AIBE–CPC–Reference-Review and Revision

Number of Share: 7

Listen to this article

AIBE – CPC – Reference, Review and Revision – Sections 113 – 114 અને 115 – સંદર્ભ – પુનર્વિચાર અને રિવિઝન

સિવિલ પ્રોસિજર કોડ, 1908 (Code of Civil Procedure – CPC) હેઠળ અદાલતોને ન્યાયિક પ્રક્રિયા દરમિયાન કેટલીક વિશેષ સત્તાઓ આપવામાં આવી છે. ઘણી વખત કોઈ કેસમાં કાયદાના અર્થઘટન અંગે ગંભીર પ્રશ્ન ઊભો થાય છે, ક્યારેક અદાલતના પોતાના ચુકાદામાં ભૂલ રહી જાય છે અથવા તો નીચલી અદાલત પોતાની અધિકારક્ષેત્રની મર્યાદાનું ઉલ્લંઘન કરે છે. આવી પરિસ્થિતિઓમાં ન્યાયની યોગ્યતા જળવાઈ રહે તે માટે CPC માં Reference, Review અને Revision જેવી જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે.

CPC ની કલમ 113, 114 અને 115 આ ત્રણેય પ્રક્રિયાઓ સાથે સંબંધિત છે. AIBE પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ આ ત્રણેય જોગવાઈઓ ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે પરીક્ષામાં તેમની વ્યાખ્યા, હેતુ, સત્તા અને એકબીજા વચ્ચેનો તફાવત પૂછવામાં આવી શકે છે.

ચાલો, આ ત્રણેય જોગવાઈઓને સરળ ભાષામાં સમજીએ.

Reference – સંદર્ભ (Section 113 CPC)

CPC ની કલમ 113 હેઠળ કોઈ નીચલી અદાલત (Subordinate Court) કાયદાના કોઈ પ્રશ્ન અંગે હાઈકોર્ટનું માર્ગદર્શન મેળવી શકે છે. આ પ્રક્રિયાને Reference કહેવામાં આવે છે.જ્યારે કોઈ કેસની સુનાવણી દરમિયાન અદાલતને કાયદાના અર્થઘટન અથવા તેની માન્યતા અંગે એવો પ્રશ્ન ઊભો થાય કે જેના નિર્ણય માટે હાઈકોર્ટની સલાહ જરૂરી હોય, ત્યારે તે અદાલત હાઈકોર્ટ સમક્ષ સંદર્ભ મોકલી શકે છે.આ જોગવાઈનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે કાયદાના મહત્ત્વપૂર્ણ પ્રશ્નોનો યોગ્ય અને એકરૂપ અર્થઘટન થાય તથા નીચલી અદાલત કોઈ ગંભીર કાનૂની ભૂલ ન કરે.

Section 113 હેઠળની મુખ્ય જોગવાઈ

નીચલી અદાલત કોઈ કેસમાં કાયદાનો પ્રશ્ન ઊભો થાય ત્યારે હાઈકોર્ટને સંદર્ભ મોકલી શકે છે.

પરંતુ એક ખાસ પરિસ્થિતિમાં Reference કરવું ફરજિયાત બને છે. જો અદાલતને લાગે કે તેની સમક્ષ લાગુ પડતો કોઈ કાયદો, વટહુકમ અથવા તેની કોઈ જોગવાઈ ગેરબંધારણીય છે અથવા અમાન્ય છે અને તે પ્રશ્નનો નિર્ણય કેસના નિકાલ માટે જરૂરી છે, તો નિર્ધારિત શરતો પૂર્ણ થતી હોય ત્યારે અદાલતે આ પ્રશ્ન હાઈકોર્ટને મોકલવો પડે છે.

આ માટે સામાન્ય રીતે નીચેની બાબતો મહત્ત્વપૂર્ણ છે:

અદાલતને કાયદાની માન્યતા અંગે વાજબી શંકા હોવી જોઈએ.

તે કાયદો અથવા જોગવાઈ અગાઉ સુપ્રીમ કોર્ટ કે સંબંધિત હાઈકોર્ટ દ્વારા અમાન્ય જાહેર કરવામાં આવેલી ન હોવી જોઈએ.

કેસના નિકાલ માટે તે કાયદાની માન્યતા અંગે નિર્ણય લેવો જરૂરી હોવો જોઈએ.

Reference સંબંધિત પ્રક્રિયા CPC ના Order XLVI માં આપવામાં આવી છે. તેમાં સંદર્ભ મોકલવાની રીત અને હાઈકોર્ટ દ્વારા આપવામાં આવતા જવાબ અંગેની જોગવાઈઓ સામેલ છે.અહીં યાદ રાખવાનું છે કે Reference નો અર્થ અપીલ નથી. નીચલી અદાલત પોતે કેસનો નિર્ણય કરતી વખતે કાનૂની માર્ગદર્શન મેળવવા માટે હાઈકોર્ટને પ્રશ્ન મોકલે છે.

Review – પુનર્વિચાર (Section 114 CPC)

Review એટલે અદાલત દ્વારા પોતાના જ ચુકાદા અથવા હુકમની ફરીથી તપાસ કરવી.

CPC ની કલમ 114 હેઠળ ચોક્કસ સંજોગોમાં કોઈ વ્યક્તિ તે જ અદાલત સમક્ષ પોતાના ચુકાદા અથવા હુકમના પુનર્વિચાર માટે અરજી કરી શકે છે.અહીં એક મહત્ત્વપૂર્ણ બાબત સમજવી જરૂરી છે. Review માં સામાન્ય રીતે અપીલની જેમ સમગ્ર કેસની ફરીથી સુનાવણી થતી નથી. તેનો હેતુ ચુકાદામાં રહેલી ચોક્કસ ગંભીર ભૂલ અથવા અન્ય કાયદામાં માન્ય આધારને સુધારવાનો છે.

Section 114 હેઠળ Review કોણ માંગી શકે?

નીચેની પરિસ્થિતિઓમાં વ્યક્તિ Review માટે અરજી કરી શકે છે:

જ્યારે કોઈ હુકમ અથવા ડિક્રી સામે અપીલ કરવાની છૂટ હોય, પરંતુ અપીલ કરવામાં આવી ન હોય.જ્યારે કોઈ હુકમ અથવા ડિક્રી સામે અપીલ કરવાની છૂટ ન હોય.જ્યારે Small Causes Court દ્વારા Reference પર આપવામાં આવેલા નિર્ણય સામે Review માગવામાં આવે.આવી અરજી એ જ અદાલત સમક્ષ કરવામાં આવે છે જેણે સંબંધિત ડિક્રી અથવા હુકમ પસાર કર્યો હોય.

Order XLVII Rule 1 – Review ના આધાર

Review માટેની પ્રક્રિયા CPC ના Order XLVII Rule 1 હેઠળ આપવામાં આવી છે.

આ નિયમ મુજબ મુખ્યત્વે નીચેના આધાર પર Review માંગી શકાય છે.

નવો અને મહત્ત્વપૂર્ણ પુરાવો મળવો

જો અરજી કરનાર વ્યક્તિને એવો નવો અને મહત્ત્વપૂર્ણ પુરાવો અથવા દસ્તાવેજ મળે, જે યોગ્ય કાળજી રાખવા છતાં અગાઉ તેની જાણમાં ન હતો અથવા અગાઉ રજૂ કરી શકાય તેમ ન હતો, તો તે Review નો આધાર બની શકે છે.

રેકોર્ડ પર દેખાતી સ્પષ્ટ ભૂલ (Error Apparent on the Face of Record)

જો અદાલતના ચુકાદા અથવા હુકમમાં એવી સ્પષ્ટ ભૂલ હોય જે રેકોર્ડ પરથી જ દેખાઈ આવે અને જેને શોધવા માટે લાંબી દલીલ કે વિગતવાર તપાસની જરૂર ન પડે, તો Review માંગી શકાય છે.

અન્ય પૂરતું કારણ (Any Other Sufficient Reason)

આ ઉપરાંત કોઈ અન્ય પૂરતું અને કાયદેસર કારણ હોય તો પણ Review મંજૂર થઈ શકે છે.

પરંતુ માત્ર એટલા માટે Review મંજૂર થતું નથી કે પક્ષકાર અદાલતના નિર્ણયથી અસંતુષ્ટ છે અથવા તેને લાગે છે કે અદાલતે પુરાવાનું ખોટું મૂલ્યાંકન કર્યું છે.

Review અને Appeal વચ્ચેનો તફાવત

Review એ જ અદાલત દ્વારા પોતાના નિર્ણયની પુનઃતપાસ છે, જ્યારે Appeal માં ઉચ્ચ અદાલત નીચલી અદાલતના નિર્ણયની તપાસ કરે છે.

Review નો વ્યાપ મર્યાદિત છે અને તે માત્ર કાયદામાં માન્ય આધાર પર જ થઈ શકે છે. બીજી તરફ Appeal માં કાયદા અને હકીકત બંનેના પ્રશ્નોની તપાસ થઈ શકે છે, જે અપીલના પ્રકાર અને લાગુ પડતી જોગવાઈઓ પર આધારિત છે.

Revision – પુનરીક્ષણ (Section 115 CPC)

CPC ની કલમ 115 હેઠળ હાઈકોર્ટને નીચલી અદાલતના ચોક્કસ નિર્ણયોનું પુનરીક્ષણ કરવાની સત્તા આપવામાં આવી છે. આ સત્તાને Revision કહેવામાં આવે છે.

જ્યારે નીચલી અદાલત પોતાની અધિકારક્ષેત્રની મર્યાદામાં ગંભીર ભૂલ કરે છે, ત્યારે હાઈકોર્ટ Revision દ્વારા તે બાબતની તપાસ કરી શકે છે.

Revision નો મુખ્ય હેતુ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે નીચલી અદાલતો કાયદા દ્વારા આપવામાં આવેલી સત્તાની અંદર રહીને જ કાર્યવાહી કરે.

Section 115 હેઠળ Revision ના આધાર

હાઈકોર્ટ Revision ની સત્તાનો ઉપયોગ ત્યારે કરી શકે છે જ્યારે તેની સમક્ષ આવેલા કેસમાં નીચલી અદાલતે:

પોતાને કાયદા દ્વારા ન અપાયેલું અધિકારક્ષેત્ર વાપર્યું હોય.

પોતાને આપવામાં આવેલું અધિકારક્ષેત્ર વાપરવાનો ઇનકાર કર્યો હોય.

પોતાના અધિકારક્ષેત્રનો ઉપયોગ કરતી વખતે ગેરકાયદેસર રીતે અથવા ગંભીર અનિયમિતતા સાથે કાર્યવાહી કરી હોય.

આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે Revision નો મુખ્ય સંબંધ નીચલી અદાલતના અધિકારક્ષેત્ર (Jurisdiction) સાથે છે.

Section 115 હેઠળ મહત્ત્વપૂર્ણ મર્યાદા

હાઈકોર્ટ દરેક કેસમાં Revision સ્વીકારી શકે એવું નથી. કલમ 115 હેઠળ કેટલીક મર્યાદાઓ મૂકવામાં આવી છે.

જ્યાં સંબંધિત હુકમ સામે અપીલ ઉપલબ્ધ હોય ત્યાં સામાન્ય રીતે Revision કરી શકાતું નથી.

જો Revision માં અરજદારની તરફેણમાં નિર્ણય આવે તો પણ તેનાથી મૂળ કેસ અથવા અન્ય કાર્યવાહીનો અંતિમ નિકાલ થઈ જતો ન હોય, તો હાઈકોર્ટ સામાન્ય રીતે Revision માં હસ્તક્ષેપ કરતી નથી.

અર્થાત્, હાઈકોર્ટની Revision સત્તા અમર્યાદિત નથી. તેનો ઉપયોગ કાયદામાં દર્શાવેલી શરતો અનુસાર જ થાય છે.

Order XLIX અને Revision

Revision ની મૂળ જોગવાઈ કલમ 115 માં છે. તેની સાથે સંબંધિત પ્રક્રિયા અને હાઈકોર્ટની સત્તાના ઉપયોગ માટે લાગુ પડતી અન્ય કાયદાકીય જોગવાઈઓ પણ ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે.

Section 115(2) – અપીલ ઉપલબ્ધ હોય ત્યારે Revision નહીં

કલમ 115(2) મુજબ હાઈકોર્ટ આ કલમ હેઠળ એવા ડિક્રી અથવા હુકમમાં ફેરફાર કે તેને રદ કરી શકતી નથી, જેની સામે હાઈકોર્ટ અથવા તેની હેઠળની કોઈ અદાલતમાં અપીલ કરવાની જોગવાઈ હોય.

આથી Revision એ Appeal નો વિકલ્પ નથી.

Section 115(3) – Revision થી કાર્યવાહી પર આપમેળે સ્ટે નહીં

Revision અરજી દાખલ કરવાથી નીચલી અદાલતમાં ચાલતી કાર્યવાહી આપમેળે અટકી જતી નથી. કાર્યવાહી માત્ર ત્યારે જ અટકે છે જ્યારે હાઈકોર્ટ તેના પર Stay આપે.

Explanation to Section 115

કલમ 115 ની સમજૂતી મુજબ, કોઈ કેસનો નિર્ણય થઈ ગયો હોય તેમાં દાવા અથવા અન્ય કાર્યવાહી દરમિયાન આપવામાં આવેલો હુકમ અથવા કોઈ મુદ્દાનો નિર્ણય કરતો હુકમ પણ સામેલ થઈ શકે છે.

Order XLVI, Order XLVII અને Section 115

Reference માટે CPC નો Order XLVI લાગુ પડે છે, Review માટે Order XLVII લાગુ પડે છે, જ્યારે Revision માટે કલમ 115 ની જોગવાઈઓ લાગુ પડે છે.

Reference, Review અને Revision વચ્ચેનો તફાવત

આ ત્રણેય પ્રક્રિયાઓ વચ્ચેનો તફાવત સમજવો AIBE પરીક્ષા માટે ખાસ જરૂરી છે.

AIBE – CPC – Reference – Review and Revision – Sections 113 – 114 અને 115 – સંદર્ભ – પુનર્વિચાર અને રિવિઝન

મુદ્દો	Reference	Review	Revision
કલમ	113	114	115
સત્તા	નીચલી અદાલત દ્વારા હાઈકોર્ટને સંદર્ભ	એ જ અદાલત દ્વારા પોતાના નિર્ણયની પુનઃતપાસ	હાઈકોર્ટ દ્વારા નીચલી અદાલતના રેકોર્ડની તપાસ
હેતુ	કાયદાના પ્રશ્ન અંગે માર્ગદર્શન મેળવવું	ચુકાદામાં રહેલી માન્ય ભૂલ સુધારવી	અધિકારક્ષેત્ર સંબંધિત ભૂલ સુધારવી
અરજી કોણ કરે?	અદાલત	અસંતુષ્ટ પક્ષકાર	યોગ્ય પક્ષકાર દ્વારા Revision અરજી
મુખ્ય આધાર	કાયદાનો મહત્ત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન	નવો પુરાવો, સ્પષ્ટ ભૂલ અથવા પૂરતું કારણ	અધિકારક્ષેત્રનો અભાવ, ઉપયોગ ન કરવો અથવા ગેરકાયદેસર ઉપયોગ
સંબંધિત Order	Order XLVI	Order XLVII	Section 115

AIBE પરીક્ષા માટે ખાસ યાદ રાખવાના મુદ્દાઓ

Reference એટલે નીચલી અદાલત દ્વારા હાઈકોર્ટ પાસેથી કાનૂની અભિપ્રાય મેળવવો.

Review એટલે અદાલત દ્વારા પોતાના જ ચુકાદાની પુનઃતપાસ કરવી.

Revision એટલે હાઈકોર્ટ દ્વારા નીચલી અદાલતના અધિકારક્ષેત્ર સંબંધિત ભૂલોની તપાસ કરવી.

Section 113 CPC – Reference to High Court.

Section 114 CPC – Review of Judgment.

Section 115 CPC – Revision by High Court.

Order XLVI – Reference.

Order XLVII – Review.

Review માટેનો મુખ્ય આધાર Order XLVII Rule 1 છે.

Revision ની સત્તા મુખ્યત્વે અધિકારક્ષેત્રની ભૂલો સાથે સંબંધિત છે.

Revision દાખલ કરવાથી નીચલી અદાલતની કાર્યવાહી આપમેળે અટકતી નથી.

CPC ની કલમ 113, 114 અને 115 ન્યાયિક વ્યવસ્થામાં ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવે છે. Reference દ્વારા નીચલી અદાલત કાયદાના પ્રશ્ન અંગે હાઈકોર્ટનું માર્ગદર્શન મેળવી શકે છે. Review દ્વારા અદાલત પોતાના ચુકાદામાં રહેલી ચોક્કસ ભૂલ સુધારી શકે છે અને Revision દ્વારા હાઈકોર્ટ નીચલી અદાલતની અધિકારક્ષેત્ર સંબંધિત ભૂલો સુધારી શકે છે.

AIBE પરીક્ષાની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓએ આ ત્રણેય પ્રક્રિયાઓનો હેતુ, લાગુ પડતી કલમો અને તેમની વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટ રીતે સમજવો જોઈએ. ખાસ કરીને Section 113, 114, 115 તથા Order XLVI અને Order XLVII યાદ રાખવા જરૂરી છે.

AIBE – CPC – Reference – Review and Revision – Sections 113 – 114 અને 115 – સંદર્ભ – પુનર્વિચાર અને રિવિઝન

AIBE – CPC – Reference, Review and Revision – Sections 113, 114, 115 – 20 મહત્વપૂર્ણ MCQ

પ્રશ્ન 1. CPC ની કઈ કલમ Reference to High Court સાથે સંબંધિત છે?

(A) કલમ 110

(B) કલમ 113

(D) કલમ 115

સાચો જવાબ: (B) કલમ 113

સમજૂતી: CPC ની કલમ 113 હેઠળ નીચલી અદાલત કાયદાના પ્રશ્ન અંગે હાઈકોર્ટને સંદર્ભ મોકલી શકે છે.

પ્રશ્ન 2. Review of Judgment ની જોગવાઈ CPC ની કઈ કલમમાં છે?

(A) કલમ 112

(B) કલમ 113

(D) કલમ 115

સાચો જવાબ: (C) કલમ 114

સમજૂતી: કલમ 114 હેઠળ ચોક્કસ કાયદેસર આધાર પર અદાલત પોતાના ચુકાદા અથવા હુકમનો પુનર્વિચાર કરી શકે છે.

પ્રશ્ન 3. Revision ની સત્તા CPC ની કઈ કલમ હેઠળ હાઈકોર્ટને આપવામાં આવી છે?

(A) કલમ 113

(B) કલમ 114

(D) કલમ 116

સાચો જવાબ: (C) કલમ 115

સમજૂતી: કલમ 115 હેઠળ હાઈકોર્ટ નીચલી અદાલતના અધિકારક્ષેત્ર સંબંધિત ભૂલોનું પુનરીક્ષણ કરી શકે છે.

પ્રશ્ન 4. Reference સંબંધિત પ્રક્રિયા CPC ના કયા Order માં આપવામાં આવી છે?

(A) Order XLIV

(B) Order XLV

(D) Order XLVII

સાચો જવાબ: (C) Order XLVI

સમજૂતી: Order XLVI CPC Reference સંબંધિત પ્રક્રિયા માટે છે.

પ્રશ્ન 5. Review સંબંધિત પ્રક્રિયા CPC ના કયા Order માં આપવામાં આવી છે?

(A) Order XLV

(B) Order XLVI

(D) Order XLVIII

સાચો જવાબ: (C) Order XLVII

સમજૂતી: Order XLVII માં Review અરજીના આધાર અને તેની પ્રક્રિયા આપવામાં આવી છે.

પ્રશ્ન 6. Review માટેનો મુખ્ય નિયમ કયો છે?

(A) Order XLVII Rule 1

(B) Order XLVI Rule 1

(D) Order XXXIX Rule 1

સાચો જવાબ: (A) Order XLVII Rule 1

સમજૂતી: Order XLVII Rule 1 હેઠળ Review માટેના કાયદેસર આધાર આપવામાં આવ્યા છે.

પ્રશ્ન 7. Review અરજી સામાન્ય રીતે કઈ અદાલતમાં કરવામાં આવે છે?

(A) સુપ્રીમ કોર્ટમાં

(B) હાઈકોર્ટમાં જ

(D) કોઈપણ અદાલતમાં

સાચો જવાબ: (C)

સમજૂતી: Review એ જ અદાલત દ્વારા પોતાના ચુકાદા અથવા હુકમની પુનઃતપાસ છે.

પ્રશ્ન 8. નીચેનામાંથી કયો Review નો માન્ય આધાર છે?

(A) માત્ર ચુકાદાથી અસંતોષ

(B) નવા અને મહત્ત્વપૂર્ણ પુરાવાની શોધ

(D) વકીલ બદલવાની ઇચ્છા

સાચો જવાબ: (B)

સમજૂતી: યોગ્ય કાળજી રાખવા છતાં અગાઉ ઉપલબ્ધ ન થઈ શકેલા નવા અને મહત્ત્વપૂર્ણ પુરાવા Review નો આધાર બની શકે છે.

પ્રશ્ન 9. Error Apparent on the Face of Record નો અર્થ શું થાય છે?

(A) અદાલતની બહાર થયેલી ભૂલ

(B) રેકોર્ડ પરથી સ્પષ્ટ દેખાતી ભૂલ

(D) વકીલની ભૂલ

સાચો જવાબ: (B)

સમજૂતી: રેકોર્ડ પરથી જ સ્પષ્ટ દેખાતી ભૂલ Review માટેનો એક માન્ય આધાર છે.

પ્રશ્ન 10. Revision ની સત્તા મુખ્યત્વે કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?

(A) પુરાવાનું નવેસરથી મૂલ્યાંકન

(B) અધિકારક્ષેત્ર (Jurisdiction) સંબંધિત ભૂલો

(D) નવા દસ્તાવેજો રજૂ કરવા

સાચો જવાબ: (B)

સમજૂતી: કલમ 115 હેઠળ હાઈકોર્ટ નીચલી અદાલત દ્વારા અધિકારક્ષેત્રના ખોટા ઉપયોગ અથવા ઉપયોગ ન કરવાના કિસ્સામાં હસ્તક્ષેપ કરી શકે છે.

પ્રશ્ન 11. નીચલી અદાલતે પોતાની પાસે કાયદા દ્વારા ન હોય તેવી સત્તાનો ઉપયોગ કર્યો હોય તો હાઈકોર્ટ કઈ સત્તાનો ઉપયોગ કરી શકે છે?

(A) Review

(B) Appeal

(D) Reference

સાચો જવાબ: (C) Revision

સમજૂતી: કલમ 115 હેઠળ નીચલી અદાલતે અધિકારક્ષેત્ર વિના સત્તાનો ઉપયોગ કર્યો હોય તો હાઈકોર્ટ Revision કરી શકે છે.

પ્રશ્ન 12. જો નીચલી અદાલત પોતાને કાયદા દ્વારા આપવામાં આવેલા અધિકારક્ષેત્રનો ઉપયોગ કરવાનો ઇનકાર કરે તો શું થઈ શકે?

(A) કોઈ ઉપાય ઉપલબ્ધ નથી

(B) હાઈકોર્ટ Revision કરી શકે છે

(D) માત્ર Reference થઈ શકે છે

સાચો જવાબ: (B)

સમજૂતી: અધિકારક્ષેત્રનો ઉપયોગ કરવામાં નિષ્ફળતા એ કલમ 115 હેઠળ Revision નો આધાર છે.

પ્રશ્ન 13. નીચલી અદાલતની કાર્યવાહી દરમિયાન Revision અરજી દાખલ કરવાથી કાર્યવાહી પર શું અસર થાય છે?

(A) કાર્યવાહી આપમેળે અટકી જાય છે

(B) ડિક્રી આપમેળે રદ થાય છે

(D) કેસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં ટ્રાન્સફર થાય છે

સાચો જવાબ: (C)

સમજૂતી: Revision દાખલ કરવાથી કાર્યવાહી આપમેળે અટકતી નથી. હાઈકોર્ટ અલગથી Stay આપે તો જ કાર્યવાહી અટકી શકે છે.

પ્રશ્ન 14. Reference માં કઈ અદાલતને કાયદાના પ્રશ્ન અંગે સંદર્ભ મોકલવામાં આવે છે?

(A) જિલ્લા અદાલત

(B) સુપ્રીમ કોર્ટ

(D) તાલુકા અદાલત

સાચો જવાબ: (C) હાઈકોર્ટ

સમજૂતી: કલમ 113 હેઠળ નીચલી અદાલત હાઈકોર્ટને કાયદાના પ્રશ્ન અંગે સંદર્ભ મોકલી શકે છે.

પ્રશ્ન 15. નીચેમાંથી કયું નિવેદન Review અંગે સાચું છે?

(A) Review હંમેશાં ઉચ્ચ અદાલતમાં થાય છે.

(B) Review એ જ અદાલત દ્વારા પોતાના નિર્ણયની પુનઃતપાસ છે.

(D) Review માત્ર સુપ્રીમ કોર્ટ કરી શકે છે.

સાચો જવાબ: (B)

સમજૂતી: Review નો હેતુ એ જ અદાલત દ્વારા પોતાના ચુકાદામાં રહેલી કાયદેસર રીતે સુધારી શકાય તેવી ભૂલની તપાસ કરવાનો છે.

પ્રશ્ન 16. “Any Other Sufficient Reason” શબ્દસમૂહ કઈ પ્રક્રિયા સાથે સંબંધિત છે?

(A) Appeal

(B) Review

(D) Reference

સાચો જવાબ: (B) Review

સમજૂતી: Order XLVII Rule 1 હેઠળ અન્ય પૂરતું કારણ પણ Review નો આધાર બની શકે છે.

પ્રશ્ન 17. જો કોઈ હુકમ સામે અપીલ કરવાની જોગવાઈ હોય તો કલમ 115 હેઠળ શું સ્થિતિ છે?

(A) Revision હંમેશાં કરી શકાય છે.

(B) કલમ 115(2) મુજબ એવા હુકમ સામે Revision કરી શકાતું નથી.

(D) કેસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં જવો જોઈએ.

સાચો જવાબ: (B)

સમજૂતી: કલમ 115(2) મુજબ જે ડિક્રી અથવા હુકમ સામે અપીલ ઉપલબ્ધ હોય તેના સંદર્ભમાં Revision ની સત્તા વાપરી શકાતી નથી.

પ્રશ્ન 18. Reference, Review અને Revision માંથી કઈ પ્રક્રિયા અદાલત દ્વારા હાઈકોર્ટનું માર્ગદર્શન મેળવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે?

(A) Review

(B) Revision

(D) Appeal

સાચો જવાબ: (C) Reference

સમજૂતી: Reference માં નીચલી અદાલત કાયદાના પ્રશ્ન અંગે હાઈકોર્ટનો અભિપ્રાય અથવા નિર્ણય મેળવવા સંદર્ભ મોકલે છે.

પ્રશ્ન 19. નીચેના પૈકી કઈ જોડણી સાચી છે?

(A) Section 113 – Review

(B) Section 114 – Revision

(D) Section 113 – Reference

સાચો જવાબ: (D) Section 113 – Reference

સમજૂતી: Section 113 – Reference, Section 114 – Review અને Section 115 – Revision.

પ્રશ્ન 20. Review અને Revision વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત કયો છે?

(A) બંને એક જ પ્રક્રિયા છે.

(B) Review એ જ અદાલત કરે છે, જ્યારે Revision હાઈકોર્ટ કરે છે.

(D) Revision માત્ર નીચલી અદાલત કરે છે.

સાચો જવાબ: (B)

સમજૂતી: Review માં અદાલત પોતાના નિર્ણયની પુનઃતપાસ કરે છે, જ્યારે Revision માં હાઈકોર્ટ નીચલી અદાલતના અધિકારક્ષેત્ર સંબંધિત ભૂલોની તપાસ કરે છે.

ઝડપી રિવિઝન

CPC ની જોગવાઈ	વિષય
Section 113	Reference
Section 114	Review
Section 115	Revision
Order XLVI	Reference
Order XLVII	Review
Order XLVII Rule 1	Grounds of Review

AIBE – CPC – Reference, Review and Revision – Sections 113, 114, 115 – 20 મહત્વપૂર્ણ MCQ

ઝડપી રિવિઝન

Popular Posts