Acquisition and Transfer of Undertakings Act 1970 હેઠળ જાહેર ક્ષેત્રની 9 બેંકોના વિલીનીકરણની દરખાસ્ત
Click the Language Button below to read in your language.
જાહેર ક્ષેત્રની 9 બેંકોના વિલીનીકરણની દરખાસ્ત: SBI, PNB અને Bank of Baroda હેઠળ નવી બેંકિંગ રચનાની યોજના
ભારત સરકારના નાણાં મંત્રાલયના નાણાકીય સેવા વિભાગ દ્વારા 15 સપ્ટેમ્બર, 2026ના રોજ જાહેર કરવામાં આવેલી સંલગ્ન સૂચના મુજબ જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોના પુનર્ગઠન અને વિલીનીકરણ અંગે “Amalgamation of Public Sector Banks Scheme, 2026” નામની યોજના પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવી છે.
સંલગ્ન દસ્તાવેજના અંતે સ્પષ્ટપણે જણાવવામાં આવ્યું છે કે તે જાહેર માહિતી અને પ્રતિસાદ માટે જાહેર કરાયેલા જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોના પ્રસ્તાવિત પુનર્ગઠન સંબંધિત દસ્તાવેજ તરીકે પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો છે. તેથી તેને હાલના તબક્કે અમલમાં આવી ગયેલું વિલીનીકરણ માનવાને બદલે પ્રસ્તાવિત યોજના તરીકે જોવું યોગ્ય રહેશે.
પ્રસ્તાવિત વિલીનીકરણમાં કઈ બેંકો સામેલ છે?
સંલગ્ન સૂચનામાં જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોના ત્રણ મુખ્ય જૂથો દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
પ્રથમ જૂથમાં Indian Bank, Bank of Maharashtra અને Central Bank of Indiaને State Bank of India સાથે વિલીન કરવાની દરખાસ્ત છે. આ વિલીનીકરણ બાદ બનનારી સંસ્થાનું નામ “SBI Group” દર્શાવવામાં આવ્યું છે.
બીજા જૂથમાં Union Bank of India, Bank of India અને Punjab & Sind Bankને Punjab National Bank સાથે વિલીન કરવાની દરખાસ્ત છે. આથી બનનારી સંસ્થાનું નામ “Punjab National Bank” રાખવાનું દર્શાવવામાં આવ્યું છે.
ત્રીજા જૂથમાં Canara Bank, Indian Overseas Bank અને UCO Bankને Bank of Baroda સાથે વિલીન કરવાની દરખાસ્ત કરવામાં આવી છે. પરિણામે બનનારી સંસ્થાનું નામ “Bank of Baroda” દર્શાવવામાં આવ્યું છે.
વિલીનીકરણ પછી સંપત્તિ અને જવાબદારીઓનું શું થશે?
યોજનાના પ્રસ્તાવિત નિયમો મુજબ અસરકારક તારીખથી દરેક Transferor Bankના તમામ assets, liabilities, rights, powers, claims, privileges અને obligations સંબંધિત Transferee Bankમાં ટ્રાન્સફર અને vest થવાના રહેશે.
અર્થાત્, વિલીનીકરણ અમલમાં આવે તો સંબંધિત બેંકની સંપત્તિઓ તેમજ તેની કાનૂની અને નાણાકીય જવાબદારીઓ નવી રચનામાં ચાલુ રહેવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.
બ્રાન્ચ અને ઓફિસ અંગે શું જોગવાઈ છે?
પ્રસ્તાવિત યોજના મુજબ Transferor Banksની તમામ branches, offices અને operational units સંબંધિત Transferee Bankની branches અને offices તરીકે કાર્ય કરશે. આથી ગ્રાહકો માટે હાલના શાખા માળખાને સતત રાખવાનો અભિગમ દર્શાવવામાં આવ્યો છે.
બેંક કર્મચારીઓ પર શું અસર થશે?
દસ્તાવેજમાં કર્મચારીઓ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. Transferor Banksના દરેક officer અને employee સંબંધિત Transferee Bankના officer અથવા employee બનશે અને તેમની service continuity જાળવવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
સાથે જ, કર્મચારીઓને વિલીનીકરણ પહેલાં લાગુ પડતી શરતો કરતાં ઓછા અનુકૂળ terms પર સેવા આપવાની સ્થિતિ ન સર્જાય તેવું પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યું છે.
ગ્રાહકોના ખાતા અને કરારોનું શું થશે?
યોજનામાં જણાવ્યા મુજબ Transferor Banksના existing customer accounts, contracts, agreements, bonds અને banking arrangements માન્ય અને કાર્યરત રહેશે અને સંબંધિત Transferee Bankના સંચાલન હેઠળ ચાલુ રહેશે.
અર્થાત્, પ્રસ્તાવિત વિલીનીકરણનો હેતુ ગ્રાહકો સાથેના હાલના બેંકિંગ સંબંધો અને કરારોમાં સતતતા જાળવવાનો હોવાનું દસ્તાવેજ પરથી જણાય છે.
યોજના ક્યારથી અમલમાં આવશે?
સૂચનામાં જણાવાયું છે કે “Amalgamation of Public Sector Banks Scheme, 2026” કઈ તારીખથી અમલમાં આવશે તે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા Official Gazetteમાં અલગથી જાહેર કરવામાં આવશે.
તેથી માત્ર 15 સપ્ટેમ્બર, 2026ની સૂચનાના આધારે વિલીનીકરણ તરત જ અમલમાં આવી ગયું છે એવું માનવું યોગ્ય નથી. અસરકારક તારીખ માટે સરકારની આગળની સત્તાવાર સૂચના મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
નિષ્કર્ષ
સંલગ્ન દસ્તાવેજ મુજબ જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોના પુનર્ગઠન માટે એક મહત્વપૂર્ણ પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં અનેક મોટી સરકારી બેંકોને SBI, Punjab National Bank અને Bank of Baroda જેવા મોટા બેંકિંગ જૂથોમાં એકીકૃત કરવાની યોજના દર્શાવવામાં આવી છે.
આ પ્રસ્તાવ અમલમાં આવે તો બેંકિંગ ક્ષેત્રના માળખામાં મોટો ફેરફાર થઈ શકે છે. જોકે, ગ્રાહકો, કર્મચારીઓ, શાખાઓ, ખાતાઓ અને અન્ય બેંકિંગ વ્યવહારો અંગેના અંતિમ વ્યવહારુ નિયમો અસરકારક તારીખ અને સરકાર દ્વારા જારી થનારી અંતિમ સત્તાવાર સૂચનાઓ પર આધારિત રહેશે.
Public Sector Banks, Bank Merger 2026, Bank Amalgamation 2026, SBI, State Bank of India, Indian Bank, Bank of Maharashtra, Central Bank of India, Punjab National Bank, Union Bank of India, Bank of India, Punjab and Sind Bank, Bank of Baroda, Canara Bank, Indian Overseas Bank, UCO Bank, Banking News, Bank Merger India, Public Sector Bank Restructuring, Ministry of Finance, Financial Services Department, Banking Sector India, સરકારી બેંકો, બેંકોનું વિલીનીકરણ, બેંક મર્જર, SBI, PNB, Bank of Baroda, બેંકિંગ સમાચાર, જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો