AIBE – Alternative Dispute Redressal – 100 Most Important MCQ
Click the Language Button below to read in your language.
AIBE પરીક્ષા માટે Alternative Dispute Redressal (ADR) અને Arbitration and Conciliation Act, 1996 ના 100 મહત્વપૂર્ણ MCQ : AIBE પરીક્ષાની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓ માટે Alternative Dispute Resolution (ADR) અને Arbitration and Conciliation Act, 1996 ના મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ આધારિત MCQ અહીં ગુજરાતીમાં તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. દરેક પ્રશ્ન સાથે સાચો જવાબ અને ટૂંકી સમજૂતી આપવામાં આવી છે જેથી પરીક્ષાની તૈયારી અને ઝડપી રિવિઝન બંને થઈ શકે.
આ પ્રશ્નો ADRની વિવિધ પદ્ધતિઓ, Arbitration, Conciliation, Mediation, Lok Adalat, Arbitration Agreement, Arbitral Tribunal, Arbitral Award તથા Arbitration Actની મહત્વપૂર્ણ કલમો પર આધારિત છે.
ભાગ – 1 : Alternative Dispute Resolution (ADR) – સામાન્ય પ્રશ્નો
પ્રશ્ન 1. ADR નું પૂરું નામ શું છે?
(A) Alternative Judicial Review
(B) Alternative Dispute Resolution
(C) Additional Dispute Rules
(D) Administrative Dispute Resolution
સાચો જવાબ: (B) Alternative Dispute Resolution
સમજૂતી: ADR એટલે Alternative Dispute Resolution, જે કોર્ટની પરંપરાગત પ્રક્રિયા સિવાય વિવાદ ઉકેલવાની વૈકલ્પિક પદ્ધતિઓનો સમૂહ છે.
પ્રશ્ન 2. ADR નો મુખ્ય હેતુ શું છે?
(A) કેસોની સંખ્યા વધારવી
(B) વિવાદોનો ઝડપી, સરળ અને ઓછા ખર્ચે ઉકેલ લાવવો
(C) કોર્ટની સત્તા નાબૂદ કરવી
(D) ફોજદારી સજા વધારવી
સાચો જવાબ: (B) વિવાદોનો ઝડપી, સરળ અને ઓછા ખર્ચે ઉકેલ લાવવો
સમજૂતી: ADR નો મુખ્ય હેતુ વિવાદોનું ઝડપી, ખર્ચ-અસરકારક અને પરસ્પર સહમતિથી નિરાકરણ લાવવાનો છે.
પ્રશ્ન 3. નીચેમાંથી ADR ની કઈ પદ્ધતિ છે?
(A) Arbitration
(B) Mediation
(C) Conciliation
(D) ઉપરોક્ત તમામ
સાચો જવાબ: (D) ઉપરોક્ત તમામ
સમજૂતી: Arbitration, Mediation અને Conciliation એ વિવાદ ઉકેલવાની વૈકલ્પિક પદ્ધતિઓ છે.
પ્રશ્ન 4. Arbitration માં વિવાદનો નિર્ણય કોણ આપે છે?
(A) પોલીસ અધિકારી
(B) Arbitrator
(C) સરકારી વકીલ
(D) ફરિયાદી
સાચો જવાબ: (B) Arbitrator
સમજૂતી: Arbitration માં પક્ષકારો દ્વારા પસંદ કરાયેલ અથવા કાયદા અનુસાર નિયુક્ત Arbitrator વિવાદ અંગે નિર્ણય આપે છે.
પ્રશ્ન 5. Mediation માં Mediator નું મુખ્ય કાર્ય શું છે?
(A) પક્ષકારોને સજા આપવી
(B) પક્ષકારો વચ્ચે સમાધાન કરાવવામાં મદદ કરવી
(C) કોર્ટનો ચુકાદો આપવો
(D) પક્ષકારોને જેલમાં મોકલવા
સાચો જવાબ: (B) પક્ષકારો વચ્ચે સમાધાન કરાવવામાં મદદ કરવી
સમજૂતી: Mediator પક્ષકારો વચ્ચે વાતચીત અને સમાધાનની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવે છે. તે પોતે વિવાદનો અંતિમ નિર્ણય આપતો નથી.
પ્રશ્ન 6. Conciliation નો મુખ્ય હેતુ શું છે?
(A) પક્ષકારોને સમાધાન તરફ દોરી જવો
(B) પક્ષકારોને દંડિત કરવો
(C) પોલીસ તપાસ કરવી
(D) કેસને ફોજદારી કેસમાં ફેરવવો
સાચો જવાબ: (A) પક્ષકારોને સમાધાન તરફ દોરી જવો
સમજૂતી: Conciliation માં Conciliator પક્ષકારો વચ્ચે સમાધાન કરાવવા સક્રિય સહાય કરે છે.
પ્રશ્ન 7. ADR પ્રક્રિયામાં પક્ષકારોની ભાગીદારી સામાન્ય રીતે કેવી હોય છે?
(A) ફરજિયાત રીતે સજા સ્વીકારવી પડે
(B) સમાધાન માટે સહભાગી થવાની પ્રક્રિયા
(C) પોલીસની હાજરી ફરજિયાત
(D) જ્યુરીની હાજરી ફરજિયાત
સાચો જવાબ: (B) સમાધાન માટે સહભાગી થવાની પ્રક્રિયા
સમજૂતી: ADR ની ઘણી પદ્ધતિઓમાં પક્ષકારોની સહમતિ અને ભાગીદારી મહત્વપૂર્ણ હોય છે. Arbitration માં જોકે Arbitration Agreement દ્વારા પક્ષકારો નિર્ણય પ્રક્રિયા માટે બંધાયેલા હોઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 8. ADR નો કયો લાભ છે?
(A) ખર્ચમાં વધારો
(B) સમયનો વધુ વ્યય
(C) ઝડપી વિવાદ નિરાકરણ
(D) દરેક કેસમાં અપીલ ફરજિયાત
સાચો જવાબ: (C) ઝડપી વિવાદ નિરાકરણ
સમજૂતી: ADR દ્વારા પરંપરાગત કોર્ટ પ્રક્રિયાની સરખામણીએ ઘણા વિવાદો ઝડપી રીતે ઉકેલી શકાય છે.
પ્રશ્ન 9. Arbitration માં Arbitrator નો નિર્ણય શું કહેવાય?
(A) FIR
(B) Arbitral Award
(C) Plaint
(D) Charge-sheet
સાચો જવાબ: (B) Arbitral Award
સમજૂતી: Arbitration પ્રક્રિયામાં Arbitrator દ્વારા આપવામાં આવેલ નિર્ણયને Arbitral Award કહેવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન 10. નીચેમાંથી કઈ ADR પદ્ધતિમાં તટસ્થ વ્યક્તિ પક્ષકારોને સમાધાન માટે મદદ કરે છે, પરંતુ પોતે નિર્ણય આપતી નથી?
(A) Arbitration
(B) Mediation
(C) Criminal Trial
(D) Appeal
સાચો જવાબ: (B) Mediation
સમજૂતી: Mediation માં Mediator તટસ્થ રહી પક્ષકારોને પરસ્પર સહમતિથી વિવાદ ઉકેલવામાં મદદ કરે છે.
પ્રશ્ન 11. ADR નો ઉપયોગ મુખ્યત્વે કયા પ્રકારના વિવાદોમાં થઈ શકે છે?
(A) માત્ર ફોજદારી વિવાદોમાં
(B) માત્ર બંધારણીય વિવાદોમાં
(C) યોગ્ય કાનૂની મર્યાદામાં નાગરિક, વ્યાપારી અને અન્ય સમાધાનયોગ્ય વિવાદોમાં
(D) માત્ર ચૂંટણી વિવાદોમાં
સાચો જવાબ: (C) યોગ્ય કાનૂની મર્યાદામાં નાગરિક, વ્યાપારી અને અન્ય સમાધાનયોગ્ય વિવાદોમાં
સમજૂતી: ADR નો ઉપયોગ વિવિધ પ્રકારના વિવાદોમાં થઈ શકે છે, પરંતુ દરેક વિવાદ ADR દ્વારા ઉકેલી શકાય તેવું નથી. કાયદાકીય મર્યાદાઓ લાગુ પડે છે.
પ્રશ્ન 12. Arbitration માં પક્ષકારો Arbitrator ની પસંદગી કરી શકે છે?
(A) હા, કાયદાની જોગવાઈઓને આધીન
(B) ના, માત્ર પોલીસ પસંદ કરે છે
(C) ના, માત્ર ફરિયાદી પસંદ કરે છે
(D) ના, Arbitrator હંમેશાં જજ હોય છે
સાચો જવાબ: (A) હા, કાયદાની જોગવાઈઓને આધીન
સમજૂતી: Arbitration and Conciliation Act, 1996 ની કલમ 11 Arbitrator ની નિયુક્તિ સંબંધિત જોગવાઈઓ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 13. ADR દ્વારા વિવાદ ઉકેલવાથી કોર્ટના કેસોમાં શું અસર થઈ શકે છે?
(A) કેસોની સંખ્યા વધે
(B) કોર્ટ પરનો બોજ ઘટે
(C) કોર્ટ બંધ થઈ જાય
(D) તમામ કાયદા રદ થઈ જાય
સાચો જવાબ: (B) કોર્ટ પરનો બોજ ઘટે
સમજૂતી: ADR દ્વારા વિવાદોનું નિરાકરણ લાવવાથી પરંપરાગત કોર્ટ વ્યવસ્થા પરનો ભાર ઘટાડી શકાય છે.
પ્રશ્ન 14. Negotiation માં પક્ષકારો શું કરે છે?
(A) એકબીજાને સજા આપે છે
(B) સીધી ચર્ચા કરીને સમાધાનનો પ્રયાસ કરે છે
(C) Arbitrator ની ફરજિયાત નિમણૂક કરે છે
(D) FIR નોંધાવે છે
સાચો જવાબ: (B) સીધી ચર્ચા કરીને સમાધાનનો પ્રયાસ કરે છે
સમજૂતી: Negotiation માં પક્ષકારો અથવા તેમના પ્રતિનિધિઓ સીધી વાતચીત દ્વારા વિવાદનો ઉકેલ શોધે છે.
પ્રશ્ન 15. Arbitration અને Mediation વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત શું છે?
(A) બંનેમાં તટસ્થ વ્યક્તિ હંમેશાં નિર્ણય આપે છે
(B) Arbitration માં નિર્ણય આપવામાં આવે છે, Mediation માં સમાધાન માટે મદદ કરવામાં આવે છે
(C) Mediation માં કોર્ટની સજા આપવામાં આવે છે
(D) Arbitration માત્ર ફોજદારી કેસોમાં થાય છે
સાચો જવાબ: (B) Arbitration માં નિર્ણય આપવામાં આવે છે, Mediation માં સમાધાન માટે મદદ કરવામાં આવે છે
સમજૂતી: Arbitrator વિવાદનો નિર્ણય આપે છે, જ્યારે Mediator પક્ષકારોને પોતાનો ઉકેલ શોધવામાં મદદ કરે છે.
પ્રશ્ન 16. Lok Adalat ને ભારતમાં કાયદાકીય માન્યતા કયા કાયદા હેઠળ આપવામાં આવી છે?
(A) Indian Contract Act, 1872
(B) Legal Services Authorities Act, 1987
(C) Arbitration Act, 1940
(D) CPC, 1908
સાચો જવાબ: (B) Legal Services Authorities Act, 1987
સમજૂતી: Lok Adalat ની જોગવાઈઓ Legal Services Authorities Act, 1987 ના Chapter VI માં આપવામાં આવી છે.
પ્રશ્ન 17. Lok Adalat નો મુખ્ય હેતુ શું છે?
(A) વિવાદોનું સમાધાન દ્વારા નિરાકરણ
(B) ફોજદારી સજા આપવી
(C) પોલીસ તપાસ કરવી
(D) કાયદામાં સુધારો કરવો
સાચો જવાબ: (A) વિવાદોનું સમાધાન દ્વારા નિરાકરણ
સમજૂતી: Lok Adalat પક્ષકારો વચ્ચે સમાધાન અથવા Compromise દ્વારા વિવાદ ઉકેલવાનું કાર્ય કરે છે.
પ્રશ્ન 18. Lok Adalat માં સામાન્ય રીતે વિવાદનો ઉકેલ કઈ રીતે થાય છે?
(A) પક્ષકારોની સમજૂતીથી
(B) પોલીસના આદેશથી
(C) જ્યુરીના નિર્ણયથી
(D) ફોજદારી સજાથી
સાચો જવાબ: (A) પક્ષકારોની સમજૂતીથી
સમજૂતી: સામાન્ય Lok Adalat પક્ષકારો વચ્ચે સમાધાન અથવા Compromise ના આધારે Award આપે છે.
પ્રશ્ન 19. Lok Adalat ના Award ને કઈ રીતે ગણવામાં આવે છે?
(A) માત્ર ભલામણ
(B) Civil Court ના Decree તરીકે
(C) FIR તરીકે
(D) પોલીસ રિપોર્ટ તરીકે
સાચો જવાબ: (B) Civil Court ના Decree તરીકે
સમજૂતી: Legal Services Authorities Act, 1987 ની કલમ 21 અનુસાર Lok Adalat નો Award Civil Court ના Decree તરીકે ગણાય છે.
પ્રશ્ન 20. સામાન્ય Lok Adalat ના Award સામે કાયદા હેઠળ સામાન્ય અપીલની જોગવાઈ છે?
(A) હા, દરેક કેસમાં
(B) હા, બે અપીલ થાય છે
(C) ના, સામાન્ય અપીલની જોગવાઈ નથી
(D) માત્ર પોલીસ સમક્ષ અપીલ થાય છે
સાચો જવાબ: (C) ના, સામાન્ય અપીલની જોગવાઈ નથી
સમજૂતી: કલમ 21 હેઠળ Lok Adalat નો Award અંતિમ અને પક્ષકારો પર બંધનકારક છે. સામાન્ય રીતે તેની સામે અપીલનો માર્ગ ઉપલબ્ધ નથી.
પ્રશ્ન 21. Lok Adalat કયા પ્રકારના કેસોનો ઉકેલ લાવી શકે છે?
(A) માત્ર નવા કેસ
(B) માત્ર કોર્ટમાં પેન્ડિંગ કેસ
(C) પેન્ડિંગ અને Pre-litigation બંને પ્રકારના યોગ્ય વિવાદો
(D) માત્ર ફોજદારી કેસો
સાચો જવાબ: (C) પેન્ડિંગ અને Pre-litigation બંને પ્રકારના યોગ્ય વિવાદો
સમજૂતી: Legal Services Authorities Act, 1987 ની કલમ 19 અનુસાર Lok Adalat કોર્ટમાં પેન્ડિંગ કેસ તથા કોર્ટમાં દાખલ ન થયેલા યોગ્ય વિવાદોનું સમાધાન કરી શકે છે.
પ્રશ્ન 22. Lok Adalat કયા કેસનો ઉકેલ લાવી શકતી નથી?
(A) સમાધાનયોગ્ય નાગરિક વિવાદ
(B) બેંક લોન વિવાદ
(C) કાયદા હેઠળ Non-compoundable offence સંબંધિત વિવાદ
(D) વાહન અકસ્માત વળતર વિવાદ
સાચો જવાબ: (C) કાયદા હેઠળ Non-compoundable offence સંબંધિત વિવાદ
સમજૂતી: કલમ 19(5) ની Proviso મુજબ Non-compoundable offence સંબંધિત કેસ અથવા બાબત Lok Adalat ના અધિકારક્ષેત્રમાં આવતી નથી.
પ્રશ્ન 23. Lok Adalat માં સમાધાન ન થાય તો શું થાય?
(A) Lok Adalat સજા આપી શકે છે
(B) કેસનો નિર્ણય પોતાની રીતે આપી શકે છે
(C) કેસ સામાન્ય કોર્ટ અથવા યોગ્ય ફોરમમાં આગળ વધે છે
(D) કેસ કાયમ માટે બંધ થઈ જાય છે
સાચો જવાબ: (C) કેસ સામાન્ય કોર્ટ અથવા યોગ્ય ફોરમમાં આગળ વધે છે
સમજૂતી: સામાન્ય Lok Adalat સમાધાન કરાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. સમાધાન ન થાય તો કેસ યોગ્ય કોર્ટ અથવા ફોરમમાં પાછો જાય છે અથવા પક્ષકારો કાયદા અનુસાર આગળ વધી શકે છે.
પ્રશ્ન 24. Lok Adalat ના Award સામે અપીલ ન હોવાનો મુખ્ય આધાર કઈ કલમ છે?
(A) કલમ 19
(B) કલમ 20
(C) કલમ 21
(D) કલમ 22
સાચો જવાબ: (C) કલમ 21
સમજૂતી: Legal Services Authorities Act, 1987 ની કલમ 21 Lok Adalat ના Award ને Decree તરીકે ગણાવે છે અને તેને અંતિમ તથા પક્ષકારો પર બંધનકારક બનાવે છે.
પ્રશ્ન 25. Lok Adalat માં કેસનું સમાધાન થાય તો કોર્ટ ફી અંગે શું જોગવાઈ છે?
(A) કોર્ટ ફી બમણી થાય છે
(B) કોર્ટ ફીનો Refund થઈ શકે છે
(C) કોર્ટ ફી હંમેશાં વસૂલાય છે
(D) કોર્ટ ફીનો કોઈ સંબંધ નથી
સાચો જવાબ: (B) કોર્ટ ફીનો Refund થઈ શકે છે
સમજૂતી: કલમ 21 અનુસાર કોર્ટમાં પેન્ડિંગ કેસ Lok Adalat માં સમાધાન થાય તો ભરેલી Court Fee કાયદા મુજબ Refund થઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 26. Permanent Lok Adalat મુખ્યત્વે કયા પ્રકારની સેવાઓ સંબંધિત વિવાદો માટે રચાય છે?
(A) Public Utility Services
(B) માત્ર જમીન વિવાદો
(C) માત્ર લગ્ન વિવાદો
(D) માત્ર ફોજદારી વિવાદો
સાચો જવાબ: (A) Public Utility Services
સમજૂતી: Permanent Lok Adalat ની જોગવાઈઓ Legal Services Authorities Act, 1987 ના Chapter VIA હેઠળ Public Utility Services સંબંધિત વિવાદોના Pre-litigation સમાધાન માટે છે.
પ્રશ્ન 27. Permanent Lok Adalat ની સ્થાપનાની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 19
(B) કલમ 21
(C) કલમ 22B
(D) કલમ 23
સાચો જવાબ: (C) કલમ 22B
સમજૂતી: કલમ 22B Permanent Lok Adalat ની સ્થાપના સંબંધિત જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 28. Permanent Lok Adalat માં Pre-litigation dispute અંગે અરજી કઈ કલમ હેઠળ કરવામાં આવે છે?
(A) કલમ 22A
(B) કલમ 22B
(C) કલમ 22C
(D) કલમ 22E
સાચો જવાબ: (C) કલમ 22C
સમજૂતી: કલમ 22C Permanent Lok Adalat દ્વારા વિવાદની નોંધ લેવા અને કાર્યવાહી શરૂ કરવાની જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 29. Permanent Lok Adalat કઈ કલમ હેઠળ પોતાની પ્રક્રિયા નક્કી કરી શકે છે?
(A) કલમ 22A
(B) કલમ 22C
(C) કલમ 22D
(D) કલમ 22E
સાચો જવાબ: (C) કલમ 22D
સમજૂતી: કલમ 22D Permanent Lok Adalat ની પ્રક્રિયા સંબંધિત જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 30. Permanent Lok Adalat નો Award અંતિમ અને બંધનકારક બનાવવાની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 21
(B) કલમ 22B
(C) કલમ 22D
(D) કલમ 22E
સાચો જવાબ: (D) કલમ 22E
સમજૂતી: કલમ 22E Permanent Lok Adalat ના Award ને અંતિમ અને પક્ષકારો પર બંધનકારક બનાવે છે, કાયદામાં દર્શાવેલી જોગવાઈઓને આધીન.
પ્રશ્ન 31. Permanent Lok Adalat માં સમાધાન ન થાય તો તે કઈ પરિસ્થિતિમાં વિવાદનો નિર્ણય આપી શકે છે?
(A) કોઈ પણ વિવાદમાં
(B) માત્ર ફોજદારી કેસોમાં
(C) Public Utility Service સંબંધિત વિવાદોમાં, કાયદાની શરતોને આધીન
(D) માત્ર જમીનના વિવાદોમાં
સાચો જવાબ: (C) Public Utility Service સંબંધિત વિવાદોમાં, કાયદાની શરતોને આધીન
સમજૂતી: Permanent Lok Adalat ને સામાન્ય Lok Adalat કરતાં વિશેષ સત્તાઓ આપવામાં આવી છે. સમાધાન નિષ્ફળ જાય ત્યારે પણ તે કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં વિવાદનો નિર્ણય આપી શકે છે, પરંતુ આ સત્તા કાયદાની મર્યાદાઓને આધીન છે.
પ્રશ્ન 32. સામાન્ય Lok Adalat અને Permanent Lok Adalat વચ્ચે મુખ્ય તફાવત શું છે?
(A) બંને માત્ર ફોજદારી સજા આપે છે
(B) સામાન્ય Lok Adalat સમાધાન પર આધારિત છે, જ્યારે Permanent Lok Adalat કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં સમાધાન નિષ્ફળ થયા પછી પણ નિર્ણય આપી શકે છે
(C) બંનેમાં કોઈ તફાવત નથી
(D) સામાન્ય Lok Adalat માત્ર હાઈકોર્ટમાં કામ કરે છે
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: Permanent Lok Adalat ને Public Utility Services સંબંધિત વિવાદોમાં વિશેષ કાયદાકીય સત્તા આપવામાં આવી છે.
પ્રશ્ન 33. Legal Services Authorities Act, 1987 ની કલમ 22 કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?
(A) Lok Adalat ની સત્તાઓ
(B) Arbitration Agreement
(C) અપીલ
(D) FIR
સાચો જવાબ: (A) Lok Adalat ની સત્તાઓ
સમજૂતી: કલમ 22 Lok Adalat અથવા Permanent Lok Adalat ની સત્તાઓ અંગે જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 34. Lok Adalat ને Civil Court જેવી કઈ સત્તાઓ આપવામાં આવી છે?
(A) સાક્ષીઓને બોલાવવાની અને પુરાવા મેળવવાની કેટલીક સત્તાઓ
(B) ફોજદારી સજા આપવાની દરેક સત્તા
(C) પોલીસની તમામ સત્તાઓ
(D) જેલની સત્તા
સાચો જવાબ: (A) સાક્ષીઓને બોલાવવાની અને પુરાવા મેળવવાની કેટલીક સત્તાઓ
સમજૂતી: કલમ 22 મુજબ Lok Adalat ને નિર્ધારિત બાબતોમાં Civil Court જેવી સત્તાઓ આપવામાં આવી છે, જેમ કે સાક્ષીઓને બોલાવવાની અને દસ્તાવેજો રજૂ કરાવવાની સત્તા.
પ્રશ્ન 35. Lok Adalat ની કાર્યવાહી અંગે યોગ્ય નિવેદન કયું છે?
(A) તે સંપૂર્ણપણે પોલીસ કાર્યવાહી છે
(B) તે સમાધાન અને વિવાદ નિરાકરણ માટેની કાનૂની પ્રક્રિયા છે
(C) તે ફોજદારી ટ્રાયલ છે
(D) તેમાં પક્ષકારોની હાજરીનો કોઈ અર્થ નથી
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: Lok Adalat નો હેતુ પક્ષકારો વચ્ચે સમાધાન અને કાનૂની વિવાદનું સરળ નિરાકરણ છે.
પ્રશ્ન 36. Mediation Act, 2023 નો મુખ્ય હેતુ શું છે?
(A) Mediation ને પ્રોત્સાહન અને સુવિધા આપવી
(B) તમામ કોર્ટ બંધ કરવી
(C) પોલીસ તપાસ નાબૂદ કરવી
(D) ફોજદારી સજા વધારવી
સાચો જવાબ: (A) Mediation ને પ્રોત્સાહન અને સુવિધા આપવી
સમજૂતી: Mediation Act, 2023 નો હેતુ Mediation ને પ્રોત્સાહિત કરવો, Mediated Settlement Agreement ની અમલવારી, Mediators માટે નિયમનાત્મક માળખું અને Online Mediation ને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
પ્રશ્ન 37. Mediation Act કયા વર્ષમાં પસાર થયો?
(A) 1996
(B) 1987
(C) 2023
(D) 2005
સાચો જવાબ: (C) 2023
સમજૂતી: Mediation Act, 2023 એ વર્ષ 2023 માં પસાર કરવામાં આવ્યો હતો.
પ્રશ્ન 38. Mediation Act, 2023 નું Act Number શું છે?
(A) Act No. 26 of 1996
(B) Act No. 32 of 2023
(C) Act No. 39 of 1987
(D) Act No. 10 of 2005
સાચો જવાબ: (B) Act No. 32 of 2023
સમજૂતી: Mediation Act, 2023 એ Act No. 32 of 2023 છે.
પ્રશ્ન 39. Mediation Act, 2023 નો વ્યાપ શું છે?
(A) માત્ર દિલ્હી
(B) માત્ર ગુજરાત
(C) સમગ્ર ભારત
(D) માત્ર મેટ્રો શહેરો
સાચો જવાબ: (C) સમગ્ર ભારત
સમજૂતી: Mediation Act, 2023 ની કલમ 1(2) મુજબ તેનો વ્યાપ સમગ્ર ભારતમાં છે.
પ્રશ્ન 40. Mediation માં Mediator ની ભૂમિકા શું છે?
(A) પક્ષકારો વચ્ચે સમાધાન માટે મદદ કરવી
(B) પક્ષકારોને સજા આપવી
(C) કોર્ટના Decree આપવી
(D) FIR નોંધવી
સાચો જવાબ: (A) પક્ષકારો વચ્ચે સમાધાન માટે મદદ કરવી
સમજૂતી: Mediator પક્ષકારો વચ્ચે વાતચીત અને સમજૂતીને સરળ બનાવે છે. તે સામાન્ય રીતે પક્ષકારો પર પોતાનો નિર્ણય લાદતો નથી.
ભાગ – 2 : Arbitration and Conciliation Act, 1996 – મહત્વપૂર્ણ MCQ
પ્રશ્ન 41. Arbitration and Conciliation Act કયા વર્ષમાં પસાર થયો?
(A) 1987
(B) 1996
(C) 2005
(D) 2023
સાચો જવાબ: (B) 1996
સમજૂતી: Arbitration and Conciliation Act, 1996 ભારતના Arbitration અને Conciliation સંબંધિત મુખ્ય કાયદાઓમાંનો એક છે.
પ્રશ્ન 42. Arbitration and Conciliation Act, 1996 નો Act Number શું છે?
(A) Act No. 26 of 1996
(B) Act No. 39 of 1987
(C) Act No. 32 of 2023
(D) Act No. 5 of 1908
સાચો જવાબ: (A) Act No. 26 of 1996
સમજૂતી: Arbitration and Conciliation Act, 1996 એ Act No. 26 of 1996 છે.
પ્રશ્ન 43. Arbitration and Conciliation Act, 1996 ની કલમ 2 કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?
(A) Definitions
(B) Arbitration Award
(C) Appeal
(D) Costs
સાચો જવાબ: (A) Definitions
સમજૂતી: કલમ 2 માં Act હેઠળ ઉપયોગમાં લેવાયેલા મહત્વપૂર્ણ શબ્દો અને વ્યાખ્યાઓ આપવામાં આવી છે.
પ્રશ્ન 44. Arbitration Agreement ની વ્યાખ્યા કઈ કલમમાં આપવામાં આવી છે?
(A) કલમ 5
(B) કલમ 7
(C) કલમ 9
(D) કલમ 11
સાચો જવાબ: (B) કલમ 7
સમજૂતી: કલમ 7 Arbitration Agreement ની વ્યાખ્યા અને તેના જરૂરી તત્ત્વો અંગે જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 45. Arbitration Agreement માટે કઈ બાબત જરૂરી છે?
(A) વિવાદ Arbitration દ્વારા ઉકેલવાનો પક્ષકારોનો કરાર
(B) માત્ર પોલીસની મંજૂરી
(C) માત્ર કોર્ટની સજા
(D) FIR
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: Arbitration Agreement માં પક્ષકારો તેમના હાલના અથવા ભવિષ્યના નિર્ધારિત વિવાદો Arbitration દ્વારા ઉકેલવા સંમત થાય છે.
પ્રશ્ન 46. Arbitration Agreement કઈ રીતે હોઈ શકે છે?
(A) માત્ર મૌખિક
(B) માત્ર લેખિત
(C) લેખિત સ્વરૂપમાં હોવું જરૂરી છે
(D) માત્ર પોલીસ રેકોર્ડમાં
સાચો જવાબ: (C) લેખિત સ્વરૂપમાં હોવું જરૂરી છે
સમજૂતી: કલમ 7 મુજબ Arbitration Agreement લેખિત સ્વરૂપમાં હોવું જરૂરી છે. કાયદામાં લેખિત સ્વરૂપ સાબિત કરવાની વિવિધ રીતોનો સમાવેશ થાય છે.
પ્રશ્ન 47. Arbitration Agreement કયા સ્વરૂપમાં હોઈ શકે છે?
(A) અલગ કરાર
(B) કરારની Arbitration Clause
(C) લેખિત વિનિમય અથવા કાયદામાં માન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક સંચાર
(D) ઉપરોક્ત તમામ
સાચો જવાબ: (D) ઉપરોક્ત તમામ
સમજૂતી: કલમ 7 અનુસાર Arbitration Agreement અલગ કરાર અથવા મુખ્ય કરારની Arbitration Clause તરીકે હોઈ શકે છે. લેખિત વિનિમય તથા કાયદા અનુસાર માન્ય Electronic Communications પણ તેનો આધાર બની શકે છે.
પ્રશ્ન 48. Arbitration Agreement માટે કઈ કલમ મહત્વપૂર્ણ છે?
(A) કલમ 7
(B) કલમ 17
(C) કલમ 31
(D) કલમ 34
સાચો જવાબ: (A) કલમ 7
સમજૂતી: Arbitration Agreement અંગેની મુખ્ય જોગવાઈ કલમ 7 છે.
પ્રશ્ન 49. કોર્ટ દ્વારા Arbitration માટે પક્ષકારોને મોકલવાની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 7
(B) કલમ 8
(C) કલમ 9
(D) કલમ 10
સાચો જવાબ: (B) કલમ 8
સમજૂતી: કલમ 8 હેઠળ યોગ્ય પરિસ્થિતિમાં કોર્ટ પક્ષકારોને Arbitration માટે મોકલી શકે છે, જો Arbitration Agreement લાગુ પડતું હોય અને કાયદાની જરૂરી શરતો પૂરી થાય.
પ્રશ્ન 50. Arbitration Agreement હોવા છતાં કોર્ટ પક્ષકારોને Arbitration માટે મોકલવાની પ્રક્રિયા કઈ કલમ હેઠળ કરે છે?
(A) કલમ 8
(B) કલમ 9
(C) કલમ 11
(D) કલમ 16
સાચો જવાબ: (A) કલમ 8
સમજૂતી: કલમ 8 Arbitration Agreement હોવા પર Judicial Authority દ્વારા પક્ષકારોને Arbitration માટે Refer કરવાની જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 51. Court દ્વારા Interim Measures માટેની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 7
(B) કલમ 8
(C) કલમ 9
(D) કલમ 12
સાચો જવાબ: (C) કલમ 9
સમજૂતી: કલમ 9 હેઠળ કોર્ટ Arbitration પહેલાં, Arbitration દરમિયાન અથવા Award થયા પછી પરંતુ કલમ 36 હેઠળ અમલવારી પહેલાં કેટલીક Interim Measures આપી શકે છે.
પ્રશ્ન 52. Arbitration પહેલાં કોર્ટ પાસેથી Interim Protection મેળવવા માટે કઈ કલમ લાગુ પડે છે?
(A) કલમ 9
(B) કલમ 11
(C) કલમ 17
(D) કલમ 34
સાચો જવાબ: (A) કલમ 9
સમજૂતી: કલમ 9 હેઠળ Arbitration શરૂ થાય તે પહેલાં પણ યોગ્ય પરિસ્થિતિમાં કોર્ટ Interim Measures આપી શકે છે.
પ્રશ્ન 53. Arbitration Tribunal માં Arbitrators ની સંખ્યા અંગે કઈ કલમ છે?
(A) કલમ 9
(B) કલમ 10
(C) કલમ 11
(D) કલમ 12
સાચો જવાબ: (B) કલમ 10
સમજૂતી: કલમ 10 Arbitral Tribunal ની રચના અને Arbitrators ની સંખ્યા અંગે જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 54. Arbitration Tribunal માં Arbitrators ની સંખ્યા કેટલી હોઈ શકે?
(A) માત્ર એક
(B) માત્ર બે
(C) માત્ર ત્રણ
(D) એક અથવા વધુ, પરંતુ કાયદા અનુસાર સંખ્યા બેના સમાન ન હોવી જોઈએ
સાચો જવાબ: (D)
સમજૂતી: કલમ 10 મુજબ પક્ષકારો Arbitrators ની સંખ્યા નક્કી કરી શકે છે, પરંતુ સંખ્યા Even Number હોવી જોઈએ નહીં.
પ્રશ્ન 55. જો પક્ષકારો Arbitrators ની સંખ્યા નક્કી ન કરે તો સામાન્ય રીતે કેટલા Arbitrator હશે?
(A) બે
(B) ત્રણ
(C) એક
(D) પાંચ
સાચો જવાબ: (C) એક
સમજૂતી: કલમ 10(2) મુજબ જો પક્ષકારો Arbitrators ની સંખ્યા નક્કી ન કરે તો એક Sole Arbitrator હશે.
પ્રશ્ન 56. Arbitrator ની Appointment સંબંધિત મુખ્ય કલમ કઈ છે?
(A) કલમ 9
(B) કલમ 10
(C) કલમ 11
(D) કલમ 12
સાચો જવાબ: (C) કલમ 11
સમજૂતી: કલમ 11 Arbitral Tribunal ની Appointment અંગે જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 57. Arbitrator ની Appointment માટે પક્ષકારો કઈ બાબત કરી શકે છે?
(A) Arbitrator ની નિયુક્તિ માટે પ્રક્રિયા નક્કી કરી શકે છે
(B) માત્ર પોલીસને પસંદ કરી શકે છે
(C) માત્ર Magistrate પસંદ કરી શકે છે
(D) Arbitrator ની Appointment કરી શકતા નથી
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: પક્ષકારો Arbitration Agreement અથવા લાગુ પ્રક્રિયા અનુસાર Arbitrator ની Appointment ની પદ્ધતિ નક્કી કરી શકે છે.
પ્રશ્ન 58. Arbitrator ની Appointment માટે કોર્ટનો સંપર્ક કઈ કલમ હેઠળ થઈ શકે છે?
(A) કલમ 7
(B) કલમ 11
(C) કલમ 17
(D) કલમ 31
સાચો જવાબ: (B) કલમ 11
સમજૂતી: Arbitration Tribunal ની Appointment સંબંધિત પ્રક્રિયામાં કાયદાની શરતો અનુસાર કોર્ટનો સંપર્ક કલમ 11 હેઠળ થઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 59. Arbitrator ની નિષ્પક્ષતા અને સ્વતંત્રતા સંબંધિત Disclosure ની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 10
(B) કલમ 11
(C) કલમ 12
(D) કલમ 16
સાચો જવાબ: (C) કલમ 12
સમજૂતી: કલમ 12 Arbitrator ની નિષ્પક્ષતા, સ્વતંત્રતા અને Disclosure સંબંધિત જોગવાઈઓ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 60. Arbitrator ને Challenge કરવાની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 12
(B) કલમ 15
(C) કલમ 17
(D) કલમ 21
સાચો જવાબ: (A) કલમ 12
સમજૂતી: કલમ 12 Arbitrator ને Challenge કરવાના Grounds અને Disclosure સંબંધિત જોગવાઈઓ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 61. Arbitrator ને Challenge કરવાની Procedure કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 11
(B) કલમ 12
(C) કલમ 13
(D) કલમ 14
સાચો જવાબ: (C) કલમ 13
સમજૂતી: કલમ 13 Arbitrator ને Challenge કરવાની પ્રક્રિયા અંગે જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 62. Arbitrator કાર્ય કરવા અસમર્થ બને તો તેની Mandate Termination અંગે કઈ કલમ લાગુ પડે છે?
(A) કલમ 12
(B) કલમ 13
(C) કલમ 14
(D) કલમ 17
સાચો જવાબ: (C) કલમ 14
સમજૂતી: કલમ 14 હેઠળ Arbitrator ની Mandate સમાપ્ત થવાની જોગવાઈ છે, જ્યારે તે કાયદા અથવા કરાર અનુસાર કાર્ય કરવામાં અસમર્થ હોય અથવા જરૂરી કાર્યવાહી ન કરે.
પ્રશ્ન 63. Arbitrator ની Mandate સમાપ્ત થયા પછી Substitute Arbitrator ની Appointment અંગે કઈ કલમ છે?
(A) કલમ 10
(B) કલમ 11
(C) કલમ 15
(D) કલમ 17
સાચો જવાબ: (C) કલમ 15
સમજૂતી: કલમ 15 Arbitrator ની Mandate Termination અને Substitute Arbitrator ની Appointment સંબંધિત જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 64. Arbitral Tribunal પોતાની Jurisdiction અંગે નિર્ણય આપી શકે છે?
(A) ના
(B) હા, કલમ 16 હેઠળ
(C) માત્ર પોલીસની મંજૂરીથી
(D) માત્ર હાઈકોર્ટની મંજૂરીથી
સાચો જવાબ: (B) હા, કલમ 16 હેઠળ
સમજૂતી: કલમ 16 હેઠળ Arbitral Tribunal પોતાની Jurisdiction અંગે નિર્ણય આપી શકે છે. આ સિદ્ધાંતને Competence-Competence તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન 65. Competence-Competence નો અર્થ શું છે?
(A) કોર્ટ હંમેશાં Arbitration Tribunal ને નિયુક્ત કરે
(B) Tribunal પોતાની Jurisdiction અંગે નિર્ણય કરવાની સત્તા ધરાવે
(C) પક્ષકારોને અપીલ કરવાની સત્તા
(D) પોલીસને Arbitration ચલાવવાની સત્તા
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: Competence-Competence સિદ્ધાંત મુજબ Arbitral Tribunal પોતાની Jurisdiction અને Arbitration Agreement ના અસ્તિત્વ અથવા માન્યતા અંગે નિર્ણય કરી શકે છે.
પ્રશ્ન 66. Arbitration Tribunal ની Interim Measures ની સત્તા કઈ કલમ હેઠળ છે?
(A) કલમ 9
(B) કલમ 11
(C) કલમ 16
(D) કલમ 17
સાચો જવાબ: (D) કલમ 17
સમજૂતી: કલમ 17 Arbitral Tribunal ને Arbitration દરમિયાન Interim Measures આપવાની સત્તા આપે છે.
પ્રશ્ન 67. Arbitration Tribunal ની Interim Measures ની સત્તા કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?
(A) વિવાદિત મિલકતનું રક્ષણ
(B) જરૂરી Interim Protection
(C) યોગ્ય પરિસ્થિતિમાં અન્ય Interim Relief
(D) ઉપરોક્ત તમામ
સાચો જવાબ: (D) ઉપરોક્ત તમામ
સમજૂતી: કલમ 17 હેઠળ Tribunal જરૂરી પરિસ્થિતિઓમાં પક્ષકારો અથવા વિવાદિત મિલકતના રક્ષણ માટે Interim Measures આપી શકે છે.
પ્રશ્ન 68. Arbitration Proceedings માં પક્ષકારો સાથે સમાન વ્યવહાર કરવાની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 16
(B) કલમ 17
(C) કલમ 18
(D) કલમ 19
સાચો જવાબ: (C) કલમ 18
સમજૂતી: કલમ 18 મુજબ પક્ષકારો સાથે સમાન વ્યવહાર થવો જોઈએ અને દરેક પક્ષકારને પોતાનો કેસ રજૂ કરવાની યોગ્ય તક મળવી જોઈએ.
પ્રશ્ન 69. Arbitration Proceedings માં Procedure નક્કી કરવાની સત્તા કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 18
(B) કલમ 19
(C) કલમ 20
(D) કલમ 21
સાચો જવાબ: (B) કલમ 19
સમજૂતી: કલમ 19 Arbitral Tribunal દ્વારા Procedure નક્કી કરવાની જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 70. Arbitral Tribunal કઈ પ્રક્રિયાથી બંધાયેલું નથી?
(A) CPC અને Evidence Act ની કોર્ટમાં લાગુ થતી પ્રક્રિયાથી, કાયદા અનુસાર
(B) Arbitration Agreement થી
(C) Arbitration Act થી
(D) પક્ષકારોની માન્ય શરતો થી
સાચો જવાબ: (A)
સમજૂતી: કલમ 19 મુજબ Arbitral Tribunal CPC અથવા Indian Evidence Act ની કોર્ટમાં લાગુ થતી પ્રક્રિયાથી બંધાયેલું નથી, પરંતુ તે કાયદા અને પક્ષકારોની માન્ય Agreement ને અનુરૂપ કાર્યવાહી કરે છે.
પ્રશ્ન 71. Arbitration નું Place અથવા Seat નક્કી કરવાની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 19
(B) કલમ 20
(C) કલમ 21
(D) કલમ 22
સાચો જવાબ: (B) કલમ 20
સમજૂતી: કલમ 20 Arbitration ના Place અંગે પક્ષકારો દ્વારા પસંદગી અને Tribunal દ્વારા નિર્ધારણની જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 72. Arbitration Proceedings ક્યારે શરૂ થાય છે?
(A) FIR નોંધાય ત્યારે
(B) કલમ 21 અનુસાર, વિવાદ Arbitration માટે Refer કરવાની વિનંતી પ્રાપ્ત થાય ત્યારે, જો પક્ષકારો અન્યથા સંમત ન હોય
(C) Arbitrator નિવૃત્ત થાય ત્યારે
(D) Award આપ્યા પછી
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 21 મુજબ Arbitration Proceedings સામાન્ય રીતે Respondent દ્વારા વિવાદ Arbitration માટે Refer કરવાની વિનંતી પ્રાપ્ત થાય તે તારીખથી શરૂ થાય છે, જો પક્ષકારો અન્યથા સંમત ન હોય.
પ્રશ્ન 73. Arbitration Proceedings ની ભાષા અંગે કઈ કલમ છે?
(A) કલમ 20
(B) કલમ 21
(C) કલમ 22
(D) કલમ 23
સાચો જવાબ: (C) કલમ 22
સમજૂતી: કલમ 22 Arbitration Proceedings ની ભાષા અંગે જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 74. Arbitration માં Claim અને Defence Statements અંગે કઈ કલમ છે?
(A) કલમ 21
(B) કલમ 22
(C) કલમ 23
(D) કલમ 24
સાચો જવાબ: (C) કલમ 23
સમજૂતી: કલમ 23 Statements of Claim અને Defence રજૂ કરવાની જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 75. Arbitration માં Oral Hearing અને Written Proceedings અંગે કઈ કલમ છે?
(A) કલમ 23
(B) કલમ 24
(C) કલમ 25
(D) કલમ 26
સાચો જવાબ: (B) કલમ 24
સમજૂતી: કલમ 24 Oral Hearings અને Written Proceedings અંગે જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 76. Arbitration માં પક્ષકાર Default કરે તો કઈ કલમ લાગુ પડે છે?
(A) કલમ 24
(B) કલમ 25
(C) કલમ 26
(D) કલમ 27
સાચો જવાબ: (B) કલમ 25
સમજૂતી: કલમ 25 પક્ષકારો દ્વારા Claim અથવા Defence રજૂ કરવામાં અથવા કાર્યવાહી દરમિયાન જરૂરી પગલાં લેવામાં Default થાય તો શું કરવું તે અંગે જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 77. Arbitral Tribunal Expert ની Appointment અંગે કઈ કલમ છે?
(A) કલમ 25
(B) કલમ 26
(C) કલમ 27
(D) કલમ 28
સાચો જવાબ: (B) કલમ 26
સમજૂતી: કલમ 26 Arbitral Tribunal દ્વારા Expert ની Appointment સંબંધિત જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 78. Arbitration માં Court દ્વારા Evidence મેળવવા સહાયની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 25
(B) કલમ 26
(C) કલમ 27
(D) કલમ 29
સાચો જવાબ: (C) કલમ 27
સમજૂતી: કલમ 27 હેઠળ Arbitral Tribunal અથવા પક્ષકાર Tribunal ની મંજૂરી સાથે Evidence મેળવવા Court ની સહાય માટે અરજી કરી શકે છે.
પ્રશ્ન 79. Arbitration માં Substance of Dispute માટે લાગુ કાયદા અંગે કઈ કલમ છે?
(A) કલમ 27
(B) કલમ 28
(C) કલમ 29
(D) કલમ 30
સાચો જવાબ: (B) કલમ 28
સમજૂતી: કલમ 28 Arbitration માં વિવાદના મૂળ મુદ્દાઓ પર લાગુ પડતા નિયમો અથવા કાયદા અંગે જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 80. ત્રણ Arbitrators હોય ત્યારે નિર્ણય કેવી રીતે લેવાય છે?
(A) માત્ર એક Arbitrator નિર્ણય આપે છે
(B) Majority Decision દ્વારા
(C) પોલીસ દ્વારા
(D) કોર્ટ દ્વારા જ નિર્ણય લેવાય છે
સાચો જવાબ: (B) Majority Decision દ્વારા
સમજૂતી: કલમ 29 મુજબ ત્રણ અથવા વધુ Arbitrators ના Tribunal માં સામાન્ય રીતે Majority દ્વારા નિર્ણય લેવામાં આવે છે, કાયદા અને Agreement ની જોગવાઈઓને આધીન.
પ્રશ્ન 81. Arbitral Award માટે સમયમર્યાદાની જોગવાઈ કઈ કલમમાં છે?
(A) કલમ 28
(B) કલમ 29
(C) કલમ 29A
(D) કલમ 30
સાચો જવાબ: (C) કલમ 29A
સમજૂતી: કલમ 29A Arbitral Award આપવાની સમયમર્યાદા અંગે જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 82. Arbitration Act ની કલમ 29B કઈ પ્રક્રિયા સાથે સંબંધિત છે?
(A) Fast Track Arbitration
(B) Appeal
(C) Court Fee
(D) Criminal Trial
સાચો જવાબ: (A) Fast Track Arbitration
સમજૂતી: કલમ 29B Fast Track Arbitration પ્રક્રિયા અંગે જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 83. Arbitration દરમિયાન પક્ષકારો સમાધાન કરી શકે છે?
(A) ના
(B) હા, કલમ 30 હેઠળ
(C) માત્ર કોર્ટની સજા પછી
(D) માત્ર Award પછી
સાચો જવાબ: (B) હા, કલમ 30 હેઠળ
સમજૂતી: કલમ 30 મુજબ Arbitral Tribunal પક્ષકારોને સમાધાન માટે પ્રોત્સાહિત કરી શકે છે અને પક્ષકારો સમાધાન કરી શકે છે.
પ્રશ્ન 84. Arbitration માં Settlement થયા પછી Tribunal Settlement ને Award તરીકે આપી શકે છે?
(A) ના
(B) હા, પક્ષકારોની વિનંતી અને કાયદાની શરતો અનુસાર
(C) માત્ર પોલીસની મંજૂરીથી
(D) માત્ર હાઈકોર્ટની મંજૂરીથી
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 30 મુજબ પક્ષકારો સમાધાન કરે તો Tribunal પક્ષકારોની વિનંતી પર Settlement ને Consent Award તરીકે આપી શકે છે.
પ્રશ્ન 85. Arbitral Award ના Form અને Contents અંગે કઈ કલમ છે?
(A) કલમ 29A
(B) કલમ 30
(C) કલમ 31
(D) કલમ 32
સાચો જવાબ: (C) કલમ 31
સમજૂતી: કલમ 31 Arbitral Award ના Form અને Contents અંગે જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 86. Arbitral Award સામાન્ય રીતે કયા સ્વરૂપમાં હોવો જોઈએ?
(A) મૌખિક
(B) લેખિત
(C) પોલીસ રિપોર્ટ
(D) FIR
સાચો જવાબ: (B) લેખિત
સમજૂતી: કલમ 31 મુજબ Arbitral Award લેખિત હોવો જોઈએ.
પ્રશ્ન 87. Arbitral Award પર Arbitrator દ્વારા શું કરવામાં આવે છે?
(A) માત્ર મૌખિક જાહેરાત
(B) Signature
(C) FIR
(D) Police Verification
સાચો જવાબ: (B) Signature
સમજૂતી: કલમ 31 મુજબ Arbitral Award પર Arbitrator અથવા Arbitrators દ્વારા સહી કરવામાં આવે છે, કાયદાની જોગવાઈઓને આધીન.
પ્રશ્ન 88. Arbitral Award માં Reasons આપવાની જોગવાઈ શું છે?
(A) Reasons આપવાની જરૂર નથી
(B) સામાન્ય રીતે Reasons આપવાના હોય છે, જો પક્ષકારો અન્યથા સંમત ન હોય અથવા કાયદામાં અપવાદ હોય
(C) માત્ર પોલીસ Reasons આપે
(D) માત્ર ફરિયાદી Reasons આપે
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 31(3) મુજબ સામાન્ય રીતે Arbitral Award માં Reasons દર્શાવવાના હોય છે, સિવાય કે પક્ષકારો અન્યથા સંમત થયા હોય અથવા Consent Award જેવી કાયદાકીય અપવાદની પરિસ્થિતિ હોય.
પ્રશ્ન 89. Arbitral Award ની Correction અથવા Interpretation અંગે કઈ કલમ છે?
(A) કલમ 31
(B) કલમ 32
(C) કલમ 33
(D) કલમ 34
સાચો જવાબ: (C) કલમ 33
સમજૂતી: કલમ 33 Award માં ગણિતીય અથવા લેખન સંબંધિત ભૂલો સુધારવા, Interpretation અને કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં Additional Award આપવા અંગે જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 90. Arbitral Award ને Set Aside કરવા માટે અરજી કઈ કલમ હેઠળ થાય છે?
(A) કલમ 31
(B) કલમ 33
(C) કલમ 34
(D) કલમ 36
સાચો જવાબ: (C) કલમ 34
સમજૂતી: કલમ 34 હેઠળ Arbitral Award ને Set Aside કરવા માટે Court માં અરજી કરી શકાય છે, પરંતુ માત્ર કાયદામાં નિર્ધારિત Grounds પર.
પ્રશ્ન 91. Arbitral Award ને Set Aside કરવા માટે શું જરૂરી છે?
(A) કોઈ પણ કારણ પૂરતું છે
(B) કાયદામાં દર્શાવેલા Grounds હોવા જોઈએ
(C) પોલીસની મંજૂરી
(D) માત્ર પક્ષકારની અસહમતિ
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 34 હેઠળ Award ને Set Aside કરવા માટે નિર્ધારિત કાયદાકીય Grounds હોવા જોઈએ. માત્ર Award સાથે અસહમતિ હોવી પૂરતી નથી.
પ્રશ્ન 92. Arbitral Award સામે કલમ 34 હેઠળ અરજી કરવાની સામાન્ય સમયમર્યાદા કેટલી છે?
(A) 30 દિવસ
(B) 60 દિવસ
(C) 3 મહિના, અને કાયદામાં નિર્ધારિત વધારાની મર્યાદા સુધી
(D) 1 વર્ષ કોઈ મર્યાદા વગર
સાચો જવાબ: (C) 3 મહિના, અને કાયદામાં નિર્ધારિત વધારાની મર્યાદા સુધી
સમજૂતી: કલમ 34(3) મુજબ Award પ્રાપ્ત થયાની તારીખથી અથવા કલમ 33 હેઠળની અરજીના નિકાલની તારીખથી 3 મહિનાની અંદર અરજી કરવી જોઈએ. યોગ્ય કારણ હોય તો કોર્ટ વધુમાં વધુ 30 દિવસ સુધી વધારી શકે છે, પરંતુ ત્યારબાદ નહીં.
પ્રશ્ન 93. Arbitral Award ની Finality અંગે કઈ કલમ છે?
(A) કલમ 34
(B) કલમ 35
(C) કલમ 36
(D) કલમ 37
સાચો જવાબ: (B) કલમ 35
સમજૂતી: કલમ 35 મુજબ Arbitral Award પક્ષકારો પર Final અને Binding હોય છે, કાયદામાં દર્શાવેલી જોગવાઈઓને આધીન.
પ્રશ્ન 94. Arbitral Award ની Enforcement અંગે કઈ કલમ છે?
(A) કલમ 34
(B) કલમ 35
(C) કલમ 36
(D) કલમ 37
સાચો જવાબ: (C) કલમ 36
સમજૂતી: કલમ 36 Arbitral Award ની Enforcement અંગે જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 95. Arbitral Award નો અમલ કેવી રીતે થઈ શકે છે?
(A) માત્ર પોલીસ દ્વારા
(B) કાયદા અનુસાર Civil Court ના Decree ની જેમ
(C) માત્ર FIR દ્વારા
(D) માત્ર મૌખિક આદેશથી
સાચો જવાબ: (B)
સમજૂતી: કલમ 36 હેઠળ Arbitral Award કાયદાની શરતો અનુસાર Civil Court ના Decree ની જેમ અમલમાં મૂકી શકાય છે.
પ્રશ્ન 96. Arbitration Act હેઠળ કયા Orders સામે Appeal ની જોગવાઈ છે?
(A) દરેક Order સામે
(B) કલમ 37 હેઠળ નિર્ધારિત Orders સામે
(C) માત્ર Police Orders સામે
(D) કોઈપણ Order સામે અનિયંત્રિત Appeal
સાચો જવાબ: (B) કલમ 37 હેઠળ નિર્ધારિત Orders સામે
સમજૂતી: કલમ 37 કેટલાક નિર્ધારિત Orders સામે Appeal ની જોગવાઈ ધરાવે છે. દરેક Order સામે Appeal ઉપલબ્ધ નથી.
પ્રશ્ન 97. Arbitration Act ની કલમ 37 કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?
(A) Appealable Orders
(B) Arbitrator ની Appointment
(C) Arbitration Agreement
(D) Evidence
સાચો જવાબ: (A) Appealable Orders
સમજૂતી: કલમ 37 હેઠળ કાયદામાં નિર્ધારિત Orders સામે Appeal થઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 98. Arbitration Act ની કલમ 42 કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?
(A) Jurisdiction
(B) Award
(C) Appeal
(D) Evidence
સાચો જવાબ: (A) Jurisdiction
સમજૂતી: કલમ 42 Arbitration Agreement સંબંધિત કાર્યવાહી માટે ચોક્કસ Court ના Jurisdiction અંગે જોગવાઈ ધરાવે છે.
પ્રશ્ન 99. Arbitration Act ની કલમ 43 કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?
(A) Limitation
(B) Arbitrator ની Appointment
(C) Court Fee
(D) Mediation
સાચો જવાબ: (A) Limitation
સમજૂતી: કલમ 43 Arbitration માટે Limitation Act, 1963 ની જોગવાઈઓ લાગુ થવા અંગે છે.
પ્રશ્ન 100. Arbitration and Conciliation Act, 1996 નો મુખ્ય હેતુ શું છે?
(A) Arbitration અને Conciliation દ્વારા વિવાદોનું નિરાકરણ પ્રોત્સાહિત કરવું
(B) દરેક વિવાદને ફોજદારી કેસ બનાવવો
(C) તમામ નાગરિક કોર્ટ બંધ કરવી
(D) પોલીસને Arbitrator બનાવવી
સાચો જવાબ: (A) Arbitration અને Conciliation દ્વારા વિવાદોનું નિરાકરણ પ્રોત્સાહિત કરવું
સમજૂતી: Arbitration and Conciliation Act, 1996 નો મુખ્ય હેતુ Arbitration અને Conciliation ની કાનૂની પ્રક્રિયાને વ્યવસ્થિત કરવો અને વિવાદોના અસરકારક નિરાકરણ માટે માળખું પૂરું પાડવાનો છે.
AIBE માટે ખાસ યાદ રાખવા જેવી મહત્વપૂર્ણ કલમો
| કાયદો / કલમ | મહત્વપૂર્ણ વિષય |
|---|---|
| Arbitration Act કલમ 7 | Arbitration Agreement |
| કલમ 8 | Court દ્વારા Arbitration માટે Referral |
| કલમ 9 | Court દ્વારા Interim Measures |
| કલમ 10 | Arbitrators ની સંખ્યા |
| કલમ 11 | Appointment of Arbitrators |
| કલમ 12 | Grounds for Challenge |
| કલમ 13 | Challenge Procedure |
| કલમ 14 | Failure or Impossibility to Act |
| કલમ 15 | Termination of Mandate & Substitute Arbitrator |
| કલમ 16 | Tribunal ની Jurisdiction |
| કલમ 17 | Tribunal દ્વારા Interim Measures |
| કલમ 18 | Equal Treatment |
| કલમ 19 | Procedure |
| કલમ 20 | Place of Arbitration |
| કલમ 21 | Commencement |
| કલમ 22 | Language |
| કલમ 23 | Claim & Defence |
| કલમ 24 | Hearings |
| કલમ 25 | Default of Party |
| કલમ 26 | Expert |
| કલમ 27 | Court Assistance in Evidence |
| કલમ 28 | Rules Applicable to Substance |
| કલમ 29 | Decision by Panel |
| કલમ 29A | Time Limit for Award |
| કલમ 29B | Fast Track |
| કલમ 30 | Settlement |
| કલમ 31 | Form & Contents of Award |
| કલમ 31A | Costs |
| કલમ 33 | Correction & Interpretation |
| કલમ 34 | Setting Aside Award |
| કલમ 35 | Finality |
| કલમ 36 | Enforcement |
| કલમ 37 | Appeal |
| કલમ 42 | Jurisdiction |
| કલમ 43 | Limitation |
Lok Adalat માટે મહત્વપૂર્ણ કલમો
| કલમ | વિષય |
|---|---|
| Legal Services Authorities Act, 1987 – કલમ 19 | Organisation of Lok Adalats |
| કલમ 20 | Cognizance of Cases |
| કલમ 21 | Award of Lok Adalat |
| કલમ 22 | Powers of Lok Adalat |
| કલમ 22B | Permanent Lok Adalat ની સ્થાપના |
| કલમ 22C | Permanent Lok Adalat દ્વારા વિવાદની નોંધ |
| કલમ 22D | Procedure |
| કલમ 22E | Award ની Finality અને Binding Nature |
