AIBE – Bharatiya Sakshya Adhiniyam – 100 Most Important MCQ
Click the Language Button below to read in your language.
ભારતીય સાક્ષ્ય અધિનિયમ, 2023 – Bharatiya Sakshya Adhiniyam – AIBE પરીક્ષા માટે 100 મહત્વપૂર્ણ MCQ : AIBE પરીક્ષાની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓ માટે ભારતીય સાક્ષ્ય અધિનિયમ, 2023 (Bharatiya Sakshya Adhiniyam – BSA) ના સૌથી મહત્વપૂર્ણ વિષયો પર આધારિત 100 MCQ Rajan Sir દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે.આ પ્રશ્નો ખાસ કરીને કાયદાની વ્યાખ્યાઓ, પ્રાસંગિક હકીકતો, સ્વીકારોક્તિ, કબૂલાત, સાક્ષીઓ, દસ્તાવેજી અને ઇલેક્ટ્રોનિક પુરાવા, બોજો-પુરાવો, નિષ્ણાત અભિપ્રાય અને સાક્ષીની તપાસ જેવા AIBE માટે ઉપયોગી વિષયો પર આધારિત છે.
ભાગ 1: મૂળભૂત જોગવાઈઓ અને પ્રાસંગિક હકીકતો
પ્રશ્ન 1. ભારતીય સાક્ષ્ય અધિનિયમ, 2023 ક્યારથી અમલમાં આવ્યો?
(A) 26 જાન્યુઆરી, 2024
(B) 1 જુલાઈ, 2024
(C) 15 ઓગસ્ટ, 2024
(D) 25 ડિસેમ્બર, 2023
સાચો જવાબ: (B) 1 જુલાઈ, 2024
સમજૂતી: ભારતીય સાક્ષ્ય અધિનિયમ, 2023 તા. 1 જુલાઈ, 2024થી અમલમાં આવ્યો છે.
પ્રશ્ન 2. ભારતીય સાક્ષ્ય અધિનિયમ, 2023 કયા જૂના કાયદાનું સ્થાન લે છે?
(A) ભારતીય દંડ સંહિતા, 1860
(B) ફોજદારી પ્રક્રિયા સંહિતા, 1973
(C) ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ, 1872
(D) સિવિલ પ્રોસિજર કોડ, 1908
સાચો જવાબ: (C) ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ, 1872
સમજૂતી: BSA, 2023 એ Indian Evidence Act, 1872નું સ્થાન લીધું છે.
પ્રશ્ન 3. ભારતીય સાક્ષ્ય અધિનિયમ, 2023માં કુલ કેટલી કલમો છે?
(A) 167
(B) 169
(C) 170
(D) 175
સાચો જવાબ: (C) 170
સમજૂતી: ભારતીય સાક્ષ્ય અધિનિયમ, 2023માં કુલ 170 કલમો છે.
પ્રશ્ન 4. BSAની કલમ 3 કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?
(A) સાક્ષીની તપાસ
(B) મુદ્દાની હકીકતો અને પ્રાસંગિક હકીકતોનો પુરાવો
(C) કબૂલાત
(D) દસ્તાવેજોની પ્રમાણિકતા
સાચો જવાબ: (B) મુદ્દાની હકીકતો અને પ્રાસંગિક હકીકતોનો પુરાવો
સમજૂતી: કલમ 3 મુજબ, કોર્ટમાં મુદ્દાની હકીકતો અને કાયદા હેઠળ પ્રાસંગિક જાહેર કરેલી હકીકતોનો પુરાવો આપી શકાય છે.
પ્રશ્ન 5. Res Gestaeનો સિદ્ધાંત BSAની કઈ કલમમાં સમાવિષ્ટ છે?
(A) કલમ 3
(B) કલમ 4
(C) કલમ 5
(D) કલમ 8
સાચો જવાબ: (B) કલમ 4
સમજૂતી: કલમ 4 એક જ વ્યવહાર (Same Transaction) નો ભાગ હોય તેવી હકીકતોની પ્રાસંગિકતા દર્શાવે છે. આ જ સિદ્ધાંત Res Gestae તરીકે ઓળખાય છે.
પ્રશ્ન 6. મુદ્દાની હકીકતના કારણ, પરિણામ અથવા પ્રસંગ સાથે સંબંધિત હકીકતો કઈ કલમ હેઠળ પ્રાસંગિક છે?
(A) કલમ 4
(B) કલમ 5
(C) કલમ 6
(D) કલમ 10
સાચો જવાબ: (B) કલમ 5
સમજૂતી: કલમ 5 મુજબ, મુદ્દાની હકીકત અથવા પ્રાસંગિક હકીકતનું કારણ, પરિણામ કે પ્રસંગ દર્શાવતી હકીકતો પ્રાસંગિક બની શકે છે.
પ્રશ્ન 7. Motive, Preparation અને Conduct અંગેની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 5
(B) કલમ 6
(C) કલમ 7
(D) કલમ 9
સાચો જવાબ: (B) કલમ 6
સમજૂતી: કલમ 6 મુજબ, ગુનાનો હેતુ (Motive), તૈયારી (Preparation) અને અગાઉનું અથવા પછીનું વર્તન (Conduct) પ્રાસંગિક હોઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 8. મુદ્દાની હકીકત સમજાવવા અથવા રજૂ કરવા જરૂરી હકીકતો કઈ કલમ હેઠળ પ્રાસંગિક છે?
(A) કલમ 6
(B) કલમ 7
(C) કલમ 8
(D) કલમ 11
સાચો જવાબ: (B) કલમ 7
સમજૂતી: કલમ 7 એવી હકીકતોને પ્રાસંગિક બનાવે છે જે મુદ્દાની હકીકત અથવા અન્ય પ્રાસંગિક હકીકત સમજાવવા, રજૂ કરવા અથવા ઓળખવા જરૂરી હોય.
પ્રશ્ન 9. ષડયંત્રકારીઓ દ્વારા સામાન્ય હેતુના સંદર્ભમાં કહેવામાં આવેલી અથવા કરવામાં આવેલી બાબતો કઈ કલમ હેઠળ પ્રાસંગિક છે?
(A) કલમ 6
(B) કલમ 7
(C) કલમ 8
(D) કલમ 12
સાચો જવાબ: (C) કલમ 8
સમજૂતી: ષડયંત્રના સામાન્ય હેતુને આગળ વધારવા માટે ષડયંત્રકારીઓ દ્વારા કરવામાં આવેલી અથવા કહેવામાં આવેલી બાબતો કાયદામાં નિર્ધારિત શરતો હેઠળ પ્રાસંગિક બની શકે છે.
પ્રશ્ન 10. અન્યથા અપ્રાસંગિક હકીકતો ક્યારે પ્રાસંગિક બની શકે છે?
(A) કોઈપણ સમયે
(B) માત્ર આરોપી સ્વીકારે ત્યારે
(C) કલમ 9માં નિર્ધારિત પરિસ્થિતિઓમાં
(D) માત્ર સિવિલ કેસમાં
સાચો જવાબ: (C) કલમ 9માં નિર્ધારિત પરિસ્થિતિઓમાં
સમજૂતી: કલમ 9 એવી હકીકતોને પ્રાસંગિક બનાવે છે જે અન્યથા અપ્રાસંગિક હોવા છતાં કાયદામાં નિર્ધારિત પરિસ્થિતિઓમાં પ્રાસંગિક બની શકે છે.
ભાગ 2: હકીકતો, સ્વીકાર (Admission) અને કબૂલાત (Confession)
પ્રશ્ન 11. નુકસાનની રકમ નક્કી કરવામાં મદદરૂપ હકીકતો કઈ કલમ હેઠળ પ્રાસંગિક છે?
(A) કલમ 8
(B) કલમ 9
(C) કલમ 10
(D) કલમ 12
સાચો જવાબ: (C) કલમ 10
સમજૂતી: નુકસાનના કેસમાં નુકસાનની રકમ નક્કી કરવામાં મદદરૂપ હકીકતો કલમ 10 હેઠળ પ્રાસંગિક છે.
પ્રશ્ન 12. કોઈ અધિકાર અથવા રૂઢિ (Custom) અસ્તિત્વમાં છે કે નહીં તે દર્શાવતી હકીકતો કઈ કલમ હેઠળ પ્રાસંગિક છે?
(A) કલમ 10
(B) કલમ 11
(C) કલમ 12
(D) કલમ 14
સાચો જવાબ: (B) કલમ 11
સમજૂતી: અધિકાર અથવા રૂઢિના અસ્તિત્વ અંગેની હકીકતો કલમ 11 હેઠળ પ્રાસંગિક છે.
પ્રશ્ન 13. વ્યક્તિની માનસિક સ્થિતિ, શરીરની સ્થિતિ અથવા શારીરિક લાગણી દર્શાવતી હકીકતો કઈ કલમ હેઠળ પ્રાસંગિક છે?
(A) કલમ 11
(B) કલમ 12
(C) કલમ 13
(D) કલમ 15
સાચો જવાબ: (B) કલમ 12
સમજૂતી: કલમ 12 વ્યક્તિની મનોદશા, શરીરની સ્થિતિ અથવા શારીરિક લાગણી દર્શાવતી હકીકતોની પ્રાસંગિકતા અંગે છે.
પ્રશ્ન 14. કોઈ કૃત્ય અકસ્માતથી થયું કે ઇરાદાપૂર્વક થયું તે દર્શાવતી હકીકતો કઈ કલમ હેઠળ પ્રાસંગિક છે?
(A) કલમ 12
(B) કલમ 13
(C) કલમ 14
(D) કલમ 16
સાચો જવાબ: (B) કલમ 13
સમજૂતી: કલમ 13 કૃત્ય અકસ્માતથી થયું કે ઇરાદાપૂર્વક થયું તે અંગે હકીકતોની પ્રાસંગિકતા દર્શાવે છે.
પ્રશ્ન 15. વ્યવસાયના નિયમિત પ્રવાહ અથવા Course of Businessનું અસ્તિત્વ કઈ કલમ હેઠળ પ્રાસંગિક છે?
(A) કલમ 12
(B) કલમ 13
(C) કલમ 14
(D) કલમ 15
સાચો જવાબ: (C) કલમ 14
સમજૂતી: વ્યવસાયના સામાન્ય પ્રવાહમાં કોઈ ઘટના બની હોવાની સંભાવના દર્શાવતી હકીકતો કલમ 14 હેઠળ પ્રાસંગિક બની શકે છે.
પ્રશ્ન 16. Admissionની વ્યાખ્યા BSAની કઈ કલમમાં આપવામાં આવી છે?
(A) કલમ 14
(B) કલમ 15
(C) કલમ 16
(D) કલમ 17
સાચો જવાબ: (B) કલમ 15
સમજૂતી: કલમ 15 Admissionની વ્યાખ્યા આપે છે. Admission એટલે એવી મૌખિક, દસ્તાવેજી અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક નિવેદન જે સંબંધિત હકીકત અથવા મુદ્દાની હકીકત અંગે નિષ્કર્ષ સૂચવે.
પ્રશ્ન 17. પક્ષકાર દ્વારા કરવામાં આવેલ Admission કઈ કલમ હેઠળ પ્રાસંગિક છે?
(A) કલમ 15
(B) કલમ 16
(C) કલમ 18
(D) કલમ 20
સાચો જવાબ: (B) કલમ 16
સમજૂતી: કલમ 16 પક્ષકાર અથવા તેના એજન્ટ દ્વારા કરવામાં આવેલા Admissions અંગે જોગવાઈ કરે છે.
પ્રશ્ન 18. Admission શું હંમેશા નિર્ણાયક પુરાવો (Conclusive Proof) છે?
(A) હા
(B) ના
(C) માત્ર ફોજદારી કેસમાં
(D) માત્ર સિવિલ કેસમાં
સાચો જવાબ: (B) ના
સમજૂતી: Admission સામાન્ય રીતે મહત્વપૂર્ણ પુરાવા તરીકે ગણાય છે, પરંતુ તે હંમેશા નિર્ણાયક પુરાવો નથી. કલમ 25 મુજબ Admissions નિર્ણાયક પુરાવો નથી, જોકે Estoppel લાગુ પડી શકે છે.
પ્રશ્ન 19. સિવિલ કેસમાં Without Prejudice આધારિત સમાધાનની વાતચીત કઈ કલમ હેઠળ સંબંધિત નિયમ ધરાવે છે?
(A) કલમ 19
(B) કલમ 20
(C) કલમ 21
(D) કલમ 22
સાચો જવાબ: (C) કલમ 21
સમજૂતી: સિવિલ કેસમાં એવી Admissions કે જે સ્પષ્ટ રીતે અથવા પરિસ્થિતિઓ પરથી સમાધાન માટે કરવામાં આવી હોય અને તેનો પુરાવો આપવાની સંમતિ ન હોય, તે કલમ 21 હેઠળ અપ્રાસંગિક હોઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 20. ધમકી, પ્રલોભન, બળજબરી અથવા વચનથી મેળવેલી Confession કઈ કલમ હેઠળ અપ્રાસંગિક બને છે?
(A) કલમ 21
(B) કલમ 22
(C) કલમ 23
(D) કલમ 24
સાચો જવાબ: (B) કલમ 22
સમજૂતી: કલમ 22 મુજબ, આરોપીને પ્રલોભન, ધમકી, બળજબરી અથવા વચન દ્વારા મેળવેલી કબૂલાત નિર્ધારિત શરતો હેઠળ ફોજદારી કાર્યવાહી દરમિયાન અપ્રાસંગિક બને છે.
પ્રશ્ન 21. પોલીસ અધિકારી સમક્ષ કરવામાં આવેલી Confession અંગે મુખ્ય જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 22
(B) કલમ 23
(C) કલમ 24
(D) કલમ 25
સાચો જવાબ: (B) કલમ 23
સમજૂતી: કલમ 23 પોલીસ અધિકારી સમક્ષ કરવામાં આવેલી કબૂલાત અને પોલીસ કસ્ટડીમાં કરવામાં આવેલી કબૂલાતના પુરાવા અંગે નિયમો ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 22. પોલીસ કસ્ટડીમાં કરવામાં આવેલી કબૂલાતમાંથી કઈ બાબત પુરાવા તરીકે સાબિત કરી શકાય છે?
(A) આખી કબૂલાત
(B) કબૂલાતનો દરેક ભાગ
(C) શોધાયેલ હકીકત સાથે સ્પષ્ટ રીતે સંબંધિત ભાગ
(D) કોઈપણ ભાગ નહીં
સાચો જવાબ: (C) શોધાયેલ હકીકત સાથે સ્પષ્ટ રીતે સંબંધિત ભાગ
સમજૂતી: કલમ 23 હેઠળ, પોલીસ કસ્ટડીમાં કરવામાં આવેલી કબૂલાતમાંથી એવી માહિતીનો તે ભાગ પુરાવામાં સાબિત કરી શકાય છે જે શોધાયેલ હકીકત સાથે સ્પષ્ટ રીતે સંબંધિત હોય.
પ્રશ્ન 23. એક જ ગુના માટે સંયુક્ત ટ્રાયલમાં એક આરોપીની સાબિત થયેલી કબૂલાત અન્ય આરોપી સામે કઈ કલમ હેઠળ વિચારવામાં આવી શકે છે?
(A) કલમ 22
(B) કલમ 23
(C) કલમ 24
(D) કલમ 25
સાચો જવાબ: (C) કલમ 24
સમજૂતી: કલમ 24 મુજબ, સંયુક્ત ટ્રાયલમાં એક આરોપીની કબૂલાત અન્ય આરોપી સામે પણ કોર્ટ વિચારણા કરી શકે છે, જો કાયદામાં નિર્ધારિત શરતો પૂર્ણ થાય.
પ્રશ્ન 24. Admission અને Confession વચ્ચે શું સંબંધ છે?
(A) બંને એક જ છે
(B) Confession એ Admissionનો એક પ્રકાર છે
(C) Admission એ Confessionનો એક પ્રકાર છે
(D) બંનેનો પુરાવામાં ઉપયોગ થતો નથી
સાચો જવાબ: (B) Confession એ Admissionનો એક પ્રકાર છે
સમજૂતી: Confession સામાન્ય રીતે આરોપી દ્વારા ગુનો કર્યો હોવાનું સ્વીકારતું નિવેદન છે. Admission વધુ વ્યાપક છે અને સિવિલ તેમજ ફોજદારી કાર્યવાહી બંનેમાં સંબંધિત હકીકતો સ્વીકારતા નિવેદનોનો સમાવેશ કરી શકે છે.
પ્રશ્ન 25. Estoppel અંગે BSAની કઈ કલમ જોગવાઈ કરે છે?
(A) કલમ 22
(B) કલમ 23
(C) કલમ 24
(D) કલમ 25
સાચો જવાબ: (D) કલમ 25
સમજૂતી: કલમ 25 જણાવે છે કે Admissions નિર્ણાયક પુરાવો નથી, પરંતુ નિર્ધારિત પરિસ્થિતિઓમાં Estoppel લાગુ થઈ શકે છે.
ભાગ 3: નિવેદનો, મૃત્યુ પહેલાંના નિવેદન અને અન્ય પ્રાસંગિક હકીકતો
પ્રશ્ન 26. મૃત્યુ પહેલાં કરવામાં આવેલ નિવેદન (Dying Declaration) કઈ કલમ હેઠળ પ્રાસંગિક છે?
(A) કલમ 24
(B) કલમ 26
(C) કલમ 28
(D) કલમ 30
સાચો જવાબ: (B) કલમ 26
સમજૂતી: કલમ 26 મૃત્યુ પામેલા વ્યક્તિના નિવેદનોની પ્રાસંગિકતા અંગે જોગવાઈ કરે છે, જેમાં મૃત્યુના કારણ અથવા મૃત્યુ તરફ દોરી ગયેલી પરિસ્થિતિઓ અંગેનું નિવેદન મહત્વપૂર્ણ છે.
પ્રશ્ન 27. Dying Declaration માટે નિવેદન આપનાર વ્યક્તિને નિવેદન આપતી વખતે મૃત્યુ થવાની આશા હોવી ફરજિયાત છે?
(A) હા, હંમેશા
(B) ના, ફરજિયાત નથી
(C) માત્ર હત્યાના કેસમાં ફરજિયાત છે
(D) માત્ર મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ ફરજિયાત છે
સાચો જવાબ: (B) ના, ફરજિયાત નથી
સમજૂતી: Dying Declaration માટે નિવેદન આપનાર વ્યક્તિને પોતાનું મૃત્યુ થવાનું છે એવી આશા હોવી જરૂરી નથી. નિવેદન કાયદા હેઠળ પ્રાસંગિક હોવું જોઈએ.
પ્રશ્ન 28. અગાઉના ન્યાયિક નિર્ણયોની પ્રાસંગિકતા અંગે જોગવાઈ કઈ કલમોમાં છે?
(A) કલમ 26થી 28
(B) કલમ 31થી 34
(C) કલમ 35થી 38
(D) કલમ 40થી 45
સાચો જવાબ: (C) કલમ 35થી 38
સમજૂતી: BSAની કલમ 35થી 38 અગાઉના ન્યાયિક નિર્ણયો ક્યારે પ્રાસંગિક બને છે તે અંગે જોગવાઈઓ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 29. નિષ્ણાત અભિપ્રાય (Expert Opinion) અંગે જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 37
(B) કલમ 38
(C) કલમ 39
(D) કલમ 40
સાચો જવાબ: (C) કલમ 39
સમજૂતી: કલમ 39 મુજબ, વિદેશી કાયદા, વિજ્ઞાન, કલા, હસ્તાક્ષર, અંગુઠાની છાપ વગેરે જેવા વિષયો અંગે નિષ્ણાતોના અભિપ્રાય પ્રાસંગિક બની શકે છે.
પ્રશ્ન 30. નિષ્ણાતના અભિપ્રાયને કોર્ટમાં કેવી રીતે ગણવામાં આવે છે?
(A) હંમેશા નિર્ણાયક
(B) તે માત્ર પ્રાસંગિક પુરાવો છે
(C) તે કોઈ પુરાવો નથી
(D) તે આરોપી સામે ફરજિયાત છે
સાચો જવાબ: (B) તે માત્ર પ્રાસંગિક પુરાવો છે
સમજૂતી: નિષ્ણાતનો અભિપ્રાય કોર્ટ માટે પ્રાસંગિક છે, પરંતુ કોર્ટ નિષ્ણાતના અભિપ્રાયથી બંધાયેલી નથી.
પ્રશ્ન 31. હસ્તાક્ષર અથવા અંગુઠાની છાપ ઓળખ અંગે જાણકાર વ્યક્તિનો અભિપ્રાય કઈ કલમ હેઠળ પ્રાસંગિક છે?
(A) કલમ 39
(B) કલમ 40
(C) કલમ 41
(D) કલમ 43
સાચો જવાબ: (B) કલમ 40
સમજૂતી: કલમ 40 મુજબ, હસ્તાક્ષર, લેખન અથવા અંગુઠાની છાપ અંગે જાણકાર વ્યક્તિનો અભિપ્રાય પ્રાસંગિક બની શકે છે.
પ્રશ્ન 32. સામાન્ય વ્યક્તિઓના અભિપ્રાય દ્વારા રૂઢિ અથવા અધિકારનું અસ્તિત્વ દર્શાવવું કઈ કલમ હેઠળ પ્રાસંગિક છે?
(A) કલમ 41
(B) કલમ 42
(C) કલમ 43
(D) કલમ 44
સાચો જવાબ: (A) કલમ 41
સમજૂતી: રૂઢિ અથવા અધિકાર અંગે સામાન્ય રીતે જાણકાર વ્યક્તિઓના અભિપ્રાય કલમ 41 હેઠળ પ્રાસંગિક બની શકે છે.
પ્રશ્ન 33. સંબંધ અંગેના અભિપ્રાયની પ્રાસંગિકતા કઈ કલમ હેઠળ આવે છે?
(A) કલમ 40
(B) કલમ 41
(C) કલમ 42
(D) કલમ 44
સાચો જવાબ: (C) કલમ 42
સમજૂતી: સંબંધ અંગેના અભિપ્રાય, જ્યારે સંબંધ અસ્તિત્વમાં છે તે અંગે જાણકાર વ્યક્તિ દ્વારા વ્યક્ત કરવામાં આવે, ત્યારે કાયદામાં નિર્ધારિત પરિસ્થિતિઓમાં પ્રાસંગિક બની શકે છે.
પ્રશ્ન 34. મૃત વ્યક્તિના પરિવારના સંબંધ અંગેના નિવેદન કઈ કલમ હેઠળ પ્રાસંગિક બની શકે છે?
(A) કલમ 42
(B) કલમ 43
(C) કલમ 44
(D) કલમ 45
સાચો જવાબ: (B) કલમ 43
સમજૂતી: કલમ 43 પરિવારના સંબંધ અંગેના નિવેદનોની પ્રાસંગિકતા અંગે જોગવાઈ કરે છે.
પ્રશ્ન 35. અગાઉના ચુકાદા અથવા અન્ય બાબતો અંગે કાયદામાં નિર્ધારિત પરિસ્થિતિઓમાં પ્રાસંગિકતા કઈ કલમમાં આવે છે?
(A) કલમ 43
(B) કલમ 44
(C) કલમ 45
(D) કલમ 46
સાચો જવાબ: (B) કલમ 44
સમજૂતી: કલમ 44 અગાઉના ચુકાદાઓ અને અન્ય સંબંધિત બાબતો અંગે નિર્ધારિત જોગવાઈઓ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 36. દસ્તાવેજના અર્થ અંગે નિષ્ણાત અભિપ્રાય કઈ કલમ હેઠળ પ્રાસંગિક છે?
(A) કલમ 45
(B) કલમ 46
(C) કલમ 47
(D) કલમ 48
સાચો જવાબ: (B) કલમ 46
સમજૂતી: કલમ 46 દસ્તાવેજના અર્થ અંગે નિષ્ણાત અભિપ્રાયની પ્રાસંગિકતા અંગે જોગવાઈ કરે છે.
પ્રશ્ન 37. કોઈ વ્યક્તિના અભિપ્રાયની પ્રાસંગિકતા ક્યારે હોઈ શકે છે?
(A) દરેક કેસમાં
(B) કાયદામાં નિર્ધારિત પરિસ્થિતિઓમાં
(C) માત્ર સિવિલ કેસમાં
(D) માત્ર ફોજદારી કેસમાં
સાચો જવાબ: (B) કાયદામાં નિર્ધારિત પરિસ્થિતિઓમાં
સમજૂતી: BSAના નિષ્ણાત અને અભિપ્રાય સંબંધિત વિભાગોમાં વિવિધ પ્રકારના અભિપ્રાયોની પ્રાસંગિકતા કાયદા દ્વારા નિયંત્રિત કરવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન 38. કોર્ટને કોઈ હકીકત વિશે સમજાવવામાં મદદરૂપ અન્ય હકીકતો કઈ કલમ હેઠળ પ્રાસંગિક બને છે?
(A) કલમ 47
(B) કલમ 48
(C) કલમ 49
(D) કલમ 50
સાચો જવાબ: (D) કલમ 50
સમજૂતી: કલમ 50 કોર્ટને કોઈ હકીકત અંગે સમજવામાં મદદરૂપ થતી હકીકતોની પ્રાસંગિકતા અંગે છે.
પ્રશ્ન 39. હકીકતની પ્રાસંગિકતા અને તેની કાયદાકીય સ્વીકાર્યતા (Admissibility) વચ્ચે શું તફાવત છે?
(A) બંને હંમેશા એક જ છે
(B) પ્રાસંગિક હકીકત દરેક સંજોગમાં સ્વીકાર્ય હોય છે
(C) પ્રાસંગિકતા અને સ્વીકાર્યતા અલગ કાનૂની ખ્યાલો છે
(D) કોઈ તફાવત નથી
સાચો જવાબ: (C) પ્રાસંગિકતા અને સ્વીકાર્યતા અલગ કાનૂની ખ્યાલો છે
સમજૂતી: કોઈ હકીકત કાયદા હેઠળ પ્રાસંગિક હોઈ શકે છે, પરંતુ તેને પુરાવા તરીકે રજૂ કરવા માટે અન્ય કાનૂની નિયમો અને શરતોનું પાલન જરૂરી હોઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 40. BSA હેઠળ કોર્ટમાં કઈ પ્રકારની હકીકતોનો પુરાવો સામાન્ય રીતે આપી શકાય છે?
(A) દરેક પ્રકારની હકીકતો
(B) માત્ર આરોપીની હકીકતો
(C) મુદ્દાની હકીકતો અને કાયદા હેઠળ પ્રાસંગિક હકીકતો
(D) માત્ર લેખિત હકીકતો
સાચો જવાબ: (C) મુદ્દાની હકીકતો અને કાયદા હેઠળ પ્રાસંગિક હકીકતો
સમજૂતી: કલમ 3 પુરાવાની વ્યાપકતા મુદ્દાની હકીકતો અને કાયદા હેઠળ પ્રાસંગિક હકીકતો સુધી મર્યાદિત કરે છે.
ભાગ 4: હકીકતો જે સાબિત કરવાની જરૂર નથી અને મૌખિક પુરાવો
પ્રશ્ન 41. કોર્ટ દ્વારા Judicial Notice લેવામાં આવેલી હકીકતો સાબિત કરવાની જરૂર છે?
(A) હા, દરેક હકીકત સાબિત કરવી જરૂરી છે
(B) ના, કાયદા મુજબ Judicial Notice લેવાયેલી હકીકતો સાબિત કરવાની જરૂર નથી
(C) માત્ર ફોજદારી કેસમાં જરૂરી છે
(D) માત્ર સાક્ષી દ્વારા સાબિત કરવી પડે
સાચો જવાબ: (B) ના
સમજૂતી: કલમ 51 મુજબ, કોર્ટ દ્વારા Judicial Notice લેવામાં આવેલી હકીકતો સાબિત કરવાની જરૂર નથી.
પ્રશ્ન 42. કોર્ટ દ્વારા સ્વીકારવામાં આવેલી (Admitted) હકીકતો સાબિત કરવાની જરૂર છે?
(A) હંમેશા
(B) ના, સામાન્ય રીતે સાબિત કરવાની જરૂર નથી
(C) માત્ર દસ્તાવેજ દ્વારા
(D) માત્ર નિષ્ણાત દ્વારા
સાચો જવાબ: (B) ના
સમજૂતી: કલમ 53 મુજબ, પક્ષકારો દ્વારા સ્વીકારવામાં આવેલી હકીકતો સામાન્ય રીતે સાબિત કરવાની જરૂર નથી, જોકે કોર્ટ યોગ્ય સંજોગોમાં પુરાવો માંગે શકે છે.
પ્રશ્ન 43. મૌખિક પુરાવો અંગે BSAની કઈ કલમમાં જોગવાઈ છે?
(A) કલમ 51
(B) કલમ 54
(C) કલમ 56
(D) કલમ 61
સાચો જવાબ: (B) કલમ 54
સમજૂતી: કલમ 54 મુજબ, દસ્તાવેજ સિવાયની હકીકતો મૌખિક પુરાવા દ્વારા સાબિત કરી શકાય છે, કાયદાની અન્ય જોગવાઈઓને આધીન.
પ્રશ્ન 44. મૌખિક પુરાવો સામાન્ય રીતે કેવો હોવો જોઈએ?
(A) પરોક્ષ
(B) સાંભળેલો
(C) પ્રત્યક્ષ (Direct)
(D) લેખિત
સાચો જવાબ: (C) પ્રત્યક્ષ (Direct)
સમજૂતી: કલમ 55 મુજબ, મૌખિક પુરાવો પ્રત્યક્ષ હોવો જોઈએ. સાક્ષીએ પોતે હકીકત જોઈ, સાંભળી અથવા અનુભવેલી હોવી જોઈએ, જે હકીકતના સ્વરૂપ પર આધારિત છે.
પ્રશ્ન 45. Hearsay Evidence એટલે શું?
(A) પ્રત્યક્ષ પુરાવો
(B) સાક્ષીએ પોતે જોયેલી હકીકત
(C) અન્ય વ્યક્તિ પાસેથી સાંભળેલી વાતનો પુરાવો
(D) દસ્તાવેજી પુરાવો
સાચો જવાબ: (C) અન્ય વ્યક્તિ પાસેથી સાંભળેલી વાતનો પુરાવો
સમજૂતી: Hearsay Evidence એટલે સામાન્ય રીતે સાક્ષીએ પોતે અનુભવેલી હકીકતના બદલે અન્ય વ્યક્તિ પાસેથી સાંભળેલી વાત રજૂ કરવી. સામાન્ય નિયમ મુજબ તે અપ્રાસંગિક છે, સિવાય કે કાયદામાં અપવાદ હોય.
પ્રશ્ન 46. મૌખિક પુરાવા દ્વારા દસ્તાવેજના લખાણને સામાન્ય રીતે સાબિત કરી શકાય છે?
(A) હા, હંમેશા
(B) ના, દસ્તાવેજના લખાણ અંગે દસ્તાવેજી પુરાવાના નિયમો લાગુ પડે છે
(C) માત્ર આરોપી દ્વારા
(D) માત્ર પોલીસ દ્વારા
સાચો જવાબ: (B) ના
સમજૂતી: દસ્તાવેજના લખાણને સાબિત કરવા માટે BSAની દસ્તાવેજી પુરાવા અંગેની જોગવાઈઓ લાગુ પડે છે.
પ્રશ્ન 47. મૌખિક પુરાવા અંગેનો મુખ્ય સિદ્ધાંત કયો છે?
(A) તે હંમેશા પરોક્ષ હોવો જોઈએ
(B) તે પ્રત્યક્ષ હોવો જોઈએ
(C) તે માત્ર લેખિત હોવો જોઈએ
(D) તે માત્ર પોલીસ અધિકારી દ્વારા હોવો જોઈએ
સાચો જવાબ: (B) તે પ્રત્યક્ષ હોવો જોઈએ
સમજૂતી: કલમ 55 મૌખિક પુરાવા પ્રત્યક્ષ હોવાના સિદ્ધાંતને સ્થાપિત કરે છે.
પ્રશ્ન 48. જો કોઈ સાક્ષીએ ઘટના પોતાની આંખે જોઈ હોય તો તે કયા પ્રકારનો પુરાવો આપે છે?
(A) Hearsay Evidence
(B) Circumstantial Evidence
(C) Direct Evidence
(D) Documentary Evidence
સાચો જવાબ: (C) Direct Evidence
સમજૂતી: સાક્ષી પોતાની આંખે જોયેલી હકીકત અંગે નિવેદન આપે તો તે પ્રત્યક્ષ પુરાવો છે.
પ્રશ્ન 49. દસ્તાવેજના લખાણ અંગે પુરાવો આપવાની મુખ્ય જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 54
(B) કલમ 55
(C) કલમ 56
(D) કલમ 57
સાચો જવાબ: (C) કલમ 56
સમજૂતી: કલમ 56 દસ્તાવેજોના લખાણને સાબિત કરવા સંબંધિત જોગવાઈ છે.
પ્રશ્ન 50. દસ્તાવેજના લખાણને સાબિત કરવા કઈ બાબત મુખ્ય છે?
(A) માત્ર મૌખિક નિવેદન
(B) દસ્તાવેજી પુરાવાના નિયમો
(C) માત્ર પોલીસ રિપોર્ટ
(D) માત્ર આરોપીની કબૂલાત
સાચો જવાબ: (B) દસ્તાવેજી પુરાવાના નિયમો
સમજૂતી: દસ્તાવેજનું લખાણ કાયદા હેઠળ પ્રાથમિક અથવા માન્ય દ્વિતીય પુરાવાથી સાબિત કરવું જરૂરી હોય છે.
ભાગ 5: દસ્તાવેજી પુરાવો અને ઇલેક્ટ્રોનિક પુરાવો
પ્રશ્ન 51. Primary Evidence એટલે શું?
(A) દસ્તાવેજની માત્ર ફોટોકૉપી
(B) દસ્તાવેજનો મૂળ પુરાવો
(C) સાક્ષીનું નિવેદન
(D) પોલીસ રિપોર્ટ
સાચો જવાબ: (B) દસ્તાવેજનો મૂળ પુરાવો
સમજૂતી: કલમ 57 Primary Evidence અંગે જોગવાઈ કરે છે. સામાન્ય રીતે દસ્તાવેજનું મૂળ સ્વરૂપ પ્રાથમિક પુરાવો ગણાય છે, કાયદામાં નિર્ધારિત પરિસ્થિતિઓને આધીન.
પ્રશ્ન 52. Secondary Evidence અંગે BSAની કઈ કલમમાં જોગવાઈ છે?
(A) કલમ 57
(B) કલમ 58
(C) કલમ 59
(D) કલમ 60
સાચો જવાબ: (B) કલમ 58
સમજૂતી: કલમ 58 દ્વિતીય પુરાવા (Secondary Evidence) ની વ્યાખ્યા અને પ્રકારો અંગે જોગવાઈ કરે છે.
પ્રશ્ન 53. દસ્તાવેજો સામાન્ય રીતે કયા પુરાવાથી સાબિત કરવામાં આવે છે?
(A) Secondary Evidence
(B) Primary Evidence
(C) Hearsay Evidence
(D) Expert Evidence
સાચો જવાબ: (B) Primary Evidence
સમજૂતી: કલમ 59 મુજબ, દસ્તાવેજો સામાન્ય રીતે પ્રાથમિક પુરાવાથી સાબિત કરવામાં આવે છે, સિવાય કે કાયદામાં દ્વિતીય પુરાવો રજૂ કરવાની પરવાનગી હોય.
પ્રશ્ન 54. Secondary Evidence ક્યારે રજૂ કરી શકાય?
(A) દરેક કેસમાં
(B) માત્ર આરોપીની સંમતિથી
(C) કલમ 60માં નિર્ધારિત પરિસ્થિતિઓમાં
(D) માત્ર સિવિલ કેસમાં
સાચો જવાબ: (C) કલમ 60માં નિર્ધારિત પરિસ્થિતિઓમાં
સમજૂતી: કલમ 60માં એવા સંજોગો આપવામાં આવ્યા છે જેમાં દસ્તાવેજ અંગે દ્વિતીય પુરાવો રજૂ કરી શકાય છે.
પ્રશ્ન 55. Electronic અથવા Digital Record અંગે મુખ્ય જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 59
(B) કલમ 60
(C) કલમ 61
(D) કલમ 64
સાચો જવાબ: (C) કલમ 61
સમજૂતી: કલમ 61 ઇલેક્ટ્રોનિક અથવા ડિજિટલ રેકોર્ડને માત્ર ઇલેક્ટ્રોનિક સ્વરૂપમાં હોવાના કારણે પુરાવામાં અગ્રાહ્ય ગણાવી શકાય નહીં તે અંગે જોગવાઈ કરે છે, કલમ 63ની શરતોને આધીન.
પ્રશ્ન 56. ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડની સામગ્રી સાબિત કરવા કઈ કલમ લાગુ પડે છે?
(A) કલમ 60
(B) કલમ 61
(C) કલમ 62
(D) કલમ 64
સાચો જવાબ: (C) કલમ 62
સમજૂતી: કલમ 62 મુજબ, ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડની સામગ્રી કલમ 63 અનુસાર સાબિત કરી શકાય છે.
પ્રશ્ન 57. ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડની Admissibility અંગે કઈ કલમ છે?
(A) કલમ 61
(B) કલમ 62
(C) કલમ 63
(D) કલમ 65
સાચો જવાબ: (C) કલમ 63
સમજૂતી: કલમ 63 ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડને પુરાવા તરીકે સ્વીકારવા માટેની શરતો અને સંબંધિત જોગવાઈઓ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 58. ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડના પુરાવા માટે કલમ 63 હેઠળ પ્રમાણપત્ર (Certificate) મહત્વપૂર્ણ છે?
(A) ના
(B) હા, કાયદામાં નિર્ધારિત શરતો મુજબ
(C) માત્ર સિવિલ કેસમાં
(D) માત્ર પોલીસ અધિકારી માટે
સાચો જવાબ: (B) હા, કાયદામાં નિર્ધારિત શરતો મુજબ
સમજૂતી: કલમ 63 હેઠળ ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડને પુરાવા તરીકે રજૂ કરવા માટે કાયદામાં નિર્ધારિત પ્રમાણપત્ર અને અન્ય શરતોનું પાલન મહત્વપૂર્ણ છે.
પ્રશ્ન 59. WhatsApp Chat, CCTV Footage, Email અને Computer Records કયા પ્રકારના પુરાવા બની શકે છે?
(A) માત્ર મૌખિક પુરાવા
(B) ઇલેક્ટ્રોનિક અથવા ડિજિટલ પુરાવા
(C) માત્ર દ્વિતીય પુરાવા
(D) માત્ર નિષ્ણાત પુરાવા
સાચો જવાબ: (B) ઇલેક્ટ્રોનિક અથવા ડિજિટલ પુરાવા
સમજૂતી: WhatsApp Chat, CCTV, Email અને Computer Records ઇલેક્ટ્રોનિક અથવા ડિજિટલ રેકોર્ડના સ્વરૂપમાં હોઈ શકે છે. તેમની સ્વીકાર્યતા BSAની સંબંધિત જોગવાઈઓને આધીન છે.
પ્રશ્ન 60. ઇલેક્ટ્રોનિક પુરાવા અંગે BSAની કલમ 63નો સંબંધ કયા જૂના કાયદાની જોગવાઈ સાથે છે?
(A) Indian Evidence Act Section 45
(B) Indian Evidence Act Section 65B
(C) Indian Evidence Act Section 101
(D) Indian Evidence Act Section 114
સાચો જવાબ: (B) Indian Evidence Act Section 65B
સમજૂતી: BSAની કલમ 63 ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડની સ્વીકાર્યતા અંગે જૂના Indian Evidence Actની કલમ 65B સાથે સંબંધિત છે.
પ્રશ્ન 61. દસ્તાવેજ રજૂ કરવા માટે Notice to Produce અંગે કઈ કલમ છે?
(A) કલમ 63
(B) કલમ 64
(C) કલમ 65
(D) કલમ 66
સાચો જવાબ: (B) કલમ 64
સમજૂતી: કલમ 64 દસ્તાવેજ રજૂ કરવા માટે Notice to Produce અંગે નિયમો ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 62. હસ્તાક્ષર અને લેખન સાબિત કરવા અંગે BSAની કઈ કલમ છે?
(A) કલમ 64
(B) કલમ 65
(C) કલમ 66
(D) કલમ 67
સાચો જવાબ: (B) કલમ 65
સમજૂતી: કલમ 65 દસ્તાવેજ પર હસ્તાક્ષર કરનાર અથવા લખનાર વ્યક્તિના હસ્તાક્ષર અને લેખનને સાબિત કરવા અંગે જોગવાઈ કરે છે.
પ્રશ્ન 63. Electronic Signature સાબિત કરવા અંગે કઈ કલમ છે?
(A) કલમ 65
(B) કલમ 66
(C) કલમ 67
(D) કલમ 68
સાચો જવાબ: (B) કલમ 66
સમજૂતી: કલમ 66 ઇલેક્ટ્રોનિક હસ્તાક્ષર સાબિત કરવા અંગેની જોગવાઈ છે.
પ્રશ્ન 64. કાયદા મુજબ સાક્ષીઓ દ્વારા Attestation જરૂરી હોય તેવા દસ્તાવેજનું Execution સાબિત કરવા કઈ કલમ લાગુ પડે છે?
(A) કલમ 66
(B) કલમ 67
(C) કલમ 68
(D) કલમ 70
સાચો જવાબ: (B) કલમ 67
સમજૂતી: કલમ 67 કાયદા મુજબ સાક્ષીઓ દ્વારા પ્રમાણિત (Attested) કરવાના જરૂરી દસ્તાવેજોના Execution સાબિત કરવા અંગે જોગવાઈ કરે છે.
પ્રશ્ન 65. Attesting Witness ઉપલબ્ધ ન હોય ત્યારે દસ્તાવેજ સાબિત કરવા અંગે કઈ કલમ છે?
(A) કલમ 67
(B) કલમ 68
(C) કલમ 69
(D) કલમ 70
સાચો જવાબ: (B) કલમ 68
સમજૂતી: કલમ 68 એવી પરિસ્થિતિઓ અંગે જોગવાઈ કરે છે જેમાં દસ્તાવેજનો Attesting Witness ઉપલબ્ધ ન હોય.
પ્રશ્ન 66. Attested Documentના Executionને પક્ષકાર સ્વીકારે તો કઈ કલમ લાગુ પડે છે?
(A) કલમ 68
(B) કલમ 69
(C) કલમ 70
(D) કલમ 71
સાચો જવાબ: (B) કલમ 69
સમજૂતી: કલમ 69 Attested Documentના Execution અંગે પક્ષકાર દ્વારા સ્વીકાર કરવામાં આવે ત્યારે લાગુ પડે છે.
પ્રશ્ન 67. Attesting Witness દસ્તાવેજના Executionને નકારે અથવા યાદ ન હોય ત્યારે કઈ કલમ લાગુ પડે છે?
(A) કલમ 69
(B) કલમ 70
(C) કલમ 71
(D) કલમ 72
સાચો જવાબ: (B) કલમ 70
સમજૂતી: કલમ 70 Attesting Witness દ્વારા Executionનો ઇનકાર અથવા યાદ ન હોવાની પરિસ્થિતિ અંગે જોગવાઈ કરે છે.
પ્રશ્ન 68. જે દસ્તાવેજ કાયદા મુજબ Attested હોવો જરૂરી નથી, તેના Execution અંગે કઈ કલમ લાગુ પડે છે?
(A) કલમ 70
(B) કલમ 71
(C) કલમ 72
(D) કલમ 73
સાચો જવાબ: (B) કલમ 71
સમજૂતી: કલમ 71 કાયદા મુજબ Attestation જરૂરી ન હોય તેવા દસ્તાવેજના Execution સાબિત કરવા અંગે છે.
પ્રશ્ન 69. હસ્તાક્ષર, લેખન અથવા Sealની સરખામણી અંગે કઈ કલમ જોગવાઈ કરે છે?
(A) કલમ 71
(B) કલમ 72
(C) કલમ 73
(D) કલમ 74
સાચો જવાબ: (B) કલમ 72
સમજૂતી: કલમ 72 મુજબ, હસ્તાક્ષર, લેખન અથવા Sealની સરખામણી સ્વીકારેલા અથવા સાબિત થયેલા અન્ય હસ્તાક્ષર, લેખન અથવા Seal સાથે કરી શકાય છે.
પ્રશ્ન 70. Digital Signature Verification અંગે કઈ કલમ છે?
(A) કલમ 71
(B) કલમ 72
(C) કલમ 73
(D) કલમ 74
સાચો જવાબ: (C) કલમ 73
સમજૂતી: કલમ 73 ડિજિટલ હસ્તાક્ષરની ચકાસણી અંગે જોગવાઈ કરે છે.
ભાગ 6: જાહેર દસ્તાવેજો, ખાનગી દસ્તાવેજો અને પુરાવાની પૂર્વધારણા
પ્રશ્ન 71. Public Documents અને Private Documents અંગે BSAની કઈ કલમ જોગવાઈ કરે છે?
(A) કલમ 72
(B) કલમ 73
(C) કલમ 74
(D) કલમ 75
સાચો જવાબ: (C) કલમ 74
સમજૂતી: કલમ 74 જાહેર દસ્તાવેજો અને ખાનગી દસ્તાવેજો અંગે જોગવાઈ કરે છે.
પ્રશ્ન 72. Public Documentsની Certified Copies અંગે કઈ કલમ છે?
(A) કલમ 74
(B) કલમ 75
(C) કલમ 76
(D) કલમ 77
સાચો જવાબ: (B) કલમ 75
સમજૂતી: કલમ 75 જાહેર દસ્તાવેજોની પ્રમાણિત નકલ (Certified Copy) અંગે જોગવાઈ કરે છે.
પ્રશ્ન 73. જાહેર દસ્તાવેજોની પ્રમાણિત નકલ કાયદા હેઠળ ક્યારે પુરાવા તરીકે સ્વીકાર્ય બની શકે છે?
(A) ક્યારેય નહીં
(B) કાયદા હેઠળ નિર્ધારિત શરતો પૂર્ણ થાય ત્યારે
(C) માત્ર આરોપી સ્વીકારે ત્યારે
(D) માત્ર પોલીસની મંજૂરીથી
સાચો જવાબ: (B) કાયદા હેઠળ નિર્ધારિત શરતો પૂર્ણ થાય ત્યારે
સમજૂતી: જાહેર દસ્તાવેજોની પ્રમાણિત નકલ કાયદા હેઠળ નિર્ધારિત પ્રક્રિયા અને શરતો અનુસાર પુરાવા તરીકે રજૂ કરી શકાય છે.
પ્રશ્ન 74. Certified Copyનો મુખ્ય હેતુ શું છે?
(A) મૂળ દસ્તાવેજને નષ્ટ કરવો
(B) જાહેર દસ્તાવેજની અધિકૃત નકલ દ્વારા તેની સામગ્રી સાબિત કરવી
(C) સાક્ષીની તપાસ ટાળવી
(D) આરોપીને દોષિત સાબિત કરવો
સાચો જવાબ: (B) જાહેર દસ્તાવેજની અધિકૃત નકલ દ્વારા તેની સામગ્રી સાબિત કરવી
સમજૂતી: Certified Copy જાહેર દસ્તાવેજની અધિકૃત નકલ છે, જે કાયદા હેઠળ તેની સામગ્રી સાબિત કરવા માટે ઉપયોગમાં લઈ શકાય છે.
પ્રશ્ન 75. દસ્તાવેજની સામગ્રી સાબિત કરવા માટે મૂળ દસ્તાવેજ અથવા માન્ય દ્વિતીય પુરાવો જરૂરી છે?
(A) ના
(B) હા, કાયદાની જોગવાઈઓ અનુસાર
(C) માત્ર આરોપી સામે
(D) માત્ર સિવિલ કેસમાં
સાચો જવાબ: (B) હા, કાયદાની જોગવાઈઓ અનુસાર
સમજૂતી: દસ્તાવેજી પુરાવાના નિયમો મુજબ મૂળ દસ્તાવેજ અથવા કાયદા હેઠળ માન્ય દ્વિતીય પુરાવો રજૂ કરવો જરૂરી છે.
પ્રશ્ન 76. કોર્ટ દ્વારા કોઈ દસ્તાવેજના પ્રમાણ અંગે પૂર્વધારણા (Presumption) કઈ બાબત પર આધારિત હોઈ શકે છે?
(A) માત્ર પક્ષકારની ઇચ્છા
(B) કાયદામાં નિર્ધારિત પરિસ્થિતિઓ
(C) માત્ર પોલીસનો અભિપ્રાય
(D) માત્ર સાક્ષીનું નિવેદન
સાચો જવાબ: (B) કાયદામાં નિર્ધારિત પરિસ્થિતિઓ
સમજૂતી: BSAમાં વિવિધ દસ્તાવેજો, પ્રમાણિત નકલો, ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડ અને અન્ય બાબતો અંગે કાયદાકીય પૂર્વધારણાઓ આપવામાં આવી છે.
પ્રશ્ન 77. Presumptionનો અર્થ શું છે?
(A) હકીકત ક્યારેય સાબિત કરી શકાતી નથી
(B) કાયદા અથવા હકીકતના આધારે કોર્ટ કોઈ બાબતને સ્વીકારવા માટે અનુમાન કરી શકે છે
(C) આરોપી હંમેશા દોષિત છે
(D) સાક્ષી હંમેશા સાચો છે
સાચો જવાબ: (B) કાયદા અથવા હકીકતના આધારે કોર્ટ કોઈ બાબતને સ્વીકારવા માટે અનુમાન કરી શકે છે
સમજૂતી: Presumption એટલે કાયદા અથવા સંજોગોના આધારે કોર્ટ દ્વારા કોઈ હકીકત અંગે કરવામાં આવતું અનુમાન.
પ્રશ્ન 78. May Presumeનો અર્થ શું છે?
(A) કોર્ટ અનુમાન કરી શકે છે અથવા પુરાવો માંગે શકે છે
(B) કોર્ટ ફરજિયાત અનુમાન કરશે
(C) કોર્ટ અનુમાન કરી શકતી નથી
(D) તે Conclusive Proof છે
સાચો જવાબ: (A) કોર્ટ અનુમાન કરી શકે છે અથવા પુરાવો માંગે શકે છે
સમજૂતી: May Presume હેઠળ કોર્ટને અનુમાન કરવાનો અથવા પુરાવાની માંગ કરવાનો વિકલ્પ હોય છે.
પ્રશ્ન 79. Shall Presumeનો અર્થ શું છે?
(A) કોર્ટ કોઈ અનુમાન નહીં કરે
(B) કોર્ટ હકીકતને સાબિત થયેલી માને, જ્યાં સુધી તેનું ખંડન ન થાય
(C) કોર્ટ માત્ર મૌખિક પુરાવો સ્વીકારશે
(D) તે હંમેશા Conclusive Proof છે
સાચો જવાબ: (B) કોર્ટ હકીકતને સાબિત થયેલી માને, જ્યાં સુધી તેનું ખંડન ન થાય
સમજૂતી: Shall Presume હેઠળ કોર્ટ હકીકતને સાબિત થયેલી માને છે, પરંતુ વિરુદ્ધ પુરાવો રજૂ કરીને તેનું ખંડન કરી શકાય છે.
પ્રશ્ન 80. Conclusive Proofનો અર્થ શું છે?
(A) હકીકતને માત્ર અનુમાન કરવામાં આવે છે
(B) હકીકતને સાબિત કરવાની જરૂર નથી, પરંતુ તેનો ખંડન થઈ શકે છે
(C) કાયદા મુજબ એક હકીકત બીજી હકીકતનો નિર્ણાયક પુરાવો હોય અને તેના ખંડન માટે પુરાવો સ્વીકારવામાં ન આવે
(D) તે માત્ર મૌખિક પુરાવો છે
સાચો જવાબ: (C)
સમજૂતી: Conclusive Proof હેઠળ કાયદા દ્વારા એક હકીકતને બીજી હકીકતનો નિર્ણાયક પુરાવો ગણવામાં આવે છે અને તેના ખંડન માટે પુરાવો રજૂ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવતી નથી.
ભાગ 7: પુરાવાનો બોજો (Burden of Proof)
પ્રશ્ન 81. Burden of Proof અંગે મુખ્ય જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 101
(B) કલમ 104
(C) કલમ 110
(D) કલમ 120
સાચો જવાબ: (B) કલમ 104
સમજૂતી: BSAની કલમ 104 પુરાવાનો બોજો (Burden of Proof) અંગે મુખ્ય જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 82. જે વ્યક્તિ કોર્ટ પાસે કોઈ હક અથવા જવાબદારી અંગે નિર્ણય માંગે છે, તેણે શું કરવું જોઈએ?
(A) માત્ર અરજી કરવી
(B) પોતાના દાવાને આધાર આપતી હકીકતો સાબિત કરવી
(C) માત્ર પોલીસ રિપોર્ટ રજૂ કરવો
(D) કોઈ પુરાવો આપવાની જરૂર નથી
સાચો જવાબ: (B) પોતાના દાવાને આધાર આપતી હકીકતો સાબિત કરવી
સમજૂતી: કલમ 104 મુજબ, જે વ્યક્તિ કોર્ટ પાસે હક અથવા જવાબદારી અંગે નિર્ણય માંગે છે, તેણે પોતાના દાવાને આધાર આપતી હકીકતો સાબિત કરવી પડે છે.
પ્રશ્ન 83. કોઈ હકીકત સાબિત કરવાનો બોજો સામાન્ય રીતે કોના પર હોય છે?
(A) જે વ્યક્તિ હકીકતનો દાવો કરે છે
(B) હંમેશા કોર્ટ પર
(C) હંમેશા પોલીસ પર
(D) હંમેશા આરોપી પર
સાચો જવાબ: (A) જે વ્યક્તિ હકીકતનો દાવો કરે છે
સમજૂતી: સામાન્ય નિયમ મુજબ, જે વ્યક્તિ કોઈ હકીકતનો દાવો કરે છે, તેણે તે હકીકત સાબિત કરવી પડે છે.
પ્રશ્ન 84. જો કોઈ વ્યક્તિ કોઈ ચોક્કસ હકીકત સાબિત કરવા માંગે છે, તો Burden of Proof અંગે કઈ કલમ લાગુ પડે છે?
(A) કલમ 104
(B) કલમ 105
(C) કલમ 106
(D) કલમ 107
સાચો જવાબ: (B) કલમ 105
સમજૂતી: કલમ 105 ચોક્કસ હકીકત સાબિત કરવાનો બોજો કોના પર છે તે અંગે જોગવાઈ કરે છે.
પ્રશ્ન 85. કોઈ વ્યક્તિ કોર્ટમાં પુરાવો રજૂ ન કરે તો કેસનું પરિણામ કોના દાવાને સાબિત કરવાની જવાબદારી પર આધારિત હોઈ શકે છે?
(A) માત્ર આરોપીના દાવા પર
(B) Burden of Proofના કાયદાકીય નિયમો પર
(C) માત્ર પોલીસના અભિપ્રાય પર
(D) માત્ર સાક્ષીના વય પર
સાચો જવાબ: (B) Burden of Proofના કાયદાકીય નિયમો પર
સમજૂતી: પુરાવાનો બોજો કોના પર છે તે નક્કી કરવા માટે BSAની સંબંધિત કલમો લાગુ પડે છે.
પ્રશ્ન 86. કોઈ વ્યક્તિના જ્ઞાનમાં વિશેષ રીતે રહેલી હકીકત સાબિત કરવાનો બોજો કોના પર હોઈ શકે છે?
(A) હંમેશા કોર્ટ પર
(B) તે હકીકતના વિશેષ જ્ઞાન ધરાવતી વ્યક્તિ પર
(C) માત્ર પોલીસ પર
(D) માત્ર ફરિયાદી પર
સાચો જવાબ: (B) તે હકીકતના વિશેષ જ્ઞાન ધરાવતી વ્યક્તિ પર
સમજૂતી: કલમ 109 મુજબ, વ્યક્તિના વિશેષ જ્ઞાનમાં રહેલી હકીકત સાબિત કરવાનો બોજો તેના પર હોઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 87. કોઈ વ્યક્તિ જીવિત છે કે મૃત તે અંગે કાયદાકીય પૂર્વધારણા કઈ કલમ હેઠળ આવે છે?
(A) કલમ 108
(B) કલમ 110
(C) કલમ 112
(D) કલમ 114
સાચો જવાબ: (B) કલમ 110
સમજૂતી: કલમ 110 વ્યક્તિ જીવિત છે કે મૃત તે અંગેની પૂર્વધારણા સાથે સંબંધિત છે.
પ્રશ્ન 88. લાંબા સમયથી વ્યક્તિની કોઈ ખબર ન મળે તો તેની મૃત્યુ અંગેની પૂર્વધારણા કઈ કલમ હેઠળ સંબંધિત છે?
(A) કલમ 109
(B) કલમ 110
(C) કલમ 111
(D) કલમ 112
સાચો જવાબ: (C) કલમ 111
સમજૂતી: કલમ 111 સાત વર્ષથી વ્યક્તિ વિશે જાણકારી ન મળવાના સંજોગોમાં તેની જીવિત હોવાની સ્થિતિ અંગેની પૂર્વધારણા સાથે સંબંધિત છે. કાયદાકીય રીતે વ્યક્તિના મૃત્યુ અંગે પૂર્વધારણા ઊભી થઈ શકે છે, પરંતુ મૃત્યુનો ચોક્કસ સમય સાબિત થતો નથી.
પ્રશ્ન 89. કોઈ વ્યક્તિની માલિકી અંગે કાયદાકીય પૂર્વધારણા કઈ કલમ હેઠળ સંબંધિત છે?
(A) કલમ 110
(B) કલમ 112
(C) કલમ 113
(D) કલમ 114
સાચો જવાબ: (B) કલમ 112
સમજૂતી: કલમ 112 માલિકી સંબંધિત પૂર્વધારણા અંગે જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 90. લગ્ન દરમિયાન જન્મેલા બાળકની Legitimacy અંગે પૂર્વધારણા કઈ કલમ હેઠળ છે?
(A) કલમ 112
(B) કલમ 114
(C) કલમ 116
(D) કલમ 118
સાચો જવાબ: (B) કલમ 114
સમજૂતી: કલમ 114 લગ્ન દરમિયાન અથવા લગ્ન વિચ્છેદ પછી કાયદામાં નિર્ધારિત સમયગાળામાં જન્મેલા બાળકની Legitimacy અંગે પૂર્વધારણા ધરાવે છે, જો કાયદાની જરૂરી શરતો પૂર્ણ થાય.
ભાગ 8: સાક્ષીઓ, સાક્ષીની તપાસ અને અંતિમ મહત્વપૂર્ણ MCQ
પ્રશ્ન 91. સાક્ષી તરીકે કોણ સક્ષમ છે (Competent Witness)?
(A) માત્ર પુખ્ત વયની વ્યક્તિ
(B) માત્ર પુરુષ
(C) કાયદા મુજબ હકીકતો સમજવા અને પ્રશ્નોના યોગ્ય જવાબ આપવા સક્ષમ વ્યક્તિ
(D) માત્ર સરકારી અધિકારી
સાચો જવાબ: (C)
સમજૂતી: BSAની કલમ 124 મુજબ, દરેક વ્યક્તિ સાક્ષી તરીકે સક્ષમ છે, સિવાય કે કોર્ટ માને કે વ્યક્તિ પ્રશ્નો સમજવામાં અથવા યોગ્ય જવાબ આપવા અસમર્થ છે, જેમ કે નાની ઉંમર, અત્યંત વૃદ્ધાવસ્થા, શારીરિક અથવા માનસિક સ્થિતિ વગેરેના કારણે.
પ્રશ્ન 92. મૌખિક રીતે બોલી શકતો ન હોય તેવો સાક્ષી પુરાવો આપી શકે છે?
(A) ના
(B) હા, લેખન અથવા સંકેતો દ્વારા, જો તે સમજાય તે રીતે પુરાવો આપી શકે
(C) માત્ર પોલીસ સમક્ષ
(D) માત્ર મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કાયદા મુજબ, બોલવામાં અસમર્થ સાક્ષી લેખન અથવા સંકેતો દ્વારા પુરાવો આપી શકે છે. જરૂરી હોય ત્યારે Interpreter અથવા Special Educatorની મદદ લઈ શકાય છે.
પ્રશ્ન 93. પતિ અથવા પત્ની ફોજદારી કેસમાં સાક્ષી તરીકે રજૂ થઈ શકે છે?
(A) ક્યારેય નહીં
(B) હા, કાયદાની જોગવાઈઓને આધીન
(C) માત્ર આરોપી સામે
(D) માત્ર સિવિલ કેસમાં
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: પતિ અથવા પત્નીની સાક્ષી તરીકેની ક્ષમતા અંગે BSAમાં જોગવાઈઓ છે. સંબંધિત કેસના સ્વરૂપ અને કાયદાકીય જોગવાઈઓ મુજબ તેઓ સાક્ષી બની શકે છે.
પ્રશ્ન 94. ન્યાયાધીશ અથવા મેજિસ્ટ્રેટ સાક્ષી તરીકે રજૂ થઈ શકે છે?
(A) ક્યારેય નહીં
(B) હા, કાયદામાં નિર્ધારિત પરિસ્થિતિઓમાં
(C) માત્ર આરોપીના કેસમાં
(D) માત્ર સિવિલ કેસમાં
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: BSA હેઠળ ન્યાયાધીશ અથવા મેજિસ્ટ્રેટ અંગે ખાસ જોગવાઈ છે. ન્યાયિક કામગીરી દરમિયાન તેમણે શું કર્યું અથવા તેમની સમક્ષ શું બન્યું તે અંગે સામાન્ય રીતે તેમને સાક્ષી તરીકે બોલાવવાની મર્યાદાઓ છે.
પ્રશ્ન 95. સાક્ષીને કોઈ પ્રશ્નનો જવાબ આપવાની ફરજ છે કે નહીં તે અંગે BSAની કઈ કલમ મહત્વપૂર્ણ છે?
(A) કલમ 124
(B) કલમ 125
(C) કલમ 132
(D) કલમ 137
સાચો જવાબ: (C) કલમ 132
સમજૂતી: કલમ 132 સાક્ષીને એવા પ્રશ્નોના જવાબ આપવા અંગે જોગવાઈ કરે છે જે તેને ગુનામાં સંડોવાયેલો હોવાનું દર્શાવી શકે. કાયદા હેઠળ સાક્ષીને આવા પ્રશ્નોના જવાબ આપવા માટે સુરક્ષા પણ આપવામાં આવે છે, નિર્ધારિત અપવાદોને આધીન.
પ્રશ્ન 96. Examination-in-Chief એટલે શું?
(A) વિરોધી પક્ષ દ્વારા સાક્ષીની તપાસ
(B) સાક્ષીને બોલાવનાર પક્ષ દ્વારા તેની તપાસ
(C) કોર્ટ દ્વારા દસ્તાવેજની તપાસ
(D) સાક્ષીની પુનઃતપાસ
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: Examination-in-Chief એટલે જે પક્ષ સાક્ષીને બોલાવે છે તે પક્ષ દ્વારા સાક્ષીની પ્રથમ તપાસ.
પ્રશ્ન 97. Cross-Examination એટલે શું?
(A) સાક્ષીને બોલાવનાર પક્ષ દ્વારા તપાસ
(B) વિરોધી પક્ષ દ્વારા સાક્ષીની તપાસ
(C) માત્ર કોર્ટ દ્વારા તપાસ
(D) સાક્ષીની પુનઃતપાસ
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: Cross-Examination એટલે વિરોધી પક્ષ દ્વારા સાક્ષીની તપાસ, જેથી સાક્ષીના નિવેદનની વિશ્વસનીયતા અને હકીકતોની ચકાસણી થઈ શકે.
પ્રશ્ન 98. Re-Examination એટલે શું?
(A) સાક્ષીની પ્રથમ તપાસ
(B) વિરોધી પક્ષ દ્વારા તપાસ
(C) Cross-Examination પછી સાક્ષીને બોલાવનાર પક્ષ દ્વારા ફરી તપાસ
(D) આરોપીની તપાસ
સાચો જવાબ: (C)
સમજૂતી: Re-Examination એટલે Cross-Examination પછી સાક્ષીને બોલાવનાર પક્ષ દ્વારા સાક્ષીની ફરી તપાસ, સામાન્ય રીતે Cross-Examination દરમિયાન ઉદ્ભવેલી બાબતો સમજાવવા માટે.
પ્રશ્ન 99. Hostile Witness અંગે મુખ્ય જોગવાઈ કઈ છે?
(A) કલમ 137
(B) કલમ 138
(C) કલમ 157
(D) કલમ 158
સાચો જવાબ: (C) કલમ 157
સમજૂતી: કલમ 157 મુજબ, કોર્ટ કોઈ પક્ષને પોતાના સાક્ષીને એવા પ્રશ્નો પૂછવાની પરવાનગી આપી શકે છે જે વિરોધી પક્ષ Cross-Examination દરમિયાન પૂછે છે. આ જોગવાઈ Hostile Witness સંબંધિત પરિસ્થિતિઓમાં મહત્વપૂર્ણ છે.
પ્રશ્ન 100. સાક્ષીના નિવેદન અથવા પુરાવાની વિશ્વસનીયતા ચકાસવા માટે કોર્ટ શું કરી શકે છે?
(A) માત્ર નિવેદન સ્વીકારી લે
(B) માત્ર પોલીસ રિપોર્ટ પર આધાર રાખે
(C) સાક્ષીની તપાસ, Cross-Examination અને સંબંધિત પુરાવાનું મૂલ્યાંકન કરે
(D) કોઈ તપાસ કરી શકે નહીં
સાચો જવાબ: (C)
સમજૂતી: કોર્ટ સાક્ષીની તપાસ, Cross-Examination, Re-Examination, દસ્તાવેજો અને અન્ય પ્રાસંગિક પુરાવાનું મૂલ્યાંકન કરીને સાક્ષીની વિશ્વસનીયતા અને હકીકતો અંગે નિર્ણય લે છે.
AIBE માટે ખાસ યાદ રાખવા જેવી BSAની મહત્વપૂર્ણ કલમો
| કલમ | વિષય |
|---|---|
| કલમ 3 | મુદ્દાની હકીકતો અને પ્રાસંગિક હકીકતો |
| કલમ 4 | Res Gestae – Same Transaction |
| કલમ 6 | Motive, Preparation અને Conduct |
| કલમ 8 | Conspiracy |
| કલમ 15 | Admissionની વ્યાખ્યા |
| કલમ 21 | સિવિલ કેસમાં Admission |
| કલમ 22 | પ્રલોભન, ધમકી, બળજબરી અથવા વચનથી Confession |
| કલમ 23 | પોલીસ સમક્ષ Confession અને પોલીસ કસ્ટડી |
| કલમ 24 | સંયુક્ત ટ્રાયલમાં Confession |
| કલમ 25 | Admission અને Estoppel |
| કલમ 26 | મૃત્યુ પહેલાંના નિવેદન અને અન્ય નિવેદનો |
| કલમ 39 | Expert Opinion |
| કલમ 51 | Judicial Notice |
| કલમ 53 | સ્વીકારેલી હકીકતો |
| કલમ 55 | મૌખિક પુરાવો પ્રત્યક્ષ હોવો |
| કલમ 57 | Primary Evidence |
| કલમ 58 | Secondary Evidence |
| કલમ 59 | Primary Evidence દ્વારા દસ્તાવેજોનો પુરાવો |
| કલમ 60 | Secondary Evidence ક્યારે આપી શકાય |
| કલમ 61 | Electronic અથવા Digital Record |
| કલમ 62 | Electronic Recordના પુરાવાની વિશેષ જોગવાઈ |
| કલમ 63 | Electronic Recordની Admissibility |
| કલમ 67 | Attested Documentનું Execution |
| કલમ 74 | Public અને Private Documents |
| કલમ 75 | Certified Copies of Public Documents |
| કલમ 104 | Burden of Proof |
| કલમ 109 | વિશેષ જ્ઞાનમાં રહેલી હકીકત |
| કલમ 110 | વ્યક્તિ જીવિત છે કે મૃત તે અંગેની પૂર્વધારણા |
| કલમ 111 | સાત વર્ષથી વ્યક્તિની ખબર ન હોવા અંગે |
| કલમ 114 | બાળકની Legitimacy અંગે પૂર્વધારણા |
| કલમ 124 | સાક્ષીની ક્ષમતા |
| કલમ 132 | સાક્ષી દ્વારા જવાબ આપવાની ફરજ |
| કલમ 137 | સાક્ષીની તપાસના પ્રકાર |
| કલમ 157 | સાક્ષીને પોતાના સાક્ષીની તપાસમાં Cross-Examination જેવા પ્રશ્નો પૂછવાની પરવાનગી |
