WhatsApp પર વાંધાજનક ફોટા વિડિયો મોકલવા ગંભીર ગુનો
Click the Language Button below to read in your language.
WhatsApp પર વાંધાજનક ફોટા-વિડિયો મોકલવાના કેસમાં SC/ST Act લાગુ પડી શકે: બોમ્બે હાઈકોર્ટ
સોશિયલ મીડિયા અને WhatsAppનો ઉપયોગ આજે સામાન્ય બની ગયો છે, પરંતુ કોઈ વ્યક્તિના ખાનગી અને વાંધાજનક ફોટા કે વીડિયો તેની મંજૂરી વિના અન્ય લોકોને મોકલવામાં આવે તો તેના ગંભીર કાનૂની પરિણામો આવી શકે છે. આવા જ એક મહત્વપૂર્ણ કેસમાં બોમ્બે હાઈકોર્ટની નાગપુર બેન્ચે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અનુસૂચિત જાતિની મહિલા સાથે સંબંધિત વાંધાજનક ફોટા અથવા વીડિયો WhatsApp દ્વારા તેના પતિ અને નજીકના સંબંધીઓને મોકલવાના આરોપને SC/ST (Prevention of Atrocities) Act, 1989ની જોગવાઈઓના સંદર્ભમાં પણ જોવામાં આવી શકે છે.
શું WhatsApp પર કોઈને વાંધાજનક ફોટા કે વિડીયો મોકલવાથી ગુનો બને ? આ મામલામાં કોર્ટે આરોપીને anticipatory bail આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. આ ચુકાદો Justice Y. G. Khobragade દ્વારા 29 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ આપવામાં આવ્યો હતો.
શું હતો સમગ્ર મામલો?
ફરિયાદી મહિલા અને આરોપી એક જ વિસ્તારમાં રહેતા હતા અને એકબીજાને ઓળખતા હતા. ફરિયાદ મુજબ, આરોપીએ મહિલા પાસે શારીરિક સંબંધની માંગણી કરી હતી. મહિલાએ આ માંગણી સ્વીકારી નહોતી.
આ પછી આરોપીએ મહિલાનો વાંધાજનક વીડિયો તેના પતિ તથા નજીકના સંબંધીઓને WhatsApp મારફતે મોકલ્યો હોવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો. આ ઘટનાના આધારે પોલીસમાં FIR નોંધવામાં આવી હતી.
આ કેસમાં Bharatiya Nyaya Sanhita, 2023ની Sections 77 અને 78, Information Technology Actની Sections 66(E) અને 67 તથા SC/ST Actની Sections 3(1)(r), 3(1)(w)(ii) અને 3(2)(va) હેઠળ આરોપો મૂકવામાં આવ્યા હતા.
આરોપીએ anticipatory bail શા માટે માંગી?
આરોપીની તરફથી કોર્ટમાં એવી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે માત્ર WhatsApp પર ફોટા અથવા વીડિયો મોકલવાથી SC/ST Actની કલમ 3 હેઠળનો ગુનો બની જતો નથી.
આ ઉપરાંત એવી દલીલ પણ કરવામાં આવી હતી કે ફરિયાદીને જાહેર સ્થળે તેની જાતિના નામે અપમાનિત કરવામાં આવી નથી. તેથી SC/ST Actની Section 18 હેઠળ anticipatory bail પર રોક લાગવી જોઈએ નહીં.
સરકાર અને ફરિયાદી તરફથી શું કહેવામાં આવ્યું?
સરકાર અને ફરિયાદી તરફથી આરોપીની અરજીનો વિરોધ કરવામાં આવ્યો હતો.
પ્રોસિક્યુશન મુજબ, ગુનો નોંધાયા બાદથી આરોપી ફરાર હતો. આરોપીએ પોતાના મોબાઇલ ફોનનો ઉપયોગ કરીને ફરિયાદીના વાંધાજનક ફોટા અને વીડિયો તેના પતિ તથા અન્ય નજીકના સંબંધીઓને મોકલ્યા હોવાનો આરોપ હતો.
તપાસ માટે આરોપીનો મોબાઇલ ફોન પણ મહત્વપૂર્ણ પુરાવો હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું હતું અને તેની જપ્તી જરૂરી હોવાનું પ્રોસિક્યુશન તરફથી કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું.
WhatsApp પર મોકલવામાં આવેલી સામગ્રીને “Public View” કેમ ગણવામાં આવી?
આ કેસનો એક મહત્વપૂર્ણ કાનૂની મુદ્દો “public view” હતો.
કોર્ટે રેકોર્ડ પર ઉપલબ્ધ સામગ્રીને જોતા નોંધ્યું કે આરોપીને ફરિયાદીની જાતિ વિશે જાણકારી હતી. ફરિયાદના જણાવ્યા મુજબ, આરોપીએ તેના વાંધાજનક ફોટા અને વીડિયો WhatsApp મારફતે તેના પતિ, ભાભી અને અન્ય નજીકના સંબંધીઓને મોકલ્યા હતા.
કોર્ટના પ્રાથમિક મત મુજબ, આ પ્રકારની સામગ્રીનું સોશિયલ મીડિયા મારફતે પ્રસારણ SC/ST Actની Section 3ના સંદર્ભમાં “public view”ના ક્ષેત્રમાં આવી શકે છે.
Supreme Courtના Kiran કેસનો પણ ઉલ્લેખ
બોમ્બે હાઈકોર્ટે Kiran v. Rajkumar Jivraj Jain and another, 2025 AIR (SC) 4083ના ચુકાદાનો પણ આધાર લીધો હતો.
હાઈકોર્ટે જણાવ્યું કે હાલના કેસના રેકોર્ડને જોતા SC/ST Actની Sections 3(1)(w)(ii) અને 3(2)(va) હેઠળના જરૂરી તત્ત્વો prima facie જોવા મળે છે. તેથી Section 18 હેઠળ anticipatory bail અંગેની કાનૂની રોક લાગુ પડે છે.
આરોપીનું ફરાર રહેવું પણ ભારે પડ્યું
કોર્ટના નિર્ણયમાં માત્ર આરોપોની પ્રકૃતિ જ નહીં, પરંતુ આરોપી ગુનો નોંધાયા બાદથી ફરાર રહ્યો હોવાની બાબતને પણ મહત્વ આપવામાં આવ્યું હતું.
કોર્ટે Lavesh v. State (NCT of Delhi) કેસનો ઉલ્લેખ કરતાં નોંધ્યું કે જ્યારે આરોપી ફરાર હોય ત્યારે સામાન્ય રીતે anticipatory bail આપવાનો પ્રશ્ન ઊભો થતો નથી.
કોર્ટના જણાવ્યા મુજબ, આરોપી પોતે ધરપકડથી બચી રહ્યો હતો અને તેના કારણે તપાસ અધિકારીને જરૂરી પુરાવા એકત્રિત કરવામાં પણ મુશ્કેલી પડી રહી હતી.
બોમ્બે હાઈકોર્ટે શું નિર્ણય આપ્યો?
કોર્ટે સમગ્ર કેસના તથ્યો અને રેકોર્ડ પરની સામગ્રીને ધ્યાનમાં લીધી. સાથે જ Lavesh અને Kiran કેસમાં દર્શાવવામાં આવેલા કાનૂની સિદ્ધાંતોને પણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યા.
કોર્ટને ટ્રાયલ કોર્ટે anticipatory bail નકારવાના નિર્ણયમાં હસ્તક્ષેપ કરવા માટે કોઈ પૂરતો આધાર મળ્યો નહોતો.
આથી બોમ્બે હાઈકોર્ટની નાગપુર બેન્ચે આરોપીની Criminal Appeal No. 127 of 2026 ફગાવી દીધી અને anticipatory bail આપવાનો ઇનકાર કર્યો.
આ ચુકાદો કેમ મહત્વપૂર્ણ છે?
આ ચુકાદો એ બાબત તરફ ધ્યાન દોરે છે કે WhatsApp અથવા અન્ય સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર કોઈ વ્યક્તિના વાંધાજનક ફોટા કે વીડિયો શેર કરવાની ઘટનાને માત્ર “ઓનલાઇન કૃત્ય” તરીકે જોવામાં આવતું નથી. કેસના તથ્યો અને લાગુ પડતી કાનૂની જોગવાઈઓના આધારે તેના ગંભીર ફોજદારી પરિણામો આવી શકે છે.
ખાસ કરીને SC/ST Act લાગુ પડતા કેસોમાં Section 3ની સંબંધિત જોગવાઈઓ, “public view”નો મુદ્દો અને Section 18 હેઠળ anticipatory bail પરની રોક મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
નિષ્કર્ષ
બોમ્બે હાઈકોર્ટનો આ ચુકાદો સોશિયલ મીડિયા યુગમાં વ્યક્તિગત ગોપનીયતા અને ફોજદારી કાયદા વચ્ચેના મહત્વપૂર્ણ સંબંધને દર્શાવે છે.
આ કેસમાં કોર્ટના પ્રાથમિક અભિપ્રાય મુજબ, અનુસૂચિત જાતિની મહિલા સાથે સંબંધિત વાંધાજનક ફોટા અને વીડિયો WhatsApp દ્વારા અન્ય લોકોને મોકલવાની ઘટના SC/ST Actની સંબંધિત જોગવાઈઓને આકર્ષી શકે છે. આવા સંજોગોમાં Section 18 હેઠળ anticipatory bail મેળવવામાં પણ કાનૂની અડચણ ઊભી થઈ શકે છે.
અંતે, કેસના ચોક્કસ તથ્યો અને પુરાવાઓના આધારે જ કાયદાની જોગવાઈઓ લાગુ પડે છે અને આ ચુકાદો તેના ચોક્કસ કેસના તથ્યોના સંદર્ભમાં સમજવાનો છે.
Bombay High Court, Nagpur Bench, SC ST Act, SC ST Prevention of Atrocities Act, Section 18 SC ST Act, Section 3 SC ST Act, Anticipatory Bail, Public View, WhatsApp Crime, Social Media Crime, Cyber Crime, Obscene Video, Bharatiya Nyaya Sanhita, Information Technology Act, Criminal Appeal, AIBE Exam, Law Students, Legal News, Maharashtra Legal News,