મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ રજૂ કર્યા વિના 24 કલાકથી વધુ કસ્ટડીમાં રાખી શકાય નહીં.
મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ રજૂ કર્યા વિના 24 કલાકથી વધુ કસ્ટડીમાં રાખી શકાય નહીં. : ઓરિસ્સા હાઈકોર્ટનો મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો
ઓરિસ્સા હાઈકોર્ટે તાજેતરના એક મહત્વપૂર્ણ જામીન ચુકાદામાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બંધારણના Article 22(2) અને BNSSની Section 58 હેઠળ આરોપીને ધરપકડ કર્યા બાદ નિર્ધારિત 24 કલાકની અંદર મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ રજૂ કરવો જરૂરી છે. જો મુસાફરી માટે જરૂરી સમય બાદ પણ આરોપીને 24 કલાકથી વધુ સમય સુધી મેજિસ્ટ્રેટની સત્તા વિના કસ્ટડીમાં રાખવામાં આવે, તો આવી કસ્ટડી કાયદેસર સુરક્ષાના ભંગ સમાન બની શકે છે અને આરોપીને જામીનનો લાભ મળી શકે છે.
કેસની વિગતો
આ ચુકાદો BLAPL No.4645 of 2026, Sunil Mallick and Others v. State of Odisha કેસમાં ઓરિસ્સા હાઈકોર્ટ, કટક દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો. કેસની સુનાવણી અને ચુકાદો 8 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ જસ્ટિસ G. Satapathy દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
આ કેસમાં અરજદારો સામે Cuttack Sadar Police Station Case No.214 of 2026 સંબંધિત ગુનો નોંધાયો હતો. તેમના વિરુદ્ધ BNSની Sections 140(3), 140(2), 115(2), 303(2), 351(2) અને 3(5) હેઠળ આરોપો હતા. મુખ્ય આક્ષેપ એવો હતો કે રૂ.2 લાખની રકમ પરત મેળવવાના મુદ્દે ફરિયાદીને અપહરણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ રકમ જમીન ગોઠવવાના એડવાન્સ તરીકે આપવામાં આવી હોવાનું રેકોર્ડમાં જણાવાયું હતું. ફરિયાદી સાથે મારપીટ કરવામાં આવી હતી અને તેની સોનાની ચેઇન તથા PhonePe મારફતે રૂ.2,000 લેવામાં આવ્યા હોવાનો પણ આક્ષેપ હતો.
જામીન માટે બંધારણીય સુરક્ષાનો આધાર
આરોપીઓ તરફથી મુખ્ય દલીલ એ હતી કે BNSSની Section 58 સાથે બંધારણના Article 22(2)નું પાલન કરવામાં આવ્યું નથી.
Article 22(2) મુજબ ધરપકડ કરાયેલા વ્યક્તિને ધરપકડના સ્થળેથી મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ રજૂ કરવા માટે જરૂરી મુસાફરીના સમય સિવાય 24 કલાકથી વધુ સમય સુધી મેજિસ્ટ્રેટની સત્તા વિના કસ્ટડીમાં રાખી શકાય નહીં.
હાઈકોર્ટે શું નોંધ્યું?
કોર્ટના રેકોર્ડ અને પોલીસ અધિકારીના નિવેદન પરથી જાણવા મળ્યું કે આરોપીઓની ધરપકડ 28 માર્ચ 2026ના રોજ કરવામાં આવી હતી, જ્યારે તેમને 30 માર્ચ 2026ના રોજ સાંજે 4:40 વાગ્યા બાદ કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. આરોપીઓની ધરપકડ Kandhamal જિલ્લાના Phulbani નજીકના જંગલ વિસ્તારમાં કરવામાં આવી હતી. જોકે ધરપકડનો ચોક્કસ સમય કોઈ દસ્તાવેજમાં દર્શાવવામાં આવ્યો નહોતો.
કોર્ટે Cuttack સુધીની આશરે 260 કિલોમીટરની મુસાફરી માટે જરૂરી અંદાજે 10 કલાકનો સમય બાદ કરતાં પણ પોલીસ દ્વારા આરોપીઓને મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ રજૂ કરવામાં 40 કલાકથી વધુ સમય લાગ્યો હોવાનું નોંધ્યું હતું. એટલે કે મુસાફરીનો જરૂરી સમય બાદ કર્યા પછી પણ 24 કલાકની બંધારણીય મર્યાદાનો ભંગ થયો હતો.
કોર્ટનું મહત્વપૂર્ણ તારણ : મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ રજૂ કર્યા વિના 24 કલાકથી વધુ કસ્ટડીમાં રાખી શકાય નહીં.
ઓરિસ્સા હાઈકોર્ટે જણાવ્યું કે આરોપીઓને મેજિસ્ટ્રેટની સત્તા વિના 24 કલાકથી વધુ સમય સુધી કસ્ટડીમાં રાખવામાં આવ્યા હતા. તેથી આરોપીઓ Section 58 BNSS તથા Article 22(2) હેઠળ મળતી સુરક્ષાના હકદાર હતા.
કોર્ટે વધુમાં જણાવ્યું કે આરોપીઓની ધરપકડ અને ત્યારબાદનું રિમાન્ડ 24 કલાકની બંધારણીય સમયમર્યાદામાં મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ રજૂ ન કરવામાં આવવાને કારણે કાયદેસર રીતે અસરગ્રસ્ત થયા હતા. જોકે કોર્ટે કેસના ગુણદોષ અંગે કોઈ અભિપ્રાય વ્યક્ત કર્યો નહોતો.
પોલીસ અધિકારીની ભૂલ અંગે પણ કોર્ટની નોંધ
આ કેસમાં પોલીસ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલા affidavitમાં આરોપીઓની ધરપકડની તારીખ 29 માર્ચ 2026 દર્શાવવામાં આવી હતી, જ્યારે વાસ્તવિક ધરપકડ 28 માર્ચ 2026ના રોજ થઈ હતી.
કોર્ટના આદેશ બાદ Cuttack Sadar Police Stationના IIC વ્યક્તિગત રીતે કોર્ટમાં હાજર થયા અને આ typographical mistake અંગે ખેદ વ્યક્ત કરી લેખિત માફી માંગી હતી. કોર્ટે તેમને ભવિષ્યમાં કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવતા affidavitમાં વધુ સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપી અને તેમની વ્યક્તિગત હાજરીમાંથી મુક્તિ આપી હતી.
આરોપીઓને જામીન મંજૂર : મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ રજૂ કર્યા વિના 24 કલાકથી વધુ કસ્ટડીમાં રાખી શકાય નહીં.
ઉપરોક્ત કારણોને ધ્યાનમાં રાખીને ઓરિસ્સા હાઈકોર્ટે આરોપીઓની જામીન અરજી મંજૂર કરી હતી. દરેક અરજદારને રૂ.20,000ના જામીન બોન્ડ સાથે સમાન રકમના એક solvent surety પર જામીન આપવાનો આદેશ કરવામાં આવ્યો હતો. કોર્ટ દ્વારા સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું હતું કે cash surety સ્વીકારવાની નથી અને કેસની નીચલી અદાલત યોગ્ય શરતો નક્કી કરી શકે છે.
કાનૂની મહત્વ
આ ચુકાદો ફરી એકવાર દર્શાવે છે કે ધરપકડ બાદ આરોપીને મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ સમયસર રજૂ કરવો માત્ર પ્રક્રિયાત્મક બાબત નથી, પરંતુ બંધારણ દ્વારા આપવામાં આવેલી મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાની સુરક્ષા છે.
Article 22(2) હેઠળની 24 કલાકની સુરક્ષાનો હેતુ એ છે કે કોઈ વ્યક્તિને પોલીસ કસ્ટડીમાં અનિશ્ચિત સમય સુધી રાખી ન શકાય અને મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા કસ્ટડીની કાયદેસરતા તથા જરૂરિયાતની ન્યાયિક તપાસ થઈ શકે.
આ કેસમાં હાઈકોર્ટે ખાસ કરીને મુસાફરી માટે જરૂરી સમયને 24 કલાકની ગણતરીમાંથી અલગ રાખ્યા બાદ પણ કસ્ટડીનો સમય 40 કલાકથી વધુ હોવાનું ધ્યાનમાં લીધું અને આરોપીઓને જામીનનો લાભ આપ્યો.
U R VAKIL UPDATE
આ ચુકાદામાં ધ્યાન આપવા જેવી સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાબત એ છે કે કોર્ટ દ્વારા કેસના આરોપો સાચા કે ખોટા છે તે અંગે કોઈ અંતિમ અભિપ્રાય આપવામાં આવ્યો નથી. જામીન આપવાનો મુખ્ય આધાર આરોપીઓને ધરપકડ બાદ બંધારણીય સમયમર્યાદામાં મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ રજૂ ન કરવાનો હતો. એટલે કે આ જામીનનો આદેશ “merits of the case”ના આધારે નહીં પરંતુ Section 58 BNSS અને Article 22(2)ના non-complianceના આધારે આપવામાં આવ્યો હતો.
ચુકાદાની મુખ્ય માહિતી
કેસ: Sunil Mallick and Others v. State of Odisha
કોર્ટ: High Court of Orissa at Cuttack
કેસ નંબર: BLAPL No.4645 of 2026
CNR: ODHC010341822026
ચુકાદાની તારીખ: 8 સપ્ટેમ્બર 2026
ન્યાયમૂર્તિ: Justice G. Satapathy
મુખ્ય કાનૂની જોગવાઈઓ: Section 58 BNSS, 2023 અને Article 22(2) Constitution of India
પરિણામ: જામીન મંજૂર.
Orissa High Court, Odisha High Court, Sunil Mallick vs State of Odisha, BLAPL No 4645 of 2026, BNSS Section 58, Article 22(2), 24 Hours Arrest Rule, Arrest and Bail, Bail under BNSS, Magistrate Production, Illegal Detention, Police Custody, Constitutional Rights, Personal Liberty, Criminal Law, BNSS 2023, ભારતીય બંધારણ, જામીન, ધરપકડ, પોલીસ કસ્ટડી, આરોપીના અધિકારો, કાનૂની સમાચાર, કોર્ટનો ચુકાદો, U R VAKIL UPDATE