સિનિયર સીટીઝન પોતાની વિધવા પુત્રવધૂ પાસે ભરણપોષણ માંગી શકે નહીં.
***Special U R VKIL AI UPDATE – U R VAKIL – AI દ્વારા વિસ્તૃત સમજૂતી***
પુત્રવધૂને ‘children’ની વ્યાખ્યામાં સામેલ કરી શકાય નહીં : કેરળ હાઈકોર્ટના 18 ઓગસ્ટ 2026ના ચુકાદાના આધારે આ લેખ તૈયાર કર્યો છે. ચુકાદો Justice Harisankar V. Menon દ્વારા WP(C) No. 46758 of 2025માં આપવામાં આવ્યો હતો. સિનિયર સીટીઝન પોતાની વિધવા પુત્રવધૂ પાસે ભરણપોષણ માંગી શકે નહીં.
વરિષ્ઠ નાગરિક માતાની ભરણપોષણની માંગ ફગાવાઈ: પુત્રવધૂ અને વિદ્યાર્થી પૌત્રી સામે Maintenance Act હેઠળ રાહત નહીં મળે, કેરળ હાઈકોર્ટનો મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો
કેરળ હાઈકોર્ટે વરિષ્ઠ નાગરિકોના ભરણપોષણ સાથે જોડાયેલા એક મહત્વપૂર્ણ કેસમાં સ્પષ્ટતા કરી છે કે Maintenance and Welfare of Parents and Senior Citizens Act, 2007 હેઠળ દરેક સગા પાસેથી ભરણપોષણની માંગ કરી શકાતી નથી. કાયદામાં ‘children’ અને ‘relative’ની જે વ્યાખ્યા આપવામાં આવી છે તેની મર્યાદા મહત્વપૂર્ણ છે.
આ ચુકાદો K. Thankamma v. Moljimol K.S. @ Mol G Mol K.S. કેસમાં WP(C) No. 46758 of 2025માં 18 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ કેરળ હાઈકોર્ટના માનનીય ન્યાયમૂર્તિ Harisankar V. Menon દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
કેસની હકીકતો
અરજદાર K. Thankammaની ઉંમર 83 વર્ષ હતી. તેમના પુત્ર T. Raj Kumarનું અવસાન થયું હતું. તેઓ Kerala State Electricity Board એટલે કે KSEBમાં Senior Superintendent તરીકે ફરજ બજાવતા હતા.
રાજકુમારના અવસાન બાદ તેમની પત્ની Moljimol K.S. અને પુત્રી Krishnapriya Rajkumar પ્રતિવાદી તરીકે સામેલ હતા. પુત્રના અવસાન બાદ માતા Thankammaએ Maintenance and Welfare of Parents and Senior Citizens Act, 2007 હેઠળ પોતાની પુત્રવધૂ અને પૌત્રી પાસેથી ભરણપોષણ મેળવવા કાર્યવાહી શરૂ કરી હતી.
અરજદારની માંગ શું હતી?
અરજદારે દર મહિને રૂ.15,000ના ભરણપોષણની માંગ કરી હતી. તેમનો મુખ્ય દાવો હતો કે તેમના પુત્ર Raj Kumar KSEBમાં નોકરી કરતા હતા અને તેથી તેમના પરિવારના સભ્યો અરજદારનું ભરણપોષણ કરવા જવાબદાર છે.
અરજદાર તરફથી એવી દલીલ પણ કરવામાં આવી હતી કે તેઓ પુત્રના અવસાન બાદ મળતા પરિવારના પેન્શનમાંથી પોતાનો હિસ્સો મેળવવા હકદાર છે.
પુત્રના સર્વિસ બેનિફિટમાંથી માતાને રૂ.12.28 લાખથી વધુ મળ્યા હતા
કેસમાં એક મહત્વપૂર્ણ હકીકત એ હતી કે KSEB દ્વારા મૃતક કર્મચારીના સર્વિસ બેનિફિટમાંથી રૂ.12,28,646ની રકમ સીધી અરજદાર માતાને ચૂકવવામાં આવી હતી.
આ ચુકવણી અંગે અરજદારે વિવાદ કર્યો નહોતો.
Maintenance Tribunal અને District Collectorનો નિર્ણય : સિનિયર સીટીઝન પોતાની વિધવા પુત્રવધૂ પાસે ભરણપોષણ માંગી શકે નહીં.
Maintenance Tribunalએ 29 સપ્ટેમ્બર 2023ના પોતાના આદેશમાં નોંધ્યું હતું કે અરજદારને મૃતકના મળવાપાત્ર લાભોમાંથી PF સિવાયનો એક તૃતીયાંશ હિસ્સો ચૂકવવામાં આવ્યો હતો અને તેના આધારે અરજદારની અરજી બંધ કરી હતી.
ત્યારબાદ અરજદારે આ નિર્ણય સામે અપીલ કરી હતી. District Collector તથા Appellate Tribunalએ 14 સપ્ટેમ્બર 2025ના આદેશથી અપીલ ફગાવીને Maintenance Tribunalના નિર્ણયને યથાવત રાખ્યો હતો.
આ બંને આદેશોને પડકારવા અરજદારે કેરળ હાઈકોર્ટમાં રિટ પિટિશન દાખલ કરી હતી.
હાઈકોર્ટ સમક્ષ મુખ્ય કાનૂની પ્રશ્ન
કેરળ હાઈકોર્ટ સમક્ષ મુખ્ય પ્રશ્ન એ હતો કે Maintenance and Welfare of Parents and Senior Citizens Act, 2007ની જોગવાઈઓ હેઠળ મૃતક પુત્રની પત્ની અને પુત્રીને વરિષ્ઠ નાગરિક માતાનું ભરણપોષણ કરવા માટે જવાબદાર ઠેરવી શકાય કે નહીં.
પુત્રવધૂને ‘children’ની વ્યાખ્યામાં સામેલ કરી શકાય નહીં
હાઈકોર્ટે Actની Section 2(a) હેઠળ ‘children’ અને Section 2(g) હેઠળ ‘relative’ની વ્યાખ્યાનો વિચાર કર્યો.
કોર્ટએ નોંધ્યું કે પુત્રવધૂ Section 2(a) હેઠળ ‘children’ની વ્યાખ્યામાં આવતી નથી. તેથી માત્ર પુત્રવધૂ હોવાના આધારે આ કાયદા હેઠળ તેના વિરુદ્ધ ભરણપોષણનો દાવો કરી શકાય નહીં.
વિદ્યાર્થી પૌત્રી સામે પણ ભરણપોષણની માંગ યોગ્ય નથી
અરજદાર તરફથી એવી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે બીજી પ્રતિવાદી એટલે કે પૌત્રી પણ ‘children’ અથવા ‘relative’ની વ્યાખ્યામાં આવે છે અને તેથી તે દાદીનું ભરણપોષણ કરવા જવાબદાર છે.
પરંતુ હાઈકોર્ટે આ દલીલ સ્વીકારી નહોતી.
કોર્ટએ નોંધ્યું કે પૌત્રી હાલમાં વિદ્યાર્થી છે. તે Union Bank of India પાસેથી education loan લઈને અભ્યાસ કરી રહી હતી. આવી પરિસ્થિતિમાં દાદી દ્વારા પૌત્રી પાસેથી ભરણપોષણની માંગ કરવી કોર્ટના મત મુજબ યોગ્ય નહોતી.
Family Pensionમાં હિસ્સાની માંગ પણ આ કાયદા હેઠળ નહીં
અરજદારે મૃતકની પત્નીને મળતા family pensionમાં પોતાનો હિસ્સો આપવાની પણ માંગ કરી હતી.
હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે Maintenance and Welfare of Parents and Senior Citizens Act હેઠળ વરિષ્ઠ નાગરિક માતા મૃતકની પત્નીને મળતી family pensionમાંથી હિસ્સો મેળવવા માટે આ કાયદાનો આધાર લઈ શકતી નથી.
જો અરજદારનો family pension અંગે અલગ કાનૂની દાવો હોય, તો તેના માટે યોગ્ય અન્ય કાનૂની ઉપાય ઉપલબ્ધ હોઈ શકે છે. પરંતુ Senior Citizens Act હેઠળ આવી રાહત આપી શકાય નહીં.
માતા પોતે પણ Service Pension મેળવે છે
કોર્ટએ વધુ એક મહત્વપૂર્ણ હકીકત ધ્યાનમાં લીધી કે અરજદાર પોતે પણ service pensioner હતા. તેઓ Kerala State Fisheries Departmentમાં પોતાની નોકરીને લગતું પેન્શન તેમજ તેમના સ્વર્ગસ્થ પતિની સરકારી સેવામાંથી મળતું પેન્શન પણ મેળવી રહ્યા હતા.
પ્રતિવાદીઓએ આ હકીકત રજૂ કરી હતી અને અરજદારે પણ તેનો ઇનકાર કર્યો નહોતો.
કેરળ હાઈકોર્ટનો અંતિમ નિર્ણય
કેરળ હાઈકોર્ટે જણાવ્યું કે અરજદારને માંગેલી કોઈ રાહત આપવાનો આધાર નથી. Courtએ District Collectorના આદેશમાં હસ્તક્ષેપ કરવાનો કોઈ કારણ ન હોવાનું માન્યું.
પરિણામે WP(C) No.46758 of 2025ને dismiss કરવામાં આવી અને અરજદારની માંગ ફગાવી દેવામાં આવી.
ચુકાદાનો કાનૂની સાર
આ ચુકાદામાંથી સ્પષ્ટ થાય છે કે Maintenance and Welfare of Parents and Senior Citizens Act, 2007 હેઠળ વરિષ્ઠ નાગરિકના ભરણપોષણના હકને અમલમાં મૂકતી વખતે કાયદામાં આપેલી ‘children’ અને ‘relative’ની વ્યાખ્યા મહત્વપૂર્ણ છે.
માત્ર પરિવારના સભ્ય હોવાના આધારે કોઈ વ્યક્તિને આ કાયદા હેઠળ ભરણપોષણ માટે જવાબદાર બનાવી શકાય નહીં. ખાસ કરીને પુત્રવધૂને ‘children’ તરીકે ગણાવી શકાય નહીં. તેવી જ રીતે, વિદ્યાર્થી પૌત્રી પાસેથી ભરણપોષણની માંગ અંગે પણ કોર્ટએ પરિસ્થિતિ અને તેની આર્થિક સ્થિતિને ધ્યાનમાં લીધી.
સાથે જ, family pensionમાં હિસ્સો મેળવવાનો દાવો અને Senior Citizens Act હેઠળ ભરણપોષણ મેળવવાનો દાવો બે અલગ કાનૂની બાબતો છે. Family pension અંગેનો દાવો હોય તો તેના માટે યોગ્ય અન્ય કાનૂની ઉપાય અપનાવવો પડશે.
આથી, આ ચુકાદો Senior Citizens Act હેઠળ ભરણપોષણના દાવાની કાનૂની મર્યાદા સમજવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
કેસ: K. Thankamma v. Moljimol K.S. @ Mol G Mol K.S. & Others
કોર્ટ: High Court of Kerala at Ernakulam
કેસ નંબર: WP(C) No. 46758 of 2025
ચુકાદાની તારીખ: 18 ઓગસ્ટ 2026
ન્યાયમૂર્તિ: Hon’ble Mr. Justice Harisankar V. Menon
CNR: KLHC011045392025
ચુકાદો: Writ Petition Dismissed.
K Thankamma v Moljimol K S, K Thankamma Case, Kerala High Court, Kerala High Court Judgment 2026, Senior Citizens Act, Maintenance and Welfare of Parents and Senior Citizens Act 2007, Senior Citizen Maintenance, વરિષ્ઠ નાગરિક ભરણપોષણ, વરિષ્ઠ નાગરિક કાયદો, માતાનો ભરણપોષણનો અધિકાર, પુત્રવધૂ પાસેથી ભરણપોષણ, પૌત્રી પાસેથી ભરણપોષણ, Family Pension, Family Pension Legal Rights, Maintenance Tribunal, Senior Citizens Act Judgment, Kerala High Court Latest Judgment, Indian Legal News, Legal Update India,
“Senior Citizens Act હેઠળ ભરણપોષણ”, “પુત્રવધૂ પાસેથી ભરણપોષણ”, “K Thankamma v Moljimol”, “Kerala High Court Judgment 2026”
તમે પણ U R VAKIL AI APP ને Google Play Store પર થી ડાઉનલોડ કરી શકો છો.
U R VAKIL AIને ફોલો કરવા માટે WhatsApp Channel: