AIBE માટે ભારતીય બંધારણના અગત્યના આર્ટિકલ 153-161-213 – રાજ્યપાલ
AIBE માટે ભારતીય બંધારણના અગત્યના આર્ટિકલ 153-161-213 – રાજ્યપાલની નિમણૂક, ક્ષમાદાનની સત્તા અને અધ્યાદેશ બહાર પાડવાની સત્તા
Click the Language Button below to read in your language.
ભારતીય બંધારણના રાજ્યપાલ સંબંધિત આર્ટિકલ 153, 161 અને 213 ઓલ ઇન્ડિયા બાર એક્ઝામિનેશન (AIBE) માટે મહત્વપૂર્ણ છે. આ ત્રણેય આર્ટિકલ રાજ્યપાલના બંધારણીય પદ, ન્યાયિક સજા સંબંધિત ક્ષમાદાનની સત્તા અને રાજ્યમાં કાયદો બનાવવાની પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલા છે. આ લેખમાં ત્રણેય આર્ટિકલની સરળ ગુજરાતી ભાષામાં સમજૂતી, પરીક્ષાલક્ષી અગત્યના મુદ્દાઓ અને બહુવિકલ્પીય પ્રશ્નો (MCQ) આપવામાં આવ્યા છે.
આર્ટિકલ 153 – રાજ્યોના રાજ્યપાલો (Governors of States)
ભારતીય બંધારણનો આર્ટિકલ 153 રાજ્યોમાં રાજ્યપાલના બંધારણીય પદની જોગવાઈ કરે છે.
આર્ટિકલ 153 મુજબ, દરેક રાજ્ય માટે એક રાજ્યપાલ રહેશે. જોકે, બંધારણની જોગવાઈ મુજબ એક જ વ્યક્તિને બે કે તેથી વધુ રાજ્યોના રાજ્યપાલ તરીકે નિયુક્ત કરી શકાય છે.
રાજ્યપાલ સંબંધિત મુખ્ય મુદ્દાઓ
રાજ્યપાલ રાજ્યનું બંધારણીય વડું છે. રાજ્યની કારોબારી સત્તા રાજ્યપાલમાં નિહિત છે, પરંતુ સામાન્ય રીતે તેનો ઉપયોગ બંધારણ મુજબ મુખ્યમંત્રી અને મંત્રીમંડળની સલાહથી કરવામાં આવે છે.
રાજ્યપાલની નિમણૂક ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા કરવામાં આવે છે. રાજ્યપાલની નિમણૂક અને કાર્યકાળ સંબંધિત મુખ્ય જોગવાઈઓ આર્ટિકલ 155 અને 156માં આપવામાં આવી છે.
આર્ટિકલ 157 મુજબ રાજ્યપાલ બનવા માટે વ્યક્તિ ભારતનો નાગરિક હોવો જોઈએ અને તેની ઉંમર ઓછામાં ઓછી 35 વર્ષ હોવી જોઈએ.
આર્ટિકલ 158 રાજ્યપાલના પદની શરતો અને આર્ટિકલ 159 રાજ્યપાલના શપથ અથવા પ્રતિજ્ઞાન સાથે સંબંધિત છે.
AIBE માટે ખાસ યાદ રાખો
આર્ટિકલ 153 – રાજ્યોના રાજ્યપાલો.
આર્ટિકલ 154 – રાજ્યની કારોબારી સત્તા.
આર્ટિકલ 155 – રાજ્યપાલની નિમણૂક.
આર્ટિકલ 156 – રાજ્યપાલનો કાર્યકાળ.
આર્ટિકલ 157 – રાજ્યપાલ બનવા માટેની લાયકાત.
આર્ટિકલ 158 – રાજ્યપાલના પદની શરતો.
આર્ટિકલ 159 – રાજ્યપાલનો શપથ.
આર્ટિકલ 161 – રાજ્યપાલની ક્ષમાદાન સંબંધિત સત્તા.
આર્ટિકલ 213 – રાજ્યપાલની અધ્યાદેશ બહાર પાડવાની સત્તા.
આર્ટિકલ 161 – રાજ્યપાલની ક્ષમાદાન આપવાની સત્તા
આર્ટિકલ 161 રાજ્યપાલને અમુક ગુનાઓમાં દોષિત ઠરેલા વ્યક્તિઓની સજામાં રાહત આપવાની બંધારણીય સત્તા આપે છે.
આ જોગવાઈ મુજબ, રાજ્યપાલ એવા ગુનાના સંબંધમાં દોષિત ઠરેલા વ્યક્તિને માફી (Pardon), સજામાં વિરામ (Reprieve), વિશેષ રાહત (Respite), સજામાં ઘટાડો (Remission) આપી શકે છે અથવા સજાને સ્થગિત (Suspend), માફીની હદ સુધી ઘટાડવા (Remit) કે હળવી સજામાં ફેરવવા (Commute) સત્તાનો ઉપયોગ કરી શકે છે, જ્યાં તે બાબત રાજ્યની કારોબારી સત્તાના ક્ષેત્રમાં આવે છે.
ક્ષમાદાનના વિવિધ પ્રકારોનો અર્થ
Pardon (માફી): દોષિત વ્યક્તિને સજા અને તેના કાનૂની પરિણામોમાંથી માફી આપવી.
Reprieve (સજાના અમલમાં અસ્થાયી વિરામ): ખાસ કરીને મૃત્યુદંડના અમલને થોડા સમય માટે મુલતવી રાખવો.
Respite (વિશેષ રાહત): વિશેષ પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને સામાન્ય સજાની જગ્યાએ હળવી સજા આપવી.
Remission (સજાની અવધિમાં ઘટાડો): સજાનો પ્રકાર બદલ્યા વગર તેની અવધિ ઘટાડવી.
Commutation (સજાના પ્રકારમાં ફેરફાર): સજાને હળવી સજામાં ફેરવવી, જેમ કે આજીવન કેદને કાયદેસરની મર્યાદાઓને આધીન રહીને ઓછી અવધિની કેદમાં ફેરવવી.
રાજ્યપાલ અને રાષ્ટ્રપતિની સત્તા વચ્ચેનો તફાવત
રાષ્ટ્રપતિની ક્ષમાદાનની સત્તા આર્ટિકલ 72માં છે, જ્યારે રાજ્યપાલની સત્તા આર્ટિકલ 161માં છે.
રાષ્ટ્રપતિને કોર્ટ માર્શલના કેસમાં ક્ષમાદાન આપવાની સત્તા છે અને તેઓ મૃત્યુદંડને માફ પણ કરી શકે છે. રાજ્યપાલને કોર્ટ માર્શલના કેસમાં આર્ટિકલ 161 હેઠળ સત્તા નથી. રાજ્યપાલ મૃત્યુદંડની સજા સ્થગિત, માફીની અવધિ સંબંધિત રાહત આપી અથવા હળવી સજામાં ફેરવી શકે છે, પરંતુ આર્ટિકલ 161 હેઠળ મૃત્યુદંડને સંપૂર્ણ માફ કરવાની સત્તા રાષ્ટ્રપતિ જેવી નથી.
રાજ્યપાલની સત્તા રાજ્યની કારોબારી સત્તાના ક્ષેત્રમાં આવતા ગુનાઓ સુધી મર્યાદિત છે. તેનો ઉપયોગ બંધારણીય મર્યાદાઓ અને લાગુ કાયદાઓને આધીન રહીને થાય છે.
AIBE માટે ખાસ મુદ્દો : AIBE માટે ભારતીય બંધારણના અગત્યના આર્ટિકલ 153-161-213 – રાજ્યપાલ
આર્ટિકલ 161 હેઠળ રાજ્યપાલની સત્તા આર્ટિકલ 72 કરતાં અલગ છે. ખાસ કરીને મૃત્યુદંડ, કોર્ટ માર્શલ અને રાજ્યની કારોબારી સત્તાના ક્ષેત્ર અંગેના પ્રશ્નો પરીક્ષામાં મહત્વપૂર્ણ છે.
આર્ટિકલ 213 – રાજ્યપાલની અધ્યાદેશ બહાર પાડવાની સત્તા
આર્ટિકલ 213 રાજ્યપાલને ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં અધ્યાદેશ (Ordinance) બહાર પાડવાની સત્તા આપે છે.
જ્યારે રાજ્યની વિધાનસભા અથવા દ્વિગૃહી રાજ્યમાં બંને ગૃહોનું સત્ર ચાલુ ન હોય અને રાજ્યપાલને લાગે કે તાત્કાલિક કાર્યવાહી જરૂરી છે, ત્યારે બંધારણમાં નિર્ધારિત શરતોને આધીન રહીને તેઓ અધ્યાદેશ બહાર પાડી શકે છે.
અધ્યાદેશ એ કાયદા જેવું જ બળ અને અસર ધરાવતું અસ્થાયી કાનૂની સાધન છે. જોકે, આ સત્તા વિધાનમંડળના કાયદા બનાવવાના સામાન્ય કાર્યનો કાયમી વિકલ્પ નથી.
અધ્યાદેશની મુખ્ય શરતો
રાજ્યની વિધાનસભાનું સત્ર ચાલુ ન હોવું જોઈએ. દ્વિગૃહી રાજ્યમાં વિધાનસભા અને વિધાનપરિષદ બંનેના સત્રો ચાલુ ન હોય તેવી સ્થિતિમાં, તેમજ બંને ગૃહોમાંથી એક ગૃહનું સત્ર ચાલુ ન હોય તેવી બંધારણીય પરિસ્થિતિમાં પણ આર્ટિકલ 213ની શરતો લાગુ પડે છે.
રાજ્યપાલને તાત્કાલિક કાર્યવાહી જરૂરી હોવાનો સંતોષ થવો જોઈએ.
કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં રાજ્યપાલ રાષ્ટ્રપતિની સૂચનાઓ વિના અધ્યાદેશ બહાર પાડી શકતા નથી. આ બાબત આર્ટિકલ 213ની જોગવાઈઓમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવી છે.
અધ્યાદેશ કેટલો સમય અમલમાં રહે છે?
અધ્યાદેશને રાજ્યના વિધાનમંડળ સમક્ષ રજૂ કરવો પડે છે.
વિધાનમંડળ ફરી મળે ત્યારથી છ અઠવાડિયા પૂરા થતાં અધ્યાદેશ સામાન્ય રીતે અમલમાં રહેતો નથી, સિવાય કે તે પહેલાં પાછો ખેંચવામાં આવે અથવા વિધાનમંડળ દ્વારા નામંજૂર થાય. જો બંને ગૃહો અલગ-અલગ તારીખે ફરી મળે, તો છ અઠવાડિયાની ગણતરી પછીની તારીખથી થાય છે.
રાજ્યપાલ અધ્યાદેશને કોઈપણ સમયે પાછો ખેંચી શકે છે. બંધારણની જોગવાઈઓ હેઠળ વિધાનમંડળ દ્વારા અગાઉ નામંજૂર કરાય તો પણ તે વહેલો સમાપ્ત થઈ શકે છે.
અધ્યાદેશ અને કાયદા વચ્ચેનો તફાવત
અધ્યાદેશ તાત્કાલિક જરૂરિયાત માટે બહાર પાડવામાં આવે છે અને તેની માન્યતા બંધારણીય સમયમર્યાદા તથા અન્ય શરતોને આધીન છે. વિધાનમંડળ દ્વારા યોગ્ય પ્રક્રિયા હેઠળ પસાર કરાયેલ કાયદો અલગ કાનૂની પ્રક્રિયાથી બને છે.
રાજ્યપાલની અધ્યાદેશ બહાર પાડવાની સત્તા આર્ટિકલ 213માં છે, જ્યારે રાષ્ટ્રપતિની અધ્યાદેશ બહાર પાડવાની સત્તા આર્ટિકલ 123માં છે.
AIBE માટે ખાસ યાદ રાખો
આર્ટિકલ 123 – રાષ્ટ્રપતિની અધ્યાદેશ બહાર પાડવાની સત્તા.
આર્ટિકલ 213 – રાજ્યપાલની અધ્યાદેશ બહાર પાડવાની સત્તા.
આર્ટિકલ 213 હેઠળ અધ્યાદેશને કાયદા જેવું બળ મળે છે, પરંતુ તે કાયમી કાયદો નથી અને બંધારણમાં નક્કી કરેલી શરતો મુજબ સમાપ્ત થઈ શકે છે.
AIBE પરીક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ MCQ – આર્ટિકલ 153, 161 અને 213
પ્રશ્ન 1. ભારતીય બંધારણનો આર્ટિકલ 153 શેના વિશે છે?
(A) મુખ્યમંત્રીની નિમણૂક (B) રાજ્યોના રાજ્યપાલો (C) રાષ્ટ્રપતિની ક્ષમાદાનની સત્તા (D) રાજ્યની વિધાનસભા
સાચો જવાબ: (B) રાજ્યોના રાજ્યપાલો.
સમજૂતી: આર્ટિકલ 153 દરેક રાજ્ય માટે રાજ્યપાલના પદની જોગવાઈ કરે છે. એક જ વ્યક્તિ બે કે તેથી વધુ રાજ્યોના રાજ્યપાલ તરીકે પણ નિયુક્ત થઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 2. રાજ્યપાલની નિમણૂક કયા આર્ટિકલ હેઠળ થાય છે?
(A) આર્ટિકલ 153 (B) આર્ટિકલ 154 (C) આર્ટિકલ 155 (D) આર્ટિકલ 161
સાચો જવાબ: (C) આર્ટિકલ 155.
સમજૂતી: આર્ટિકલ 155 મુજબ રાજ્યપાલની નિમણૂક ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન 3. રાજ્યપાલ બનવા માટે ઓછામાં ઓછી કેટલી ઉંમર હોવી જોઈએ?
(A) 25 વર્ષ (B) 30 વર્ષ (C) 35 વર્ષ (D) 40 વર્ષ
સાચો જવાબ: (C) 35 વર્ષ.
સમજૂતી: આર્ટિકલ 157 મુજબ વ્યક્તિ ભારતનો નાગરિક હોવો જોઈએ અને તેની ઉંમર ઓછામાં ઓછી 35 વર્ષ હોવી જોઈએ.
પ્રશ્ન 4. રાજ્યપાલની ક્ષમાદાન સંબંધિત સત્તા કયા આર્ટિકલમાં છે?
(A) આર્ટિકલ 72 (B) આર્ટિકલ 123 (C) આર્ટિકલ 161 (D) આર્ટિકલ 213
સાચો જવાબ: (C) આર્ટિકલ 161.
સમજૂતી: આર્ટિકલ 161 રાજ્યની કારોબારી સત્તાના ક્ષેત્રમાં આવતા ગુનાઓ સંબંધિત સજામાં ક્ષમા અથવા અન્ય પ્રકારની રાહત આપવાની રાજ્યપાલની સત્તા સાથે સંબંધિત છે.
પ્રશ્ન 5. રાષ્ટ્રપતિની ક્ષમાદાનની સત્તા કયા આર્ટિકલમાં આપવામાં આવી છે?
(A) આર્ટિકલ 72 (B) આર્ટિકલ 153 (C) આર્ટિકલ 161 (D) આર્ટિકલ 167
સાચો જવાબ: (A) આર્ટિકલ 72.
સમજૂતી: આર્ટિકલ 72 રાષ્ટ્રપતિની ક્ષમાદાનની સત્તા અંગે છે. તેમાં મૃત્યુદંડ અને કોર્ટ માર્શલ સંબંધિત વિશેષ સત્તાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે.
પ્રશ્ન 6. કોર્ટ માર્શલ દ્વારા આપવામાં આવેલી સજામાં આર્ટિકલ 161 હેઠળ રાજ્યપાલ ક્ષમાદાન આપી શકે છે?
(A) હા, હંમેશાં (B) ના (C) માત્ર મુખ્યમંત્રીની મંજૂરીથી (D) માત્ર હાઈકોર્ટની મંજૂરીથી
સાચો જવાબ: (B) ના.
સમજૂતી: કોર્ટ માર્શલ સંબંધિત સજામાં ક્ષમાદાન આપવાની સત્તા આર્ટિકલ 72 હેઠળ રાષ્ટ્રપતિને આપવામાં આવી છે; રાજ્યપાલને આર્ટિકલ 161 હેઠળ આવી સત્તા નથી.
પ્રશ્ન 7. રાજ્યપાલને મૃત્યુદંડ સંબંધિત કઈ સત્તા છે?
(A) મૃત્યુદંડને દરેક પરિસ્થિતિમાં સંપૂર્ણ માફ કરવાની (B) મૃત્યુદંડને સ્થગિત, માફ અથવા હળવી સજામાં ફેરવવાની બંધારણીય સત્તા નથી (C) મૃત્યુદંડને સ્થગિત, સજામાં રાહત અથવા હળવી સજામાં ફેરવવાની સત્તા હોઈ શકે છે (D) મૃત્યુદંડની સજા આપવાની
સાચો જવાબ: (C).
સમજૂતી: રાજ્યપાલ આર્ટિકલ 161 હેઠળ લાગુ પડતી બંધારણીય મર્યાદાઓને આધીન રહીને મૃત્યુદંડની સજા સ્થગિત, સજામાં રાહત અથવા હળવી સજામાં ફેરવી શકે છે. મૃત્યુદંડને સંપૂર્ણ માફ કરવાની સત્તા રાષ્ટ્રપતિ પાસે આર્ટિકલ 72 હેઠળ છે.
પ્રશ્ન 8. રાજ્યપાલની અધ્યાદેશ બહાર પાડવાની સત્તા કયા આર્ટિકલમાં છે?
(A) આર્ટિકલ 123 (B) આર્ટિકલ 161 (C) આર્ટિકલ 200 (D) આર્ટિકલ 213
સાચો જવાબ: (D) આર્ટિકલ 213.
સમજૂતી: આર્ટિકલ 213 રાજ્યપાલને નિર્ધારિત પરિસ્થિતિઓમાં અધ્યાદેશ બહાર પાડવાની સત્તા આપે છે.
પ્રશ્ન 9. રાષ્ટ્રપતિની અધ્યાદેશ બહાર પાડવાની સત્તા કયા આર્ટિકલમાં છે?
(A) આર્ટિકલ 72 (B) આર્ટિકલ 123 (C) આર્ટિકલ 153 (D) આર્ટિકલ 213
સાચો જવાબ: (B) આર્ટિકલ 123.
સમજૂતી: રાષ્ટ્રપતિની અધ્યાદેશ બહાર પાડવાની સત્તા આર્ટિકલ 123માં છે, જ્યારે રાજ્યપાલની સત્તા આર્ટિકલ 213માં છે.
પ્રશ્ન 10. રાજ્યપાલ સામાન્ય રીતે કઈ પરિસ્થિતિમાં અધ્યાદેશ બહાર પાડી શકે છે?
(A) વિધાનમંડળનું સત્ર ચાલુ હોય ત્યારે કોઈપણ સમયે (B) વિધાનમંડળના સત્ર સંબંધિત બંધારણીય શરતો પૂર્ણ થતી હોય અને તાત્કાલિક કાર્યવાહી જરૂરી હોય ત્યારે (C) માત્ર હાઈકોર્ટના આદેશથી (D) માત્ર રાષ્ટ્રપતિની લેખિત મંજૂરીથી દરેક કિસ્સામાં
સાચો જવાબ: (B).
સમજૂતી: આર્ટિકલ 213 હેઠળ વિધાનસભાનું સત્ર ચાલુ ન હોય અથવા દ્વિગૃહી રાજ્યમાં બંને ગૃહો એકસાથે સત્રમાં ન હોય તેવી નિર્ધારિત સ્થિતિમાં, તાત્કાલિક કાર્યવાહી જરૂરી હોય તો રાજ્યપાલ અધ્યાદેશ બહાર પાડી શકે છે. કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં રાષ્ટ્રપતિની સૂચનાઓ જરૂરી બને છે.
પ્રશ્ન 11. રાજ્યપાલ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા અધ્યાદેશને કેવું કાનૂની બળ મળે છે?
(A) કોઈ કાનૂની બળ મળતું નથી (B) માત્ર સરકારી સૂચના જેટલું બળ મળે છે (C) રાજ્યના વિધાનમંડળના કાયદા જેવું બળ અને અસર મળે છે (D) માત્ર ન્યાયાલયની મંજૂરી પછી જ બળ મળે છે
સાચો જવાબ: (C).
સમજૂતી: બંધારણની શરતોને આધીન રહીને અધ્યાદેશને વિધાનમંડળના કાયદા જેવું બળ અને અસર મળે છે.
પ્રશ્ન 12. રાજ્યનું વિધાનમંડળ ફરી મળે ત્યારથી અધ્યાદેશ સામાન્ય રીતે કેટલા સમય પછી સમાપ્ત થાય છે, જો તે પહેલાં સમાપ્ત ન થયો હોય?
(A) બે અઠવાડિયા (B) ચાર અઠવાડિયા (C) છ અઠવાડિયા (D) છ મહિના
સાચો જવાબ: (C) છ અઠવાડિયા.
સમજૂતી: આર્ટિકલ 213 મુજબ વિધાનમંડળ ફરી મળ્યા પછી છ અઠવાડિયા પૂરા થતાં અધ્યાદેશ સામાન્ય રીતે સમાપ્ત થાય છે, સિવાય કે તે પહેલાં પાછો ખેંચાય અથવા નામંજૂર થાય. દ્વિગૃહી રાજ્યમાં બંને ગૃહો અલગ તારીખે મળે તો પછીની તારીખ ગણવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન 13. રાજ્યપાલની અધ્યાદેશ બહાર પાડવાની સત્તા કઈ બાબત પર આધારિત છે?
(A) રાજ્યપાલની વ્યક્તિગત ઇચ્છા પર જ (B) બંધારણીય શરતો અને તાત્કાલિક કાર્યવાહીની જરૂરિયાત પર (C) માત્ર વિધાનસભાના અધ્યક્ષની મંજૂરી પર (D) માત્ર સુપ્રીમ કોર્ટની પૂર્વમંજૂરી પર
સાચો જવાબ: (B).
સમજૂતી: અધ્યાદેશની સત્તાનો ઉપયોગ બંધારણીય મર્યાદાઓમાં રહીને થાય છે. તેને વિધાનમંડળની સામાન્ય કાયદા બનાવવાની પ્રક્રિયાનો કાયમી વિકલ્પ બનાવી શકાય નહીં.
પ્રશ્ન 14. આર્ટિકલ 153 અને આર્ટિકલ 161 વચ્ચેનો સાચો સંબંધ કયો છે?
(A) બંને રાષ્ટ્રપતિની સત્તા અંગે છે (B) આર્ટિકલ 153 રાજ્યપાલના પદ અંગે અને આર્ટિકલ 161 રાજ્યપાલની ક્ષમાદાન સંબંધિત સત્તા અંગે છે (C) બંને અધ્યાદેશ અંગે છે (D) આર્ટિકલ 153 ન્યાયાધીશોની નિમણૂક અંગે છે
સાચો જવાબ: (B).
સમજૂતી: આર્ટિકલ 153 રાજ્યપાલના બંધારણીય પદની જોગવાઈ કરે છે, જ્યારે આર્ટિકલ 161 સજામાં ક્ષમા અથવા રાહત આપવાની તેમની સત્તા દર્શાવે છે.
પ્રશ્ન 15. નીચેના પૈકી કયું જોડાણ સાચું છે?
(A) આર્ટિકલ 153 – અધ્યાદેશ, આર્ટિકલ 161 – રાજ્યપાલની નિમણૂક (B) આર્ટિકલ 153 – રાજ્યપાલો, આર્ટિકલ 161 – ક્ષમાદાન, આર્ટિકલ 213 – અધ્યાદેશ (C) આર્ટિકલ 153 – રાષ્ટ્રપતિની ક્ષમાદાનની સત્તા, આર્ટિકલ 213 – રાજ્યપાલની નિમણૂક (D) આર્ટિકલ 161 – રાજ્યપાલનો શપથ, આર્ટિકલ 213 – નાણાકીય કટોકટી
સાચો જવાબ: (B).
સમજૂતી: આ ત્રણ આર્ટિકલને તેમના વિષય સાથે જોડીને યાદ રાખવા એ AIBE પરીક્ષાની તૈયારી માટે ઉપયોગી રીત છે.
ઝડપી રિવિઝન – એક નજરમાં
આર્ટિકલ 153: રાજ્યોના રાજ્યપાલો.
આર્ટિકલ 155: રાજ્યપાલની નિમણૂક.
આર્ટિકલ 157: રાજ્યપાલ બનવા માટેની લાયકાત.
આર્ટિકલ 161: રાજ્યપાલની ક્ષમાદાન અને સજામાં રાહત આપવાની સત્તા.
આર્ટિકલ 72: રાષ્ટ્રપતિની ક્ષમાદાનની સત્તા.
આર્ટિકલ 123: રાષ્ટ્રપતિની અધ્યાદેશ બહાર પાડવાની સત્તા.
આર્ટિકલ 213: રાજ્યપાલની અધ્યાદેશ બહાર પાડવાની સત્તા.
અધ્યાદેશની સામાન્ય સમયમર્યાદા: વિધાનમંડળ ફરી મળે ત્યારથી છ અઠવાડિયા, બંધારણની અન્ય શરતોને આધીન.
નિષ્કર્ષ
AIBE પરીક્ષામાં ભારતીય બંધારણના આર્ટિકલ 153, 161 અને 213નો અભ્યાસ કરતી વખતે રાજ્યપાલનું બંધારણીય પદ, રાજ્યપાલ અને રાષ્ટ્રપતિની ક્ષમાદાન સત્તા વચ્ચેનો તફાવત અને અધ્યાદેશની સમયમર્યાદા ખાસ યાદ રાખવી જોઈએ. આ ત્રણેય આર્ટિકલને આર્ટિકલ 72 અને 123 સાથે સરખાવીને વાંચવાથી પરીક્ષાલક્ષી પ્રશ્નો સમજવામાં સરળતા રહેશે.
ભારતના બંધારણના મૂળભૂત સિદ્ધાંતો-સમજૂતી અને પ્રશ્નો
AIBE 20 Set C Question Paper PDF 2025 solution in Hindi Download PDF – Booklet Code C
AIBE 21 વિસ્તૃત સમજૂતી સાથે ગુજરાતી માં પેપર સોલ્યુસન
AIBE માટે બંધારણીય કાયદો – 1
AIBE પરીક્ષાની તૈયારી માટે 101 Legal Maxims
AIBE માટે બંધારણીય કાયદો: મહત્વના Articles, Cases અને વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
આર્ટિકલ ૧૪ નો વિસ્તારપૂર્વક અર્થ અને AIBE ના સાપેક્ષમાં સમજૂતી
AIBE – બંધારણીય કાયદો – આર્ટીકલ 15 – વિસ્તૃત સમજૂતી અને MCQ
AIBE – બંધારણીય કાયદો – આર્ટીકલ 19 – વિસ્તૃત સમજૂતી અને MCQ
AIBE – બંધારણીય કાયદો – આર્ટીકલ 21 – વિસ્તૃત સમજૂતી અને MCQ
AIBE – બંધારણીય કાયદો – આર્ટિકલ 22 : ધરપકડ અને અટકાયત
AIBE – બંધારણીય કાયદો – આર્ટિકલ 23 : માનવ તસ્કરી અને વેઠ પ્રતિબંધ
AIBE – ભારતીય બંધારણ – આર્ટિકલ 24 : બાળ મજૂરી પર પ્રતિબંધ
AIBE – ભારતીય બંધારણીય કાયદો – આર્ટિકલ 25 થી 28 : ધર્મની સ્વતંત્રતા
AIBE – બંધારણીય કાયદો – આર્ટીકલ 32 – વિસ્તૃત સમજૂતી અને MCQ
AIBE – બંધારણીય કાયદો – આર્ટીકલ 34 – વિસ્તૃત સમજૂતી અને MCQ
AIBE – બંધારણીય કાયદો – Article 39A : સમાન અને મફત ન્યાય
AIBE – બંધારણીય કાયદો – Article 44 : સમાન નાગરિક સંહિતા
AIBE – બંધારણીય કાયદો-ભારતના રાષ્ટ્રપતિ અંગે સંપૂર્ણ સમજૂતી
AIBE – બંધારણીય કાયદો – આર્ટિકલ 72 – રાષ્ટ્રપતિની ક્ષમાદાનની સત્તા
AIBE – બંધારણીય કાયદો – આર્ટિકલ 76 – એટર્ની જનરલ ઓફ ઈન્ડિયા