કોર્ટમાં ગેરવર્તન અને ન્યાયાધીશો સામે આક્ષેપ બદલ વકીલને 2000 દંડ
આ લેખ કર્ણાટક હાઈકોર્ટ ના Criminal Contempt Case No. 10 of 2022 ના આધારે U R VAKIL AI ની મદદ થી તૈયાર કરેલ છે, 2022 ના આ કેસમાં 11 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ ચુકાદો આપવામાં આવ્યો હતો. કોર્ટમાં ગેરવર્તન અને ન્યાયાધીશો સામે આક્ષેપ બદલ વકીલને 2000 દંડ
Click the Language Button below to read in your language.
કોર્ટમાં ગેરવર્તન અને ન્યાયાધીશો સામે આધારવિહોણા આક્ષેપ બદલ વકીલને 1 દિવસની જેલ અને ₹2,000 દંડ
કર્ણાટક હાઈકોર્ટનો મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો : કોર્ટમાં ગેરવર્તન અને ન્યાયાધીશો સામે આક્ષેપ બદલ વકીલને 2000 દંડ
કર્ણાટક હાઈકોર્ટે કોર્ટની કાર્યવાહી દરમિયાન ગેરવર્તન, ન્યાયિક અધિકારીઓ સામે ગંભીર અને આધારવિહોણા આક્ષેપો તથા કોર્ટની કાર્યવાહી સાથે દખલગીરી કરવાના મામલે એક વકીલને Criminal Contempt of Court માટે દોષિત ઠેરવ્યો છે. હાઈકોર્ટે આરોપીને એક દિવસની સાદી કેદ તથા ₹2,000નો દંડ ફટકાર્યો છે.
ચુકાદાની તારીખ અને કેસ
કેસ: Criminal Contempt Case No. 10 of 2022
પક્ષકાર: High Court of Karnataka v. Pankaj Kaushik
કોર્ટ: કર્ણાટક હાઈકોર્ટ, બેંગલુરુ
ચુકાદાની તારીખ: 11 સપ્ટેમ્બર 2026
બેન્ચ: જસ્ટિસ અનુ સિવરામન અને જસ્ટિસ વેંકટેશ નાયક ટી.
મામલો શું હતો?
ચુકાદા મુજબ, પંકજ કૌશિક એક Domestic Violence Case No. 11/2014માં party-in-person તરીકે હાજર હતા. 8 એપ્રિલ 2022ના રોજ તેમનો કેસ કોર્ટની cause listમાં ન હોવા છતાં તેઓ કોર્ટમાં આવ્યા અને Presiding Officer તથા bench clerk સાથે ઉગ્ર રીતે બોલ્યા અને બૂમાબૂમ કરી હતી. તેમણે Presiding Officer સામે એવો આક્ષેપ પણ કર્યો હતો કે તેમની પત્ની પાસેથી પૈસા મેળવીને તેમની તરફેણમાં આદેશ કરવામાં આવ્યો હતો. આ ઘટનાની જાણ Principal District and Sessions Judgeને કરવામાં આવી હતી.
ત્યારબાદ 11 એપ્રિલ 2022ના રોજ આરોપીએ માફીપત્ર આપીને થયેલી અસુવિધા બદલ ખેદ વ્યક્ત કર્યો હતો અને ફરિયાદ પાછી ખેંચવાની વિનંતી કરી હતી.
બીજી ઘટનામાં શું થયું?
ચુકાદામાં નોંધ્યા મુજબ, 20 એપ્રિલ 2022ના રોજ બપોરે આશરે 3:30 વાગ્યે Senior Counsel K.R. Desai કોર્ટમાં દલીલો કરી રહ્યા હતા ત્યારે આરોપીએ તેમની દલીલ વચ્ચે અટકાવી તેમને દલીલો બંધ કરવા કહ્યું, જેથી તેમનો કેસ લેવામાં આવે.
Presiding Officerએ દરમિયાનગીરી કરી હોવા છતાં આરોપીએ કોર્ટમાં બૂમાબૂમ કરી હતી. કોર્ટના જણાવ્યા અનુસાર, તે સમયે તેમના મોઢામાંથી દારૂની ગંધ આવતી હતી અને તેઓ અસ્થિર જણાતા હતા. ત્યારબાદ તેમને Civil Hospital, Karwar ખાતે તબીબી તપાસ માટે મોકલવામાં આવ્યા હતા અને સંબંધિત Certificate of Drunkenness રેકોર્ડ પર રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું.
કોર્ટમાં રજૂ થયેલા પુરાવા
હાઈકોર્ટ સમક્ષ Deputy Registrarએ High Court તરફથી સાક્ષી તરીકે પુરાવો આપ્યો હતો. દસ્તાવેજી પુરાવા તરીકે આઠ દસ્તાવેજો રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા.
તેમાં 8 એપ્રિલ 2022ની misconduct અંગેની ફરિયાદ, 11 એપ્રિલ 2022નું apology letter, 21 એપ્રિલ 2022ની બીજી ઘટનાની ફરિયાદ, 20 એપ્રિલ 2022નું drunkenness certificate અને Section 65B હેઠળનું certificate સહિતના દસ્તાવેજોનો સમાવેશ થતો હતો.
કોર્ટના સાક્ષી તરીકે Additional Civil Judge અને JMFC-II, Karwarએ પણ 8 એપ્રિલ તથા 20 એપ્રિલની ઘટનાઓ અંગે પુરાવો આપ્યો હતો. તેમના જણાવ્યા મુજબ, આરોપીને અગાઉ ચેતવણી આપવામાં આવી હોવા છતાં તેમનું વર્તન પુનરાવર્તિત થયું હતું.
Criminal Contempt શું છે?
હાઈકોર્ટે Contempt of Courts Act, 1971ની Section 2(c)નો વિચાર કર્યો.
આ જોગવાઈ અનુસાર Criminal Contemptમાં એવું કૃત્ય સામેલ થઈ શકે છે જે કોર્ટની સત્તાને scandalise કરે અથવા ઘટાડે, ન્યાયિક કાર્યવાહી સાથે દખલ કરે અથવા ન્યાયના વહીવટમાં અવરોધ ઊભો કરે.
Section 12 હેઠળ contempt માટે છ મહિના સુધીની સાદી કેદ અથવા ₹2,000 સુધીનો દંડ અથવા બંનેની જોગવાઈ છે. કાયદો કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં કોર્ટને સંતોષકારક apology સ્વીકારી આરોપીને discharge અથવા સજા remit કરવાની પણ મંજૂરી આપે છે.
ન્યાયાધીશો સામે આક્ષેપો અને Fair Criticism
હાઈકોર્ટે Supreme Courtના Rajendra Sail v. M.P. High Court Bar Association કેસનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમાં કોર્ટના ચુકાદાની fair અને reasonable criticism અને ન્યાયાધીશો સામે આધારવિહોણા, વ્યક્તિગત અથવા scandalous આક્ષેપો વચ્ચેનો તફાવત સમજાવવામાં આવ્યો હતો.
ચુકાદામાં એ સિદ્ધાંત પણ નોંધાયો કે ન્યાયિક ચુકાદાઓની યોગ્ય અને સદ્ભાવનાપૂર્વક ટીકા કરી શકાય છે. પરંતુ કોર્ટ અથવા ન્યાયાધીશો સામે આધારવિહોણા આક્ષેપો કરીને ન્યાયિક વ્યવસ્થાની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચાડવાનો પ્રયાસ contemptના ક્ષેત્રમાં આવી શકે છે.
Freedom of Speech અંગે કોર્ટની નોંધ
હાઈકોર્ટે Prashant Bhushan, In Re તથા Vijay Kurle, In Re જેવા Supreme Courtના ચુકાદાઓનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. ચુકાદામાં જણાવાયું છે કે Freedom of Speech સંપૂર્ણપણે અમર્યાદિત નથી અને ન્યાયિક સંસ્થાની સત્તા તથા લોકોનો ન્યાયિક વ્યવસ્થા પ્રત્યેનો વિશ્વાસ જાળવવો પણ મહત્વપૂર્ણ છે.
હાઈકોર્ટનો નિષ્કર્ષ : કોર્ટમાં ગેરવર્તન અને ન્યાયાધીશો સામે આક્ષેપ બદલ વકીલને 2000 દંડ
તમામ પુરાવા અને રેકોર્ડ પર વિચાર કર્યા બાદ કર્ણાટક હાઈકોર્ટે આરોપી સામેના charges proved હોવાનું જણાવ્યું. કોર્ટના મત મુજબ આરોપીનું વર્તન contemptuous હતું અને Judicial Officers તથા High Courtના Judges સામે કરવામાં આવેલા scurrilous, scandalous and baseless statements ગંભીર સ્વરૂપના હતા.
હાઈકોર્ટે અંતે આરોપીને Contempt of Courts Act, 1971ની Section 12(1) હેઠળ Criminal Contempt માટે convicted ઠેરવ્યો.
શું સજા કરવામાં આવી?
સજા અંગે સાંભળ્યા બાદ હાઈકોર્ટે આરોપીને એક દિવસની simple imprisonment, એટલે કે કોર્ટ ઊઠે ત્યાં સુધીની કેદ, તથા ₹2,000નો દંડ ફટકાર્યો.
દંડ 15 દિવસમાં ચૂકવવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો. દંડ ન ચૂકવવામાં આવે તો વધુ એક દિવસની simple imprisonment ભોગવવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી. કોર્ટના આદેશ મુજબ આરોપીને તાત્કાલિક custodyમાં લેવામાં આવવાનો હતો.
કાનૂની મહત્વ
આ ચુકાદો ખાસ કરીને કોર્ટમાં વ્યવહાર, ન્યાયિક અધિકારીઓ પ્રત્યે આદર અને કોર્ટની કાર્યવાહી દરમિયાન શિસ્તના મહત્વને રેખાંકિત કરે છે.
કોર્ટના ચુકાદાની અથવા ન્યાયિક કાર્યવાહી અંગે fair અને bona fide criticism કરવાની સ્વતંત્રતા અને ન્યાયાધીશો સામે આધારવિહોણા વ્યક્તિગત આક્ષેપો અથવા કોર્ટની કાર્યવાહી સાથે દખલગીરી વચ્ચે કાયદાકીય તફાવત છે. આ કેસમાં હાઈકોર્ટે આરોપીના વર્તન અને ઉપલબ્ધ પુરાવાઓના આધારે Criminal Contemptના charges સાબિત માન્યા અને Section 12(1) હેઠળ સજા કરી.
મહત્વપૂર્ણ નોંધ : કોર્ટમાં ગેરવર્તન અને ન્યાયાધીશો સામે આક્ષેપ બદલ વકીલને ₹2,000 દંડ
આ લેખમાં કેસના તથ્યો, કોર્ટ સમક્ષ રજૂ થયેલા પુરાવા અને હાઈકોર્ટના ચુકાદામાં નોંધાયેલા કાનૂની નિષ્કર્ષોનું સંક્ષિપ્ત વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. ચુકાદામાં નોંધાયેલા આરોપી તરફના કેટલાક બચાવમાં તેમના લાંબા સમયના પ્રેક્ટિસ રેકોર્ડ તથા અન્ય વ્યક્તિગત પરિસ્થિતિઓનો પણ ઉલ્લેખ હતો; જોકે હાઈકોર્ટે અંતે charges proved હોવાનું માની Criminal Contempt માટે conviction કરી હતી.
કર્ણાટક હાઈકોર્ટે કોર્ટની કાર્યવાહી દરમિયાન ગેરવર્તન, ન્યાયિક અધિકારીઓ સામે ગંભીર અને આધારવિહોણા આક્ષેપો તથા કોર્ટની કાર્યવાહી સાથે દખલગીરી કરવાના મામલે એક વકીલને Criminal Contempt of Court માટે દોષિત ઠેરવ્યો છે. હાઈકોર્ટે આરોપીને એક દિવસની સાદી કેદ તથા ₹2,000નો દંડ ફટકાર્યો છે.
Karnataka High Court, Pankaj Kaushik, Criminal Contempt, Contempt of Court, Contempt of Courts Act 1971, Section 12 Contempt of Courts Act, Section 2(c) Contempt of Courts Act, Court Decorum, Advocate Misconduct, Judicial Officers, Fair Criticism of Judgments, Freedom of Speech, Rajendra Sail Case, Prashant Bhushan Case, Vijay Kurle Case, Legal News, Indian Judiciary, High Court Judgment, Court Proceedings, વકીલની ગેરવર્તણૂક, કોર્ટની અવમાનના, ફોજદારી અવમાનના, ન્યાયાલયની અવમાનના, કર્ણાટક હાઈકોર્ટ, કાનૂની સમાચાર