AIBE – બંધારણીય કાયદો – આર્ટીકલ 34 – વિસ્તૃત સમજૂતી અને MCQ
Click the Language Button below to read in your language.
આર્ટિકલ 34 – માર્શલ લો ( લશ્કરી શાસન ) અને મૂળભૂત અધિકારો પર પ્રતિબંધ
AIBE પરીક્ષામાં ભારતીય બંધારણના Fundamental Rights સંબંધિત પ્રશ્નો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. આર્ટિકલ 32 પછીના આર્ટિકલ 33, 34 અને 35 પણ પરીક્ષાની દૃષ્ટિએ મહત્વ ધરાવે છે.
આ લેખમાં આપણે ભારતીય બંધારણના આર્ટિકલ 34 એટલે કે લશ્કરી શાસન દરમિયાન મૂળભૂત અધિકારો પર થતી અસર અને સંસદની સત્તાને સરળ ભાષામાં સમજશું.
આર્ટિકલ 34 શું કહે છે?
ભારતીય બંધારણનો આર્ટિકલ 34 એવા સંજોગો સાથે સંબંધિત છે જ્યારે કોઈ વિસ્તારમાં લશ્કરી શાસન અમલમાં હોય.
આર્ટિકલ 34 મુજબ, ભારતના કોઈ વિસ્તારમાં લશ્કરી શાસન અમલમાં હોય ત્યારે ત્યાં વ્યવસ્થા જાળવવા અથવા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે કરવામાં આવેલા ચોક્કસ કાર્યોને લઈને સંસદ કાયદો બનાવી શકે છે.
સરળ ભાષામાં સમજીએ તો, જો કોઈ વિસ્તારમાં ગંભીર અશાંતિ અથવા અસાધારણ પરિસ્થિતિને કારણે લશ્કરી શાસન લાગુ કરવામાં આવે અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટે કેટલાક પગલાં લેવામાં આવે, તો આવા પગલાં સાથે સંકળાયેલા વ્યક્તિઓને કાયદાકીય રક્ષણ આપવા માટે સંસદ કાયદો બનાવી શકે છે.
લશ્કરી શાસન એટલે શું?
લશ્કરી શાસન એટલે સામાન્ય નાગરિક વહીવટની જગ્યાએ સૈન્ય સત્તા દ્વારા કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવાની અસાધારણ વ્યવસ્થા.
ભારતીય બંધારણમાં લશ્કરી શાસન ની ચોક્કસ વ્યાખ્યા આપવામાં આવી નથી.
આ એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ AIBE પ્રશ્ન બની શકે છે.
યાદ રાખો:
Article 34 = Martial Law (લશ્કરી શાસન )
ભારતમાં લશ્કરી શાસન અને Emergency ( કટોકટી) એક જ વસ્તુ નથી.
Martial Law અને National Emergency વચ્ચેનો તફાવત
AIBEમાં Martial Law અને Emergency વચ્ચેનો તફાવત પૂછાઈ શકે છે.
National Emergency માટે બંધારણમાં Article 352ની જોગવાઈ છે.
Martial Law માટે બંધારણમાં કોઈ અલગ વિગતવાર પ્રક્રિયા આપવામાં આવી નથી; Article 34 તેની અસર અને સંસદની કાયદો બનાવવાની સત્તા સાથે સંબંધિત છે.
આથી યાદ રાખવું:
Article 34 → Martial Law – લશ્કરી શાસન
Article 352 → National Emergency – રાષ્ટ્રીય કટોકટી
Article 356 → President’s Rule / Constitutional machinery failure in a State – રાષ્ટ્રપતિ શાસન
Article 360 → Financial Emergency – નાણાંકીય કટોકટી
Article 34 હેઠળ સંસદની સત્તા શું છે?
Article 34 હેઠળ સંસદ કાયદો બનાવીને નીચેના પ્રકારની જોગવાઈ કરી શકે છે:
Martial Law અમલમાં રહેલા વિસ્તારમાં વ્યવસ્થા જાળવવા અથવા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે કરવામાં આવેલા કૃત્યોને માન્યતા આપી શકે છે.
આવા કૃત્યો કરનાર વ્યક્તિને indemnity એટલે કે કાયદાકીય રક્ષણ આપી શકે છે.
કેન્દ્ર અથવા રાજ્યની સરકાર દ્વારા Martial Law હેઠળ કરવામાં આવેલા કેટલાક કાર્યોને માન્ય કરી શકે છે.
આર્ટિકલ 34 નો મુખ્ય હેતુ શું છે?
Article 34નો મુખ્ય હેતુ અસાધારણ પરિસ્થિતિમાં વ્યવસ્થા જાળવવા માટે કરવામાં આવેલા કાર્યો અંગે કાયદાકીય સુરક્ષા આપવાની સંસદની સત્તા સાથે સંબંધિત છે.
અહીં એક મહત્વની વાત સમજવી જરૂરી છે કે Article 34 પોતે Martial Law લાગુ કરવાની પ્રક્રિયા નક્કી કરતું નથી. તે Martial Law અમલમાં રહેલા વિસ્તારમાં કરવામાં આવેલા ચોક્કસ કાર્યો અંગે સંસદને કાયદો બનાવવાની સત્તા આપે છે.
Indemnity નો અર્થ શું?
AIBEમાં “Indemnity” શબ્દનો અર્થ પણ પૂછાઈ શકે છે.
Indemnity એટલે કોઈ વ્યક્તિને ચોક્કસ કૃત્ય અંગે કાયદાકીય જવાબદારી અથવા કાર્યવાહીથી રક્ષણ આપવું.
Article 34 હેઠળ સંસદ એવો કાયદો બનાવી શકે છે જેમાં Martial Law દરમિયાન વ્યવસ્થા જાળવવા માટે કરવામાં આવેલા ચોક્કસ કાર્યો અંગે વ્યક્તિઓને indemnity આપવામાં આવે.
Article 34 અને Fundamental Rights
Article 34 Part III એટલે કે Fundamental Rightsના અધ્યાયમાં આવેલો છે.
Martial Law અમલમાં રહેલા વિસ્તારમાં વ્યવસ્થા જાળવવા માટે કરવામાં આવેલા કેટલાક કાર્યોના સંદર્ભમાં Fundamental Rights સંબંધિત સામાન્ય સુરક્ષાની અસર મર્યાદિત થઈ શકે છે અને સંસદ આવા કાર્યોને કાયદાકીય માન્યતા અથવા રક્ષણ આપવા માટે કાયદો બનાવી શકે છે.
AIBE માટે ખાસ નોંધ
Article 34માં “Martial Law” શબ્દ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
Article 34 હેઠળ કાયદો બનાવવાની સત્તા Parliament પાસે છે.
Article 34માં “indemnity” એક મહત્વપૂર્ણ શબ્દ છે.
Article 34 સમગ્ર દેશમાં આપમેળે લાગુ થતી જોગવાઈ નથી; તે Martial Law અમલમાં રહેલા કોઈ ચોક્કસ વિસ્તારમાં થયેલા કાર્યો સાથે સંબંધિત છે.
Article 34 હેઠળ Parliament વ્યવસ્થા જાળવવા અથવા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે કરવામાં આવેલા કૃત્યો અંગે કાયદો બનાવી શકે છે.
AIBE માટે Article 32, 33, 34 અને 35 વચ્ચેનો સંબંધ
Article 32 — Fundamental Rightsના અમલ માટે Constitutional Remedies
Article 33 — Armed Forces વગેરે માટે Fundamental Rightsમાં ફેરફાર કરવાની Parliamentની સત્તા
Article 34 — Martial Law દરમિયાન Fundamental Rights પર અસર અને Parliamentની indemnity સંબંધિત સત્તા
Article 35 — Part IIIની કેટલીક બાબતો માટે માત્ર Parliamentને કાયદો બનાવવાની સત્તા
આ ચાર Articlesને એકસાથે વાંચવાથી AIBEમાં પ્રશ્નોના જવાબ આપવાનું સરળ બને છે.
AIBE માટે યાદ રાખવાની ટ્રિક
32 = Remedies
33 = Armed Forces
34 = Martial Law
35 = Parliament’s Law-making Power
આ ચાર શબ્દો યાદ રાખશો તો Articles 32થી 35નું મૂળભૂત માળખું સરળતાથી યાદ રહી શકે છે.
AIBE માટે એક નજરમાં
Article: 34
વિષય: Martial Law
મુખ્ય સત્તા: Parliament
મુખ્ય શબ્દ: Indemnity
મુખ્ય હેતુ: Martial Law અમલમાં રહેલા વિસ્તારમાં વ્યવસ્થા જાળવવા અથવા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે કરવામાં આવેલા ચોક્કસ કાર્યો અંગે કાયદાકીય રક્ષણ અથવા માન્યતા આપવા માટે Parliamentને કાયદો બનાવવાની સત્તા આપવી.
AIBE માટે સૌથી મહત્વની વાત
Article 34 ને Article 352 સાથે ગૂંચવશો નહીં.
Article 34 = Martial Law
Article 352 = National Emergency
Article 356 = President’s Rule
Article 360 = Financial Emergency
આ ચાર Articles વચ્ચેનો તફાવત AIBE માટે ખાસ યાદ રાખવો.
નિષ્કર્ષ
ભારતીય બંધારણનો Article 34 એક વિશિષ્ટ જોગવાઈ છે, જે Martial Law અમલમાં રહેલા વિસ્તારમાં વ્યવસ્થા જાળવવા અથવા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે કરવામાં આવેલા ચોક્કસ કાર્યો અંગે Parliamentને કાયદાકીય રક્ષણ અને indemnity સંબંધિત કાયદો બનાવવાની સત્તા આપે છે.
AIBEની તૈયારી કરતી વખતે Article 34 માટે ત્રણ શબ્દો ખાસ યાદ રાખો:
“Article 34 = Martial Law + Parliament + Indemnity”
આ ત્રણ શબ્દો યાદ રહેશે તો Article 34 આધારિત મોટા ભાગના સીધા પ્રશ્નો સરળતાથી ઉકેલી શકાશે.
AIBE, AIBE Exam, ભારતીય બંધારણ, બંધારણીય કાયદો, Article 34, આર્ટિકલ 34, Martial Law, માર્શલ લો, Fundamental Rights, મૂળભૂત અધિકારો, Indian Constitution, Constitution of India, Article 32 to 35, Indemnity, Parliament, AIBE Constitutional Law
આર્ટિક્લ 34 પર આધારિત મહત્વના પ્રશ્નો ( MCQ )
ચોક્કસ. નીચે Article 34 પર આધારિત 20 AIBE-style MCQ આપ્યા છે. દરેક પ્રશ્ન પછી સાચો જવાબ અને ટૂંકી પરીક્ષાલક્ષી સમજૂતી પણ આપી છે.
Article 34 – Martial Law પર 20 મહત્વપૂર્ણ MCQ
પ્રશ્ન 1. ભારતીય બંધારણનો Article 34 મુખ્યત્વે કઈ બાબત સાથે સંબંધિત છે?
A. National Emergency
B. Martial Law
C. Financial Emergency
D. President’s Rule
સાચો જવાબ: B. Martial Law
સમજૂતી: Article 34 એવા વિસ્તારમાં Fundamental Rights પર પડતી અસર સાથે સંબંધિત છે જ્યાં Martial Law અમલમાં હોય. તે આવા વિસ્તારમાં વ્યવસ્થા જાળવવા અથવા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે કરવામાં આવેલા કાર્યો અંગે Parliamentને કાયદો બનાવવાની સત્તા આપે છે.
પ્રશ્ન 2. Article 34 હેઠળ કાયદો બનાવવાની સત્તા કોની પાસે છે?
A. President
B. Supreme Court
C. Parliament
D. State Legislature
સાચો જવાબ: C. Parliament
સમજૂતી: Article 34 સ્પષ્ટપણે Parliamentને કાયદો બનાવવાની સત્તા આપે છે. તેથી State Legislatureને Article 34 હેઠળ આ વિશિષ્ટ સત્તા આપવામાં આવી નથી.
પ્રશ્ન 3. Article 34 કયા Partમાં આવેલો છે?
A. Part II
B. Part III
C. Part IV
D. Part V
સાચો જવાબ: B. Part III
સમજૂતી: Article 34 Fundamental Rights સંબંધિત Part IIIમાં આવેલો છે. AIBEમાં Article 34નો Part પૂછાઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 4. Article 34માં મુખ્યત્વે કઈ પરિસ્થિતિનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે?
A. National Emergency
B. Financial Emergency
C. Martial Law
D. Constitutional Emergency
સાચો જવાબ: C. Martial Law
સમજૂતી: Article 34નું મુખ્ય કેન્દ્ર Martial Law છે. આ Articleને Article 352 સાથે ગૂંચવવો નહીં.
પ્રશ્ન 5. Article 34 હેઠળ Parliament કયા પ્રકારનો કાયદો બનાવી શકે છે?
A. Martial Law દરમિયાન કરવામાં આવેલા ચોક્કસ કાર્યોને માન્યતા આપતો કાયદો
B. માત્ર ચૂંટણી સંબંધિત કાયદો
C. માત્ર કરવેરા સંબંધિત કાયદો
D. માત્ર રાજ્ય વિધાનસભા સંબંધિત કાયદો
સાચો જવાબ: A. Martial Law દરમિયાન કરવામાં આવેલા ચોક્કસ કાર્યોને માન્યતા આપતો કાયદો
સમજૂતી: Article 34 હેઠળ Parliament એવા કાર્યો અંગે કાયદો બનાવી શકે છે જે Martial Law અમલમાં રહેલા વિસ્તારમાં વ્યવસ્થા જાળવવા અથવા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે કરવામાં આવ્યા હોય.
પ્રશ્ન 6. Article 34 સાથે કયો શબ્દ સૌથી વધુ સંબંધિત છે?
A. Impeachment
B. Indemnity
C. Ordinance
D. Dissolution
સાચો જવાબ: B. Indemnity
સમજૂતી: Article 34 હેઠળ Parliament Martial Law દરમિયાન કરવામાં આવેલા ચોક્કસ કાર્યોના સંદર્ભમાં વ્યક્તિઓને indemnity આપી શકે છે. Indemnityનો અર્થ કાયદાકીય જવાબદારીથી રક્ષણ આપવું એવો થાય છે.
પ્રશ્ન 7. “Indemnity”નો Article 34ના સંદર્ભમાં અર્થ શું છે?
A. ચૂંટણી યોજવાની સત્તા
B. કાયદાકીય રક્ષણ
C. કર વસૂલવાની સત્તા
D. ન્યાયાધીશની નિમણૂક
સાચો જવાબ: B. કાયદાકીય રક્ષણ
સમજૂતી: Indemnity એટલે ચોક્કસ કૃત્ય અંગે વ્યક્તિને કાયદાકીય જવાબદારી અથવા કાર્યવાહીથી રક્ષણ આપવું.
પ્રશ્ન 8. Article 34 કઈ બાબત અંગે Parliamentને કાયદો બનાવવાની સત્તા આપે છે?
A. Martial Law દરમિયાન વ્યવસ્થા જાળવવા અથવા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે કરવામાં આવેલા કૃત્યો અંગે
B. માત્ર Presidentની ચૂંટણી અંગે
C. માત્ર Supreme Courtની રચના અંગે
D. માત્ર રાજ્યસભાની રચના અંગે
સાચો જવાબ: A. Martial Law દરમિયાન વ્યવસ્થા જાળવવા અથવા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે કરવામાં આવેલા કૃત્યો અંગે
સમજૂતી: Article 34નો મુખ્ય વિષય Martial Law દરમિયાન order જાળવવા અથવા restore કરવા માટે કરવામાં આવેલા કાર્યો છે.
પ્રશ્ન 9. નીચેમાંથી કયું જોડાણ સાચું છે?
A. Article 32 — Martial Law
B. Article 33 — Emergency
C. Article 34 — Martial Law
D. Article 35 — President’s Rule
સાચો જવાબ: C. Article 34 — Martial Law
સમજૂતી: AIBE માટે આ ચાર Articlesનું basic mapping યાદ રાખવું મહત્વપૂર્ણ છે.
Article 32 — Constitutional Remedies
Article 33 — Fundamental Rightsમાં Armed Forces વગેરે માટે ફેરફાર
Article 34 — Martial Law
Article 35 — કેટલીક બાબતોમાં Parliamentની વિશિષ્ટ કાયદા બનાવવાની સત્તા
પ્રશ્ન 10. Article 34 હેઠળ Parliamentની સત્તા કયા વિસ્તારના સંદર્ભમાં મહત્વપૂર્ણ બને છે?
A. જ્યાં Martial Law અમલમાં હતો
B. સમગ્ર વિશ્વમાં
C. માત્ર Parliament Houseમાં
D. માત્ર Supreme Courtના વિસ્તારમાં
સાચો જવાબ: A. જ્યાં Martial Law અમલમાં હતો
સમજૂતી: Article 34 સમગ્ર દેશમાં આપમેળે લાગુ થતી સામાન્ય જોગવાઈ નથી. તે એવા વિસ્તાર સાથે સંબંધિત છે જ્યાં Martial Law અમલમાં હોય અથવા રહ્યો હોય.
પ્રશ્ન 11. Article 34નો સંબંધ Fundamental Rights સાથે કેમ છે?
A. તે Martial Law દરમિયાન Fundamental Rights પર પડતી અસર સાથે સંબંધિત છે
B. તે Fundamental Rightsને સંપૂર્ણપણે રદ કરે છે
C. તે Fundamental Rightsને Part IVમાં ખસેડે છે
D. તે Fundamental Rightsને માત્ર State Legislaturesને આપે છે
સાચો જવાબ: A. તે Martial Law દરમિયાન Fundamental Rights પર પડતી અસર સાથે સંબંધિત છે
સમજૂતી: Article 34 Part IIIમાં છે અને Martial Law અમલમાં હોય ત્યારે ચોક્કસ પરિસ્થિતિમાં Fundamental Rightsની અસર તથા Parliamentની indemnity સંબંધિત સત્તા સાથે જોડાયેલો છે.
પ્રશ્ન 12. નીચેમાંથી કયું Article 34 વિશે સાચું નથી?
A. તે Martial Law સાથે સંબંધિત છે
B. Parliamentને કાયદો બનાવવાની સત્તા આપે છે
C. તેમાં indemnityની જોગવાઈ સાથે સંબંધિત સત્તા છે
D. તે Financial Emergency સાથે સંબંધિત છે
સાચો જવાબ: D. તે Financial Emergency સાથે સંબંધિત છે
સમજૂતી: Financial Emergency Article 360 હેઠળ છે. Article 34નો વિષય Martial Law છે.
પ્રશ્ન 13. National Emergency કયા Article હેઠળ આવે છે?
A. Article 34
B. Article 352
C. Article 356
D. Article 360
સાચો જવાબ: B. Article 352
સમજૂતી: Article 352 National Emergency સાથે સંબંધિત છે. Article 34 અને Article 352ને અલગ રાખવા ખૂબ જરૂરી છે.
પ્રશ્ન 14. President’s Rule કયા Article હેઠળ આવે છે?
A. Article 352
B. Article 354
C. Article 356
D. Article 360
સાચો જવાબ: C. Article 356
સમજૂતી: રાજ્યમાં Constitutional machinery નિષ્ફળ જાય ત્યારે Article 356 હેઠળ President’s Rule સંબંધિત જોગવાઈ લાગુ પડે છે.
પ્રશ્ન 15. Financial Emergency કયા Article હેઠળ આવે છે?
A. Article 34
B. Article 352
C. Article 356
D. Article 360
સાચો જવાબ: D. Article 360
સમજૂતી: Article 360 Financial Emergency સાથે સંબંધિત છે.
પ્રશ્ન 16. નીચેના પૈકી કયો Article Martial Law સાથે સંબંધિત છે?
A. Article 32
B. Article 33
C. Article 34
D. Article 35
સાચો જવાબ: C. Article 34
સમજૂતી: યાદ રાખવાની સરળ ટ્રિક:
32 = Remedies
33 = Armed Forces
34 = Martial Law
35 = Parliament’s legislative power
પ્રશ્ન 17. Article 34 હેઠળ Parliament દ્વારા આપવામાં આવતી indemnityનો હેતુ શું હોઈ શકે?
A. Martial Law દરમિયાન વ્યવસ્થા જાળવવા અથવા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે કરવામાં આવેલા ચોક્કસ કાર્યો અંગે કાયદાકીય રક્ષણ
B. દરેક પ્રકારના ગુનામાંથી મુક્તિ
C. દરેક નાગરિકને કરમાંથી મુક્તિ
D. ચૂંટણીના પરિણામોને રદ કરવું
સાચો જવાબ: A. Martial Law દરમિયાન વ્યવસ્થા જાળવવા અથવા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે કરવામાં આવેલા ચોક્કસ કાર્યો અંગે કાયદાકીય રક્ષણ
સમજૂતી: Article 34 હેઠળનું indemnity blanket immunity નથી. તે Martial Law દરમિયાન order જાળવવા અથવા restore કરવા માટે કરવામાં આવેલા ચોક્કસ કાર્યોના સંદર્ભમાં છે.
પ્રશ્ન 18. ભારતીય બંધારણમાં Martial Lawની સ્પષ્ટ વ્યાખ્યા ક્યાં આપવામાં આવી છે?
A. Article 34
B. Article 352
C. Article 360
D. કોઈપણ Articleમાં સ્પષ્ટ વ્યાખ્યા આપવામાં આવી નથી
સાચો જવાબ: D. કોઈપણ Articleમાં સ્પષ્ટ વ્યાખ્યા આપવામાં આવી નથી
સમજૂતી: બંધારણમાં Martial Law શબ્દનો ઉપયોગ Article 34માં કરવામાં આવ્યો છે, પરંતુ Martial Lawની અલગથી સ્પષ્ટ વ્યાખ્યા આપવામાં આવી નથી. આ AIBE માટે મહત્વપૂર્ણ factual point છે.
પ્રશ્ન 19. Article 34 હેઠળની સત્તાનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે કઈ સંસ્થા કરે છે?
A. Supreme Court
B. Parliament
C. Election Commission
D. State Legislature
સાચો જવાબ: B. Parliament
સમજૂતી: Article 34 Parliamentને કાયદો બનાવીને Martial Law દરમિયાન કરવામાં આવેલા ચોક્કસ કાર્યોને કાયદાકીય માન્યતા અથવા indemnity આપવાની સત્તા આપે છે.
પ્રશ્ન 20. નીચેમાંથી Article 34ની સૌથી યોગ્ય પરીક્ષાલક્ષી સમજૂતી કઈ છે?
A. National Emergency દરમિયાન Presidentને વિશેષ સત્તા આપવી
B. Martial Law દરમિયાન વ્યવસ્થા જાળવવા અથવા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે કરવામાં આવેલા ચોક્કસ કાર્યો અંગે Parliamentને કાયદો બનાવવાની સત્તા આપવી
C. Stateમાં President’s Rule લાગુ કરવો
D. Financial Emergency જાહેર કરવી
સાચો જવાબ: B. Martial Law દરમિયાન વ્યવસ્થા જાળવવા અથવા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે કરવામાં આવેલા ચોક્કસ કાર્યો અંગે Parliamentને કાયદો બનાવવાની સત્તા આપવી
સમજૂતી: આ Article 34નો core concept છે. AIBEમાં જો Article 34 પર conceptual question આવે તો “Martial Law + Parliament + Indemnity + maintenance/restoration of order” આ ચાર મુદ્દા યાદ રાખવા.
AIBE માટે Article 34ની સૌથી મહત્વપૂર્ણ 5 વાતો
Article 34 = Martial Law.
Article 34 Part III એટલે Fundamental Rightsમાં આવેલો છે.
Article 34 હેઠળ Parliamentને કાયદો બનાવવાની સત્તા છે.
Parliament Martial Law દરમિયાન વ્યવસ્થા જાળવવા અથવા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે કરવામાં આવેલા ચોક્કસ કાર્યો અંગે indemnity આપી શકે છે.
Article 34ને Article 352, Article 356 અને Article 360 સાથે ગૂંચવવો નહીં.
ઝડપી Revision Trick
32 → Constitutional Remedies
33 → Armed Forces વગેરે
34 → Martial Law
35 → Parliament
AIBE માટે એક લાઇનમાં:
“Article 34 એટલે Martial Law દરમિયાન Order જાળવવા/Restore કરવા થયેલા ચોક્કસ કાર્યો માટે Parliamentની Indemnity સંબંધિત કાયદો બનાવવાની સત્તા.”