જરૂરી છે.

BSA, 2023 ની Section 20 માં દસ્તાવેજોની સામગ્રી અંગેના મૌખિક Admissions માટેની જોગવાઈ છે. નવી કાયદાકીય વ્યવસ્થામાં ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડને પણ દસ્તાવેજની વ્યાખ્યામાં સામેલ કરવામાં આવ્યો છે. તેથી જૂની Section 22 અને Section 22A ના વિષયને નવી Section 20 સાથે સરખાવી શકાય છે.

સિવિલ કેસમાં Admission ક્યારે સંબંધિત બને છે? – Section 23

Section 23 મુજબ, સિવિલ કેસમાં કરવામાં આવેલું Admission ત્યારે સંબંધિત ગણાય છે જ્યારે તે સ્પષ્ટ રીતે અથવા સંજોગોમાંથી એવું સૂચિત થાય કે પક્ષકારોએ નક્કી કર્યું હતું કે આ Admission નો પુરાવા તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવશે નહીં.

આ જોગવાઈનો હેતુ એ છે કે સમાધાન માટે થતી વાટાઘાટો દરમિયાન પક્ષકારો ખુલ્લા મનથી વાતચીત કરી શકે અને માત્ર સમાધાનની ચર્ચામાં કરેલા નિવેદનોને તેમની વિરુદ્ધ પુરાવા તરીકે ઉપયોગ કરવામાં ન આવે.

ઉદાહરણ તરીકે, A એ B સામે ₹5 લાખની વસૂલાતનો દાવો કર્યો છે. બંને પક્ષો વચ્ચે સમાધાનની વાતચીત થાય છે. B કહે છે કે, “હું કોઈ કાયદાકીય જવાબદારી સ્વીકારતો નથી, પરંતુ વિવાદનો અંત લાવવા માટે ₹3 લાખ ચૂકવવા તૈયાર છું.”

જો આ વાતચીત સ્પષ્ટ રીતે સમાધાનના હેતુથી અને Admission તરીકે ઉપયોગ ન કરવાની સમજ સાથે કરવામાં આવી હોય, તો Section 23 લાગુ પડી શકે છે.

માત્ર નિવેદન પર “Without Prejudice” લખવાથી દરેક સંજોગોમાં આપમેળે રક્ષણ મળી જાય એવું નથી. પક્ષકારોનો વાસ્તવિક હેતુ અને વાતચીતના સંજોગો પણ મહત્ત્વના છે.

BSA, 2023 ની Section 21 માં સિવિલ કેસમાં Admissions ક્યારે સંબંધિત ગણાય તે અંગે જોગવાઈ છે.

Indian Evidence Act અને BSA વચ્ચેની સરખામણી

AIBE પરીક્ષાની તૈયારી કરતી વખતે જૂના કાયદા અને નવા કાયદાની Sections યાદ રાખવી ખૂબ જરૂરી છે.

Indian Evidence Act, 1872	BSA, 2023	વિષય
Section 17	Section 15	Admission ની વ્યાખ્યા
Section 18	Section 16	પક્ષકાર અથવા Agent દ્વારા Admission
Section 19	Section 17	વ્યક્તિની સ્થિતિ અથવા જવાબદારી અંગે Admission
Section 20	Section 18	સ્પષ્ટ રીતે ઉલ્લેખિત વ્યક્તિનું Admission
Section 21	Section 19	Admission સાબિત કરવાની જોગવાઈ
Section 22 અને 22A	Section 20	દસ્તાવેજ તથા ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડ અંગે મૌખિક Admission
Section 23	Section 21	સિવિલ કેસમાં Admission

AIBE પરીક્ષા માટે ખાસ યાદ રાખવા જેવી બાબતો

Admission એટલે કોઈ સંબંધિત હકીકત અંગે અનુમાન સૂચવતું નિવેદન.

Admission મૌખિક, દસ્તાવેજી અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક સ્વરૂપમાં હોઈ શકે છે.

Admission સામાન્ય રીતે Admission કરનાર વ્યક્તિ વિરુદ્ધ સાબિત કરી શકાય છે.

Agent દ્વારા કરવામાં આવેલું Admission ત્યારે જ સંબંધિત બને છે જ્યારે તેને નિવેદન કરવાની સત્તા હોય.

Admission પોતે જ અંતિમ અને નિર્ણાયક પુરાવો નથી.

સિવિલ કેસમાં સમાધાન માટે કરવામાં આવેલી વાતચીતને કાયદા હેઠળ ચોક્કસ શરતો પૂર્ણ થતી હોય ત્યારે પુરાવા તરીકે રજૂ કરી શકાતી નથી.

Admission અને Confession બંને એકસરખા નથી. Admission સિવિલ તથા ફોજદારી બંને પ્રકારના કેસમાં સંબંધિત બની શકે છે, જ્યારે Confession મુખ્યત્વે ગુનાની કબૂલાત સાથે સંબંધિત છે.

ખાસ નોંધ: Admission અને Confession વચ્ચેનો તફાવત

Admission એ કોઈ સંબંધિત હકીકત સ્વીકારતું નિવેદન છે, જ્યારે Confession એ આરોપી દ્વારા ગુનો કર્યો હોવાનું સ્વીકારતું નિવેદન છે.

ઉદાહરણ તરીકે, A કહે છે કે તેણે B પાસેથી ₹5 લાખ ઉધાર લીધા હતા. આ Admission છે.

પરંતુ A કહે છે કે તેણે B ની હત્યા કરી છે. આ Confession છે.

BSA માં Confession સંબંધિત જોગવાઈઓ Sections 22, 23 અને 24 માં આપવામાં આવી છે. Admission સંબંધિત જોગવાઈઓ Sections 15 થી 21 માં છે.

Indian Evidence Act ની Sections 17 થી 23 સમજવાથી Admission ના મૂળભૂત સિદ્ધાંતો સ્પષ્ટ થાય છે. BSA, 2023 માં આ જોગવાઈઓને Sections 15 થી 21 માં સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. AIBE પરીક્ષામાં આ વિષયમાંથી Admission ની વ્યાખ્યા, Agent દ્વારા Admission, Admission સાબિત કરવાના નિયમો, દસ્તાવેજની સામગ્રી અંગેનું મૌખિક Admission અને સિવિલ કેસમાં Admission જેવા મુદ્દાઓ ખાસ મહત્ત્વના છે.

AIBE – Indian Evidence Act, 1872 – Sections 17 to 23: Admissions – કબૂલાત – 20 મહત્વપૂર્ણ MCQ

પ્રશ્ન 1. Indian Evidence Act, 1872 ની Section 17 માં કઈ બાબતની વ્યાખ્યા આપવામાં આવી છે?

(A) Confession
(B) Admission
(C) Estoppel
(D) Expert Opinion

સાચો જવાબ: (B) Admission

સમજૂતી: Section 17 મુજબ Admission એટલે મૌખિક, દસ્તાવેજી અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક સ્વરૂપમાં કરવામાં આવેલું એવું નિવેદન જે કોઈ સંબંધિત હકીકત અથવા મુદ્દા અંગે અનુમાન સૂચવે.

પ્રશ્ન 2. Admission કયા સ્વરૂપમાં હોઈ શકે છે?

(A) માત્ર મૌખિક
(B) માત્ર દસ્તાવેજી
(C) મૌખિક, દસ્તાવેજી અને ઇલેક્ટ્રોનિક
(D) માત્ર લેખિત

સાચો જવાબ: (C) મૌખિક, દસ્તાવેજી અને ઇલેક્ટ્રોનિક

સમજૂતી: Section 17 હેઠળ Admission મૌખિક, દસ્તાવેજી અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક સ્વરૂપમાં હોઈ શકે છે.

પ્રશ્ન 3. Indian Evidence Act ની Section 18 મુખ્યત્વે કોના દ્વારા કરવામાં આવેલા Admission સાથે સંબંધિત છે?

(A) માત્ર સાક્ષી
(B) પક્ષકાર અને તેના અધિકૃત Agent
(C) માત્ર પોલીસ અધિકારી
(D) માત્ર ન્યાયાધીશ

સાચો જવાબ: (B) પક્ષકાર અને તેના અધિકૃત Agent

સમજૂતી: Section 18 પક્ષકાર, તેના અધિકૃત Agent અને તેમાં દર્શાવેલી અન્ય સંબંધિત વ્યક્તિઓનાં નિવેદનો અંગે છે.

પ્રશ્ન 4. Agent દ્વારા કરવામાં આવેલું Admission ક્યારે Principal વિરુદ્ધ સંબંધિત બની શકે છે?

(A) કોઈપણ સંજોગોમાં
(B) જ્યારે Agent ને નિવેદન કરવાની સત્તા હોય
(C) માત્ર પોલીસ સમક્ષ
(D) માત્ર કોર્ટમાં

સાચો જવાબ: (B) જ્યારે Agent ને નિવેદન કરવાની સત્તા હોય

સમજૂતી: અધિકૃત Agent દ્વારા તેની સત્તાની મર્યાદામાં કરવામાં આવેલું નિવેદન Principal વિરુદ્ધ Admission બની શકે છે.

પ્રશ્ન 5. Indian Evidence Act ની Section 19 શેના વિશે છે?

(A) દસ્તાવેજી પુરાવા
(B) વ્યક્તિની સ્થિતિ અથવા જવાબદારી અંગે Admission
(C) Confession
(D) Expert Opinion

સાચો જવાબ: (B) વ્યક્તિની સ્થિતિ અથવા જવાબદારી અંગે Admission

સમજૂતી: Section 19 હેઠળ એવી વ્યક્તિનું નિવેદન સંબંધિત બને છે જેની સ્થિતિ અથવા જવાબદારી કેસના પક્ષકાર સામે સાબિત કરવી જરૂરી હોય.

પ્રશ્ન 6. Section 20 મુજબ કોઈ ત્રીજી વ્યક્તિનું નિવેદન ક્યારે Admission બની શકે છે?

(A) જ્યારે પક્ષકાર તેને માહિતી માટે સ્પષ્ટ રીતે ઉલ્લેખે
(B) જ્યારે પોલીસ તેને પૂછે
(C) જ્યારે ન્યાયાધીશ તેને બોલાવે
(D) જ્યારે તે વ્યક્તિ સરકારી કર્મચારી હોય

સાચો જવાબ: (A) જ્યારે પક્ષકાર તેને માહિતી માટે સ્પષ્ટ રીતે ઉલ્લેખે

સમજૂતી: પક્ષકાર વિવાદિત બાબતની માહિતી માટે કોઈ વ્યક્તિનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ કરે, તો તે વ્યક્તિનું નિવેદન Admission બની શકે છે.

પ્રશ્ન 7. Admission સામાન્ય રીતે કોની વિરુદ્ધ સાબિત કરી શકાય છે?

(A) માત્ર ન્યાયાધીશ વિરુદ્ધ
(B) Admission કરનાર વ્યક્તિ અથવા તેના હિતના પ્રતિનિધિ વિરુદ્ધ
(C) કોઈપણ અજાણી વ્યક્તિ વિરુદ્ધ
(D) માત્ર પોલીસ વિરુદ્ધ

સાચો જવાબ: (B) Admission કરનાર વ્યક્તિ અથવા તેના હિતના પ્રતિનિધિ વિરુદ્ધ

સમજૂતી: Section 21 મુજબ Admission સામાન્ય રીતે તેને કરનાર વ્યક્તિ અથવા તેના હિતના પ્રતિનિધિ વિરુદ્ધ સાબિત કરી શકાય છે.

પ્રશ્ન 8. શું Admission કરનાર વ્યક્તિ પોતાનું Admission પોતાના પક્ષમાં સાબિત કરી શકે છે?

(A) હંમેશા કરી શકે છે
(B) ક્યારેય નહીં
(C) સામાન્ય રીતે નહીં, પરંતુ કાયદામાં દર્શાવેલા અપવાદો લાગુ પડે છે
(D) માત્ર પોલીસની મંજૂરીથી

સાચો જવાબ: (C) સામાન્ય રીતે નહીં, પરંતુ કાયદામાં દર્શાવેલા અપવાદો લાગુ પડે છે

સમજૂતી: Section 21 સામાન્ય રીતે Admission કરનાર વ્યક્તિને પોતાના પક્ષમાં Admission સાબિત કરવાની મંજૂરી આપતી નથી. જોકે તેમાં ચોક્કસ અપવાદો છે.

પ્રશ્ન 9. Section 21 હેઠળ Admission પોતાના પક્ષમાં સાબિત કરવાનો એક અપવાદ કયો છે?

(A) Admission પોલીસ સમક્ષ કરવામાં આવ્યું હોય
(B) નિવેદન એવું હોય કે મૃત્યુ પામેલી વ્યક્તિનું નિવેદન હોત તો Section 32 હેઠળ સંબંધિત બનત
(C) Admission અખબારમાં છપાયું હોય
(D) Admission ખાનગી જગ્યાએ થયું હોય

સાચો જવાબ: (B) નિવેદન એવું હોય કે મૃત્યુ પામેલી વ્યક્તિનું નિવેદન હોત તો Section 32 હેઠળ સંબંધિત બનત

સમજૂતી: Section 21 ના અપવાદોમાં Section 32 હેઠળ સંબંધિત બની શકે તેવા નિવેદનનો સમાવેશ થાય છે.

પ્રશ્ન 10. Section 22 મુખ્યત્વે શેના અંગેના મૌખિક Admission ને સંબંધિત બનાવે છે?

(A) વ્યક્તિના ચારિત્ર્ય અંગે
(B) દસ્તાવેજની સામગ્રી અંગે
(C) ગુનાના હેતુ અંગે
(D) સાક્ષીની વિશ્વસનીયતા અંગે

સાચો જવાબ: (B) દસ્તાવેજની સામગ્રી અંગે

સમજૂતી: દસ્તાવેજમાં શું લખેલું છે તે અંગેનું મૌખિક Admission સામાન્ય રીતે સંબંધિત નથી, સિવાય કે કાયદામાં દર્શાવેલા અપવાદો લાગુ પડે.

પ્રશ્ન 11. Section 22A કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?

(A) મૌખિક Confession
(B) ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડની સામગ્રી અંગેનું મૌખિક Admission
(C) સાક્ષીની તપાસ
(D) સરકારી દસ્તાવેજો

સાચો જવાબ: (B) ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડની સામગ્રી અંગેનું મૌખિક Admission

સમજૂતી: Section 22A ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડની સામગ્રી અંગેના મૌખિક Admission ને નિયંત્રિત કરે છે.

પ્રશ્ન 12. Section 23 કયા પ્રકારના કેસમાં Admission સંબંધિત ન હોય તે અંગે જોગવાઈ કરે છે?

(A) ફોજદારી કેસ
(B) સિવિલ કેસ
(C) માત્ર અપીલ
(D) માત્ર બંધારણીય કેસ

સાચો જવાબ: (B) સિવિલ કેસ

સમજૂતી: Section 23 સિવિલ કેસમાં એવા Admissions અંગે છે જેનો પુરાવા તરીકે ઉપયોગ ન કરવાની સ્પષ્ટ અથવા સંજોગોમાંથી સૂચિત સમજ સાથે કરવામાં આવ્યા હોય.

પ્રશ્ન 13. “Without Prejudice” શબ્દનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે કયા હેતુ માટે થાય છે?

(A) ગુનો સ્વીકારવા
(B) સમાધાનની વાતચીત દરમિયાન નિવેદનને પુરાવા તરીકે ઉપયોગથી સુરક્ષિત રાખવા
(C) સાક્ષીને ધમકી આપવા
(D) દસ્તાવેજ રદ કરવા

સાચો જવાબ: (B) સમાધાનની વાતચીત દરમિયાન નિવેદનને પુરાવા તરીકે ઉપયોગથી સુરક્ષિત રાખવા

સમજૂતી: સમાધાનની વાટાઘાટોમાં “Without Prejudice” શબ્દનો ઉપયોગ થઈ શકે છે. જોકે માત્ર આ શબ્દ લખવાથી દરેક સંજોગોમાં કાયદાકીય રક્ષણ મળતું નથી.

પ્રશ્ન 14. Admission અને Confession વચ્ચે શું તફાવત છે?

(A) બંને સંપૂર્ણપણે સમાન છે
(B) Admission માત્ર ફોજદારી કેસમાં લાગુ પડે છે
(C) Confession એ ગુનાની કબૂલાત છે, જ્યારે Admission સંબંધિત હકીકત અંગેનું નિવેદન છે
(D) Admission માત્ર પોલીસ સમક્ષ થાય છે

સાચો જવાબ: (C) Confession એ ગુનાની કબૂલાત છે, જ્યારે Admission સંબંધિત હકીકત અંગેનું નિવેદન છે

સમજૂતી: Admission નો વ્યાપ વિશાળ છે અને તે સિવિલ તથા ફોજદારી બંને કેસમાં સંબંધિત બની શકે છે. Confession ખાસ કરીને ગુનો કર્યો હોવાની કબૂલાત સાથે સંબંધિત છે.

પ્રશ્ન 15. Admission પોતે જ કાયદા હેઠળ કેવો પુરાવો છે?

(A) હંમેશા નિર્ણાયક પુરાવો
(B) નિર્ણાયક પુરાવો નથી, પરંતુ કાયદામાં અન્યથા જોગવાઈ હોય તે સિવાય Estoppel તરીકે કાર્ય કરી શકે છે
(C) કોઈ પુરાવાકીય મૂલ્ય નથી
(D) માત્ર મૌખિક પુરાવો છે

સાચો જવાબ: (B) નિર્ણાયક પુરાવો નથી, પરંતુ કાયદામાં અન્યથા જોગવાઈ હોય તે સિવાય Estoppel તરીકે કાર્ય કરી શકે છે

સમજૂતી: Indian Evidence Act ની Section 31 મુજબ Admissions નિર્ણાયક પુરાવો નથી, પરંતુ અમુક પરિસ્થિતિમાં Estoppel ઊભું કરી શકે છે.

પ્રશ્ન 16. Bharatiya Sakshya Adhiniyam, 2023 ની કઈ Section માં Admission ની વ્યાખ્યા આપવામાં આવી છે?

(A) Section 14
(B) Section 15
(C) Section 17
(D) Section 21

સાચો જવાબ: (B) Section 15

સમજૂતી: જૂના Evidence Act ની Section 17 ને નવી BSA ની Section 15 સાથે સરખાવી શકાય છે.

પ્રશ્ન 17. Bharatiya Sakshya Adhiniyam, 2023 ની Section 16 કયા વિષય સાથે સંબંધિત છે?

(A) પક્ષકાર અથવા તેના Agent દ્વારા Admission
(B) Confession
(C) Expert Opinion
(D) Estoppel

સાચો જવાબ: (A) પક્ષકાર અથવા તેના Agent દ્વારા Admission

સમજૂતી: BSA ની Section 16 જૂના Evidence Act ની Section 18 ને અનુરૂપ છે.

પ્રશ્ન 18. BSA, 2023 ની Section 19 કઈ જૂની જોગવાઈને અનુરૂપ છે?

(A) Evidence Act Section 17
(B) Evidence Act Section 18
(C) Evidence Act Section 21
(D) Evidence Act Section 23

સાચો જવાબ: (C) Evidence Act Section 21

સમજૂતી: BSA ની Section 19 Admission સાબિત કરવાની જોગવાઈ અંગે છે અને જૂના Evidence Act ની Section 21 ને અનુરૂપ છે.

પ્રશ્ન 19. BSA, 2023 ની Section 21 કયા વિષય સાથે સંબંધિત છે?

(A) Admission ની વ્યાખ્યા
(B) સિવિલ કેસમાં Admission ની સંબંધિતતા
(C) Confession
(D) Expert Opinion

સાચો જવાબ: (B) સિવિલ કેસમાં Admission ની સંબંધિતતા

સમજૂતી: જૂના Evidence Act ની Section 23 ને નવી BSA ની Section 21 માં સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે.

પ્રશ્ન 20. Bharatiya Sakshya Adhiniyam, 2023 ક્યારથી અમલમાં આવ્યો?

(A) 26 જાન્યુઆરી, 2024
(B) 15 ઓગસ્ટ, 2023
(C) 1 જુલાઈ, 2024
(D) 1 જાન્યુઆરી, 2025

સાચો જવાબ: (C) 1 જુલાઈ, 2024

સમજૂતી: Bharatiya Sakshya Adhiniyam, 2023 નો અમલ 1 જુલાઈ, 2024 થી થયો છે. તેણે Indian Evidence Act, 1872 નું સ્થાન લીધું છે.

જૂની જોગવાઈઓ અને નવી BSA જોગવાઈઓ ખાસ યાદ રાખો:

વિષય	Evidence Act	BSA
Admission ની વ્યાખ્યા	17	15
પક્ષકાર અને Agent	18	16
સ્થિતિ અથવા જવાબદારી	19	17
સ્પષ્ટ ઉલ્લેખિત વ્યક્તિ	20	18
Admission સાબિત કરવું	21	19
દસ્તાવેજની સામગ્રી	22	20
ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડ	22A	20
સિવિલ કેસમાં Admission	23	21

આ 20 પ્રશ્નોનો અભ્યાસ કર્યા પછી Sections 17, 18, 21, 22, 22A અને 23 ના મૂળભૂત સિદ્ધાંતોનું પુનરાવર્તન જરૂર કરી લેજો.