બેનામી મિલકતની માહિતી આપનારને મળશે રૂ. 1 કરોડ સુધીનું ઈનામ
Click the Language Button below to read in your language.
બેનામી મિલકતની માહિતી આપનારને મળશે રૂ. 1 કરોડ સુધીનું ઈનામ, CBDTની Benami Transactions Informants Reward Scheme, 2018
બેનામી મિલકત અંગે ચોક્કસ માહિતી આપનાર વ્યક્તિને સરકાર તરફથી ઈનામ મળી શકે છે. સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સિસ (CBDT) દ્વારા 23 એપ્રિલ 2018ના રોજ “Benami Transactions Informants Reward Scheme, 2018” રજૂ કરવામાં આવી હતી. આ યોજના હેઠળ બેનામી મિલકત અંગે ચોક્કસ અને ઉપયોગી માહિતી આપનાર વ્યક્તિને નિર્ધારિત શરતો પૂર્ણ થાય તો કુલ રૂ. 1 કરોડ સુધીનું ઈનામ મળી શકે છે. માહિતી આપનારની ઓળખ ગુપ્ત રાખવાની જોગવાઈ પણ કરવામાં આવી છે.
બેનામી મિલકત એટલે શું?
આ યોજનાના સંદર્ભમાં બેનામી મિલકત અંગેની માહિતી એવી હોવી જોઈએ કે જેમાં મિલકત કોઈ અન્ય વ્યક્તિના નામે હસ્તગત કરવામાં આવી હોય અને કાયદા હેઠળ તે બેનામી વ્યવહાર તરીકે કાર્યવાહીપાત્ર હોય. PDFમાં જણાવ્યા મુજબ, બેનામી મિલકત જપ્ત કરવામાં આવી શકે છે અને સંબંધિત વ્યક્તિઓ સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
કોણ Informant બની શકે?
આ યોજના હેઠળ વ્યક્તિગત વ્યક્તિ ઉપરાંત વ્યક્તિઓનું જૂથ પણ Informant બની શકે છે. પરંતુ માત્ર સામાન્ય અથવા અસ્પષ્ટ માહિતી આપવાથી ઈનામ મેળવવાનો અધિકાર ઊભો થતો નથી.
માહિતી આપનાર વ્યક્તિએ ચોક્કસ માહિતી આપવી જરૂરી છે અને નિર્ધારિત Annexure-A ફોર્મમાં માહિતી આપવી તથા Informant Code મેળવવો જરૂરી છે. માત્ર પત્ર, ઈ-મેલ, WhatsApp, SMS, ફોન, સોશિયલ મીડિયા અથવા અખબારમાં માહિતી પ્રકાશિત કરવાથી આ યોજનાના હેતુ માટે વ્યક્તિ Informant ગણાતી નથી.
કઈ પ્રકારની માહિતી જરૂરી છે?
યોજના અનુસાર “Specific Information” ગણાવા માટે માહિતીમાં બેનામી મિલકતની ચકાસી શકાય તેવી વિગતો હોવી જોઈએ. મિલકત જેના નામે છે તે Benamidarનું નામ અને સરનામું આપવાનું રહે છે. સાથે સાથે મિલકત ખરેખર બેનામી હોવાનું દર્શાવતો વિશ્વસનીય આધાર તથા જરૂરી પુરાવા પણ આપવાના રહે છે.
માહિતી ક્યાં આપવી?
બેનામી મિલકત જ્યાં આવેલી હોય તે વિસ્તારના અધિકારક્ષેત્ર ધરાવતા Joint Commissioner of Income Tax અથવા Additional Commissioner of Income Tax (Benami Prohibition) એટલે કે JCIT/Addl. CIT (BP)નો સંપર્ક કરવાનો રહે છે.
અધિકારીને માહિતી યોગ્ય જણાય તો Informantને Annexure-Aનું નિર્ધારિત ફોર્મ આપવામાં આવે છે. Informantએ આ ફોર્મ ભરીને સહી સાથે સંબંધિત અધિકારીને સોંપવાનું રહે છે.
Informant Codeનું મહત્વ
યોજના હેઠળ Informant Code ખૂબ મહત્વપૂર્ણ છે. Code ફાળવાયા બાદ Informantની ઓળખ તેના વાસ્તવિક નામને બદલે આ Code દ્વારા કરવામાં આવે છે અને તેની વાસ્તવિક ઓળખ સંબંધિત JCIT/Addl. CIT (BP) સુધી મર્યાદિત રાખવામાં આવે છે.
માહિતી આપનારની ઓળખ ગુપ્ત રહેશે
યોજનામાં Informantની ઓળખ, તેના દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી, સંબંધિત દસ્તાવેજો અને ચૂકવવામાં આવેલ ઈનામ ગુપ્ત રાખવાની જોગવાઈ છે. કાયદા દ્વારા જરૂરી હોય અથવા કોર્ટના આદેશથી જરૂરી બને ત્યારે જ આવી માહિતી જાહેર કરી શકાય છે.
કેટલું ઈનામ મળી શકે? : બેનામી મિલકતની માહિતી આપનારને મળશે રૂ. 1 કરોડ સુધીનું ઈનામ
યોજના હેઠળ ઈનામ બે તબક્કામાં મળી શકે છે.
પ્રથમ તબક્કામાં Provisional Attachment થયા બાદ Interim Reward આપવામાં આવી શકે છે. Interim Reward બેનામી મિલકતના મૂલ્યના નિર્ધારિત આધારે 1 ટકા સુધી હોઈ શકે છે, પરંતુ એક બેનામી મિલકત અંગે Interim Rewardની મહત્તમ મર્યાદા રૂ. 10 લાખ છે.
ત્યારબાદ મિલકત Act હેઠળ confiscate થાય અને confiscation અંતિમ બને ત્યારે Final Reward આપવામાં આવી શકે છે. Final Reward નિર્ધારિત મૂલ્યના 5 ટકા સુધી હોઈ શકે છે. અગાઉ ચૂકવાયેલ Interim Rewardની રકમ Final Rewardમાંથી ઘટાડવામાં આવે છે.
એક બેનામી મિલકત અંગે Interim અને Final Reward મળીને કુલ ઈનામની મહત્તમ મર્યાદા રૂ. 1 કરોડ રાખવામાં આવી છે.
ઈનામ ક્યારે મળી શકે?
Interim Reward માટે Informantએ નિર્ધારિત ફોર્મમાં ચોક્કસ માહિતી આપી હોવી, Informant Code મેળવ્યો હોવો અને તપાસમાં જરૂરી સહકાર આપ્યો હોવો જરૂરી છે. આ ઉપરાંત માહિતીના આધારે બેનામી મિલકતને Prohibition of Benami Property Transactions Actની Section 24(4) હેઠળ provisionally attach કરવામાં આવી હોવી જરૂરી છે.
Final Reward માટે બેનામી મિલકત Section 27 હેઠળ confiscate થયેલી હોવી જોઈએ અને confiscation judicial proceedingsમાં final થયેલું હોવું જરૂરી છે. યોજનામાં જણાવ્યા મુજબ confiscationના આદેશની તારીખથી બે વર્ષ પસાર થઈ ગયા હોય અને confiscation સામે કોઈ litigation pending ન હોય તો confiscationને final માનવામાં આવે છે.
ઈનામ માટે સમયમર્યાદા
યોજના મુજબ Interim Reward provisional attachment થયા બાદ શક્ય હોય ત્યાં સુધી ચાર મહિનાની અંદર અને Final Reward confiscationનો આદેશ final બન્યા બાદ શક્ય હોય ત્યાં સુધી છ મહિનાની અંદર આપવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
કઈ માહિતી પર ઈનામ નહીં મળે?
માહિતી યોજનાની શરતો અનુસાર આપવામાં આવી ન હોય, શરતો પૂર્ણ ન થતી હોય અથવા માહિતી ખૂબ સામાન્ય અને અસ્પષ્ટ હોય તો ઈનામ મળતું નથી.
આ ઉપરાંત જે માહિતી પહેલેથી જ Income Tax Department પાસે ઉપલબ્ધ હોય અથવા Informant પાસેથી સીધી પ્રાપ્ત ન થઈ હોય તેવી માહિતીના આધારે પણ ઈનામની પાત્રતા નકારી શકાય છે. Informant દ્વારા Annexure-Aમાં જે મિલકત અંગે માહિતી આપવામાં આવી હોય, ઈનામની પાત્રતા સામાન્ય રીતે તે મિલકત સુધી જ મર્યાદિત રહે છે.
ખોટી માહિતી આપવાના ગંભીર પરિણામ
યોજનામાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે ખોટી માહિતી, ખોટા પુરાવા અથવા ખોટું નિવેદન આપનાર વ્યક્તિ સામે કાયદા મુજબ કાર્યવાહી થઈ શકે છે. તેથી માત્ર ઈનામ મેળવવાના હેતુથી કોઈ વ્યક્તિ અંગે અપ્રમાણિત અથવા ખોટી માહિતી આપવી ગંભીર બાબત બની શકે છે.
સરકારી કર્મચારીઓને ઈનામ નહીં
યોજનામાં સરકારી કર્મચારીને તેની સામાન્ય સરકારી ફરજ દરમિયાન પ્રાપ્ત થયેલી માહિતી અથવા પુરાવાના આધારે આ યોજના હેઠળ ઈનામ ન આપવાની જોગવાઈ છે. કેન્દ્ર અથવા રાજ્ય સરકાર, કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ, રાષ્ટ્રીયકૃત બેંક, સ્થાનિક સત્તા, જાહેર ક્ષેત્રની સંસ્થા વગેરેમાં નિર્ધારિત વર્ગમાં કામ કરતા કર્મચારીઓને પણ યોજનામાં Government Servant તરીકે ગણવામાં આવ્યા છે.
ઈનામ આપતી વખતે કયા મુદ્દાઓ ધ્યાનમાં લેવાય?
ઈનામની રકમ નક્કી કરતી વખતે માહિતી કેટલી ચોક્કસ, સચોટ અને ઉપયોગી છે, આપવામાં આવેલા પુરાવાની ગુણવત્તા શું છે, Informantએ તપાસમાં કેટલો સહકાર આપ્યો છે તથા માહિતી મેળવવા અને આપવા માટે તેણે કેટલું જોખમ, મુશ્કેલી અને ખર્ચ ઉઠાવ્યો છે જેવા મુદ્દાઓ ધ્યાનમાં લેવામાં આવી શકે છે.
Annexure-Aમાં શું વિગતો આપવાની રહે છે?
યોજનાના Annexure-Aમાં Informantનું નામ, પિતાનું નામ, જન્મ તારીખ, કાયમી તથા વર્તમાન સરનામું, સંપર્ક વિગતો, Aadhaar અથવા વિદેશી વ્યક્તિ માટે Passportની વિગતો વગેરે માંગવામાં આવે છે.
બેનામી મિલકત અંગે transactionની તારીખ, રકમ, કોણે ચુકવણી કરી, ચુકવણી કેવી રીતે કરવામાં આવી, કોને રકમ આપવામાં આવી, Beneficial Ownerનું નામ અને સરનામું, Benamidarનું નામ અને સરનામું તથા માહિતીના સ્ત્રોત અને આધારરૂપ દસ્તાવેજોની વિગતો પણ આપવાની રહે છે.
મલ્ટિપલ Informants હોય તો શું થાય?
જો એકથી વધુ વ્યક્તિઓ મળીને માહિતી આપે તો તમામ Informants દ્વારા જરૂરી ફોર્મ અને નિવેદન પર સહી કરવાની રહે છે. દરેક Informantને અલગ Informant Code આપવામાં આવે છે અને ઈનામની રકમ સામાન્ય રીતે સમાન પ્રમાણમાં વહેંચી શકાય છે, જો કે Annexure-Aમાં અલગ પ્રમાણ નક્કી કરવામાં આવ્યું હોય તો તે મુજબ પણ ચુકવણી થઈ શકે છે.
Informantને તપાસનું પરિણામ જણાવવાની ફરજ નથી
યોજનામાં Informantને તપાસના અંતિમ પરિણામ અથવા Income Tax Department દ્વારા લેવામાં આવેલી સંપૂર્ણ કાર્યવાહી અંગે માહિતી મેળવવાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો નથી. Informantને તેની માહિતી પર કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે કે નહીં અને ઈનામ મળવાની સંભાવના છે કે નહીં તે અંગે feedback અથવા update મળી શકે છે.
ઈનામ અંગે Reviewની જોગવાઈ
Final Reward અંગે ગંભીર અન્યાય થયો હોવાનો દાવો હોય, ખાસ કરીને Reward Schemeની જોગવાઈનું પાલન ન થયું હોય અથવા હકીકત અંગે ભૂલ થઈ હોય, તો Informant નિર્ણય મળ્યાના એક મહિનાની અંદર DGIT (Investigation) સમક્ષ review petition કરી શકે છે. Review Committee દ્વારા આવી ફરિયાદની તપાસ કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
નિષ્કર્ષ : બેનામી મિલકતની માહિતી આપનારને મળશે રૂ. 1 કરોડ સુધીનું ઈનામ
CBDTની Benami Transactions Informants Reward Scheme, 2018નો મુખ્ય હેતુ બેનામી મિલકત અંગે ચોક્કસ, વિશ્વસનીય અને કાર્યવાહીપાત્ર માહિતી મેળવવા માટે Informantsને પ્રોત્સાહન આપવાનો હતો. યોજના હેઠળ યોગ્ય માહિતી માટે કુલ રૂ. 1 કરોડ સુધીના ઈનામની જોગવાઈ છે, પરંતુ માત્ર માહિતી આપી દેવાથી ઈનામ મેળવવાનો હક આપમેળે ઊભો થતો નથી. Informant Code, નિર્ધારિત Annexure-A, વિશ્વસનીય પુરાવા, તપાસમાં સહકાર અને બેનામી મિલકત સામેની કાયદેસરની કાર્યવાહી જેવી શરતો મહત્વપૂર્ણ છે.
આ લેખ CBDTની “Benami Transactions Informants Reward Scheme, 2018”ની 23 એપ્રિલ 2018ની PDF ના આધારે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. તેથી 2026માં આ યોજનાની હાલની સ્થિતિ, સુધારા અથવા રદબાતલ અંગે અલગથી સત્તાવાર વર્તમાન સ્થિતિ તપાસ્યા વિના તેને વર્તમાન કાયદાકીય સ્થિતિ તરીકે ન માનવી.
બેનામી મિલકત, બેનામી વ્યવહાર, બેનામી પ્રોપર્ટી, Benami Property, Benami Transaction, Benami Transactions Informants Reward Scheme 2018, CBDT, Income Tax Department, Income Tax, આવકવેરા વિભાગ, બેનામી મિલકતની માહિતી, બેનામી મિલકતની ફરિયાદ, બેનામી મિલકત માટે ઈનામ, Informant Reward Scheme, Informant Code, Prohibition of Benami Property Transactions Act, 1988, Benami Property Act, Income Tax Law, Tax Law, CBDT Scheme, બેનામી સંપત્તિ, મિલકત કાયદો, કર કાયદો, કાળું નાણું, Tax Informant