AIBE – Evidence Act – 100 Most Important MCQ
Click the Language Button below to read in your language.
AIBE પરીક્ષા માટે Evidence Act – ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ – 100 મહત્વપૂર્ણ MCQ : AIBE પરીક્ષાની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓ માટે – ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ (Indian Evidence Act, 1872) ના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ટૉપિક્સ પરથી 100 MCQ Rajan Sir દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે.
AIBE તૈયારી માટે ખાસ ઉપયોગી – Evidence Act ના મુખ્ય સિદ્ધાંતો, કલમો અને પરીક્ષાલક્ષી પ્રશ્નો.
ભાગ – 1 : પુરાવાનો પરિચય, સંબંધિત હકીકતો અને Res Gestae
પ્રશ્ન 1. Indian Evidence Act, 1872 હેઠળ ‘Evidence’ ની વ્યાખ્યા કઈ કલમમાં આપવામાં આવી છે?
(A) કલમ 2
(B) કલમ 3
(C) કલમ 4
(D) કલમ 5
સાચો જવાબ: (B) કલમ 3
સમજૂતી: કલમ 3માં Evidence, Fact, Fact in Issue, Relevant Fact, Proved, Disproved અને Not Proved જેવા શબ્દોની વ્યાખ્યા આપવામાં આવી છે.
પ્રશ્ન 2. Indian Evidence Act, 1872 મુખ્યત્વે કયા પ્રકારની કાર્યવાહી પર લાગુ પડે છે?
(A) તમામ વહીવટી કાર્યવાહી
(B) ન્યાયિક કાર્યવાહી
(C) માત્ર પોલીસ તપાસ
(D) માત્ર લવાદી કાર્યવાહી
સાચો જવાબ: (B) ન્યાયિક કાર્યવાહી
સમજૂતી: Evidence Act ન્યાયિક કાર્યવાહી માટે પુરાવાના નિયમો નક્કી કરે છે. લવાદી કાર્યવાહી અને કોર્ટમાં રજૂ કરવામાં આવતા સોગંદનામા (Affidavits) અંગે કલમ 1માં અપવાદો દર્શાવેલા છે.
પ્રશ્ન 3. Fact in Issue એટલે શું?
(A) એવી હકીકત જેનો કોઈ સંબંધ કેસ સાથે નથી
(B) એવી હકીકત જે કોર્ટના નિર્ણય માટે સીધી રીતે મહત્વપૂર્ણ છે
(C) માત્ર દસ્તાવેજી હકીકત
(D) માત્ર સાક્ષીની વ્યક્તિગત હકીકત
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: Fact in Issue એવી હકીકત છે જેના અસ્તિત્વ અથવા અનસ્તિત્વથી કોઈ કાનૂની અધિકાર, જવાબદારી અથવા દંડ અંગે નિર્ણય થઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 4. Relevant Fact એટલે શું?
(A) જે હકીકત કેસ સાથે કાયદા મુજબ સંબંધિત હોય
(B) જે હકીકત માત્ર આરોપી કહે
(C) જે હકીકત માત્ર વકીલ રજૂ કરે
(D) જે હકીકત હંમેશા દસ્તાવેજમાં હોય
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: Relevant Fact એવી હકીકત છે જે કાયદામાં નિર્ધારિત રીતે બીજી હકીકત સાથે સંબંધ ધરાવે છે અને કેસમાં પુરાવા તરીકે રજૂ કરી શકાય છે.
પ્રશ્ન 5. ‘Proved’ નો અર્થ શું થાય છે?
(A) કોર્ટ હકીકતને ક્યારેય સ્વીકારતી નથી
(B) કોર્ટ હકીકતના અસ્તિત્વને માને અથવા એટલું સંભવિત માને કે સમજદાર વ્યક્તિ તેના આધારે કાર્ય કરે
(C) હકીકત માત્ર સાક્ષીએ કહી હોય
(D) હકીકત માત્ર પોલીસ રેકોર્ડમાં હોય
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 3 મુજબ કોઈ હકીકત Proved ત્યારે કહેવાય જ્યારે કોર્ટ તેને માને અથવા તેના અસ્તિત્વને એટલું સંભવિત માને કે સમજદાર વ્યક્તિ તે સંજોગોમાં તેના આધારે કાર્ય કરે.
પ્રશ્ન 6. ‘Disproved’ નો અર્થ શું થાય છે?
(A) હકીકતને કોર્ટ સ્વીકારે છે
(B) હકીકતને સાક્ષી સમર્થન આપે છે
(C) કોર્ટ હકીકતના અસ્તિત્વને નકારે અથવા તેના અનસ્તિત્વને અત્યંત સંભવિત માને
(D) હકીકત અંગે કોઈ તપાસ ન થઈ હોય
સાચો જવાબ: (C)
સમજૂતી: Disproved એટલે કોર્ટ માને કે હકીકત અસ્તિત્વમાં નથી અથવા તેના અનસ્તિત્વની સંભાવના એટલી વધારે છે કે સમજદાર વ્યક્તિ તે પ્રમાણે કાર્ય કરે.
પ્રશ્ન 7. ‘Not Proved’ નો અર્થ શું થાય છે?
(A) હકીકત સાબિત થઈ ગઈ છે
(B) હકીકત ખોટી સાબિત થઈ ગઈ છે
(C) હકીકત સાબિત પણ નથી અને ખોટી પણ સાબિત નથી
(D) હકીકત માત્ર દસ્તાવેજથી સાબિત થાય
સાચો જવાબ: (C)
સમજૂતી: Not Proved એટલે હકીકત Proved પણ નથી અને Disproved પણ નથી.
પ્રશ્ન 8. Evidence Act હેઠળ ‘May Presume’ નો અર્થ શું થાય છે?
(A) કોર્ટ હકીકતને નકારી જ શકે
(B) કોર્ટ હકીકતને સાબિત થયેલી માની શકે અથવા વધુ પુરાવાની માંગ કરી શકે
(C) હકીકત હંમેશા સાબિત માનવી પડે
(D) હકીકત ક્યારેય સાબિત થઈ શકતી નથી
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: May Presume હેઠળ કોર્ટને વિવેકાધિકાર હોય છે. કોર્ટ હકીકતને માની શકે અથવા તેની વધુ તપાસ માટે પુરાવો માંગે.
પ્રશ્ન 9. ‘Shall Presume’ નો અર્થ શું થાય છે?
(A) કોર્ટ હકીકતને સાબિત થયેલી માને, જ્યાં સુધી તે ખોટી સાબિત ન થાય
(B) કોર્ટ હકીકતને નકારે
(C) કોર્ટ પુરાવો માંગવા માટે બંધાયેલી નથી
(D) કોર્ટ હકીકતને ક્યારેય સ્વીકારી શકતી નથી
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: Shall Presume હેઠળ કોર્ટ હકીકતને સાબિત થયેલી માને છે, પરંતુ વિરોધી પક્ષ તેને ખોટી સાબિત કરી શકે છે.
પ્રશ્ન 10. ‘Conclusive Proof’ નો અર્થ શું થાય છે?
(A) હકીકતને વધુ પુરાવાથી નકારી શકાય
(B) હકીકતને કોર્ટ માત્ર અસ્થાયી રીતે માને
(C) એક હકીકત સાબિત થતાં બીજી હકીકતને નિશ્ચિત માનવામાં આવે અને તેને નકારવા પુરાવો સ્વીકારવામાં ન આવે
(D) હકીકતને સાક્ષી દ્વારા જ સાબિત કરવી પડે
સાચો જવાબ: (C)
સમજૂતી: Conclusive Proof હેઠળ કાયદો એક હકીકત સાબિત થતાં બીજી હકીકતને નિશ્ચિત માને છે અને તેને ખોટી સાબિત કરવા પુરાવો રજૂ કરવાની મંજૂરી આપતો નથી.
પ્રશ્ન 11. કલમ 5 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) Confession
(B) Fact in Issue અને Relevant Facts અંગે પુરાવો
(C) Expert Opinion
(D) Burden of Proof
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 5 મુજબ કેસમાં Fact in Issue અને કાયદા મુજબ Relevant Facts અંગે જ પુરાવો રજૂ કરી શકાય છે.
પ્રશ્ન 12. Res Gestae નો સિદ્ધાંત કઈ કલમ સાથે સંબંધિત છે?
(A) કલમ 5
(B) કલમ 6
(C) કલમ 11
(D) કલમ 15
સાચો જવાબ: (B) કલમ 6
સમજૂતી: કલમ 6 હેઠળ એક જ વ્યવહાર (Same Transaction) નો ભાગ બનેલી હકીકતો સંબંધિત ગણાય છે. આ સિદ્ધાંતને Res Gestae કહેવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન 13. Res Gestae હેઠળ કઈ હકીકત સંબંધિત ગણાય છે?
(A) દરેક દૂરની હકીકત
(B) એક જ વ્યવહારનો ભાગ બનેલી હકીકત
(C) માત્ર જૂની હકીકત
(D) માત્ર દસ્તાવેજી હકીકત
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: એક જ વ્યવહાર સાથે એટલી નજીકથી જોડાયેલી હકીકતો કે તે વ્યવહારનો ભાગ બને, તે કલમ 6 હેઠળ Relevant હોઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 14. કોઈ વ્યક્તિ હુમલો થતી વખતે તરત જ “મને આ વ્યક્તિએ માર્યો” એવું કહે છે. આ નિવેદન કઈ કલમ હેઠળ Relevant બની શકે?
(A) કલમ 6
(B) કલમ 17
(C) કલમ 45
(D) કલમ 101
સાચો જવાબ: (A) કલમ 6
સમજૂતી: જો નિવેદન હુમલાની ઘટના સાથે એટલું નજીકથી જોડાયેલું હોય કે તે એક જ વ્યવહારનો ભાગ બને, તો તે Res Gestae હેઠળ સંબંધિત બની શકે છે.
પ્રશ્ન 15. કલમ 7 હેઠળ કઈ હકીકતો Relevant ગણાય છે?
(A) માત્ર આરોપીની હકીકતો
(B) ઘટના માટેનું કારણ, પ્રસંગ અથવા પરિણામ દર્શાવતી હકીકતો
(C) માત્ર સાક્ષીની હકીકતો
(D) માત્ર લેખિત નિવેદનો
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 7 હેઠળ Fact in Issue અથવા Relevant Fact ના occasion, cause અથવા effect દર્શાવતી હકીકતો સંબંધિત ગણાય છે.
પ્રશ્ન 16. કલમ 8 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) Motive, Preparation અને Conduct
(B) Expert Opinion
(C) Documentary Evidence
(D) Burden of Proof
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 8 હેઠળ Motive, Preparation અને અગાઉનું તથા પછીનું Conduct સંબંધિત હકીકતો Relevant ગણાય છે.
પ્રશ્ન 17. હત્યા પહેલાં આરોપીએ હથિયાર ખરીદ્યું હોય તો તે કઈ કલમ હેઠળ Relevant હોઈ શકે?
(A) કલમ 6
(B) કલમ 8
(C) કલમ 20
(D) કલમ 30
સાચો જવાબ: (B) કલમ 8
સમજૂતી: ગુનાની તૈયારી (Preparation) દર્શાવતી હકીકતો કલમ 8 હેઠળ સંબંધિત હોઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 18. ગુનાની ઘટના પછી આરોપી ભાગી જાય તો તે કઈ બાબત દર્શાવતી Relevant Fact બની શકે?
(A) માત્ર નિર્દોષતા
(B) Conduct
(C) માત્ર દસ્તાવેજ
(D) માત્ર Expert Opinion
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: ગુના પછીનું Conduct, જેમ કે ભાગવું અથવા પુરાવો છુપાવવો, કલમ 8 હેઠળ સંબંધિત હોઈ શકે છે. જોકે તે એકલું ગુનો સાબિત કરતું નથી.
પ્રશ્ન 19. કલમ 9 હેઠળ કઈ હકીકતો Relevant ગણાય છે?
(A) Fact in Issue અથવા Relevant Facts સમજાવવા કે રજૂ કરવા જરૂરી હકીકતો
(B) માત્ર ગુનાની હકીકતો
(C) માત્ર કબૂલાત
(D) માત્ર પોલીસ નિવેદન
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 9 હેઠળ ઓળખ, સમય, સ્થળ અથવા સંદર્ભ સમજાવવા જરૂરી હકીકતો સંબંધિત ગણાય છે.
પ્રશ્ન 20. કલમ 10 કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?
(A) Conspiracy
(B) Expert Evidence
(C) Confession
(D) Estoppel
સાચો જવાબ: (A) Conspiracy
સમજૂતી: કલમ 10 હેઠળ સામાન્ય ષડયંત્રના સંદર્ભમાં ષડયંત્રકારો દ્વારા કરવામાં આવેલી વાતો, ક્રિયાઓ અથવા લખાણો, જ્યારે ષડયંત્ર ચાલુ હોય અને સામાન્ય હેતુના સંદર્ભમાં હોય, ત્યારે સંબંધિત હોઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 21. કલમ 11 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) એવી હકીકતો જે અન્યથા Relevant ન હોય, પરંતુ ચોક્કસ સંજોગોમાં Relevant બને
(B) માત્ર Confession
(C) માત્ર Expert Opinion
(D) માત્ર Documentary Evidence
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 11 હેઠળ એવી હકીકતો Relevant બને છે જે Fact in Issue સાથે અસંગત હોય અથવા Fact in Issue ની શક્યતા કે અશક્યતા દર્શાવે.
પ્રશ્ન 22. કલમ 12 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) નુકસાનના દાવામાં નુકસાનની રકમ નક્કી કરવા મદદરૂપ હકીકતો
(B) Confession
(C) Expert Opinion
(D) Witness Examination
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: નુકસાનની રકમ નક્કી કરવામાં મદદરૂપ હકીકતો કલમ 12 હેઠળ Relevant ગણાય છે.
પ્રશ્ન 23. કલમ 13 કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?
(A) Right અથવા Custom અંગેની હકીકતો
(B) Criminal Confession
(C) Electronic Evidence
(D) Burden of Proof
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: જ્યારે કોઈ અધિકાર અથવા રૂઢિ (Custom) અંગે પ્રશ્ન હોય ત્યારે તેની સ્થાપના, ઉપયોગ અથવા અસ્તિત્વ દર્શાવતી હકીકતો Relevant ગણાય છે.
પ્રશ્ન 24. કલમ 14 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) વ્યક્તિની માનસિક સ્થિતિ, શારીરિક સ્થિતિ અથવા શરીરની લાગણી દર્શાવતી હકીકતો
(B) માત્ર દસ્તાવેજ
(C) માત્ર પોલીસ તપાસ
(D) માત્ર કોર્ટનો ચુકાદો
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: Intent, Knowledge, Good Faith, Negligence, Rashness, Ill-will અને bodily feeling જેવી બાબતો દર્શાવતી હકીકતો કલમ 14 હેઠળ Relevant હોઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 25. કલમ 15 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) હકીકત Accident હતી કે Intentional Act, તે દર્શાવતી હકીકતો
(B) Confession
(C) Documentary Evidence
(D) Estoppel
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 15 હેઠળ કોઈ કાર્ય અકસ્માતથી થયું કે ઈરાદાપૂર્વક થયું તે નક્કી કરવા સંબંધિત હકીકતો Relevant ગણાય છે.
પ્રશ્ન 26. કલમ 16 હેઠળ કઈ બાબત Relevant ગણાય છે?
(A) Businessની સામાન્ય પ્રક્રિયા અથવા વ્યવહારનો પુરાવો
(B) માત્ર કબૂલાત
(C) માત્ર આરોપીનું નિવેદન
(D) માત્ર દસ્તાવેજનું લખાણ
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કોઈ વ્યવસાયની સામાન્ય પ્રક્રિયા અથવા નિયમિત વ્યવહારની હકીકત, કોઈ ચોક્કસ ઘટના બની કે નહીં તે નક્કી કરવા Relevant હોઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 27. Admission ની વ્યાખ્યા કઈ કલમમાં આપવામાં આવી છે?
(A) કલમ 17
(B) કલમ 24
(C) કલમ 32
(D) કલમ 45
સાચો જવાબ: (A) કલમ 17
સમજૂતી: કલમ 17 Admission ની વ્યાખ્યા આપે છે. Admission એ એવી મૌખિક, લેખિત અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક નિવેદન છે જે Fact in Issue અથવા Relevant Fact અંગે સૂચન કરે અને કાયદામાં દર્શાવેલી વ્યક્તિ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હોય.
પ્રશ્ન 28. Admission સામાન્ય રીતે કોની સામે સાબિત કરી શકાય?
(A) Admission કરનાર વ્યક્તિ સામે
(B) માત્ર ન્યાયાધીશ સામે
(C) માત્ર પોલીસ સામે
(D) કોઈની સામે નહીં
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: Admission સામાન્ય રીતે Admission કરનાર વ્યક્તિ અથવા તેના હિતમાં/સંબંધિત કાયદાકીય પરિસ્થિતિઓ હેઠળ તેની સામે સાબિત કરી શકાય છે.
પ્રશ્ન 29. Admission શું હંમેશા નિર્ણાયક પુરાવો (Conclusive Proof) છે?
(A) હા
(B) ના
(C) માત્ર ફોજદારી કેસમાં
(D) માત્ર સિવિલ કેસમાં
સાચો જવાબ: (B) ના
સમજૂતી: Admission સામાન્ય રીતે નિર્ણાયક પુરાવો નથી. કલમ 31 મુજબ Admission Conclusive Proof નથી, પરંતુ ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં Estoppel થઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 30. Admission અને Confession વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત શું છે?
(A) બંને એક જ છે
(B) Admission વ્યાપક છે; Confession સામાન્ય રીતે ગુનાની સ્વીકૃતિ દર્શાવે છે
(C) Confession માત્ર સિવિલ કેસમાં થાય છે
(D) Admission માત્ર ફોજદારી કેસમાં થાય છે
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: Admission કોઈ Relevant Fact અંગે સ્વીકારરૂપ નિવેદન હોઈ શકે છે, જ્યારે Confession સામાન્ય રીતે આરોપી દ્વારા ગુનાની સ્વીકૃતિ અથવા ગુનાના તત્વોને સ્વીકારતું નિવેદન હોય છે.
ભાગ – 2 : Admission, Confession અને Dying Declaration
પ્રશ્ન 31. Confession દ્વારા આપવામાં આવેલ નિવેદન જો inducement, threat અથવા promiseથી પ્રાપ્ત થયું હોય તો કઈ કલમ લાગુ પડે છે?
(A) કલમ 24
(B) કલમ 32
(C) કલમ 45
(D) કલમ 101
સાચો જવાબ: (A) કલમ 24
સમજૂતી: કલમ 24 મુજબ, જો Confession કોઈ સત્તાધિકારી દ્વારા inducement, threat અથવા promiseથી પ્રાપ્ત થયું હોય અને તે આરોપીને લાભ અથવા નુકસાનના ભય/આશાથી સંબંધિત હોય, તો તે Confession Criminal Proceedingમાં Relevant ન ગણાય.
પ્રશ્ન 32. પોલીસ અધિકારી સમક્ષ કરવામાં આવેલ Confession સામાન્ય રીતે કઈ કલમ હેઠળ અપ્રમાણભૂત છે?
(A) કલમ 25
(B) કલમ 26
(C) કલમ 32
(D) કલમ 45
સાચો જવાબ: (A) કલમ 25
સમજૂતી: કલમ 25 મુજબ પોલીસ અધિકારીને કરવામાં આવેલ Confession આરોપી સામે સાબિત કરી શકાય નહીં.
પ્રશ્ન 33. પોલીસ કસ્ટડીમાં આપવામાં આવેલ Confession કઈ કલમ હેઠળ સામાન્ય રીતે અપ્રમાણભૂત છે?
(A) કલમ 26
(B) કલમ 27
(C) કલમ 28
(D) કલમ 30
સાચો જવાબ: (A) કલમ 26
સમજૂતી: કલમ 26 મુજબ પોલીસ કસ્ટડીમાં આપવામાં આવેલ Confession સામાન્ય રીતે આરોપી સામે સાબિત કરી શકાય નહીં, સિવાય કે તે Magistrateની તાત્કાલિક હાજરીમાં કરવામાં આવ્યું હોય.
પ્રશ્ન 34. આરોપીના Confessionમાંથી શોધાયેલ હકીકતનો કયો ભાગ સાબિત કરી શકાય છે?
(A) આખું Confession
(B) માત્ર આરોપીનું નામ
(C) હકીકતની શોધ સાથે સ્પષ્ટ રીતે સંબંધિત ભાગ
(D) કોઈ ભાગ નહીં
સાચો જવાબ: (C)
સમજૂતી: કલમ 27 હેઠળ આરોપીના નિવેદનનો એટલો ભાગ જ સાબિત કરી શકાય છે જે શોધાયેલ હકીકત સાથે સ્પષ્ટ રીતે સંબંધિત હોય.
પ્રશ્ન 35. કલમ 27 નો સિદ્ધાંત કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?
(A) Discovery of Fact
(B) Expert Opinion
(C) Character Evidence
(D) Estoppel
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: આરોપીના નિવેદનના પરિણામે કોઈ હકીકત અથવા વસ્તુની શોધ થાય તો શોધ સાથે સંબંધિત નિવેદનનો ભાગ પુરાવા તરીકે સ્વીકાર્ય બની શકે છે.
પ્રશ્ન 36. કલમ 28 હેઠળ Confession ક્યારે Relevant બની શકે છે?
(A) જો અગાઉના inducement, threat અથવા promiseની અસર દૂર થઈ હોય
(B) દરેક સંજોગોમાં
(C) માત્ર પોલીસ સમક્ષ
(D) માત્ર વકીલ સમક્ષ
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: જો અગાઉના inducement, threat અથવા promiseની અસર આરોપીના મનમાંથી દૂર થઈ ગઈ હોય, તો ત્યારબાદ કરવામાં આવેલ Confession Relevant બની શકે છે.
પ્રશ્ન 37. કલમ 29 મુજબ Confession કઈ પરિસ્થિતિમાં Relevant બની શકે છે?
(A) માત્ર ગુપ્ત રીતે કરવામાં આવેલ હોય ત્યારે
(B) જો અન્યથા Relevant હોય તો ચોક્કસ પ્રકારની ચેતવણી, ગુપ્તતા અથવા અન્ય પરિસ્થિતિઓ હોવા છતાં
(C) માત્ર લેખિત હોય ત્યારે
(D) માત્ર પોલીસ દ્વારા નોંધાયેલ હોય ત્યારે
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 29 જણાવે છે કે Confession અન્યથા Relevant હોય તો કેટલીક ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓ, જેમ કે ગુપ્તતા અથવા ખોટી સમજણ, તેને આપમેળે અપ્રમાણભૂત બનાવતી નથી.
પ્રશ્ન 38. બે અથવા વધુ આરોપીઓ એક જ ગુનામાં સાથે ટ્રાયલમાં હોય અને એક આરોપીનું Confession અન્ય આરોપીને પણ અસર કરતું હોય, તો કઈ કલમ લાગુ પડે છે?
(A) કલમ 30
(B) કલમ 32
(C) કલમ 45
(D) કલમ 114
સાચો જવાબ: (A) કલમ 30
સમજૂતી: કલમ 30 હેઠળ એક આરોપીના Confessionને કોર્ટ અન્ય આરોપી સામે પણ ધ્યાનમાં લઈ શકે છે, જો તેઓ એક જ ગુનામાં Jointly Tried હોય અને કાયદાકીય શરતો પૂર્ણ થતી હોય. તે અન્ય આરોપી સામે સ્વતંત્ર રીતે પૂરતો પુરાવો નથી.
પ્રશ્ન 39. કલમ 31 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) Admission Conclusive Proof નથી, પરંતુ Estoppel થઈ શકે છે
(B) Dying Declaration
(C) Expert Opinion
(D) Burden of Proof
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: Admission સામાન્ય રીતે Conclusive Proof નથી, પરંતુ ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં Estoppel થઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 40. Dying Declaration કઈ કલમ હેઠળ Relevant છે?
(A) કલમ 24
(B) કલમ 27
(C) કલમ 32
(D) કલમ 45
સાચો જવાબ: (C) કલમ 32
સમજૂતી: કલમ 32(1) હેઠળ મૃત્યુ પામેલી વ્યક્તિ દ્વારા તેના મૃત્યુના કારણ અથવા મૃત્યુ તરફ દોરી ગયેલી પરિસ્થિતિઓ અંગે કરવામાં આવેલ નિવેદન Relevant હોઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 41. Dying Declaration માટે નિવેદન આપનાર વ્યક્તિનું મૃત્યુ થવું જરૂરી છે?
(A) હા
(B) ના
(C) માત્ર સિવિલ કેસમાં
(D) માત્ર Magistrate સમક્ષ
સાચો જવાબ: (A) હા
સમજૂતી: Dying Declaration તરીકે કલમ 32(1) લાગુ થવા માટે નિવેદન આપનાર વ્યક્તિનું મૃત્યુ થયેલું હોવું જરૂરી છે.
પ્રશ્ન 42. Dying Declaration માટે નિવેદન આપનાર વ્યક્તિ મૃત્યુની અપેક્ષા રાખતી હોવી જરૂરી છે?
(A) હા, હંમેશા
(B) ના
(C) માત્ર હત્યાના કેસમાં
(D) માત્ર Magistrate દ્વારા નોંધાયેલ હોય ત્યારે
સાચો જવાબ: (B) ના
સમજૂતી: ભારતીય કાયદા હેઠળ Dying Declaration માટે નિવેદન આપનાર વ્યક્તિને પોતાનું મૃત્યુ નજીક છે એવી અપેક્ષા હોવી જરૂરી નથી.
પ્રશ્ન 43. Dying Declaration કોના દ્વારા નોંધાવી શકાય?
(A) માત્ર Magistrate
(B) માત્ર પોલીસ અધિકારી
(C) યોગ્ય પરિસ્થિતિમાં કોઈપણ વિશ્વસનીય વ્યક્તિ દ્વારા
(D) માત્ર વકીલ
સાચો જવાબ: (C)
સમજૂતી: Dying Declaration નોંધાવનાર વ્યક્તિ Magistrate જ હોવી જરૂરી નથી. યોગ્ય પરિસ્થિતિમાં અન્ય વ્યક્તિ દ્વારા નોંધાયેલ નિવેદન પણ સ્વીકાર્ય હોઈ શકે છે, જો તે વિશ્વસનીય હોય.
પ્રશ્ન 44. Dying Declaration જો વિશ્વસનીય અને સંપૂર્ણપણે વિશ્વાસપાત્ર હોય તો તેના આધારે Conviction થઈ શકે?
(A) ના
(B) હા
(C) માત્ર બે સાક્ષીઓ હોય ત્યારે
(D) માત્ર પોલીસ રિપોર્ટ હોય ત્યારે
સાચો જવાબ: (B) હા
સમજૂતી: જો Dying Declaration વિશ્વસનીય હોય અને કોર્ટને તેમાં શંકા ન હોય, તો તેના આધારે એકલા પણ Conviction થઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 45. Dying Declaration અંગે કાયદામાં કઈ બાબત સાચી છે?
(A) તે માત્ર લેખિત હોવું જોઈએ
(B) તે માત્ર Magistrate સમક્ષ હોવું જોઈએ
(C) તે મૌખિક, લેખિત અથવા અન્ય યોગ્ય સ્વરૂપે હોઈ શકે છે
(D) તે હંમેશા વિડિયો દ્વારા હોવું જોઈએ
સાચો જવાબ: (C)
સમજૂતી: કાયદામાં Dying Declaration માટે ચોક્કસ એક જ સ્વરૂપ ફરજિયાત નથી. તેની વિશ્વસનીયતા અને સંજોગો મહત્વપૂર્ણ છે.
પ્રશ્ન 46. કલમ 33 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) અગાઉની ન્યાયિક કાર્યવાહી દરમિયાન આપેલ પુરાવાની Relevantતા
(B) Confession
(C) Expert Opinion
(D) Estoppel
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 33 હેઠળ અગાઉની ન્યાયિક કાર્યવાહી દરમિયાન આપેલ પુરાવો ચોક્કસ શરતો હેઠળ બીજી કાર્યવાહી દરમિયાન Relevant બની શકે છે.
પ્રશ્ન 47. કલમ 34 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) Account Booksમાં નોંધો
(B) Confession
(C) Dying Declaration
(D) Character Evidence
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: નિયમિત રીતે રાખવામાં આવેલા Account Booksમાં નોંધો Relevant હોઈ શકે છે, પરંતુ માત્ર આવી નોંધો કોઈ વ્યક્તિને જવાબદાર ઠેરવવા પૂરતી નથી.
પ્રશ્ન 48. Account Booksની નોંધો અંગે કઈ બાબત સાચી છે?
(A) તે એકલા પૂરતા પુરાવા છે
(B) તે Relevant છે પરંતુ એકલા પૂરતા પુરાવા નથી
(C) તે કોઈપણ સંજોગોમાં અપ્રમાણભૂત છે
(D) તે માત્ર Criminal Casesમાં Relevant છે
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 34 મુજબ Account Booksની નોંધો Relevant છે, પરંતુ કોઈ વ્યક્તિને જવાબદાર ઠેરવવા માટે એકલા પૂરતા નથી.
પ્રશ્ન 49. કલમ 35 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) જાહેર અથવા અધિકૃત રેકોર્ડમાં કરાયેલ નોંધ
(B) ખાનગી Confession
(C) Expert Opinion
(D) Oral Evidence
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: જાહેર અથવા અધિકૃત ફરજ હેઠળ કરવામાં આવેલ રેકોર્ડ અથવા નોંધ ચોક્કસ શરતો હેઠળ Relevant હોઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 50. કલમ 36 કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?
(A) નકશા, ચાર્ટ અથવા પ્લાન
(B) Confession
(C) Dying Declaration
(D) Estoppel
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: નકશા, ચાર્ટ અથવા પ્લાનમાં દર્શાવેલી હકીકતો, જો સંબંધિત હોય, તો કાયદાકીય શરતો હેઠળ પુરાવા તરીકે ઉપયોગી બની શકે છે.
ભાગ – 3 : દસ્તાવેજી પુરાવો, Expert Opinion અને Character Evidence
પ્રશ્ન 51. કલમ 37 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) જાહેર કાયદાઓ અને કાયદાકીય પુસ્તકો
(B) Confession
(C) Burden of Proof
(D) Estoppel
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: જાહેર કાયદાઓ, નિયમો અથવા સંબંધિત કાયદાકીય પ્રકાશનોના પુરાવા અંગે કલમ 37 જોગવાઈ કરે છે.
પ્રશ્ન 52. કલમ 38 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) કાયદાના અમલ, જાહેર અધિકાર અથવા રૂઢિ અંગેની હકીકતો
(B) માત્ર Confession
(C) માત્ર Witness Examination
(D) માત્ર Criminal Trial
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 38 હેઠળ કાયદાના અમલ, જાહેર અધિકાર અથવા રૂઢિ સંબંધિત કેટલીક હકીકતો Relevant ગણાય છે.
પ્રશ્ન 53. કલમ 39 હેઠળ Expert Opinion કઈ બાબતોમાં Relevant હોઈ શકે?
(A) વિજ્ઞાન, કલા, હસ્તાક્ષર, Fingerprints વગેરે
(B) માત્ર રાજકીય બાબતો
(C) માત્ર વકીલની દલીલ
(D) માત્ર આરોપીના નિવેદન
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: Expert Opinion વિજ્ઞાન, કલા, વિદેશી કાયદો, હસ્તાક્ષર, Fingerprints અને સંબંધિત નિષ્ણાત ક્ષેત્રોમાં Relevant હોઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 54. Fingerprint Expertનું મત કઈ કલમ હેઠળ Relevant હોઈ શકે?
(A) કલમ 32
(B) કલમ 45
(C) કલમ 101
(D) કલમ 114
સાચો જવાબ: (B) કલમ 45
સમજૂતી: કલમ 45 હેઠળ નિષ્ણાત વ્યક્તિનું મત, જેમ કે Fingerprint Expertનું મત, Relevant Fact બની શકે છે.
પ્રશ્ન 55. કલમ 46 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) Expert Opinionને સમર્થન અથવા વિરોધ કરતી હકીકતો
(B) Confession
(C) Estoppel
(D) Burden of Proof
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: Expert Opinion સાથે સંબંધિત અથવા તેને સમર્થન/વિરોધ કરતી હકીકતો કલમ 46 હેઠળ Relevant હોઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 56. કલમ 47 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) હસ્તાક્ષર અથવા લખાણ અંગે ઓળખ કરનાર વ્યક્તિનું મત
(B) Dying Declaration
(C) Confession
(D) Character Evidence
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: હસ્તાક્ષર અથવા લખાણને ઓળખતી વ્યક્તિનું મત ચોક્કસ સંજોગોમાં Relevant હોઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 57. કલમ 48 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) Custom અથવા Right અંગેના મત
(B) Confession
(C) Electronic Evidence
(D) Burden of Proof
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: Custom અથવા Right અંગે જાણકારી ધરાવતી વ્યક્તિનું મત ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં Relevant હોઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 58. કલમ 49 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) સંબંધ અથવા Kinship અંગેના મત
(B) Confession
(C) Expert Opinion
(D) Estoppel
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: સંબંધ અંગેની જાણકારી ધરાવતી વ્યક્તિનું મત ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં Relevant હોઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 59. કલમ 50 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) વ્યક્તિના Character અંગેના મત
(B) Confession
(C) Burden of Proof
(D) Documentary Evidence
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: વ્યક્તિના Character અંગેની જાણકારી ધરાવતા લોકોનું મત, કાયદામાં દર્શાવેલી પરિસ્થિતિઓમાં Relevant હોઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 60. કલમ 51 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) Expert Opinionના આધાર
(B) Confession
(C) Dying Declaration
(D) Estoppel
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: Expert Opinion અથવા અન્ય સંબંધિત મત કયા આધાર પર આપવામાં આવ્યો છે તે આધાર પણ Relevant હોઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 61. સિવિલ કેસમાં પક્ષકારના Character અંગેનો પુરાવો સામાન્ય રીતે ક્યારે Relevant હોય છે?
(A) દરેક કેસમાં
(B) જ્યારે Character પોતે Fact in Issue હોય અથવા કાયદા મુજબ Relevant હોય
(C) ક્યારેય નહીં
(D) માત્ર આરોપી હાજર હોય ત્યારે
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: સિવિલ કેસમાં Character સામાન્ય રીતે પક્ષકારના વર્તનને સાબિત કરવા Relevant નથી, સિવાય કે તે પોતે Fact in Issue હોય અથવા કાયદામાં વિશેષ જોગવાઈ હોય.
પ્રશ્ન 62. ફોજદારી કેસમાં આરોપીનું સારો Character દર્શાવતો પુરાવો કઈ કલમ હેઠળ Relevant હોઈ શકે?
(A) કલમ 52
(B) કલમ 53
(C) કલમ 54
(D) કલમ 55
સાચો જવાબ: (B) કલમ 53
સમજૂતી: કલમ 53 હેઠળ ફોજદારી કેસમાં આરોપીનો સારો Character Relevant હોઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 63. ફોજદારી કેસમાં આરોપીનો ખરાબ Character સામાન્ય રીતે Relevant છે?
(A) હંમેશા
(B) સામાન્ય રીતે Relevant નથી, સિવાય કાયદામાં દર્શાવેલી પરિસ્થિતિઓ
(C) માત્ર પોલીસ દ્વારા રજૂ થાય ત્યારે
(D) માત્ર આરોપી નકારે ત્યારે
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 54 હેઠળ આરોપીનો ખરાબ Character સામાન્ય રીતે Relevant નથી, સિવાય કે આરોપી સારા Character અંગે પુરાવો આપે અથવા કાયદાકીય અપવાદ લાગુ પડે.
પ્રશ્ન 64. સિવિલ કેસમાં Character અંગેનો પુરાવો કઈ કલમ હેઠળ Relevant બની શકે?
(A) કલમ 55
(B) કલમ 32
(C) કલમ 45
(D) કલમ 101
સાચો જવાબ: (A) કલમ 55
સમજૂતી: સિવિલ કેસમાં Character, જો નુકસાનની રકમ નક્કી કરવા Relevant હોય, તો કલમ 55 હેઠળ Relevant બની શકે છે.
પ્રશ્ન 65. કલમ 56 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) જે હકીકતો કોર્ટને Judicial Notice લેવાની હોય તે સાબિત કરવાની જરૂર નથી
(B) Confession
(C) Expert Opinion
(D) Burden of Proof
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 56 મુજબ કોર્ટ Judicial Notice લેતી હકીકતોને પુરાવાથી સાબિત કરવાની જરૂર નથી.
પ્રશ્ન 66. કલમ 57 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) કોર્ટ દ્વારા Judicial Notice લેવામાં આવતી હકીકતો
(B) Confession
(C) Witness Examination
(D) Estoppel
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 57 હેઠળ કોર્ટ દ્વારા Judicial Notice લેવામાં આવતી હકીકતોની યાદી આપવામાં આવી છે.
પ્રશ્ન 67. કલમ 58 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) સ્વીકારેલી હકીકતો સાબિત કરવાની જરૂર નથી
(B) Expert Opinion
(C) Confession
(D) Dying Declaration
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 58 હેઠળ પક્ષકારો દ્વારા સ્વીકારેલી હકીકતો સામાન્ય રીતે સાબિત કરવાની જરૂર નથી, સિવાય કે કોર્ટ અન્યથા માંગે.
પ્રશ્ન 68. Oral Evidence સામાન્ય રીતે કઈ કલમ હેઠળ Direct હોવું જોઈએ?
(A) કલમ 59
(B) કલમ 60
(C) કલમ 65
(D) કલમ 101
સાચો જવાબ: (B) કલમ 60
સમજૂતી: કલમ 60 મુજબ મૌખિક પુરાવો Direct હોવો જોઈએ. સાક્ષીએ પોતાની જાણકારી મુજબ સીધી રીતે હકીકતનો પુરાવો આપવો જોઈએ.
પ્રશ્ન 69. જો કોઈ વ્યક્તિએ ઘટના પોતાની આંખે જોઈ હોય તો તે કયા પ્રકારનો પુરાવો આપે છે?
(A) Hearsay Evidence
(B) Direct Evidence
(C) Circumstantial Evidence જ
(D) Documentary Evidence
સાચો જવાબ: (B) Direct Evidence
સમજૂતી: ઘટના પોતાની આંખે જોનાર સાક્ષી તે ઘટના અંગે Direct Evidence આપી શકે છે.
પ્રશ્ન 70. Hearsay Evidence સામાન્ય રીતે સ્વીકાર્ય છે?
(A) હંમેશા
(B) સામાન્ય રીતે સ્વીકાર્ય નથી, સિવાય કાયદાકીય અપવાદો
(C) માત્ર સિવિલ કેસમાં
(D) માત્ર પોલીસ કેસમાં
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: Hearsay Evidence સામાન્ય રીતે સ્વીકાર્ય નથી, પરંતુ Dying Declaration, Admissions અને અન્ય કાયદાકીય અપવાદો હેઠળ કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં સ્વીકાર્ય બની શકે છે.
પ્રશ્ન 71. Primary Evidence કઈ કલમ હેઠળ સંબંધિત છે?
(A) કલમ 61
(B) કલમ 62
(C) કલમ 63
(D) કલમ 65
સાચો જવાબ: (B) કલમ 62
સમજૂતી: કલમ 62 હેઠળ Primary Evidenceની વ્યાખ્યા આપવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે મૂળ દસ્તાવેજ કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરવો Primary Evidence છે.
પ્રશ્ન 72. Primary Evidence એટલે શું?
(A) દસ્તાવેજની માત્ર ફોટોકોપી
(B) મૂળ દસ્તાવેજ
(C) માત્ર સાક્ષીનું નિવેદન
(D) માત્ર પોલીસ રિપોર્ટ
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: Primary Evidence એટલે દસ્તાવેજ પોતે કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરવો, કાયદાકીય રીતે માન્ય ચોક્કસ અપવાદો સિવાય.
પ્રશ્ન 73. Secondary Evidence કઈ કલમ હેઠળ સંબંધિત છે?
(A) કલમ 62
(B) કલમ 63
(C) કલમ 64
(D) કલમ 101
સાચો જવાબ: (B) કલમ 63
સમજૂતી: કલમ 63 હેઠળ Secondary Evidenceના પ્રકારો દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
પ્રશ્ન 74. Secondary Evidence ક્યારે રજૂ કરી શકાય?
(A) દરેક કેસમાં મૂળ દસ્તાવેજ વગર
(B) કલમ 65માં દર્શાવેલી પરિસ્થિતિઓમાં
(C) માત્ર આરોપી માંગે ત્યારે
(D) માત્ર પોલીસ મંજૂરીથી
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 65 હેઠળ ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં Secondary Evidence રજૂ કરી શકાય છે, જેમ કે મૂળ દસ્તાવેજ ગુમ થયો હોય અથવા અન્ય કારણસર રજૂ ન કરી શકાય.
પ્રશ્ન 75. Secondary Evidence રજૂ કરવા પહેલાં સામાન્ય રીતે કઈ બાબત જરૂરી છે?
(A) કોઈ શરત નથી
(B) Secondary Evidence રજૂ કરવાની કાયદાકીય શરતો પૂર્ણ થવી જોઈએ
(C) માત્ર વકીલની મંજૂરી
(D) માત્ર પોલીસની મંજૂરી
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: Secondary Evidence ત્યારે જ સ્વીકાર્ય બને છે જ્યારે સંબંધિત કાયદાકીય શરતો પૂર્ણ થાય. સામાન્ય રીતે મૂળ દસ્તાવેજ રજૂ ન કરી શકાય તેનું કારણ દર્શાવવું જરૂરી હોય છે.
ભાગ – 4 : Electronic Evidence, Burden of Proof, Witnesses અને Cross-Examination
પ્રશ્ન 76. Electronic Record અંગેની વિશેષ જોગવાઈ Indian Evidence Actમાં કઈ કલમ હેઠળ હતી?
(A) કલમ 45
(B) કલમ 65A
(C) કલમ 101
(D) કલમ 114
સાચો જવાબ: (B) કલમ 65A
સમજૂતી: કલમ 65A Electronic Recordsના પુરાવા અંગે વિશેષ જોગવાઈ કરતી હતી.
પ્રશ્ન 77. Electronic Recordની admissibility માટે Certificate અંગે કઈ કલમ મહત્વપૂર્ણ હતી?
(A) કલમ 65B
(B) કલમ 45
(C) કલમ 32
(D) કલમ 114
સાચો જવાબ: (A) કલમ 65B
સમજૂતી: કલમ 65B Electronic Recordsને પુરાવા તરીકે રજૂ કરવા માટેની શરતો અને Certificate અંગેની જોગવાઈ હતી.
પ્રશ્ન 78. Computer Output અંગે કલમ 65B Certificateનો હેતુ શું હતો?
(A) દસ્તાવેજનો માલિક નક્કી કરવો
(B) Electronic Recordની કાયદાકીય સ્વીકાર્યતા માટે જરૂરી શરતો દર્શાવવી
(C) આરોપીને સજા આપવી
(D) સાક્ષીને અયોગ્ય ઠેરવવો
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 65B હેઠળ Computer Outputની સ્વીકાર્યતા માટે નિર્ધારિત શરતોનું પાલન અને Certificate મહત્વપૂર્ણ હતું.
પ્રશ્ન 79. CCTV Footage કયા પ્રકારનો પુરાવો છે?
(A) માત્ર Oral Evidence
(B) Electronic Evidence
(C) માત્ર Circumstantial Evidence
(D) માત્ર Hearsay Evidence
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: CCTV Footage Electronic Record છે અને તેને પુરાવા તરીકે રજૂ કરવા લાગુ પડતી કાયદાકીય જોગવાઈઓનું પાલન જરૂરી છે.
પ્રશ્ન 80. WhatsApp Chat કયા પ્રકારનો પુરાવો બની શકે?
(A) માત્ર Oral Evidence
(B) Electronic/Digital Evidence
(C) માત્ર Character Evidence
(D) માત્ર Confession
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: WhatsApp Chat Electronic Record છે. તેની admissibility, authenticity અને જરૂરી કાયદાકીય શરતોનું પાલન મહત્વપૂર્ણ છે.
પ્રશ્ન 81. Burden of Proof અંગેની મુખ્ય જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 101
(B) કલમ 102
(C) કલમ 103
(D) કલમ 114
સાચો જવાબ: (A) કલમ 101
સમજૂતી: કલમ 101 મુજબ જે વ્યક્તિ કોર્ટ પાસે પોતાના દાવા અથવા અધિકારના આધારે નિર્ણય માંગે છે, તેણે તે દાવો આધારિત હકીકતો સાબિત કરવી જોઈએ.
પ્રશ્ન 82. કલમ 102 હેઠળ Burden of Proof કોના પર હોય છે?
(A) હંમેશા આરોપી પર
(B) જે પક્ષ પુરાવો ન હોય તો કેસમાં નિષ્ફળ જાય તેના પર
(C) હંમેશા પોલીસ પર
(D) હંમેશા ન્યાયાધીશ પર
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 102 મુજબ જો કોઈ પક્ષ દ્વારા કોઈ પુરાવો રજૂ ન થાય તો જે પક્ષ કેસમાં નિષ્ફળ જાય, તેના પર Burden of Proof હોય છે.
પ્રશ્ન 83. કલમ 103 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) ચોક્કસ હકીકત સાબિત કરવાનો ભાર
(B) Confession
(C) Expert Opinion
(D) Character Evidence
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 103 મુજબ કોઈ ચોક્કસ હકીકત સાબિત કરવાનો ભાર તે વ્યક્તિ પર હોય છે જે કોર્ટને તે હકીકત માનવા માંગે છે.
પ્રશ્ન 84. કલમ 104 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) પુરાવાની સ્વીકાર્યતા માટે જરૂરી હકીકત સાબિત કરવાનો ભાર
(B) Confession
(C) Dying Declaration
(D) Estoppel
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 104 હેઠળ કોઈ પુરાવો સ્વીકાર્ય બને તે માટે જરૂરી હકીકત સાબિત કરવાનો ભાર સંબંધિત પક્ષ પર હોય છે.
પ્રશ્ન 85. કલમ 105 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) આરોપી દ્વારા General Exception અથવા વિશેષ અપવાદ સાબિત કરવાનો ભાર
(B) સાક્ષીની ઓળખ
(C) Expert Opinion
(D) Documentary Evidence
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 105 મુજબ જો આરોપી Indian Penal Code હેઠળના General Exception અથવા અન્ય અપવાદનો લાભ માંગે, તો તે અપવાદ લાગુ પડે છે તે અંગેનો ભાર આરોપી પર હોય છે. જોકે પ્રોસિક્યુશન પર ગુનો સાબિત કરવાનો મૂળ ભાર રહે છે.
પ્રશ્ન 86. કલમ 106 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) વ્યક્તિની વિશેષ જાણકારીમાં રહેલી હકીકત સાબિત કરવાનો ભાર
(B) માત્ર Confession
(C) માત્ર Dying Declaration
(D) માત્ર Character Evidence
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 106 મુજબ જે હકીકત ખાસ કરીને કોઈ વ્યક્તિની જાણકારીમાં હોય, તે હકીકત સાબિત કરવાનો ભાર તે વ્યક્તિ પર હોઈ શકે છે. આ કલમ પ્રોસિક્યુશનના મૂળ Burden of Proofને દૂર કરતી નથી.
પ્રશ્ન 87. કલમ 107 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) વ્યક્તિ જીવિત હોવાની હકીકત અંગે Presumption
(B) Confession
(C) Expert Opinion
(D) Electronic Evidence
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 107 હેઠળ જો કોઈ વ્યક્તિ જીવિત હતી તે સાબિત થાય અને ચોક્કસ સમયગાળામાં તેના મૃત્યુ અંગે પુરાવો ન હોય, તો કાયદાકીય પરિસ્થિતિઓ હેઠળ તેના જીવિત હોવાનો Presumption લાગુ થઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 88. કલમ 108 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) સાત વર્ષથી કોઈ વ્યક્તિ અંગે જાણ ન હોય તો મૃત્યુ અંગે Presumption
(B) Confession
(C) Character Evidence
(D) Expert Opinion
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 108 મુજબ જો કોઈ વ્યક્તિ વિશે સાત વર્ષ સુધી તે વ્યક્તિને જાણતા લોકો દ્વારા કોઈ માહિતી પ્રાપ્ત ન થઈ હોય, તો તે વ્યક્તિ જીવિત છે તે સાબિત કરવાનો ભાર બદલાઈ શકે છે. જોકે મૃત્યુ ક્યારે થયું તે અંગે Presumption આપમેળે થતું નથી.
પ્રશ્ન 89. કલમ 109 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) Partnership, landlord-tenant અથવા principal-agent સંબંધ અંગે Presumption
(B) Confession
(C) Expert Opinion
(D) Dying Declaration
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 109 હેઠળ ચોક્કસ સંબંધો જેમ કે Partner, Landlord-Tenant અથવા Principal-Agent સંબંધ અસ્તિત્વમાં હોય ત્યારે સંબંધ ચાલુ હોવાનો Presumption લાગુ થઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 90. કલમ 110 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) માલિકીના Presumption
(B) Confession
(C) Electronic Evidence
(D) Witness Examination
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 110 હેઠળ જો કોઈ વ્યક્તિ માલિક તરીકે મિલકતના કબજામાં હોય, તો માલિકી અંગે Presumption લાગુ થઈ શકે છે, જ્યાં સુધી વિરોધી પુરાવો રજૂ ન થાય.
પ્રશ્ન 91. કલમ 111 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) વિશ્વાસ સંબંધ (Relationship of Trust) અંગેના વ્યવહારમાં Good Faith
(B) Confession
(C) Dying Declaration
(D) Character Evidence
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 111 હેઠળ જ્યારે પક્ષકારો વચ્ચે વિશ્વાસનો સંબંધ હોય અને વ્યવહારની Good Faith અંગે પ્રશ્ન હોય, ત્યારે ચોક્કસ સંજોગોમાં Good Faith સાબિત કરવાનો ભાર સંબંધિત વ્યક્તિ પર હોઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 92. કલમ 112 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) લગ્ન દરમિયાન જન્મેલા બાળકની Legitimacy અંગે Presumption
(B) Confession
(C) Expert Opinion
(D) Estoppel
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 112 હેઠળ લગ્ન દરમિયાન અથવા લગ્ન સમાપ્ત થયા પછી કાયદામાં દર્શાવેલા સમયગાળામાં જન્મેલા બાળકની Legitimacy અંગે Presumption આપવામાં આવે છે, જો જરૂરી શરતો પૂર્ણ થાય.
પ્રશ્ન 93. કલમ 113A કઈ બાબત અંગે છે?
(A) Married Woman દ્વારા Suicide અંગે Presumption
(B) Confession
(C) Expert Opinion
(D) Electronic Evidence
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 113A હેઠળ પરિણીત સ્ત્રીના આત્મહત્યાના ચોક્કસ સંજોગોમાં, જો કાયદામાં દર્શાવેલી શરતો પૂર્ણ થાય, તો તેના પતિ અથવા સંબંધીઓ દ્વારા Abetment અંગે Presumption થઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 94. કલમ 113B કઈ બાબત અંગે છે?
(A) Dowry Death અંગે Presumption
(B) Confession
(C) Expert Opinion
(D) Estoppel
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 113B હેઠળ Dowry Death અંગે Presumption લાગુ પડે છે, જો કાયદામાં દર્શાવેલી શરતો, ખાસ કરીને મૃત્યુ પહેલાં Dowry સંબંધિત ક્રૂરતા અથવા હેરાનગતિ, સાબિત થાય.
પ્રશ્ન 95. કલમ 114 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) કોર્ટ સામાન્ય માનવ વર્તન અને કુદરતી પરિસ્થિતિઓના આધારે Presumption કરી શકે
(B) Confession
(C) Expert Opinion
(D) Dying Declaration
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 114 હેઠળ કોર્ટ સામાન્ય માનવ વર્તન, કુદરતી ઘટનાઓ અને વ્યવસાયના સામાન્ય વ્યવહારના આધારે હકીકતો અંગે Presumption કરી શકે છે.
પ્રશ્ન 96. કલમ 114 Illustration (a) કઈ બાબત અંગે છે?
(A) ચોરીનો માલ ચોરી પછી તરત કબજામાં હોય તો ચોરી અથવા અન્ય ગુનાની સંડોવણી અંગે Presumption
(B) Confession
(C) Expert Opinion
(D) Character Evidence
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 114ના Illustration (a) મુજબ ચોરી થયેલો માલ જો કોઈ વ્યક્તિના કબજામાં ચોરી પછી તરત મળી આવે અને તે યોગ્ય સમજૂતી ન આપે, તો કોર્ટ ચોરી અથવા માલ પ્રાપ્ત કરવાના ગુનાની સંડોવણી અંગે Presumption કરી શકે છે, સંજોગો અનુસાર.
પ્રશ્ન 97. Estoppel અંગે મુખ્ય જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 115
(B) કલમ 116
(C) કલમ 117
(D) કલમ 101
સાચો જવાબ: (A) કલમ 115
સમજૂતી: કલમ 115 હેઠળ જો કોઈ વ્યક્તિ પોતાના નિવેદન, કાર્ય અથવા omission દ્વારા બીજી વ્યક્તિને કોઈ હકીકત માનવા પ્રેરિત કરે અને તે વ્યક્તિ તેના આધારે કાર્ય કરે, તો પ્રથમ વ્યક્તિ ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં તે હકીકતનો વિરોધ કરી શકતી નથી.
પ્રશ્ન 98. કલમ 116 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) Tenant અને Landlord વચ્ચે Estoppel
(B) Confession
(C) Expert Opinion
(D) Dying Declaration
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 116 હેઠળ Tenant સામાન્ય રીતે tenancy શરૂ સમયે Landlord પાસે રહેલા titleનો વિરોધ કરી શકતો નથી. આ જોગવાઈ ચોક્કસ સંજોગોમાં Licensee અને અન્ય સંબંધો માટે પણ લાગુ પડે છે.
પ્રશ્ન 99. Witness Examinationના મુખ્ય પ્રકાર કયા છે?
(A) Examination-in-Chief, Cross-Examination અને Re-Examination
(B) માત્ર Examination-in-Chief
(C) માત્ર Cross-Examination
(D) માત્ર Re-Examination
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: Witness Examinationના ત્રણ મુખ્ય પ્રકાર છે: Examination-in-Chief, Cross-Examination અને Re-Examination.
પ્રશ્ન 100. Cross-Examinationનો મુખ્ય હેતુ શું છે?
(A) સાક્ષીની વિશ્વસનીયતા અને નિવેદનની સત્યતા તપાસવી
(B) સાક્ષીને સજા કરવી
(C) સાક્ષીને કોર્ટમાંથી દૂર કરવો
(D) માત્ર દસ્તાવેજ રજૂ કરવો
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: Cross-Examination દ્વારા સાક્ષીના નિવેદનની સત્યતા, વિશ્વસનીયતા, વિરોધાભાસ, પક્ષપાત અને અન્ય સંબંધિત બાબતો તપાસવામાં આવે છે.
AIBE માટે ખાસ નોંધ
Indian Evidence Act, 1872 ના સ્થાને હવે Bharatiya Sakshya Adhiniyam, 2023 દ્વારા 1 જુલાઈ, 2024 લાગુ કરવામાં આવેલ છે. જૂના Evidence Act ની જોગવાઈઓ નવી BSA ની જોગવાઈઓ ઘણી જગ્યાએ સમાન છે, પરંતુ કલમો ના નંબર અને કેટલીક જોગવાઈઓમાં ફેરફારો થયા છે એ બાબત નું ધ્યાન રાખવું.
આ 100 MCQમાં ખાસ મહત્વના મુદ્દાઓ આવરી લેવામાં આવ્યા છે: Relevancy of Facts, Res Gestae, Admissions, Confessions, Dying Declaration, Expert Opinion, Documentary Evidence, Electronic Evidence, Burden of Proof, Presumptions, Estoppel અને Witness Examination.
