AIBE – Criminal Procedure Code – CrPC- 100 Most Important MCQ
Click the Language Button below to read in your language.
આ લેખમાં AIBE પરીક્ષાની તૈયારી માટે Criminal Procedure Code, 1973 ના સૌથી મહત્વપૂર્ણ વિષયો પરથી 100 MCQ Rajan Sir દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. CrPC, 1973 ના પ્રશ્નો જૂના કાયદા આધારિત છે. ભારતમાં 1 જુલાઈ, 2024થી Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita અમલમાં આવી છે.
Topic 1: Criminal Procedure Code – મૂળભૂત જોગવાઈઓ અને ફોજદારી અદાલતો
પ્રશ્ન 1. Criminal Procedure Code, 1973 ક્યારે અમલમાં આવ્યો હતો?
(A) 26 જાન્યુઆરી, 1974
(B) 1 એપ્રિલ, 1974
(C) 15 ઓગસ્ટ, 1973
(D) 1 જાન્યુઆરી, 1975
સાચો જવાબ: (B) 1 એપ્રિલ, 1974
સમજૂતી: Criminal Procedure Code, 1973 1 એપ્રિલ, 1974ના રોજ અમલમાં આવ્યો હતો.
પ્રશ્ન 2. CrPC ની કલમ 2(a) હેઠળ Bailable Offence એટલે શું?
(A) એવો ગુનો જેમાં જામીન ક્યારેય મળી શકે નહીં
(B) એવો ગુનો જે પ્રથમ અનુસૂચિમાં જામીનપાત્ર દર્શાવેલો હોય અથવા અન્ય કાયદા હેઠળ જામીનપાત્ર હોય
(C) એવો ગુનો જે માત્ર Sessions Court દ્વારા ચલાવવામાં આવે
(D) એવો ગુનો જેમાં આરોપીને ફરજિયાત જેલ થાય
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: CrPC ની કલમ 2(a) મુજબ જામીનપાત્ર ગુનો તે છે જે First Schedule માં બેલેબલ દર્શાવાયેલ હોય અથવા અન્ય કાયદા દ્વારા જામીનપાત્ર બનાવવામાં આવ્યો હોય.
પ્રશ્ન 3. Cognizable Offence એટલે શું?
(A) એવો ગુનો જેમાં પોલીસ વોરંટ વિના ધરપકડ કરી શકતી નથી
(B) એવો ગુનો જેમાં પોલીસ કાયદા અનુસાર વોરંટ વિના ધરપકડ કરી શકે છે
(C) એવો ગુનો જેમાં માત્ર સિવિલ કોર્ટ કાર્યવાહી કરી શકે
(D) એવો ગુનો જેમાં ફરિયાદ માત્ર મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ થઈ શકે
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: Cognizable offence માં પોલીસ અધિકારી CrPC ની જોગવાઈઓ અનુસાર વોરંટ વિના ધરપકડ કરી શકે છે.
પ્રશ્ન 4. Non-Cognizable Offence માં સામાન્ય રીતે પોલીસ તપાસ કઈ રીતે કરી શકે?
(A) કોઈ મંજૂરી વગર
(B) માત્ર Sessions Court ની મંજૂરીથી
(C) મેજિસ્ટ્રેટના આદેશથી
(D) માત્ર આરોપીની મંજૂરીથી
સાચો જવાબ: (C)
સમજૂતી: CrPC કલમ 155(2) મુજબ Non-Cognizable ગુનામાં પોલીસ મેજિસ્ટ્રેટના આદેશ વિના તપાસ કરી શકતી નથી.
પ્રશ્ન 5. CrPC ની કલમ 6 મુજબ Criminal Courts ના મુખ્ય વર્ગોમાં કઈ અદાલતનો સમાવેશ થાય છે?
(A) Court of Session
(B) Judicial Magistrate First Class
(C) Judicial Magistrate Second Class
(D) ઉપરોક્ત તમામ
સાચો જવાબ: (D)
સમજૂતી: કલમ 6 મુજબ Court of Session, Judicial Magistrate First Class, Judicial Magistrate Second Class અને Executive Magistratesનો સમાવેશ થાય છે.
પ્રશ્ન 6. Court of Session ની સ્થાપના કઈ કલમ હેઠળ થાય છે?
(A) કલમ 6
(B) કલમ 9
(C) કલમ 11
(D) કલમ 15
સાચો જવાબ: (B) કલમ 9
સમજૂતી: કલમ 9 હેઠળ દરેક Sessions Division માટે Court of Session સ્થાપવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન 7. Judicial Magistrate First Class ની અદાલત કઈ કલમ હેઠળ સ્થાપવામાં આવે છે?
(A) કલમ 9
(B) કલમ 10
(C) કલમ 11
(D) કલમ 14
સાચો જવાબ: (C) કલમ 11
સમજૂતી: કલમ 11 હેઠળ Judicial Magistrate First Class અને Judicial Magistrate Second Class ની અદાલતો સ્થાપવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન 8. Chief Judicial Magistrate ની નિમણૂક કોણ કરે છે?
(A) રાજ્ય સરકાર
(B) High Court
(C) District Collector
(D) પોલીસ કમિશનર
સાચો જવાબ: (B) High Court
સમજૂતી: કલમ 12 મુજબ High Court દરેક જિલ્લામાં Chief Judicial Magistrate ની નિમણૂક કરે છે.
પ્રશ્ન 9. CrPC ની કલમ 16 કઈ અદાલત અંગે જોગવાઈ કરે છે?
(A) Court of Session
(B) Metropolitan Magistrates
(C) Civil Courts
(D) Family Courts
સાચો જવાબ: (B) Metropolitan Magistrates
સમજૂતી: કલમ 16 Metropolitan Magistrates ની અદાલતોની સ્થાપના અને વ્યવસ્થા અંગે છે.
પ્રશ્ન 10. CrPC ની કલમ 29 મુજબ Judicial Magistrate First Class મહત્તમ કેટલી સજા આપી શકે?
(A) 1 વર્ષ
(B) 2 વર્ષ
(C) 3 વર્ષ
(D) 7 વર્ષ
સાચો જવાબ: (C) 3 વર્ષ
સમજૂતી: Judicial Magistrate First Class મહત્તમ 3 વર્ષનો કારાવાસ અથવા ₹10,000 સુધીનો દંડ અથવા બંને આપી શકે છે, કાયદામાં નિર્ધારિત મર્યાદા અનુસાર.
પ્રશ્ન 11. Judicial Magistrate Second Class મહત્તમ કેટલી સજા આપી શકે?
(A) 6 મહિના
(B) 1 વર્ષ
(C) 2 વર્ષ
(D) 3 વર્ષ
સાચો જવાબ: (B) 1 વર્ષ
સમજૂતી: CrPC ની કલમ 29 મુજબ Judicial Magistrate Second Class મહત્તમ 1 વર્ષનો કારાવાસ અથવા ₹5,000 સુધીનો દંડ અથવા બંને આપી શકે છે.
પ્રશ્ન 12. Sessions Court કઈ સજા આપી શકે છે?
(A) માત્ર 3 વર્ષની સજા
(B) માત્ર 7 વર્ષની સજા
(C) કાયદા અનુસાર મૃત્યુદંડ સહિતની સજા આપી શકે છે
(D) માત્ર દંડ
સાચો જવાબ: (C)
સમજૂતી: Sessions Court કાયદા દ્વારા મંજૂર કોઈપણ સજા આપી શકે છે. મૃત્યુદંડની સજા High Court દ્વારા પુષ્ટિ થયા બાદ જ અમલમાં આવી શકે છે.
પ્રશ્ન 13. Sessions Court દ્વારા આપવામાં આવેલ મૃત્યુદંડની પુષ્ટિ કઈ કલમ હેઠળ થાય છે?
(A) કલમ 366
(B) કલમ 368
(C) કલમ 372
(D) કલમ 374
સાચો જવાબ: (A) કલમ 366
સમજૂતી: Sessions Court દ્વારા આપવામાં આવેલી મૃત્યુદંડની સજા High Court સમક્ષ confirmation માટે મોકલવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન 14. CrPC ની કલમ 30 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) ધરપકડ
(B) દંડ ન ભરવાના બદલામાં કારાવાસ
(C) જામીન
(D) FIR
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 30 હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટ દંડ ન ભરવાના બદલામાં કાયદા અનુસાર કારાવાસની સજા આપી શકે છે.
પ્રશ્ન 15. એક જ ટ્રાયલમાં અનેક ગુનાઓ માટે દોષિત ઠરેલા આરોપીને સજા અંગેની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 30
(B) કલમ 31
(C) કલમ 32
(D) કલમ 34
સાચો જવાબ: (B) કલમ 31
સમજૂતી: કલમ 31 એક જ ટ્રાયલમાં અનેક ગુનાઓ માટે સજા અને સજાઓ એકસાથે કે ક્રમશઃ ભોગવવાની બાબત દર્શાવે છે.
Topic 2: Arrest – ધરપકડ અંગેની મહત્વપૂર્ણ જોગવાઈઓ
પ્રશ્ન 16. CrPC ની કલમ 41 હેઠળ પોલીસ ક્યારે વોરંટ વિના ધરપકડ કરી શકે છે?
(A) દરેક સિવિલ વિવાદમાં
(B) Cognizable offence સંબંધિત કાયદાકીય પરિસ્થિતિઓમાં
(C) માત્ર દંડપાત્ર ગુનામાં
(D) માત્ર મેજિસ્ટ્રેટના આદેશથી
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 41 હેઠળ નિર્ધારિત પરિસ્થિતિઓમાં પોલીસ વોરંટ વિના ધરપકડ કરી શકે છે. દરેક Cognizable ગુનામાં ધરપકડ આપમેળે ફરજિયાત નથી.
પ્રશ્ન 17. CrPC ની કલમ 41A હેઠળ પોલીસ શું કરી શકે છે?
(A) આરોપીને તરત જ જેલમાં મોકલી શકે છે
(B) હાજર થવા માટે Notice આપી શકે છે
(C) આરોપીને દોષિત જાહેર કરી શકે છે
(D) જામીન રદ કરી શકે છે
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 41A હેઠળ જ્યાં ધરપકડ જરૂરી ન હોય ત્યાં પોલીસ આરોપીને તપાસમાં હાજર થવા માટે Notice આપી શકે છે.
પ્રશ્ન 18. CrPC ની કલમ 41B કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?
(A) જામીન
(B) ધરપકડની પ્રક્રિયા અને ધરપકડ કરનાર પોલીસ અધિકારીની ફરજો
(C) અપીલ
(D) સાક્ષીનું પરીક્ષણ
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 41B ધરપકડની પ્રક્રિયા અને ધરપકડ કરનાર પોલીસ અધિકારીની ફરજો અંગે જોગવાઈ કરે છે.
પ્રશ્ન 19. ધરપકડ કરાયેલા વ્યક્તિને ધરપકડનું કારણ જણાવવાનો અધિકાર કઈ કલમ હેઠળ છે?
(A) કલમ 45
(B) કલમ 50
(C) કલમ 55
(D) કલમ 60
સાચો જવાબ: (B) કલમ 50
સમજૂતી: ધરપકડ કરાયેલા વ્યક્તિને ધરપકડના કારણો જણાવવા જરૂરી છે. જામીનપાત્ર ગુનામાં જામીનના અધિકાર અંગે પણ જાણ કરવી જરૂરી છે.
પ્રશ્ન 20. ધરપકડ કરાયેલા વ્યક્તિને તેના જામીનના અધિકાર વિશે જાણ કરવાની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 41
(B) કલમ 50
(C) કલમ 57
(D) કલમ 167
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 50 હેઠળ જામીનપાત્ર ગુનામાં ધરપકડ કરાયેલા વ્યક્તિને જામીન મેળવવાના અધિકાર વિશે જણાવવું જરૂરી છે.
પ્રશ્ન 21. CrPC ની કલમ 46 મુજબ ધરપકડ કેવી રીતે કરવામાં આવે છે?
(A) માત્ર લેખિત આદેશથી
(B) વ્યક્તિને શારીરિક રીતે કસ્ટડીમાં લઈને અથવા કાયદા અનુસાર ધરપકડની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરીને
(C) માત્ર ફોન દ્વારા
(D) માત્ર નોટિસ દ્વારા
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 46 ધરપકડ કરવાની રીત અંગે જોગવાઈ કરે છે. ધરપકડ માટે શારીરિક સ્પર્શ અથવા વ્યક્તિને કસ્ટડીમાં લેવાની પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે જરૂરી હોય છે.
પ્રશ્ન 22. CrPC ની કલમ 47 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) આરોપીના ઘરનું વેચાણ
(B) ધરપકડ માટે વ્યક્તિ પ્રવેશેલા સ્થળની તપાસ અને પ્રવેશ
(C) જામીન
(D) ફરિયાદ
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 47 હેઠળ ધરપકડ માટે શોધવામાં આવતી વ્યક્તિએ પ્રવેશ કરેલા સ્થળમાં પ્રવેશ મેળવવા સંબંધિત જોગવાઈ છે.
પ્રશ્ન 23. CrPC ની કલમ 49 મુજબ ધરપકડ કરાયેલા વ્યક્તિ પર શું પ્રતિબંધ છે?
(A) કોઈપણ પ્રકારની પૂછપરછ
(B) અનાવશ્યક બળ અથવા restraint
(C) પોલીસ સ્ટેશન લઈ જવું
(D) મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ રજૂ કરવું
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: ધરપકડ કરાયેલા વ્યક્તિને જરૂરી કરતાં વધુ restraint અથવા બળથી રોકી રાખી શકાય નહીં.
પ્રશ્ન 24. CrPC ની કલમ 51 હેઠળ ધરપકડ કરાયેલા વ્યક્તિની તપાસ ક્યારે થઈ શકે?
(A) માત્ર High Court ના આદેશથી
(B) કાયદામાં નિર્ધારિત પરિસ્થિતિઓમાં
(C) માત્ર આરોપીની પત્નીની મંજૂરીથી
(D) ક્યારેય નહીં
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 51 હેઠળ ધરપકડ કરાયેલા વ્યક્તિની તપાસ તેની પાસેના સામાન અને જરૂરી બાબતો માટે કાયદા અનુસાર થઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 25. CrPC ની કલમ 53 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) આરોપીનું મેડિકલ પરીક્ષણ
(B) આરોપીને જામીન
(C) અપીલ
(D) સમન્સ
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 53 હેઠળ પોલીસની વિનંતી પર આરોપીનું મેડિકલ પરીક્ષણ કરાવવાની જોગવાઈ છે.
પ્રશ્ન 26. CrPC ની કલમ 54 હેઠળ મેડિકલ પરીક્ષણની માંગ કોણ કરી શકે?
(A) ધરપકડ કરાયેલ વ્યક્તિ
(B) માત્ર પોલીસ અધિકારી
(C) માત્ર સરકારી વકીલ
(D) માત્ર ફરિયાદી
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: ધરપકડ કરાયેલ વ્યક્તિ પોતાના મેડિકલ પરીક્ષણ માટે કાયદા અનુસાર માંગ કરી શકે છે.
પ્રશ્ન 27. ધરપકડ કરાયેલા વ્યક્તિને મેજિસ્ટ્રેટ અથવા પોલીસ સ્ટેશનના ઇન્ચાર્જ સમક્ષ રજૂ કરવાની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 54
(B) કલમ 56
(C) કલમ 60
(D) કલમ 65
સાચો જવાબ: (B) કલમ 56
સમજૂતી: ધરપકડ કરાયેલા વ્યક્તિને વિલંબ વિના મેજિસ્ટ્રેટ અથવા સંબંધિત પોલીસ અધિકારી સમક્ષ રજૂ કરવાની જોગવાઈ કલમ 56માં છે.
પ્રશ્ન 28. CrPC ની કલમ 57 મુજબ પોલીસ ધરપકડ કરાયેલ વ્યક્તિને મેજિસ્ટ્રેટના આદેશ વિના મહત્તમ કેટલા સમય સુધી રાખી શકે?
(A) 12 કલાક
(B) 24 કલાક
(C) 48 કલાક
(D) 72 કલાક
સાચો જવાબ: (B) 24 કલાક
સમજૂતી: મુસાફરી માટે જરૂરી સમય સિવાય ધરપકડ કરાયેલ વ્યક્તિને મેજિસ્ટ્રેટના આદેશ વિના 24 કલાકથી વધુ કસ્ટડીમાં રાખી શકાતો નથી.
પ્રશ્ન 29. ધરપકડ કરાયેલ વ્યક્તિને 24 કલાકથી વધુ કસ્ટડીમાં રાખવા માટે સામાન્ય રીતે શું જરૂરી છે?
(A) પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટરની મંજૂરી
(B) મેજિસ્ટ્રેટનો આદેશ
(C) ફરિયાદીની મંજૂરી
(D) જિલ્લા કલેક્ટરની મંજૂરી
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 57 અને બંધારણના Article 22(2) અનુસાર 24 કલાકની મર્યાદા બાદ કસ્ટડી માટે મેજિસ્ટ્રેટનો આદેશ જરૂરી છે.
પ્રશ્ન 30. CrPC ની કલમ 58 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) પોલીસ દ્વારા ધરપકડના કેસોની જાણ
(B) જામીન
(C) અપીલ
(D) પુરાવા
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 58 પોલીસ દ્વારા ધરપકડ કરાયેલા વ્યક્તિઓ અંગે સંબંધિત જાણ અને નિયંત્રણની જોગવાઈ કરે છે.
પ્રશ્ન 31. ખાનગી વ્યક્તિ દ્વારા ધરપકડ કરવાની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 41
(B) કલમ 42
(C) કલમ 43
(D) કલમ 44
સાચો જવાબ: (C) કલમ 43
સમજૂતી: કલમ 43 હેઠળ ખાનગી વ્યક્તિ ચોક્કસ કાયદાકીય પરિસ્થિતિઓમાં ધરપકડ કરી શકે છે અને ત્યારબાદ પોલીસને સોંપવાની પ્રક્રિયા છે.
પ્રશ્ન 32. મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા ધરપકડ કરવાની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 42
(B) કલમ 43
(C) કલમ 44
(D) કલમ 45
સાચો જવાબ: (C) કલમ 44
સમજૂતી: કલમ 44 હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટને પોતાની હાજરીમાં થયેલા ચોક્કસ ગુનાઓમાં ધરપકડ કરવાનો અધિકાર છે.
પ્રશ્ન 33. CrPC ની કલમ 45 મુખ્યત્વે કોને ધરપકડથી રક્ષણ આપે છે?
(A) તમામ સરકારી કર્મચારીઓને
(B) Armed Forces ના સભ્યોને, નિર્ધારિત શરતો હેઠળ
(C) તમામ વકીલોને
(D) તમામ ન્યાયાધીશોને
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 45 હેઠળ Armed Forces ના સભ્યોને તેમની ફરજ સંબંધિત બાબતોમાં ચોક્કસ રક્ષણ આપવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન 34. CrPC ની કલમ 41D હેઠળ ધરપકડ કરાયેલા વ્યક્તિને કયો અધિકાર છે?
(A) તપાસ દરમિયાન વકીલને મળવાનો અધિકાર
(B) પોલીસ અધિકારીને બદલી કરવાનો અધિકાર
(C) FIR રદ કરવાનો અધિકાર
(D) કેસનો ટ્રાયલ અટકાવવાનો અધિકાર
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 41D ધરપકડ કરાયેલા વ્યક્તિને પૂછપરછ દરમિયાન પોતાની પસંદગીના વકીલને મળવાનો અધિકાર આપે છે, જોકે પૂછપરછ દરમિયાન સતત હાજરીનો અધિકાર નથી.
પ્રશ્ન 35. CrPC ની કલમ 42 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) નામ અને સરનામું આપવાનો ઇનકાર કરનાર વ્યક્તિની ધરપકડ
(B) FIR
(C) જામીન
(D) ટ્રાયલ
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 42 હેઠળ ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં નામ અને સરનામું આપવાનો ઇનકાર કરનાર વ્યક્તિ સામે કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
Topic 3: Summons, Warrant અને Proclamation
પ્રશ્ન 36. CrPC ની કલમ 61 મુજબ સમન્સ સામાન્ય રીતે કેટલા સમય સુધી માન્ય રહે છે?
(A) 30 દિવસ
(B) 60 દિવસ
(C) કોર્ટ દ્વારા રદ કરવામાં આવે અથવા અમલ થાય ત્યાં સુધી
(D) 1 વર્ષ
સાચો જવાબ: (C)
સમજૂતી: સમન્સ કાયદા અનુસાર અમલમાં આવે અથવા કોર્ટ દ્વારા રદ થાય ત્યાં સુધી માન્ય રહે છે.
પ્રશ્ન 37. CrPC ની કલમ 62 મુજબ સમન્સ કેવી રીતે સર્વ કરવામાં આવે છે?
(A) માત્ર પોસ્ટ દ્વારા
(B) વ્યક્તિને વ્યક્તિગત રીતે સર્વ કરીને, કાયદામાં નિર્ધારિત રીત અનુસાર
(C) માત્ર WhatsApp દ્વારા
(D) માત્ર અખબારમાં જાહેરાત કરીને
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 62 અનુસાર સમન્સ સામાન્ય રીતે વ્યક્તિને વ્યક્તિગત રીતે સર્વ કરવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન 38. CrPC ની કલમ 70 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) સમન્સ
(B) ધરપકડ વોરંટનું સ્વરૂપ અને તેની માન્યતા
(C) જામીન
(D) અપીલ
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 70 હેઠળ ધરપકડ વોરંટ લેખિત, સહીવાળું અને કોર્ટની સીલવાળું હોવું જોઈએ તથા તે રદ થાય અથવા અમલમાં આવે ત્યાં સુધી અમલમાં રહે છે.
પ્રશ્ન 39. CrPC ની કલમ 71 હેઠળ ધરપકડ વોરંટમાં શું હોઈ શકે?
(A) જામીન આપવા માટેની સૂચના
(B) માત્ર દંડ
(C) માત્ર જેલ
(D) અપીલની સૂચના
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 71 હેઠળ કોર્ટ ધરપકડ વોરંટમાં વ્યક્તિને ચોક્કસ શરતો હેઠળ જામીન આપવાની જોગવાઈ કરી શકે છે.
પ્રશ્ન 40. CrPC ની કલમ 72 મુજબ ધરપકડ વોરંટ સામાન્ય રીતે કોને મોકલવામાં આવે છે?
(A) માત્ર સરકારી વકીલ
(B) પોલીસ અધિકારી
(C) સિવિલ અધિકારી
(D) ફરિયાદી
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: વોરંટ સામાન્ય રીતે પોલીસ અધિકારીને મોકલવામાં આવે છે, જોકે કાયદા અનુસાર અન્ય વ્યક્તિને પણ મોકલી શકાય છે.
પ્રશ્ન 41. CrPC ની કલમ 73 હેઠળ ધરપકડ વોરંટ કોના માટે જારી થઈ શકે છે?
(A) માત્ર પોલીસ અધિકારી માટે
(B) માત્ર સિવિલ કેસમાં
(C) ફરાર વ્યક્તિઓ અથવા ચોક્કસ કાયદાકીય પરિસ્થિતિઓમાં વોરંટ અમલ કરાવવા માટે
(D) માત્ર સાક્ષી માટે
સાચો જવાબ: (C)
સમજૂતી: કલમ 73 હેઠળ ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં વોરંટ અન્ય યોગ્ય વ્યક્તિને પણ સોંપવામાં આવી શકે છે.
પ્રશ્ન 42. CrPC ની કલમ 82 હેઠળ Proclamation ક્યારે જારી થાય છે?
(A) આરોપી હાજર હોય ત્યારે
(B) આરોપી ફરાર હોય અથવા છુપાયેલ હોય અને વોરંટ અમલ ન થઈ શકે
(C) કેસમાં દંડ થયો હોય ત્યારે
(D) આરોપી જામીન પર હોય ત્યારે
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કોર્ટને એવું માનવા માટે કારણ હોય કે આરોપી ફરાર થયો છે અથવા છુપાયેલ છે અને વોરંટ અમલ થઈ શકતું નથી, ત્યારે કલમ 82 હેઠળ proclamation જારી થઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 43. CrPC ની કલમ 82 હેઠળ Proclamation માં આરોપીને હાજર થવા માટે ઓછામાં ઓછો કેટલો સમય આપવામાં આવે છે?
(A) 15 દિવસ
(B) 30 દિવસ
(C) 45 દિવસ
(D) 60 દિવસ
સાચો જવાબ: (B) 30 દિવસ
સમજૂતી: Proclamation માં જાહેર કરવાની તારીખથી ઓછામાં ઓછા 30 દિવસનો સમય આપીને હાજર થવાનું જણાવવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન 44. CrPC ની કલમ 83 હેઠળ કોર્ટ શું કરી શકે છે?
(A) આરોપીની મિલકત જપ્ત કરી શકે છે
(B) આરોપીને દોષિત જાહેર કરી શકે છે
(C) FIR રદ કરી શકે છે
(D) માત્ર દંડ કરી શકે છે
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 83 હેઠળ proclamation જારી કરનાર કોર્ટ ફરાર વ્યક્તિની મિલકત attach કરી શકે છે.
પ્રશ્ન 45. CrPC ની કલમ 84 હેઠળ કઈ બાબત અંગે જોગવાઈ છે?
(A) Attached property અંગે તૃતીય પક્ષનો દાવો અથવા વાંધો
(B) જામીન
(C) FIR
(D) અપીલ
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 84 હેઠળ મિલકત attachment સામે દાવો અથવા વાંધો રજૂ કરવાની પ્રક્રિયા છે.
પ્રશ્ન 46. CrPC ની કલમ 85 હેઠળ attached મિલકત અંગે કઈ જોગવાઈ છે?
(A) મિલકતનું વેચાણ ફરજિયાત
(B) મિલકતની attachment રદ અથવા વેચાણ સંબંધિત પ્રક્રિયા
(C) મિલકત આરોપીને તરત સોંપવી
(D) મિલકત સરકારને કાયમી આપવી
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 85 હેઠળ attached મિલકતના disposal, attachment રદ કરવા અને વેચાણ અંગે જોગવાઈ છે.
પ્રશ્ન 47. CrPC ની કલમ 86 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) Proclamation અને attachment સંબંધિત અપીલ
(B) FIR
(C) મેડિકલ પરીક્ષણ
(D) જામીન
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 86 હેઠળ મિલકતની attachment અથવા વેચાણ સંબંધિત ચોક્કસ આદેશો સામે અપીલની જોગવાઈ છે.
પ્રશ્ન 48. CrPC ની કલમ 87 હેઠળ કોર્ટ શું કરી શકે છે?
(A) સમન્સને બદલે અથવા સમન્સ સાથે ધરપકડ વોરંટ જારી કરી શકે છે
(B) આરોપીને દોષિત જાહેર કરી શકે છે
(C) માત્ર જામીન આપી શકે છે
(D) માત્ર ફરિયાદ રદ કરી શકે છે
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 87 હેઠળ કોર્ટ ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં સમન્સને બદલે અથવા સમન્સ સાથે વોરંટ જારી કરી શકે છે.
પ્રશ્ન 49. CrPC ની કલમ 88 હેઠળ કોર્ટ શું કરી શકે છે?
(A) હાજરી માટે વ્યક્તિ પાસેથી બોન્ડ લઈ શકે છે
(B) મિલકત જપ્ત કરી શકે છે
(C) FIR રદ કરી શકે છે
(D) આરોપીને દોષિત જાહેર કરી શકે છે
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 88 હેઠળ કોર્ટ હાજર રહેલા વ્યક્તિ પાસેથી હાજરી સુનિશ્ચિત કરવા બોન્ડ લઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 50. CrPC ની કલમ 89 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) અગાઉથી બોન્ડ આપનાર વ્યક્તિની ધરપકડ
(B) FIR
(C) અપીલ
(D) સાક્ષીનું પરીક્ષણ
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 89 હેઠળ બોન્ડ આપ્યા બાદ હાજર ન રહેતા વ્યક્તિ સામે ધરપકડ વોરંટ જારી કરવાની જોગવાઈ છે.
Topic 4: FIR, Investigation અને Police Powers
પ્રશ્ન 51. FIR ની જોગવાઈ CrPC ની કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 151
(B) કલમ 154
(C) કલમ 156
(D) કલમ 161
સાચો જવાબ: (B) કલમ 154
સમજૂતી: કલમ 154 Cognizable offence અંગે પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધાતી FIR ની જોગવાઈ કરે છે.
પ્રશ્ન 52. Cognizable offence અંગે FIR નોંધવામાં આવે ત્યારે માહિતી મૌખિક હોય તો શું કરવું જોઈએ?
(A) તેને નોંધવાની જરૂર નથી
(B) માહિતી લેખિતમાં નોંધવી અને માહિતી આપનારને વાંચી સંભળાવવી
(C) માત્ર પોલીસ ડાયરીમાં નોંધવી
(D) માત્ર મેજિસ્ટ્રેટને મોકલવી
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 154 અનુસાર મૌખિક માહિતી લેખિતમાં નોંધવી અને માહિતી આપનારને વાંચી સંભળાવવી જરૂરી છે.
પ્રશ્ન 53. FIR ની નકલ કોને મફતમાં આપવી જોઈએ?
(A) માત્ર આરોપીને
(B) માત્ર વકીલને
(C) માહિતી આપનારને
(D) માત્ર મેજિસ્ટ્રેટને
સાચો જવાબ: (C)
સમજૂતી: કલમ 154(2) અનુસાર માહિતી આપનારને FIR ની નકલ મફતમાં આપવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન 54. CrPC ની કલમ 155 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) Cognizable offence
(B) Non-Cognizable offence અંગે માહિતી અને તપાસ
(C) અપીલ
(D) ટ્રાયલ
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 155 Non-Cognizable ગુનાની માહિતી અને તેની તપાસની પ્રક્રિયા અંગે છે.
પ્રશ્ન 55. CrPC ની કલમ 156(3) હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટ શું કરી શકે છે?
(A) પોલીસને તપાસ કરવા આદેશ આપી શકે છે
(B) આરોપીને તરત જ સજા આપી શકે છે
(C) FIR રદ કરી શકે છે
(D) માત્ર દંડ કરી શકે છે
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 156(3) હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટ પોલીસને Cognizable offence ની તપાસ કરવા આદેશ આપી શકે છે.
પ્રશ્ન 56. CrPC ની કલમ 157 હેઠળ પોલીસ શું કરે છે?
(A) તપાસ શરૂ કરવા અને જરૂરી કાર્યવાહી માટે પ્રક્રિયા
(B) જામીન આપે છે
(C) અપીલ સાંભળે છે
(D) આરોપીને દોષિત જાહેર કરે છે
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 157 હેઠળ પોલીસને Cognizable offence અંગે માહિતી મળ્યા બાદ તપાસ શરૂ કરવાની પ્રક્રિયા દર્શાવવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન 57. CrPC ની કલમ 160 હેઠળ પોલીસ શું કરી શકે છે?
(A) સાક્ષીને તપાસ માટે હાજર થવા બોલાવી શકે છે
(B) આરોપીને દોષિત જાહેર કરી શકે છે
(C) અપીલ રદ કરી શકે છે
(D) સિવિલ ડિક્રી આપી શકે છે
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 160 હેઠળ પોલીસ તપાસ દરમિયાન ચોક્કસ સાક્ષીઓને હાજર થવા માટે લેખિત આદેશ આપી શકે છે.
પ્રશ્ન 58. CrPC ની કલમ 161 હેઠળ પોલીસ શું કરે છે?
(A) સાક્ષીઓના નિવેદનો નોંધે છે
(B) આરોપીને સજા આપે છે
(C) અપીલ સાંભળે છે
(D) જામીન રદ કરે છે
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 161 હેઠળ તપાસ દરમિયાન પોલીસ સાક્ષીઓની પૂછપરછ કરી તેમના નિવેદનો નોંધે છે.
પ્રશ્ન 59. CrPC ની કલમ 162 હેઠળ પોલીસ સમક્ષ આપવામાં આવેલ નિવેદન સામાન્ય રીતે શું છે?
(A) હંમેશા સ્વતંત્ર substantive evidence
(B) સામાન્ય રીતે સાક્ષીને contradict કરવા માટે ઉપયોગી, કાયદામાં નિર્ધારિત રીતે
(C) હંમેશા confession
(D) હંમેશા admissible documentary evidence
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 162 હેઠળ પોલીસ સમક્ષ આપેલા નિવેદનોનો સામાન્ય રીતે substantive evidence તરીકે ઉપયોગ થતો નથી; તેનો ઉપયોગ કાયદા અનુસાર સાક્ષીને contradict કરવા થઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 60. CrPC ની કલમ 163 હેઠળ પોલીસ શું કરી શકતી નથી?
(A) સાક્ષીને પૂછપરછ
(B) કોઈ વ્યક્તિને inducement, threat અથવા promise આપીને નિવેદન મેળવવું
(C) તપાસ
(D) FIR નોંધવી
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 163 હેઠળ સાક્ષીને પ્રલોભન, ધમકી અથવા વચન આપીને નિવેદન મેળવવા પર પ્રતિબંધ છે.
પ્રશ્ન 61. CrPC ની કલમ 164 હેઠળ Confession અથવા Statement કોણ નોંધે છે?
(A) માત્ર પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર
(B) મેજિસ્ટ્રેટ
(C) સરકારી વકીલ
(D) ફરિયાદી
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 164 હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટ confession અથવા statement નોંધે છે.
પ્રશ્ન 62. CrPC ની કલમ 164 હેઠળ Confession નોંધતા પહેલાં મેજિસ્ટ્રેટ શું ખાતરી કરે છે?
(A) આરોપીને પોલીસની ઇચ્છા મુજબ confession આપવાનું
(B) confession સ્વૈચ્છિક છે અને વ્યક્તિને confession આપવા માટે ફરજ પાડવામાં આવી નથી
(C) આરોપી દોષિત છે
(D) ફરિયાદી હાજર છે
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: મેજિસ્ટ્રેટ confession સ્વૈચ્છિક છે કે નહીં તે અંગે ખાતરી કરે છે અને આરોપીને confession આપવું ફરજિયાત નથી તે સમજાવે છે.
પ્રશ્ન 63. CrPC ની કલમ 165 હેઠળ પોલીસ શું કરી શકે છે?
(A) તપાસ દરમિયાન જરૂરી પરિસ્થિતિઓમાં વોરંટ વિના search
(B) આરોપીને સજા
(C) અપીલ
(D) સિવિલ ડિક્રી
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 165 હેઠળ તપાસ માટે જરૂરી વસ્તુઓ શોધવા પોલીસ અધિકારી કાયદાકીય શરતો હેઠળ વોરંટ વિના search કરી શકે છે.
પ્રશ્ન 64. CrPC ની કલમ 166 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) અન્ય પોલીસ સ્ટેશનના અધિકારક્ષેત્રમાં તપાસ
(B) જામીન
(C) ટ્રાયલ
(D) અપીલ
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 166 હેઠળ એક પોલીસ સ્ટેશનનો અધિકારી બીજા પોલીસ સ્ટેશનના અધિકારક્ષેત્રમાં તપાસ માટે સંબંધિત પ્રક્રિયા કરી શકે છે.
પ્રશ્ન 65. CrPC ની કલમ 167 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) તપાસ 24 કલાકમાં પૂર્ણ ન થાય ત્યારે આરોપીની કસ્ટડી
(B) FIR
(C) જામીનપાત્ર ગુનો
(D) અપીલ
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 167 હેઠળ તપાસ 24 કલાકમાં પૂર્ણ ન થાય ત્યારે આરોપીને મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ રજૂ કરી remand માટે કાર્યવાહી થાય છે.
પ્રશ્ન 66. CrPC ની કલમ 167 હેઠળ પોલીસ કસ્ટડીમાં રાખવાનો કુલ સમય સામાન્ય રીતે મહત્તમ કેટલો હોઈ શકે છે?
(A) 7 દિવસ
(B) 10 દિવસ
(C) 15 દિવસ
(D) 30 દિવસ
સાચો જવાબ: (C) 15 દિવસ
સમજૂતી: કલમ 167 હેઠળ પોલીસ કસ્ટડીનો કુલ સમય 15 દિવસ સુધીનો છે, જે કાયદા અને ન્યાયિક અર્થઘટન મુજબ remand ના પ્રારંભિક સમયગાળામાં મંજૂર થાય છે.
પ્રશ્ન 67. CrPC ની કલમ 167 હેઠળ ગંભીર ગુનાઓમાં Default Bail માટે સામાન્ય સમયમર્યાદા શું છે?
(A) 30 અથવા 60 દિવસ
(B) 60 અથવા 90 દિવસ
(C) 120 અથવા 180 દિવસ
(D) 365 દિવસ
સાચો જવાબ: (B) 60 અથવા 90 દિવસ
સમજૂતી: ગુનાની ગંભીરતા અને સજાની જોગવાઈ પ્રમાણે charge sheet ન દાખલ થાય તો 60 અથવા 90 દિવસ બાદ આરોપીને Default Bail નો અધિકાર ઊભો થઈ શકે છે, શરતો અનુસાર.
પ્રશ્ન 68. CrPC ની કલમ 169 હેઠળ પુરાવા પૂરતા ન હોય તો પોલીસ શું કરી શકે છે?
(A) આરોપીને કાયદા અનુસાર bond પર મુક્ત કરી શકે છે
(B) આરોપીને દોષિત જાહેર કરી શકે છે
(C) મૃત્યુદંડ આપી શકે છે
(D) કેસને સિવિલ કોર્ટમાં મોકલી શકે છે
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: તપાસ દરમિયાન પુરાવા પૂરતા ન હોય તો કલમ 169 હેઠળ આરોપીને bond પર મુક્ત કરવાની જોગવાઈ છે.
પ્રશ્ન 69. CrPC ની કલમ 170 હેઠળ પુરાવા પૂરતા હોય તો પોલીસ શું કરે છે?
(A) આરોપીને મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ મોકલે છે
(B) આરોપીને દોષિત જાહેર કરે છે
(C) કેસ રદ કરે છે
(D) આરોપીને દંડ કરે છે
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: પુરાવા પૂરતા હોય ત્યારે પોલીસ આરોપીને સંબંધિત મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ મોકલે છે અને કેસની આગળની કાર્યવાહી થાય છે.
પ્રશ્ન 70. CrPC ની કલમ 173 હેઠળ કઈ બાબત અંગે જોગવાઈ છે?
(A) તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ પોલીસ રિપોર્ટ
(B) જામીન
(C) અપીલ
(D) સાક્ષીનું પરીક્ષણ
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 173 હેઠળ તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ પોલીસ રિપોર્ટ અથવા charge sheet મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન 71. CrPC ની કલમ 174 હેઠળ પોલીસ કઈ તપાસ કરે છે?
(A) સિવિલ મિલકતની તપાસ
(B) આત્મહત્યા, અકસ્માત અથવા શંકાસ્પદ મૃત્યુ અંગે તપાસ
(C) જામીન
(D) અપીલ
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 174 હેઠળ આત્મહત્યા, અકસ્માત અથવા શંકાસ્પદ પરિસ્થિતિમાં થયેલા મૃત્યુ અંગે પોલીસ Inquest Report તૈયાર કરવાની કાર્યવાહી કરે છે.
પ્રશ્ન 72. CrPC ની કલમ 176 હેઠળ કઈ બાબત અંગે જોગવાઈ છે?
(A) મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા મૃત્યુ અંગે તપાસ
(B) આરોપીને જામીન
(C) અપીલ
(D) સમન્સ
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 176 હેઠળ ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા મૃત્યુના કારણ અંગે તપાસ કરવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન 73. CrPC ની કલમ 177 મુજબ ગુનાની તપાસ અને ટ્રાયલ સામાન્ય રીતે ક્યાં થાય છે?
(A) આરોપીના જન્મસ્થળે
(B) ગુનો જ્યાં કરવામાં આવ્યો હોય તે સ્થળે
(C) ફરિયાદીના રહેઠાણે
(D) High Court માં
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: સામાન્ય નિયમ મુજબ ગુનો જ્યાં કરવામાં આવ્યો હોય તે વિસ્તારની અદાલતમાં તપાસ અને ટ્રાયલ થાય છે.
પ્રશ્ન 74. CrPC ની કલમ 178 હેઠળ ક્યારે એક કરતાં વધુ સ્થળોએ ટ્રાયલ થઈ શકે છે?
(A) જ્યારે ગુનો અનેક સ્થળે થયો હોય અથવા અધિકારક્ષેત્ર અંગે ચોક્કસ પરિસ્થિતિ હોય
(B) દરેક કેસમાં
(C) માત્ર સિવિલ કેસમાં
(D) માત્ર આરોપી ઇચ્છે ત્યારે
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 178 હેઠળ ગુનો અનેક સ્થળોએ થયો હોય, તેનું સ્થળ અનિશ્ચિત હોય અથવા કાયદામાં નિર્ધારિત અન્ય પરિસ્થિતિઓમાં કોઈપણ યોગ્ય સ્થળે ટ્રાયલ થઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 75. CrPC ની કલમ 179 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) જ્યાં ગુનો કરવામાં આવ્યો હોય અથવા તેનું પરિણામ આવ્યું હોય ત્યાં ટ્રાયલ
(B) માત્ર આરોપીના રહેઠાણે ટ્રાયલ
(C) માત્ર High Court માં ટ્રાયલ
(D) માત્ર પોલીસ સ્ટેશનમાં ટ્રાયલ
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: જ્યાં કોઈ કાર્ય ગુનો બને છે અને તેનું પરિણામ અન્ય સ્થળે આવે છે, ત્યાં કાયદા મુજબ બંને સ્થળોએ ટ્રાયલ થઈ શકે છે.
Topic 5: Magistrate, Cognizance અને Complaint
પ્રશ્ન 76. CrPC ની કલમ 190 હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટ ગુનાનું સંજ્ઞાન કેવી રીતે લઈ શકે છે?
(A) ફરિયાદ દ્વારા
(B) પોલીસ રિપોર્ટ દ્વારા
(C) અન્ય વ્યક્તિ પાસેથી મળેલી માહિતી અથવા પોતાની જાણ દ્વારા
(D) ઉપરોક્ત તમામ
સાચો જવાબ: (D)
સમજૂતી: કલમ 190 હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટ ફરિયાદ, પોલીસ રિપોર્ટ અથવા અન્ય માહિતી તથા પોતાની જાણના આધારે ગુનાનું Cognizance લઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 77. CrPC ની કલમ 200 હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટ શું કરે છે?
(A) ફરિયાદીની અને હાજર સાક્ષીઓની શપથ પર તપાસ
(B) આરોપીને સજા
(C) અપીલ
(D) જામીન રદ
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 200 હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટ ફરિયાદીને અને હાજર સાક્ષીઓને શપથ પર તપાસે છે, કાયદામાં દર્શાવેલા અપવાદો સિવાય.
પ્રશ્ન 78. CrPC ની કલમ 202 હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટ શું કરી શકે છે?
(A) ફરિયાદની તપાસ અથવા તપાસ કરાવવા માટે પ્રક્રિયા મુલતવી રાખી શકે છે
(B) આરોપીને દોષિત જાહેર કરી શકે છે
(C) FIR રદ કરી શકે છે
(D) સિવિલ ડિક્રી આપી શકે છે
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 202 હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટ ફરિયાદમાં આરોપી સામે પ્રક્રિયા જારી કરતા પહેલાં કેસની યોગ્યતા તપાસવા inquiry અથવા investigation કરાવી શકે છે.
પ્રશ્ન 79. CrPC ની કલમ 203 હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટ ફરિયાદ ક્યારે dismiss કરી શકે છે?
(A) ફરિયાદમાં પૂરતા આધાર ન હોય ત્યારે
(B) દરેક ફરિયાદમાં
(C) આરોપી હાજર ન હોય ત્યારે
(D) પોલીસ ઇચ્છે ત્યારે
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: તપાસ અથવા inquiry પછી જો આગળ કાર્યવાહી માટે પૂરતો આધાર ન હોય તો મેજિસ્ટ્રેટ કલમ 203 હેઠળ ફરિયાદ dismiss કરી શકે છે.
પ્રશ્ન 80. CrPC ની કલમ 204 હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટ શું કરે છે?
(A) આરોપી સામે પ્રક્રિયા જારી કરે છે
(B) આરોપીને દોષિત જાહેર કરે છે
(C) અપીલ રદ કરે છે
(D) મિલકત વેચે છે
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: ફરિયાદ અથવા અન્ય પ્રક્રિયા પરથી આગળ કાર્યવાહી માટે પૂરતો આધાર હોય તો મેજિસ્ટ્રેટ કલમ 204 હેઠળ summons અથવા warrant જારી કરી શકે છે.
પ્રશ્ન 81. CrPC ની કલમ 205 હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટ શું કરી શકે છે?
(A) આરોપીની વ્યક્તિગત હાજરીમાંથી મુક્તિ આપી વકીલ દ્વારા હાજરી મંજૂર કરી શકે છે
(B) આરોપીને સજા
(C) FIR રદ
(D) કેસ બંધ
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 205 હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટ ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં આરોપીની વ્યક્તિગત હાજરીમાંથી મુક્તિ આપી શકે છે.
પ્રશ્ન 82. CrPC ની કલમ 207 હેઠળ આરોપીને કઈ વસ્તુઓ આપવામાં આવે છે?
(A) પોલીસ રિપોર્ટ અને સંબંધિત દસ્તાવેજોની નકલ
(B) માત્ર FIR
(C) માત્ર સાક્ષીઓની યાદી
(D) માત્ર આરોપીની અરજી
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 207 હેઠળ આરોપીને પોલીસ રિપોર્ટ, FIR, સાક્ષીઓના નિવેદનો અને સંબંધિત દસ્તાવેજોની નકલ આપવામાં આવે છે, કાયદામાં નિર્ધારિત રીતે.
પ્રશ્ન 83. CrPC ની કલમ 209 હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટ શું કરે છે?
(A) Sessions Court દ્વારા ટ્રાયલ થવા યોગ્ય કેસ Sessions Court માં મોકલે છે
(B) આરોપીને દોષિત જાહેર કરે છે
(C) અપીલ સાંભળે છે
(D) જામીન રદ કરે છે
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: જો કેસ Sessions Court દ્વારા ટ્રાયલ થવા યોગ્ય હોય તો મેજિસ્ટ્રેટ તેને Sessions Court માં commit કરે છે.
પ્રશ્ન 84. CrPC ની કલમ 211 હેઠળ Charge માં શું હોવું જોઈએ?
(A) ગુનાનું નામ અને જરૂરી વિગતો
(B) માત્ર આરોપીનું નામ
(C) માત્ર ફરિયાદીનું નામ
(D) માત્ર પોલીસ અધિકારીનું નામ
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: Charge માં આરોપી સામેના ગુનાની સ્પષ્ટ વિગતો અને કાયદા અનુસાર જરૂરી માહિતી હોવી જોઈએ.
પ્રશ્ન 85. CrPC ની કલમ 216 હેઠળ કોર્ટ શું કરી શકે છે?
(A) ચુકાદા પહેલાં Charge માં ફેરફાર અથવા ઉમેરો કરી શકે છે
(B) આરોપીને સજા કર્યા પછી Charge બદલી શકે છે
(C) FIR રદ કરી શકે છે
(D) માત્ર જામીન આપી શકે છે
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 216 હેઠળ કોર્ટ ચુકાદો આપવામાં આવે તે પહેલાં Charge માં ફેરફાર અથવા ઉમેરો કરી શકે છે.
Topic 6: Trial અને Criminal Proceedings
પ્રશ્ન 86. CrPC ની કલમ 225 હેઠળ Sessions Trial માં કેસ કોણ ચલાવે છે?
(A) ફરિયાદી
(B) Public Prosecutor
(C) પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર
(D) આરોપી
સાચો જવાબ: (B) Public Prosecutor
સમજૂતી: Sessions Court માં ટ્રાયલ સામાન્ય રીતે Public Prosecutor દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન 87. CrPC ની કલમ 227 હેઠળ Sessions Judge શું કરી શકે છે?
(A) પૂરતો આધાર ન હોય તો આરોપીને discharge કરી શકે છે
(B) આરોપીને ફરજિયાત સજા
(C) અપીલ રદ
(D) FIR નોંધે છે
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કેસના રેકોર્ડ અને દસ્તાવેજો તપાસ્યા બાદ આરોપ સામે કાર્યવાહી માટે પૂરતો આધાર ન હોય તો Sessions Judge discharge કરી શકે છે.
પ્રશ્ન 88. CrPC ની કલમ 228 હેઠળ શું થાય છે?
(A) Sessions Court Charge બનાવે છે
(B) FIR નોંધાય છે
(C) આરોપીને જામીન મળે છે
(D) કેસ રદ થાય છે
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: જો Sessions Court ને આરોપ સામે ટ્રાયલ માટે પૂરતો આધાર જણાય તો કલમ 228 હેઠળ Charge બનાવવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન 89. CrPC ની કલમ 239 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) Warrant Case માં Magistrate દ્વારા આરોપીનું discharge
(B) Sessions Trial
(C) FIR
(D) અપીલ
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 239 હેઠળ Magistrate દ્વારા ચલાવવામાં આવતા warrant case માં આરોપીને discharge કરવાની જોગવાઈ છે.
પ્રશ્ન 90. CrPC ની કલમ 240 હેઠળ કઈ કાર્યવાહી થાય છે?
(A) Warrant Case માં Charge બનાવવામાં આવે છે
(B) FIR રદ
(C) જામીન
(D) અપીલ
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: જો Magistrate ને આરોપ સામે કાર્યવાહી માટે પૂરતો આધાર જણાય તો કલમ 240 હેઠળ Charge બનાવવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન 91. CrPC ની કલમ 251 હેઠળ Summons Case માં શું થાય છે?
(A) આરોપીને ગુનાની વિગતો જણાવવામાં આવે છે, પરંતુ formal charge બનાવવાની જરૂર નથી
(B) આરોપીને મૃત્યુદંડ
(C) આરોપીને ફરજિયાત જેલ
(D) FIR રદ
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: Summons Case માં formal charge બનાવવામાં આવતો નથી. કલમ 251 હેઠળ આરોપીને ગુનાની વિગતો જણાવવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન 92. CrPC ની કલમ 256 હેઠળ ક્યારે આરોપી acquit થઈ શકે છે?
(A) ફરિયાદી હાજર ન હોય ત્યારે, કાયદામાં નિર્ધારિત પરિસ્થિતિઓમાં
(B) આરોપી હાજર ન હોય ત્યારે
(C) પોલીસ હાજર ન હોય ત્યારે
(D) સાક્ષી હાજર ન હોય ત્યારે
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: Summons Case માં ફરિયાદી હાજર ન હોય ત્યારે કલમ 256 હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટ આરોપીને acquit કરી શકે છે, જો કાયદાકીય અપવાદ લાગુ ન પડે.
પ્રશ્ન 93. CrPC ની કલમ 260 હેઠળ કઈ કાર્યવાહી થઈ શકે છે?
(A) કેટલાક કેસોમાં Summary Trial
(B) માત્ર Sessions Trial
(C) માત્ર Civil Trial
(D) માત્ર અપીલ
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 260 હેઠળ ચોક્કસ મેજિસ્ટ્રેટને કાયદામાં નિર્ધારિત ગુનાઓની Summary Trial કરવાની સત્તા છે.
પ્રશ્ન 94. CrPC ની કલમ 264 હેઠળ Summary Trial માં શું જરૂરી છે?
(A) ચુકાદાનું સંક્ષિપ્ત રેકોર્ડ
(B) દરેક કેસમાં સંપૂર્ણ Sessions Trial
(C) માત્ર FIR
(D) માત્ર પોલીસ રિપોર્ટ
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 264 હેઠળ Summary Trial માં પુરાવા અને ચુકાદાનો સંક્ષિપ્ત રેકોર્ડ રાખવાની જોગવાઈ છે.
પ્રશ્ન 95. CrPC ની કલમ 273 હેઠળ પુરાવા સામાન્ય રીતે કેવી રીતે નોંધવામાં આવે છે?
(A) આરોપીની હાજરીમાં અથવા કાયદા હેઠળ મંજૂર પરિસ્થિતિમાં તેના વકીલની હાજરીમાં
(B) માત્ર પોલીસ સમક્ષ
(C) માત્ર ફરિયાદી સમક્ષ
(D) માત્ર લેખિત રીતે
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 273 મુજબ પુરાવા સામાન્ય રીતે આરોપીની હાજરીમાં લેવામાં આવે છે, અથવા કાયદામાં મંજૂર હોય ત્યારે તેના વકીલની હાજરીમાં.
વિષય 7: Bail – જામીન અંગેના મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્નો
પ્રશ્ન 96. CrPC ની કલમ 436 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) Bailable Offence માં જામીન
(B) Non-Bailable Offence માં જામીન
(C) Anticipatory Bail
(D) Appeal
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 436 હેઠળ જામીનપાત્ર ગુનામાં આરોપી જામીન આપવા તૈયાર હોય તો તેને જામીન પર મુક્ત કરવાનો અધિકાર છે, કાયદાની શરતો અનુસાર.
પ્રશ્ન 97. CrPC ની કલમ 437 કઈ બાબત અંગે છે?
(A) Non-Bailable Offence માં Magistrate દ્વારા જામીન
(B) Anticipatory Bail
(C) FIR
(D) Appeal
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 437 હેઠળ Non-Bailable offence માં Magistrate દ્વારા જામીન આપવામાં આવે છે, ચોક્કસ પ્રતિબંધો અને શરતોને આધિન.
પ્રશ્ન 98. Anticipatory Bail ની જોગવાઈ CrPC ની કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 436
(B) કલમ 437
(C) કલમ 438
(D) કલમ 439
સાચો જવાબ: (C) કલમ 438
સમજૂતી: કલમ 438 હેઠળ વ્યક્તિ ધરપકડ થવાની આશંકા હોય ત્યારે High Court અથવા Sessions Court સમક્ષ Anticipatory Bail માટે અરજી કરી શકે છે.
પ્રશ્ન 99. CrPC ની કલમ 439 હેઠળ જામીન આપવાની વિશેષ સત્તા કોને છે?
(A) High Court અને Court of Session
(B) માત્ર પોલીસ અધિકારી
(C) માત્ર District Collector
(D) માત્ર Civil Court
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 439 હેઠળ High Court અને Court of Session ને જામીન અંગે વિશેષ સત્તા આપવામાં આવી છે.
પ્રશ્ન 100. CrPC ની કલમ 125 હેઠળ Maintenance કોને મળી શકે છે?
(A) પત્ની, સંતાન અને માતા-પિતા, કાયદામાં નિર્ધારિત શરતો હેઠળ
(B) માત્ર પતિ
(C) માત્ર પુત્ર
(D) માત્ર ફરિયાદી
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 125 હેઠળ પોતાની ભરણપોષણની વ્યવસ્થા ન કરી શકતા પત્ની, સંતાન અને માતા-પિતા, કાયદામાં દર્શાવેલી શરતો અનુસાર, ભરણપોષણ મેળવી શકે છે.
AIBE પરીક્ષા માટે CrPC ના ખાસ યાદ રાખવાના Sections
FIR અને Investigation
CrPC કલમ 154 – FIR
CrPC કલમ 156 – Police Investigation
CrPC કલમ 161 – Witness Statements
CrPC કલમ 164 – Confession and Statements before Magistrate
CrPC કલમ 167 – Remand and Default Bail
CrPC કલમ 173 – Police Report / Charge Sheet
Arrest
CrPC કલમ 41 – Arrest Without Warrant
CrPC કલમ 41A – Notice of Appearance
CrPC કલમ 50 – Grounds of Arrest and Right to Bail
CrPC કલમ 56 – Production Before Magistrate
CrPC કલમ 57 – 24 Hours Rule
Court Proceedings
CrPC કલમ 190 – Cognizance
CrPC કલમ 200 – Examination of Complainant
CrPC કલમ 202 – Inquiry
CrPC કલમ 203 – Dismissal of Complaint
CrPC કલમ 204 – Issue of Process
CrPC કલમ 227 – Discharge in Sessions Trial
CrPC કલમ 228 – Framing of Charge
Bail
CrPC કલમ 436 – Bail in Bailable Offence
CrPC કલમ 437 – Bail in Non-Bailable Offence
CrPC કલમ 438 – Anticipatory Bail
CrPC કલમ 439 – Special Bail Powers of High Court and Sessions Court
Other Important Sections
CrPC કલમ 125 – Maintenance
CrPC કલમ 144 – Urgent Orders in Cases of Nuisance or Apprehended Danger
CrPC કલમ 320 – Compounding of Offences
CrPC કલમ 357 – Compensation
CrPC કલમ 372 – Appeal
CrPC કલમ 482 – Inherent Powers of High Court
આ પ્રશ્નો CrPC, 1973 ના જૂના કાયદા આધારિત AIBE અભ્યાસ માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. CrPC હવે BNSS, 2023 દ્વારા બદલાઈ ગયો છે, જે 1 જુલાઈ, 2024થી અમલમાં આવ્યો છે. જૂના CrPC ના સંદર્ભમાં કાયદાકીય પ્રક્રિયાઓ અને જૂના કેસો માટે તેની જોગવાઈઓ હજી પણ મહત્વપૂર્ણ હોઈ શકે છે. આ 100 MCQ ને વારંવાર વાંચવાથી Criminal Procedure Code ના મહત્વપૂર્ણ વિષયોનું ઝડપી revision કરવામાં મદદ મળશે.
