ઘરેલુ હિંસા ના કેસમાં પત્નીની પસંદની કોર્ટમાં કેસ ટ્રાન્સફર કરવો જરૂરી નથી.
કેરળ હાઈકોર્ટના 9 સપ્ટેમ્બર 2026ના ચુકાદાના આધારે આ લેખ તૈયાર કર્યો છે. ચુકાદો Justice Jobin Sebastian દ્વારા Tr.P.(Crl.) No.22 of 2026માં આપવામાં આવ્યો હતો.ઘરેલુ હિંસા ના કેસમાં પત્નીની પસંદની કોર્ટમાં કેસ ટ્રાન્સફર કરવો જરૂરી નથી.
***Special U R VKIL AI UPDATE – U R VAKIL – AI દ્વારા વિસ્તૃત સમજૂતી***
PWDV Act ની કાર્યવાહી માત્ર પતિ કે સાસરિયાની સુવિધા માટે અન્ય કોર્ટમાં ટ્રાન્સફર કરી શકાય નહીં : કેરળ હાઈકોર્ટ
કેરળ હાઈકોર્ટે તાજેતરના મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ડોમેસ્ટિક વાયોલન્સ કેસમાં કોર્ટ ટ્રાન્સફર કરતી વખતે માત્ર અરજદારની સુવિધા જોવાની નથી, પરંતુ બંને પક્ષોની તકલીફ અને સુવિધાનું તુલનાત્મક મૂલ્યાંકન કરવાનું રહે છે. ખાસ કરીને Protection of Women from Domestic Violence Act, 2005 હેઠળ મહિલા દ્વારા કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી હોય ત્યારે પીડિત મહિલાને થતી અસુવિધાને પણ યોગ્ય મહત્વ આપવું જરૂરી છે.
કેસની પૃષ્ઠભૂમિ
આ કેસ Tr.P.(Crl.) No.22 of 2026 સાથે સંબંધિત છે. અરજદારોએ Judicial First Class Magistrate Court-II, Nedumangad સમક્ષ પેન્ડિંગ M.C. No.135 of 2025ને Judicial First Class Magistrate Court-I, Kollam ખાતે ટ્રાન્સફર કરવાની માંગ કરી હતી. મૂળ કાર્યવાહી 1લી પ્રતિવાદી પત્નીએ Protection of Women from Domestic Violence Act, 2005 હેઠળ વિવિધ રાહતો મેળવવા માટે શરૂ કરી હતી.
તમે પણ U R VAKIL AI APP ને Google Play Store પર થી ડાઉનલોડ કરી શકો છો.
https://whatsapp.com/channel/0029Vb81KeM6LwHsnqJsGS1X
અરજદારો કોણ હતા?
ટ્રાન્સફર પિટિશન કરનાર અરજદારો પત્નીના સાસુ-સસરા હતા. અરજદારો તરફથી જણાવાયું હતું કે તેમનો પુત્ર, જે આ કેસમાં સંબંધિત પક્ષ છે, નોકરીના કારણે વિદેશમાં છે. અરજદારોમાંથી પિતા 70 વર્ષથી વધુ ઉંમરના હતા અને હૃદય તથા વય સંબંધિત બીમારીઓથી પીડાતા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો.
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે Nedumangadની કોર્ટ તેમના નિવાસસ્થાન Kollamથી 70 કિલોમીટરથી વધુ દૂર હોવાથી દરેક સુનાવણી વખતે આવવા-જવા માટે આશરે 140 કિલોમીટરનો પ્રવાસ કરવો પડે છે. સાથે જ Kollamની કોર્ટમાં અન્ય સંબંધિત કાર્યવાહી પણ ચાલી રહી હોવાનું રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું.
પત્ની તરફથી શું દલીલ કરવામાં આવી?
પત્ની તરફથી ટ્રાન્સફરનો વિરોધ કરવામાં આવ્યો હતો. તેણીના વકીલે રજૂઆત કરી કે તેણી એક નિરાધાર મહિલા છે અને વૈવાહિક ઘરમાં કથિત રીતે અનેક પ્રકારની સતામણી અને દુર્વ્યવહારનો સામનો કરવો પડ્યો છે.
જો Domestic Violence Act હેઠળની કાર્યવાહી Nedumangadમાંથી Kollamમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવે તો તેને લાંબા અંતરની મુસાફરી કરવી પડશે અને પોતાની જ અરજી ચલાવવામાં ગંભીર મુશ્કેલી પડશે, તેવી દલીલ કરવામાં આવી હતી.
કેરળ હાઈકોર્ટનું મહત્વપૂર્ણ અવલોકન : ડોમેસ્ટિક વાયોલન્સ કેસમાં પત્નીની પસંદની કોર્ટમાં કેસ ટ્રાન્સફર કરવો જરૂરી નથી.
Justice Jobin Sebastianની બેન્ચે જણાવ્યું કે ટ્રાન્સફર પિટિશન પર નિર્ણય લેતી વખતે કોર્ટને તમામ સંબંધિત સંજોગો ધ્યાનમાં લેવા જોઈએ અને બંને પક્ષોના હિત વચ્ચે સંતુલન જાળવવું જોઈએ.
કોર્ટના જણાવ્યા મુજબ “partiesની convenience”નો અર્થ માત્ર ટ્રાન્સફર માંગનાર અરજદારની સુવિધા એવો કરી શકાય નહીં. બંને પક્ષોને થતી તકલીફ અને સુવિધાની તુલના કરીને ન્યાયના હિતમાં કેસ ટ્રાન્સફર કરવો જરૂરી છે કે નહીં તે નક્કી કરવું જોઈએ.
વૈવાહિક વિવાદમાં પત્નીની સુવિધાને મહત્વ, પરંતુ તે સંપૂર્ણ નિયમ નથી
હાઈકોર્ટે સ્વીકાર્યું કે વૈવાહિક વિવાદોમાં કેસ ટ્રાન્સફર કરતી વખતે પત્નીની સુવિધાને યોગ્ય મહત્વ આપવામાં આવે છે, ખાસ કરીને જ્યારે પત્ની કથિત matrimonial violenceમાંથી ઉદ્ભવેલી કાર્યવાહી ચલાવી રહી હોય.
પરંતુ કોર્ટએ એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે તેનો અર્થ એવો નથી કે પત્ની દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી દરેક કાર્યવાહી તેની પસંદગીની જગ્યાએ ફરજિયાતપણે ટ્રાન્સફર કરવી જ પડે. દરેક કેસના ચોક્કસ તથ્યો, બંને પક્ષોની સુવિધા, મુશ્કેલી અને ન્યાયના હિતને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્ણય લેવો પડે.
Domestic Violence Act હેઠળની કાર્યવાહીમાં મહિલાની અસુવિધા કેમ મહત્વપૂર્ણ?
હાઈકોર્ટે નોંધ્યું કે વર્તમાન કેસમાં M.C. No.135 of 2025 PWDV Act હેઠળ “aggrieved woman” દ્વારા વિવિધ રાહતો મેળવવા માટે દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો. તેથી આ કાર્યવાહીની પ્રકૃતિ અને કાયદા દ્વારા મહિલાને આપવામાં આવેલી સુરક્ષા પણ ટ્રાન્સફર અરજી પર વિચાર કરતી વખતે સંબંધિત પરિબળો છે.
કોર્ટએ જણાવ્યું કે કેસ Nedumangadમાંથી Kollamમાં ટ્રાન્સફર કરવાથી પત્નીને પણ નવી જગ્યાએ જઈને કાર્યવાહી ચલાવવી પડશે. માત્ર એટલા માટે કે અરજદારો Kollamમાં રહે છે અને Kollamની અન્ય કોર્ટોમાં સંબંધિત કેસો પેન્ડિંગ છે, પત્નીને થતી અસુવિધા કરતાં તેને વધુ મહત્વ આપી શકાય નહીં.
70 વર્ષથી વધુ ઉંમર અને બીમારીનો દાવો પણ પૂરતો સાબિત થયો નહીં
અરજદારોએ પોતાના વડીલ પિતાની ઉંમર અને તબિયતને ટ્રાન્સફર માટેનું મહત્વપૂર્ણ કારણ ગણાવ્યું હતું. હાઈકોર્ટે આ દલીલ પર પણ વિચાર કર્યો.
પરંતુ કોર્ટના ધ્યાનમાં આવ્યું કે અરજદારોએ રજૂ કરેલો મેડિકલ રેકોર્ડ 15 નવેમ્બર 2012નો હતો. વર્તમાન તબિયત અંગે કોઈ તાજો મેડિકલ રેકોર્ડ રજૂ કરવામાં આવ્યો ન હતો અને Nedumangad સુધી મુસાફરી કરવી અશક્ય અથવા અત્યંત મુશ્કેલ છે તે દર્શાવતું પૂરતું તબીબી પુરાવું પણ રજૂ થયું ન હતું.
કોર્ટએ તેથી સ્પષ્ટ કર્યું કે માત્ર ઉંમર સંબંધિત બીમારીનો દાવો, તાજા અને સંબંધિત મેડિકલ પુરાવા વિના, કેસ ટ્રાન્સફર કરવા માટે પૂરતો આધાર બની શકે નહીં.
કોર્ટ સામે પક્ષપાતનો કોઈ આક્ષેપ પણ નહોતો
હાઈકોર્ટે વધુ નોંધ્યું કે અરજદારોએ Nedumangadની જે કોર્ટમાં કેસ ચાલી રહ્યો હતો તેની નિષ્પક્ષતા અંગે કોઈ પક્ષપાત, prejudice અથવા reasonable apprehensionનો આક્ષેપ કર્યો નહોતો.
એવું દર્શાવતું કોઈ કારણ પણ રજૂ કરવામાં આવ્યું નહોતું કે હાલની કોર્ટમાં અરજદારોને પોતાનો કેસ યોગ્ય રીતે રજૂ કરવાની તક નહીં મળે. માત્ર Kollamમાં અન્ય કાર્યવાહી પેન્ડિંગ છે તે પણ PWDV Actની કાર્યવાહી ટ્રાન્સફર કરવા માટે compelling ground બની શકે નહીં.
ન્યાયના હિતમાં ટ્રાન્સફર જરૂરી નથી : હાઈકોર્ટ
હાઈકોર્ટે સ્વીકાર્યું કે Kollamથી Nedumangad સુધી મુસાફરી કરવાથી અરજદારોને કેટલીક અસુવિધા થઈ શકે છે. પરંતુ મુખ્ય પ્રશ્ન એ હતો કે બંને પક્ષોને થતી અસુવિધાની તુલના કર્યા પછી શું પરિસ્થિતિ એવી હતી કે ટ્રાન્સફરની discretionary powerનો ઉપયોગ કરવો જરૂરી બને.
કોર્ટના મત મુજબ અરજદારો દ્વારા દર્શાવવામાં આવેલી અસુવિધા, PWDV Act હેઠળ કાર્યવાહી ચલાવી રહેલી પત્નીને થનારી અસુવિધા કરતાં વધારે નહોતી.
અંતિમ નિર્ણય : ડોમેસ્ટિક વાયોલન્સ કેસમાં પત્નીની પસંદની કોર્ટમાં કેસ ટ્રાન્સફર કરવો જરૂરી નથી.
કેરળ હાઈકોર્ટે જણાવ્યું કે કેસ ટ્રાન્સફર કરવાની સત્તા discretionary છે અને તેનો ઉપયોગ દરેક કેસના તથ્યો અને સંજોગોને ધ્યાનમાં રાખીને ન્યાયપૂર્વક કરવો જોઈએ. માત્ર ત્યારે જ ટ્રાન્સફર કરવું જોઈએ જ્યારે તે ન્યાયના હિત માટે જરૂરી હોય.
આ કેસમાં એવો કોઈ exceptional અથવા compelling circumstance સાબિત થયો નહોતો. તેથી Tr.P.(Crl.) No.22 of 2026 ટ્રાન્સફર પિટિશન નામંજૂર કરવામાં આવી અને M.C. No.135 of 2025ને Nedumangadથી Kollam ટ્રાન્સફર કરવાની માંગ ફગાવી દેવામાં આવી.
ચુકાદાનો મુખ્ય કાનૂની સિદ્ધાંત : ડોમેસ્ટિક વાયોલન્સ કેસમાં પત્નીની પસંદની કોર્ટમાં કેસ ટ્રાન્સફર કરવો જરૂરી નથી.
આ ચુકાદાનો મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધાંત એ છે કે કેસ ટ્રાન્સફર કરતી વખતે કોર્ટ માત્ર અરજદારની convenienceને આધારે નિર્ણય લઈ શકતી નથી. બંને પક્ષોની comparative convenience અને hardshipનું મૂલ્યાંકન કરવું જરૂરી છે.
વૈવાહિક વિવાદમાં પત્નીની સુવિધાને યોગ્ય મહત્વ આપવામાં આવે છે, ખાસ કરીને Domestic Violence Act હેઠળની કાર્યવાહી હોય ત્યારે. પરંતુ પત્નીની સુવિધા પણ કોઈ absolute અથવા inflexible rule નથી. અંતે દરેક કેસના તથ્યો, પક્ષકારોને થતી મુશ્કેલી અને overall interests of justiceનું સંતુલન જાળવવાનું રહે છે.
કેસની વિગતો
કેસ : Tr.P.(Crl.) No.22 of 2026
ચુકાદાની તારીખ : 9 સપ્ટેમ્બર 2026
કોર્ટ : High Court of Kerala at Ernakulam
ન્યાયમૂર્તિ : Hon’ble Mr. Justice Jobin Sebastian
મૂળ કાર્યવાહી : M.C. No.135 of 2025
મૂળ કોર્ટ : Judicial First Class Magistrate Court-II, Nedumangad
માંગવામાં આવેલ ટ્રાન્સફર : Judicial First Class Magistrate Court-I, Kollam
કાયદો : Protection of Women from Domestic Violence Act, 2005
પરિણામ : Transfer Petition Dismissed
ચુકાદામાં નોંધાયેલ કેસ નંબર : 2026:KER:68454
તમે પણ U R VAKIL AI APP ને Google Play Store પર થી ડાઉનલોડ કરી શકો છો.
https://whatsapp.com/channel/0029Vb81KeM6LwHsnqJsGS1X
કેરળ હાઈકોર્ટ, Kerala High Court, Domestic Violence Act, PWDV Act, Protection of Women from Domestic Violence Act, કેસ ટ્રાન્સફર, Transfer Petition, Matrimonial Dispute, પત્નીની સુવિધા, Comparative Convenience, Judicial Transfer, Domestic Violence Case, વૈવાહિક વિવાદ, મહિલા સુરક્ષા, કાનૂની સમાચાર, Legal News, Indian Judiciary, Justice Jobin Sebastian, 2026:KER:68454, Tr.P.(Crl.) No.22 of 2026